DANIŞTAY
ALTINCI DAİRE
II- DAVACI ...
Dava konusu istem: Samsun ili, Canik ilçesi, ... Mahallesi, ... sayılı parseli kapsayan alana yönelik Canik Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla kabul edilerek Samsun Büyükşehir Belediye Meclisinin 18/06/2007 tarihli kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı değişikliği ile 3194 sayılı Kanun'un 18.maddesi ve 2981 sayılı Kanunun 10/c maddesi uyarınca parselasyon yapılmasına ilişkin Canik Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı ve ... tarihli, ... sayılı kararları ile anılan parselasyona yapılan itirazların reddine ilişkin Canik Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararının ve parselasyonun onaylanmasına ilişkin Samsun Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyanın ve yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen raporun birlikte değerlendirilmesinden, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği yönünden; her ne kadar dava konusu plan değişikliğinden sonra, ilgili alanları kapsayacak şekilde 3 kez değişikliğe gidilmiş ise de, 2018 yılında yapılan son değişiklikle; kök ... sayılı parsel ve ... ada, ... sayılı parsel yönünden kullanım kararlarının korunduğu, ... ada, ... ve ... sayılı parsellere yönelik konut alanı kullanım kararı devam ettirilirken, parsellerin kısmen park ve yol kullanımına ayrıldığı görüldüğünden dava konusu plan değişikliğinin esasının incelenmesi gerektiği, işlem tarihinde özel üniversite alanı olarak kullanılan alanın yanında yer alan parselin, üniversite alanın genişletilmesi amacıyla özel üniversite alanı kullanımına ayrıldığı, kök parselin bulunduğu alana ve kök parselin dağıtımı sonucunda oluşan diğer imar parsellerine getirilen kullanım kararlarının üst ölçekli plan kararlarına, imar mevzuatına, kamu yararına, planlama tekniklerine ve şehircilik ilkelerine uygun olduğu, parselasyon işlemi yönünden; 3194 sayılı İmar Yasası'ndaki kurallara göre hazırlanmış imar planı uyarınca yapılacak parselasyon işleminin, aynı Yasa'nın 18. maddesinde belirlenen ilke ve kurallar çerçevesinde yapılacağı, şayet koşulları varsa 2981 sayılı Yasa'nın Ek 1. maddesinin de birlikte uygulanabileceği; ıslah imar planına dayanılarak yapılacak parselasyon işleminin ise 2981 sayılı Yasa'nın 10/c maddesinde belirlenen ilke ve kurallar çerçevesinde yapılacağı, 3194 sayılı Yasa kurallarına göre hazırlanmış 1/1000 ölçekli uygulama imar planına dayalı olarak, 2981 sayılı Yasanın 10/c maddesi uyarınca parselasyon işlemi yapılamayacağından, dava konusu alanda 3194 sayılı Yasa'nın 18. maddesi ve 2981 sayılı Yasa'nın 10/C maddesi birlikte uygulanacak şekilde parselasyon yapılmasına olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı değişikliği yönünden davanın reddine, parselasyona yönelik dava konusu işlemlerin ise iptaline, karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; Mahkeme kararının redde ilişkin kısmına karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine, kararın iptale ilişkin kısmına karşı davalılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun ise; ... sayılı kök parselden düzenleme ortaklık payı kesintisi yapıldıktan sonra tahsis edilecek alana karşılık kök parselin bulunduğu alanda oluşturulan ... ada, ... sayılı parselin tam mülkiyetle tahsis edilmesi olanaklı iken, kök parselin bulunduğu yerden yaklaşık 450 metre kuzeyde farklı bir yerde oluşturulan ve enerji nakil hattının koruma kuşağının iz düşümünün isabet ettiği ... ada, ... ve ... sayılı parsellerden ve küçük bir bölümü kök parseli de kapsayacak şekilde oluşturulan ... ada, ... sayılı parselden hisseli tahsis yapılmak suretiyle gerçekleştirilen parselasyonun, imar mevzuatında yer alan uygulama neticesinde oluşacak imar parsellerinin mümkün mertebe aynı yerdeki veya yakınındaki eski parsellere tahsisinin sağlanması yönündeki kurala aykırı olduğu anlaşıldığından, dava konusu parselasyonda hukuka uyarlık, dava konusu işlemin iptali yolundaki Mahkeme kararında sonucu itibariyle isabetsizlik görülmediği, gerekçesiyle reddine, karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI:
Davacı tarafından; temyize konu kararın redde ilişkin bölümünün usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından; temyize konu kararın iptale ilişkin bölümünün usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davacı tarafından, temyiz edilen kararın iptale ilişkin kısmında bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın belirtilen bölümünün onanması gerektiği savunulmaktadır.
Davalılar tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya uygunluk bulunmayan Bölge İdare Mahkemesi kararının imar planına ilişkin bölümünün bozulması, parselasyona ilişkin bölümünün Dairemiz kararında belirtilen gerekçeyle onanması gerektiği düşünülmektedir.
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY:
Bakılan dava, Samsun ili, Canik ilçesi, ... Mahallesi, ... sayılı parseli kapsayan alana yönelik Canik Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla kabul edilerek Samsun Büyükşehir Belediye Meclisinin 18/06/2007 tarihli kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı değişikliği ile 3194 sayılı Kanun'un 18.maddesi ve 2981 sayılı Kanunun 10/c maddesi uyarınca parselasyon yapılmasına ilişkin Canik Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı ve ... tarihli, ... sayılı kararları ile anılan parselasyona yapılan itirazların reddine ilişkin Canik Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararının ve parselasyonun onaylanmasına ilişkin Samsun Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Yasası'nın dava konusu işlem tarihindeki haliyle 5. maddesinde, nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak hükme bağlanmış, anılan Yasanın 18. maddesinin 1. fıkrasının işlem tarihinde yürürlükte bulunan halinde; "İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır." hükmüne yer verilmiştir.
İşlem tarihinde yürürlükte olan Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmeliğin 3. maddesinin 11. fıkrasında, nazım ve uygulama imar planı olmak üzere iki aşamadan oluşan imar planlarının, pafta, rapor ve notlardan oluşan belgeler olduğu hükme bağlanmış, 18. maddesinde: "Her ölçekteki planlar EK-2 de verilen lejant ve plan çizim normlarına göre hazırlanır." kuralı yer almıştır.
14/06/2014 tarihli, 29030 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 10. maddesinde ise: (1) Her türlü mekânsal plan, kendi kademesinin ve yapılış amacının gerektirdiği çizim ve gösterim tekniğine göre hazırlanır. (2) Planlar, Bakanlıkça belirlenen ve EK-1 Gösterimler başlığı altında yer alan EK-1a Ortak Gösterimler, EK-1b Mekânsal Strateji Planları Gösterimleri, EK-1c Çevre Düzeni Planı Gösterimleri, EK-1ç Nazım İmar Planı Gösterimleri, EK-1d Uygulama İmar Planı Gösterimleri ve EK-1e Detay Kataloğuna uygun olarak hazırlanır. (3) Gösterim listesine ilişkin teklif niteliğinde olan, öznitelikler ve kodlamalar ile planların özelliği gereği ihtiyaç duyulacak gösterim tür ve tipi Bakanlıkça değerlendirilerek uygun görülen gösterimler, Bakanlığın internet sayfasında ilan edilir. Bakanlıkça ilan edilmeyen gösterim planlarda uygulanamaz." kuralı yer almaktadır.
2981 sayılı Yasaya 3290 sayılı Yasa ile eklenen Ek-1. maddesi; "İmar planı olan yerlerde, 9/5/1985 tarih ve 3194 sayılı İmar Kanununun 18 inci maddesi gereğince arsa ve arazi düzenlemelerinde, binalı veya binasız arsa ve arazilere bu Kanundan önce özel parselasyona dayalı veya hisse karşılığı satın alınan yerler dikkate alınarak müstakil, hisseli parselleri veya üzerinde yapılacak binaların daire miktarları gözönünde bulundurularak kat mülkiyeti esasına göre arsa paylarını sahipleri adlarına re'sen tecsil ettirmeye valilik veya belediyeler yetkilidir." hükmünü içermektedir.
2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 Sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanunun 10.maddesinin 1.fıkrasının (c) bendinde, “İmar mevzuatına aykırı bina yapılmış hisseli arsa ve araziler veya özel parselasyona dayalı arazilerde imar adası veya parseli olabilecek büyüklükteki alanlarda, binalı veya binasız arsa ve arazileri birbirleriyle, yol fazlalarıyla veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden ada veya parsellere ayırmaya, yapıları yeniden doğan imar ada veya parseli içinde kalanları yapı sahiplerine, yapı olmayanları diğer hisse sahiplerine müstakil veya hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre vermeye bunlar adına tescil ettirmeye ve tescil işlemi dışında kalanların hisselerine 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa göre tesbit edilecek bedeli peşin ödenmek veya parsel sahipleri aleyhine kanuni ipotek tesis edilerek Tapu sicilinden terkin ettirmeye belediye ve valiliklerin re'sen yetkili oldukları kurala bağlanmıştır.
Uyuşmazlığın 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı değişikliğine ilişkin kısmı bakımından;
Dosyanın incelenmesinden; uyuşmazlığa konu Samsun ili, Canik ilçesi, ... Mahallesi, ... sayılı parselin 1/5000 ölçekli nazım imar planında "özel üniversite alanı" kullanımına ayrıldığı, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında da E=1.00 yapılaşma koşulunda "özel üniversite alanı" olarak belirlendiği anlaşılmaktadır.
Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği Ek-1d uygulama imar planı gösterimlerinde, sosyal altyapı alanları başlığı altındaki eğitim tesisleri alanı kısmında "özel eğitim alanı" ve "yüksek öğretim tesisi alanı" kullanım kararlarına yer verildiği, ancak belirtilen gösterimler arasında "özel üniversite alanı"nın yer almadığı, anılan kullanımın Ek-1ç nazım imar planı ve Ek-1a ortak gösterimler bölümünde de bulunmadığı, yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinde belirtildiği üzere Bakanlıkça ilan edilmeyen gösterimlerin imar planlarında uygulanması olanağı bulunmadığından, uyuşmazlığa konu parselin dava konusu uygulama imar planında sosyal altyapı alanı kapsamında "özel üniversite alanı" alanı olarak belirlenmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Öte yandan, her ne kadar dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının, dayanağı 1/5000 ölçekli nazım imar planına uygun olduğu görülse ve dayanak nazım imar planı dava konusu edilmemiş olsa da Yönetmelik eklerinde yer almayan yeni bir kullanım kararı oluşturulmasının mümkün olmadığı açık olduğundan dava konusu uygulama imar planında hukuka uygunluk görülmemiş olup iptaline karar verilmesi gerekmektedir.
Uyuşmazlığın parselasyona ilişkin kısmı bakımından;
Uyuşmazlığın imar planına ilişkin bölümünün iptaline karar verilmesi gerektiğinden, bu imar planına dayanılarak tesis edilen parselasyon işleminin de iptaline karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı değişikliği yönünden yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın reddine, parselasyona yönelik dava konusu işlemlerin ise iptaline ilişkin Mahkeme kararının redde ilişkin kısmına karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine, kararın iptale ilişkin kısmına karşı davalı tarafından yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının parselasyona ilişkin bölümünde sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz istemlerinin kabulüne, davalı idarenin temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı değişikliği yönünden yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın reddine, parselasyona yönelik dava konusu işlemlerin ise iptaline ilişkin Mahkeme kararının redde ilişkin kısmına karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine, kararın iptale ilişkin kısmına karşı davalı tarafından yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddine dair temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın, parselasyona ilişkin bölümünün yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA, imar planına ilişkin bölümünün BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 10/12/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.