DANIŞTAY
ALTINCI DAİRE
KARAR DÜZELTME İSTEMİNDE
BULUNAN (DAVALI): ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Dava konusu istem: İstanbul ili, Sancaktepe ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda yapılan İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptali istenilmiştir.
... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporu ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, 24.11.2009 onaylı 1/5000 ölçekli nazım imar planında “konut+ticaret”, “park alanı” ve “15m'lik imar yolu” kullanımında kalan uyuşmazlık konusu parselin, dava konusu plan değişikliği ile park alanı olarak belirlenen sosyal donatı alanının dini tesis alanı olarak değiştirildiği; dini tesis alanına olan ihtiyacın teknik ve nesnel gerekçelerinin plan açıklama raporunda açıklanmadığı, kaldırılan park alanı yerine eşdeğer bir alan ayrılmadığı, parsel yakın çevresinde imar planlarında yeterli ve erişilebilir mesafede dini tesis alanlarının bulunduğu, bununla birlikte gerçekleştirilen değişiklik ile park alanlarına ilişkin bütüncül sistemin bozulduğu, sürekliliğinin sekteye uğratıldığı, parselde önceki planda öngörülen park alanı kullanımının erişilebilirlik, ekoloji ve yoğunluk düzenlemesi yönlerinden uygun bir planlama kararı olduğu, dava konusu plan değişikliğinin planlama tekniklerine, şehircilik ilkelerine uygun olmadığı, öte yandan; dava konusu alanın 1/100.000 ölçekli İstanbul Çevre Düzeni Planında “havza içi rehabilite edilecek alan”, 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinde “konut+ticaret”, “dini tesis alanı” ve “15m'lik imar yolu” kullanımlarında planlandığı, değişikliğin planların kademeli birlikteliğine uygun olduğu, bununla birlikte buradaki sanayiden konut ve ticaret alanı fonksiyonuna nasıl bir dönüşüm olacağı, mevcut işleyen sanayi firmalarının nasıl bir şekilde desentralize edileceğinin nazım imar planı ile belirlenmesi gerektiği, ancak planda buradaki dönüşüm kararının sadece fonksiyon dönüşümü ile sağlanabileceğinin düşünüldüğü, oysaki bu dönüşümün nasıl bir şekilde organize edileceğinin planda ve plan raporunda etapları ile birlikte belirlenmesi gerektiği ve hatta 1/100.000 ölçekli İstanbul Çevre Düzeni Planı Planlama Raporunda “havza içi rehabilite edilecek alanlar” ile ilgili olarak bu durumun önerildiği, ancak planda, etaplama ve dönüşüm programlarının önerilmediği, bir taraftan da mevcut durumun devamı (mevcut sanayinin alanda kalması) yönünde plan değişikliği ile plan notu getirildiği, tüm bunlar dikkate alındığında mekansal planlanlar arasındaki kademeli bütünlüğünün tam olarak sağlanamadığı sonucuna varıldığı gerekçesi ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Davalının temyiz başvurusu üzerine Danıştay Altıncı Dairesince, temyize konu karar hukuk ve usule uygun bulunmuş ve kararın onanmasına karar verilmiştir.
KARAR DÜZELTME TALEP EDENİN İDDİALARI: Dava konusu alana ilişkin yeni bir plan yapıldığı davanın konusuz kaldığı ileri sürülerek usul ve yasaya uygun olmayan Danıştay Altıncı Daire kararının kaldırılması gerektiği ileri sürülmektedir.
Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Karar düzeltme isteminin kabul ile idare mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
6545 sayılı Türk Ceza Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 103. maddesinin b) bendi ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesi yürürlükten kaldırılmış ise de; anılan Yasanın 27. maddesiyle 2577 sayılı Yasaya eklenen Geçici 8. maddenin 1. fıkrasındaki "Bu Kanunla idari yargıda kanun yollarına ilişkin getirilen hükümler, 2576 sayılı Kanunun, bu Kanunla değişik 3 üncü maddesine göre kurulan bölge idare mahkemelerinin tüm yurtta göreve başlayacakları tarihten sonra verilen kararlar hakkında uygulanır. Bu tarihten önce verilmiş kararlar hakkında, kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan kanun yollarına ilişkin hükümler uygulanır." kuralı uyarınca, bu maddeye göre kararın düzeltilmesi yolundaki istemin incelemesine geçildi. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendine göre kararın düzeltilmesi istemi yerinde görüldüğünden Dairemizin 28/09/2023 tarih ve E: 2022/1952, K: 2023/7002 sayılı kararı kaldırılarak işin esası incelendi:
MADDİ OLAY: Mülkiyeti davacı ...'ye ait İstanbul ili, Sancaktepe ilçesi, ..., ... Mahallesi, ... pafta ... sayılı parsele yönelik; İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararı ile kabul edilen taşınmazın " dini tesis alanı" fonksiyonuna dönüştürülmesine ilişkin 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanununun işlem tarihinde yürürlükte bulunan haliyle "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinde; "Nazım imar planları; varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak hali hazır haritalar üzerine yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme, yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasında esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan planlar olarak, Çevre düzeni planı ise; Ülke ve bölge plan kararlarına uygun olarak konut, sanayi, tarım, turizm, ulaşım gibi yerleşme ve arazi kullanılması kararlarını belirleyen plan" olarak tanımlan mıştır. aynı Kanunun "Planlama Kademeleri" başlıklı 6. maddesinde; planların kapsadıkları alan ve amaçları açısından Bölge Planları ve İmar Planları, imar planlarının ise Nazım İmar Planları ve Uygulama İmar Planları olarak hazırlanacağı hükme bağlanmış, "Planların Hazırlanması ve Yürürlüğe Konulması" başlıklı 8. maddesinin (b) fıkrasında; "imar planlarının; nazım imar planı ve uygulama imar planından meydana geleceği, mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni planı kararlarına uygunluğu sağlanarak belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planlarının iIgili belediyelerce yapılacağı veya yaptırılacağı, bu planların onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde bir ay süre ile ilan edileceği, bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebileceği, belediye başkanlığınca belediye rneclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisinin on beş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlayacağı, onaylanmış planlarda yapılacak değişikliklerin de aynı usule tabi olacağı" kuralı getirilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden dava konusu planların iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesince verilen ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararın temyiz edilmesi üzerine Danıştay Altıncı Dairesince verilen 04/05/2017 tarih ve E: 2015/5362, K: 2017/3137 sayılı kararı ile "dava konusu taşınmaz ve yakın çevresinin 2009 onay tarihli 1/100.000 ölçekli İstanbul İl Çevre Düzeni Planında havza içi rehabilite edilecek alan sınırı içinde kaldığı, bu planın uygulama hükümlerinin 8.2.12. maddesi uyarınca planda belirtilen organize sanayi bölgeleri, sanayi alanları, tersane alanı ve lojistik bölge dışında yeni sanayi ve depolama tesislerinin yer alamayacağı, bu plandan önce yapılmış mevcut sanayi ve depolama tesislerinin ekonomik ömürlerini tamamlayıncaya kadar mevcudiyetini sürdüreceğinin belirtildiği, dava konusu planlama işlemiyle de üst ölçekli planının gösterdiği ilkeler doğrultusunda, plan bütünlüğü çerçevesinde sanayi tesislerinin ve yan işlevlerinin kaldırılması ile bölgede büyük bir değişim ve yenilenmenin hedeflendiği, bu değişim kapsamında uyuşmazlık konusu parsel ve çevresinin barınma ve buna hizmet edecek sosyal donatı alanları ile işlevlendirildiği, bu haliyle uyuşmazlık konusu taşınmazın büyük bir kısmına, yakın çevresinde yer alan taşınmazlarda olduğu gibi konut+ticaret kullanım kararı verildiği, bu kapsamda davalı idarece yapılan ... tarihli ... sayılı 1/5000 ölçekli Sancaktepe Nazım İmar Planında dava konusu taşınmazın kısmen "konut+ticaret" kısmen "park" alanı olarak düzenlendiği, bu işlemin dava konusu taşınmazın planda sanayi alanı olarak ayrılması gerektiği gerekçesiyle ... İdare Mahkemesince ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararla iptaline karar verildiği, bu kararın uygulanması amacıyla dava konusu plan değişikliğiyle, söz konusu taşınmazın kısmen "konut+ticaret" kısmen "dini tesis alanı" olarak düzenlendiği, Dairemizin 11.02.2015 tarih,E: 2011/8673, K: 2015/710 sayılı kararıyla, İdare Mahkemesince verilen ... tarihli, E:..., K:... sayılı iptal kararının "...Bu değişim kapsamında uyuşmazlık konusu parsel ve çevresinin barınma ve buna hizmet edecek sosyal donatı alanları ile işlevlendirildiği, bu haliyle uyuşmazlık konusu taşınmazın büyük bir kısmına, yakın çevresinde yer alan taşınmazlarda olduğu gibi "konut+ticaret" kullanım kararı verilmesinin üst ölçekli plana ve İSKİ İçme Suyu Havzaları Yönetmeliği'ne uygun olduğu sonucuna ulaşıldığı, iyileştirilmesi hedeflenen bölgede kentsel donatı ihtiyacının karşılanması ve ekolojik sürdürülebilirliğin sağlanması bağlamında yeşil alan ihtiyacının karşılanması amacıyla getirilen "park" kullanımının kamu yararı açısından uygun olduğu, uyuşmazlık konusu parselin "park" alanı olarak belirlenen kısmında çevre ve şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve hukuka aykırılık görülmediği..." gerekçesiyle bozulduğu, anılan bozma kararına uyularak ... İdare Mahkemesinin ... tarihli E:... K:... sayılı kararı ile davanın reddine karar verildiği ve temyiz edilmeden kesinleştiği bu nedenle anılan karar dikkate alınarak taşınmazda dini tesis alanı kullanımına ihtiyaç bulunup bulunmadığı, dini tesis alanının yer seçiminin uygunluğu konusunda uzman kişilerden oluşturulacak bilirkişi heyeti aracılığıyla keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak bir karar verilmesi gerektiği" gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiş ise de, İdare Mahkemesince söz konusu bozmakararına uyulduğu belirtilerek verilen kararda "... sanayiden konut ve ticaret alanı fonksiyonuna nasıl bir dönüşüm olacağı, mevcut işleyen sanayi firmalarının nasıl bir şekilde, desentralize edileceğinin nazım imar planı ile belirlenmesi gerektiği, ancak planda buradaki dönüşüm kararının sadece fonksiyon dönüşümü ile sağlanabileceğinin düşünüldüğü, oysaki, burada sanayi fonksiyonundan konut ve ticaret fonksiyonuna bir dönüşüm getirilmiş olduğu, bu dönüşümün nasıl bir şekilde organize edileceğinin planda ve plan raporunda etapları ile birlikte belirlenmesi gerektiği ve hatta 1/100.000 ölçekli İstanbul Çevre Düzeni Planı Planlama Raporunda “havza içi rehabilite edilecek alanlar” ile ilgili olarak bu durumun önerildiği, ancak planda, etaplama ve dönüşüm programlarının önerilmediği, bir taraftan da mevcut durumun devamı (mevcut sanayinin alanda kalması) yönünde plan değişikliği ile plan notu getirildiği, tüm bunlar dikkate alındığında mekansal planlanlar arasındaki kademeli bütünlüğünün tam olarak sağlanamadığı" gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verildiği bozma kararına uygun olarak inceleme ve değerlendirme yapılmadığı anlaşılmıştır.
Ayrıca davalı idare tarafından dava konusu taşınmaza ilişkin yeni bir nazım imar planının kabul edildiği, davanın konusuz kaldığı ifade edildiğinden, bu hususun da araştırılarak yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin, ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı Kanunun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 02/12/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.