DANIŞTAY
ALTINCI DAİRE
TEMYİZ EDEN (DAVALI): ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Dava konusu istem: Ordu ili, Perşembe ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda Perşembe Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen, Ordu Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonu ve bu planın dayanağı olan Ordu Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonunun iptali istenilmiştir.
... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen raporun ve dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte incelenmesinden, dava konusu taşınmazın 1/25.000 ölçekli nazım imar planında turizm tesisi olarak planlandığı, dava konusu planlarda park ve yol alanı olarak planlanmasının üst ölçekli plana aykırı olduğu, davacı idarenin bu alanda kamu hizmetinin verilebilmesi amacıyla bu alana ihtiyaç duyup duymadığına yönelik herhangi bir tespit yapılmadan taşınmazın park ve yol alanı olarak planlanmasına ilişkin dava konusu planlarda planlama esasları, şehircilik ilkeleri ve kamu yararına uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemler hukuka aykırı bulunarak iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; davacının taşınmazını da kapsayan alanda 19/10/2020 onay tarihli 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliği yapılarak taşınmazın bulunduğu alanın Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi olarak belirlendiği, 30/01/2021 günlü, 31380 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 3456 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararı ile bölgedeki Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi sınırının değiştirildiği ve taşınmazın bulunduğu bölgenin bu sınırın dışına çıkarılması üzerine, bu alanda davalı idare tarafından dava konusu nazım imar planlarının onaylandığı, bu bölgenin Cumhurbaşkanlığı kararı ile Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi sınırları dışına çıkarılmasına rağmen bu hususa ilişkin çevre düzeni planında bir değişiklik yapılmadığı, Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi olarak belirlenen alanlarda her ölçekteki planları yapma yetkisinin Kültür ve Turizm Bakanlığında olduğu açık olduğundan, bu alana yönelik olarak yetkisiz Ordu Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından hazırlanan dava konusu nazım imar planlarında hukuka uyarlık görülmediği, öte yandan, Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi sınırları dışına çıkarılan alana ilişkin 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliği yapılacağı belirtilerek değerlendirme yapılmış ve idare mahkemesince bu rapora göre karar verilmiş ise de, taşınmazın çevre düzeni planında daha sonra yapılacak değişiklikle Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi sınırları dışına çıkarılacak olmasının alanda alt ölçekli planlarda değişiklik yapılması için yeterli olmayacağı, çevre düzeni plan değişikliği yapılmadan alana yönelik hangi kullanım kararı üretileceğinin bu aşamada bilinmesine olanak bulunmadığı, bu nedenle çevre düzeni planı değişikliği yapılıp kesinleştirilmeden alanda yapılacak olan alt ölçekli planların kademeli birliktelik ilkesi çerçevesinde denetlenmesine olanak bulunmadığı, alt ölçekli planlar üretildikten sonra üst ölçekli planının bu planlara uygun şekilde hazırlanacağı kabulüne ise planların üst kademeden alt kademeye doğru hazırlanması gerekeceğine ilişkin temel planlama ilkesi uyarınca olanak bulunmadığı sonucuna varıldığından, istinaf başvurusunun bu gerekçeyle reddine karar verilmiştir.
Dava konusu alanın Cumhurbaşkanlığı Kararıyla Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi sınırları dışına çıkarıldığı, dava konusu planları onaylama yetkisinin davalı idarede olduğu, ayrıca dava konusu alanın çevre düzeni planında kentsel yerleşim alanında kaldığı, dava konusu planın üst ölçekli plana uygun olduğu, temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY: Ordu ili, Perşembe ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alan, 28/05/2009 tarih ve 27241 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 11/05/2009 tarih ve 14996 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla, "Ordu-Bolaman Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi" ilan edilmiş, 19/10/2020 tarihinde onaylanan 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliğiyle bu sınır plana işlenmiştir.
30/01/2021 tarih ve 31380 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 29/01/2021 tarih ve 3456 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararıyla sınır değişikliği yapılmış ve dava konusu alan bu kapsamdan çıkarılmıştır.
Bunun üzerine Ordu Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonu, bu plana dayanılarak Perşembe Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı, Ordu Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonu onaylanmış ve askıya çıkarılmıştır.
Davacı tarafından, taşınmazın park ve yol alanı olarak planlanmasının uygun olmadığı öne sürülerek plana yapılan itirazın zımnen reddi üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.
2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununun 3. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri, turizm hareketleri ve faaliyetleri yönünden önem taşıyan veya doğal, tarihî ve kültürel değerlerin yoğun olarak yer aldığı, korunması ve geliştirilmesinde kamu yararı bulunan yörelerde, koruma kullanma dengesi gözetilerek sektörel kalkınmanın sağlanması ve turizm sektörünün plânlı ve kontrollü gelişiminin sağlanması amacıyla yeri, mevkii ve sınırları Cumhurbaşkanı kararıyla tespit ve ilân edilen alanlar olarak tanımlanmış, 7. maddesinde, Kültür ve Turizm Bakanlığının kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri ve turizm merkezleri içinde her ölçekteki planları yapmaya, yaptırmaya, re'sen onaylamaya ve tadil etmeye yetkili olduğu hükmüne yer verilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde nâzım imar planı; varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nâzım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanununun 7. maddesinin 1. fıkrasının b bendinde, çevre düzeni planına uygun olmak kaydıyla, büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları içinde 1/5000 ile 1/25000 arasındaki her ölçekte nazım imar planını yapmak, yaptırmak ve onaylayarak uygulamak; büyükşehir içindeki belediyelerin nazım plana uygun olarak hazırlayacakları uygulama imar planlarını, bu planlarda yapılacak değişiklikleri, parselasyon plânlarını ve imar ıslah plânlarını aynen veya değiştirerek onaylamak ve uygulanmasını denetlemek; nazım imar plânının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmayan ilçe ve ilk kademe belediyelerinin uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmak veya yaptırmak büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
Yukarıda yer verilen düzenlemelerden, Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgelerinin, sınırları Cumhurbaşkanı kararıyla tespit ve ilân edilen alanlar olduğu, bu alanlarda her ölçekteki planı yapma ve onaylama yetkisinin Kültür ve Turizm Bakanlığına ait olduğu anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, İdari Dava Dairesince, dava konusu alanın çevre düzeni planında hala Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi sınırları içinde kaldığı, bu hususa ilişkin herhangi bir çevre düzeni planı değişikliği yapılmadığı, bu nedenle bu alanda plan onaylama yetkisinin Kültür ve Turizm Bakanlığına ait olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmişse de, yukarıda yer verilen düzenlemelere göre Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesinin sınırlarının Cumhurbaşkanı kararıyla tespit ve ilân edilen alanlar olduğu, dava konusu parselin bulunduğu alanın, 30/01/2021 tarih ve 31380 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 29/01/2021 tarih ve 3456 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararıyla Ordu-Bolaman Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi sınırından çıkarıldığı dikkate alındığında, dava konusu imar planlarını onaylama yetkisinin Kültür ve Turizm Bakanlığına ait olmadığı, çevre düzeni planında bu değişikliğin yapılmamış olmasının ilgili Kanunla öngörülen plan yapma yetkisini değiştirmeyeceğinden, Ordu Büyükşehir Belediye Meclisi kararıyla onaylanan dava konusu planlarda yetki yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, bilirkişi raporunda 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi sınırının gösterildiği, ancak dava konusu alanın çevre düzeni planında fonksiyon olarak kentsel yerleşme alanında kaldığı, dava konusu nazım imar planıyla getirilen kullanımların üst ölçekli plana uygun olduğu tespitlerine yer verildiği, bu dava devam ederken 02/05/2024 tarihinde onaylanan 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliğiyle Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi sınırının plandan kaldırıldığı, kentsel yerleşme alanı gösteriminde ise değişiklik yapılmadığı anlaşıldığından, Mahkeme Kararının, dava konusu planların üst ölçekli plana aykırı olduğu gerekçesinde de isabet görülmemiştir.
Bu durumda, dava konusu nazım imar planı ve uygulama imar planının diğer hususlar yönünden, dosyada yer alan bilirkişi raporu da dikkate alınarak, şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına uygun olup olmadığının incelenmesi suretiyle yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden, dava konusu işlemin yukarıda açıklanan gerekçelerle iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin iptali yolundaki Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 03/12/2025 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.