DANIŞTAY
ALTINCI DAİRE
TEMYİZ EDEN (DAVALI): 1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Dava konusu istem: İstanbul ili, Zeytinburnu ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın konut alanından dini tesis alanına dönüştürülmesine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile Zeytinburnu Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararı ile kabul edilen ve İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istenilmiştir.
... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; dosyadaki bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu 28.09.2015 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile 13.05.2016 tasdik tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin ... ada ... parsel sayılı taşınmaz yönünden kamu menfaati ve şahsın göreceği zarar dengesi birlikte gözetildiğinde planlama esasları, şehircilik ilkeleri ve kamu yararına uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 08/03/2022 tarih ve E: 2018/4552, K: 2022/2736 sayılı bozma kararına uyularak İdari Dava Dairesince verilen kararda; 13.10.2022 tarihli ara kararına cevaben davalı idare ile Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından dosyaya sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, dava konusu dini tesis alanının genişletilmesine yönelik ilgili kuruluş tarafından yapılan bir tespitin veya bu doğrultuda iletilen bir talebin bulunmadığı, planlama sahasının meskun alan niteliği göz önünde bulundurulduğunda dini tesis alanının genişletilmesinin bilimsel, nesnel ve teknik gerekçesinin bulunmadığı, işlem tarihi itibarıyla dava konusu imar adasında kamu hizmet binalarının depreme dayanıklılığı konusunda herhangi bir tespitin yapılmadığı, sadece Diyanet İşleri Başkanlığınca dava dışı ... ada, ... sayılı parsel üzerinde bulunan ... Camiinin plan değişikliğinden çok sonra 26.09.2019 tarihinde meydana gelen deprem sonrası yapılan inceleme neticesinde hasar gördüğünün tespiti üzerine Zeytinburnu İlçe Müftülüğünce dava dışı söz konusu taşınmaz üzerindeki yapının yıkılmasının talep edildiğinin belirtildiği anlaşıldığından, bilimsel, nesnel ve teknik gerekçeye dayanmayan dava konusu plan değişikliklerinde şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve imar mevzuatına uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun değişik gerekçeyle reddine karar verilmiştir.
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Web Tapu Uygulaması üzerinden yapılan incelemede, tapu kayıtlarında uyuşmazlık konusu taşınmazın 24.05.2021 tarihinde kamulaştırılarak davacının mülkiyetinden çıkarılarak Zeytinburnu Belediyesinin mülkiyetine geçirildiğinin görüldüğü, bu sebeple davacının dava açmada hukuki menfaatinin bulunmadığı, temyize konu kararın, usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
... Belediye Başkanlığı tarafından, davanın süresinde açılmadığı ve davanın
husumet nedeniyle reddi gerektiği, plan değişikliklerinin üst ölçekli plan kararlarına ve
mevzuata uygun olduğu, temyize konu kararın, usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla
bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY:
İstanbul ili, Zeytinburnu ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın konut alanından dini tesis alanına dönüştürülmesine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile Zeytinburnu Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararı ile kabul edilen ve İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğini iptali istenilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun idari dava türlerinin sayıldığı 4577 sayılı Kanunla değişik 2. maddesinin 1/a bendinde iptal davaları, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmış olup, anılan Kanunun 3622 sayılı Kanunla değişik 14. maddesinin 3. fıkrasının (c) bendinde dava dilekçelerinin ehliyet yönünden inceleneceği, “İlk İnceleme Üzerine Verilecek Karar” başlığını taşıyan ve yine 3622 sayılı Kanunla değişik 15. maddesinin 1/b fıkrasında ise 14. maddenin 3/c bendinde yazılı hallerde davanın reddine karar verileceği kuralı yer almıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Tarafların kişilik veya niteliğinde değişiklik" başlıklı 26. maddesinde: "Dava esnasında ölüm veya herhangi bir sebeple tarafların kişilik veya niteliğinde değişiklik olursa, davayı takip hakkı kendisine geçenin başvurmasına kadar; gerçek kişilerden olan tarafın ölümü halinde, idarenin mirasçılar aleyhine takibi yenilemesine kadar dosyanın işlemden kaldırılmasına ilgili mahkemece karar verilir. Dört ay içinde yenileme dilekçesi verilmemiş ise, varsa yürütmenin durdurulması kararı kendiliğinden hükümsüz kalır. Yalnız öleni ilgilendiren davalara ait dilekçeler iptal edilir. " hükmüne yer verilmiştir.
İdari bir işlem hukuka aykırı olduğunda, bu işlem hakkında iptal davası açılabilmesi için anılan işlem ile davacının menfaati ihlal edilmelidir. “Menfaat” kavramı, iptal davasını açan davacı ile dava konusu ettiği idârî işlem arasındaki ilişkiyi ifade etmektedir. Bu ilişkinin meşru, ciddi, kişisel ve güncel olması gereklidir.
İptal davasına konu olan idârî işlem nedeniyle, davacının ihlal edilen menfaatinin, iptal davasının açıldığı anda var olması ve ihlalin davanın sonuna kadar devam etmesi gerekmektedir. Dairemizin eski tarihli içtihatlarında da menfaat ihlalinin davanın açıldığı tarihten dava sonuçlanıncaya karar devam etmesi gerektiği ve bunun idare hukukun bir esası olduğu vurgulanmıştır.
Dava ehliyeti, dava şartıdır. Dava şartı olduğu için karar kesinleşinceye kadar her aşamada taraflarca ileri sürülebileceği gibi, mahkeme veya temyiz mercileri tarafından da yargılamanın her aşamasında re'sen değerlendirilmelidir.
Bakılan uyuşmazlıkta, temyiz incelemesi sırasında davalı vekili tarafından dosyaya sunulan temyiz dilekçesindeki beyan doğrultusunda ve tapu kayıtlarında Dairemizce yapılan incelemede; uyuşmazlık konusu İstanbul ili, Zeytinburnu ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın davanın devamı sırasında 24.09.2019 tarihinde kamulaştırıldığı ve Zeytinburnu Belediyesinin mülkiyetine geçtiği, bu itibarla davacının, uyuşmazlık konusu ... parsel sayılı taşınmaz ile arasında mülkiyet ilişkisinin sona erdiği anlaşıldığından, dava konusu işlemler açısından 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 26. maddesinin uygulanması gerekmektedir.
Öte yandan dava konusu işlemlerden 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğine ilişkin olarak, taşınmazın mülkiyeti Zeytinburnu Belediye Başkanlığına geçtiği ve davacının malik sıfatı sona erdiği için, Zeytinburnu Belediye Başkanlığının davacı taraf sıfatını kazanması halinde davacı ile davalı sıfatlarının birleşmesi söz konusu olacağından, bu hususun Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesince dava hakkında karar verilirken göz önünde bulundurulacağı tabiidir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalıların temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun değişik gerekçeyle reddi yolundaki temyize konu .... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 03/12/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.