DANIŞTAY
ALTINCI DAİRE
Dava konusu istem: Antalya ili, Korkuteli ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parselde ruhsatsız yapılalar yapıldığından bahisle, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca davacıya toplam 620.834,37 TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Korkuteli Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.
... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K: ... sayılı kararda; uyuşmazlığa konu yapının ruhsatta bodrum ve zemin olmak üzere 2 katlı olarak gösterilmesine karşın yapı tatil zaptında ve fotoğraflarda ruhsata aykırı olarak 3 kat ve çatı terası yapıldığının sabit olduğu, işlemin temel para cezası ile temel para cezasının 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 5. ve 12. alt bentleri uyarınca artırımına ilişkin kısmı yönünden, ruhsata aykırı yapının uygulama imar planı bulunan bir alanda yapıldığı ve inşai faaliyetlerin tamamlanarak kullanılır vaziyete olduğu anlaşıldığından işlemin bu kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı; temel para cezasının 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 8. alt bendi uyarınca artırılmasına ilişkin kısmı yönünden, yapının bodrum ve zemin katı ruhsatlı olduğundan bu kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi uyarınca 341.468,40 TL ilave para cezası verilmesine ilişkin kısmı yönünden ise verilen cezanın tebliği üzerine davacının yapması gerekenlerin yasal olarak bildirilmesi gerekirken bu hususların kararda yer almaması nedeniyle işlemin bu kısmında da hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçeleriyle, dava konusu işlemin 498.611,75 TL'lik kısmının iptaline, 122.222,62 TL'lik kısım yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; davacıların istinaf başvurusunun "...'in 19.05.1998 tarihinde, ...'in 12.06.1999 tarihinde vefat ettiği görülmektedir. Söz konusu yapıya ise (1996 tarihli yapı ruhsatına göre) ...'in vefatından sonraki bir tarih olan 09.12.1999 tarihinde yapı kullanma izin belgesi alındığı dikkate alındığında, yapı kullanım izin belgesinin tanzimi tarihinde mevzuata aykırılıkların mevcut olmadığı anlaşılmaktadır. Aksi halde, söz konusu yapıya yapı kullanma izin belgesi düzenlenmesinin hukuken mümkün olmadığı izahtan varestedir. Bu nedenle, davacıların mevzuata aykırılıkları muris ...'in yaptırdığı iddiasına itibar edilmesi hukuken mümkün değildir." açıklaması ilave edilmek suretiyle reddine, davalı idarenin istinaf başvurusunun ise, temel para cezasının 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 8. alt bendi uyarınca artırılmasına ilişkin kısmı yönünden reddine, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi uyarınca 341.468,40 TL ilave para cezası verilmesine ilişkin kısmı yönünden ise kabulüne, Mahkeme kararının bu kısmının kaldırılmasına, "aykırılığa konu alan ile bu alanın arsa birim m² değerinin çarpılması sonucunda İmar Kanununun 42/2-ç bendine göre 341.468,40 TL tutarında ilâve miktarın hesaplandığı; hesaplamanın mevzuatta öngörülen şekilde yapıldığı, bu kapsamda encümen kararında İmar Kanunu'nun 42/2-ç bendinin uygulanmasında hukuka aykırılık bulunmadığı, Kanun'da yazılı olan (malûm olan) ve ilgilinin yerine getirmekle mükellef olduğu bir hususun bir de yeniden encümen kararına yazılmamasında hukuka aykırı bir yön bulunmadığı, ilgilinin Kanun gereği yapmakla yükümlü olduğu bir hususun encümen kararına yazılıp yazılmamasının 42/2-ç maddesine göre verilen para cezasının hukuka uygunluğuna bir etki etmediği" gerekçesiyle bu kısım yönünden de davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI: Taraflarca temyize konu kararın aleyhlerine olan kısımlarının usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFLARIN SAVUNMASI: Temyiz edilen kararın lehlerine olan kısımlarında bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın lehlerine olan kısımlarının onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz istemlerinin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY:
Uyuşmazlığa konu taşınmazda, bodrum ve zemin katı ruhsatlı olan binanın üzerine, ruhsatsız olarak 3. kat mesken ve çatı terası yapıldığı hususu ... tarihli yapı tatil tutanağı ile tespit edilmiştir.
Anılan yapı tatil tutanağına dayanılarak, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a), (c) ve (ç) bendi uyarınca davacıya toplam 620.834,37 TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Korkuteli Belediye Encümeni kararı alınmıştır.
Bunun üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 31. maddesinde; "Bu Kanunda hüküm bulunmayan hususlarda; hakimin davaya bakmaktan memnuiyeti ve reddi, ehliyet, üçüncü şahısların davaya katılması, davanın ihbarı, tarafların vekilleri, dosyanın taraflar ve ilgililerce incelenmesi, feragat ve kabul, teminat, mukabil dava, bilirkişi, keşif, delillerin tespiti, yargılama giderleri, adli yardım hallerinde ve duruşma sırasında tarafların mahkemenin sukünunu ve inzibatını bozacak hareketlerine karşı yapılacak işlemler, elektronik işlemler ile ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla duruşma icrasında Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümleri uygulanır. Ancak, davanın ihbarı Danıştay, mahkeme veya hakim tarafından re'sen yapılır. Bilirkişiler, bilirkişilik bölge kurulları tarafından hazırlanan listelerden seçilir ve bilirkişiler hakkında Bilirkişilik Kanunu ve 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili hükümleri uygulanır.'' hükmüne yer verilmiştir.
Atıf yapılan Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu yerine çıkarılan ve 01/10/2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun "Bilirkişiye başvurulması gereken haller" başlıklı 266. maddesinin 1. fıkrasında, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir." hükmüne yer verilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesinde; "Bu Kanun hükümlerine göre; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. ... Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası muhtara bırakılır, bir nüshası da Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne gönderilir. ..." hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere, maddede öngörülen şekilde hesaplanan idari para cezaları uygulanacağı belirtilmiş, aynı fıkranın (a) bendinde; Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için para cezası uygulanacağı, aynı fıkranın (c) bendinin 5. alt bendinde; uygulama imar planı bulunan bir alanda yapılmış ise cezanın %20 oranında, 8. alt bendinde; ruhsatsız ise cezanın %180 oranında, 12. alt bendinde ise; inşai faaaliyet tamamlanmış ve kullanılıyor ise cezanın %20 oranında arttırılarak hesaplanacağı hüküm altına alınmış, aynı fıkranın (ç) bendinde ise; "bu fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezası yukarıdaki bentlere göre aykırılıktan sorumlu olan yapı sahibine ve yapı müteahhidine verilen para cezalarına ayrıca ilave edilir. Bu fıkraya göre verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezası tahsil edilmez." hükmüne yer verilmiştir.
Her ne kadar İdare Mahkemesince, uyuşmazlığa konu yapının ruhsatta bodrum ve zemin olmak üzere 2 katlı olarak belirlenmesine karşın yapı tatil zaptında ve fotoğraflarda ruhsata aykırı olarak 3 kat ve çatı terası yapıldığının sabit olduğu ve aykırılıktan etkilenen alanın idarece doğru hesaplandığı kabulü ile karar verilmiş ve bu karara karşı yapılan istinaf başvuruları temyize konu İdari Dava Dairesi kararı ile kısmen kabul edilmiş, kısmen reddedilmiş ise de, aykırılıktan etkilenen alan hesabının doğru yapılıp yapılmadığının tespiti teknik bilgiyi gerektirdiğinden keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmaksızın karar verilmesinde isabet görülmemiştir.
Bu durumda; teknik bilgiyi gerektiren bu davada yerinde yaptırılacak keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda temel para cezasının, artırım nedenlerinin ve (ç) bendinin hukuka uygun olup olmadığı değerlendirilerek karar verilmesi gerektiğinden, aksi yöndeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurularının kısmen reddi, kısmen kabulü yolunda eksik inceleme ile verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan tarafların temyiz istemlerinin kabulüne,
2. Yukarıda özetlenen gerekçeyle dava konusu işlemin ...-TL'lik kısmının iptaline, ... TL'lik kısım yönünden ise davanın reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan davacıların istinaf başvurusunun açıklama ilave edilmek suretiyle reddine, davalı idarenin istinaf başvurusunun ise, temel para cezasının 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 8. alt bendi uyarınca artırılmasına ilişkin kısmı yönünden reddine, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi uyarınca ...-TL ilave para cezası verilmesine ilişkin kısmı yönünden ise kabulüne, Mahkeme kararının ç) bendine ilişkin kısmının kaldırılmasına, bu kısım yönünden de davanın reddine dair temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 09/12/2025 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.