DANIŞTAY
ALTINCI DAİRE
TEMYİZ EDEN (DAVALI): ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Dava konusu istem: Ankara İli, Çamlıdere İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda 1/1000 ölçekli uygulama imar planında değişiklik yapılmasına ilişkin Çamlıdere Belediye Meclisinin ... tarihli ...-... sayılı kararları ile anılan kararların onaylanmasına ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyaya sunulan bilirkişi raporundaki; "dava konusu plan değişikliğinde plan açıklama raporu hazırlanması gerekirken hazırlanmadığı, bu durumun planlama alanında yapılan değişikliğin dava konusu alanda fiziki olarak nasıl uyarlandığına yönelik bir belirsizlik yarattığı; plan hükümlerinin, belirsizliğe neden olmayacak şekilde, ayrıntılı ve gerekçeli olarak plan açıklama raporunda ifade edilmesi gerektiği, davalı idarelerce bu yönde bir tasarruf geliştirilmediği, yapılan plan değişikliğiyle mevcut plan bütünlüğünün bozulduğu, 12 metre genişliğindeki taşıt yolu güzergahının dava konusu plan değişikliğindeki gibi geçirilmesi halinde davacının dilekçesinde belirttiği (dönemin ilgili mevzuat hükümlerine göre yapılmış) konutun temeli, elektrik ve su tesisatı, çevre düzenlemesine ilişkin yapılmış olan drenaj, kilit taşlar, duvarların da zarar göreceği, dava konusu plan değişikliği ile 12 metre genişliğindeki taşıt yolu güzergahı ile ilgili sorunun çözülemeyeceği, çünkü dava konusu plan değişikliği ve öncesinde mahkeme kararını yerine getirmek için yapılan bir önceki plan değişikliği yoluyla çözülmeye çalışılan sorunun kalıcı olarak ortadan kaldırılmasının ancak 12 metre genişliğindeki taşıt yolunun bu bölge için hazırlanan ilk imar planı olan ... Köyü (...) 1/1000 ölçekli imar planındaki güzergahına çekilmesiyle mümkün olacağı, dava konusu parselin yer aldığı ... ada kuzeyinde 12 metre genişliğindeki taşıt yolunun kuzeyinde yer alan ... nolu adanın yola bakan cephesindeki parsellerde yapılaşma olmamasın da bu değişikliğin yapılmasını kolaylaştırdığı, anılan imar planına yönelik olarak alınan 12 m genişliğindeki taşıt yolunun mevcut yol izine göre geçirilmesi yönündeki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... ve K:... sayılı kararının alanda kadastral yol niteliği göstermeyen bir yol izini referans alan bilirkişi raporu doğrultusunda alınmış bir karar olarak değerlendirildiği, kadastral bir yol statüsünde bile olmayan, arazide oluşmuş bir mevcut yol izinin korunmasının şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına uygun olmadığı, diğer taraftan, dava konusu alanda daha önce onaylı parselasyon planına göre oluşmuş yapıların ve yapılara ilişkin çekme mesafelerinin dikkate alındığı bir planlama çalışmasının, bölgenin gereklerine ve planlamanın eşitlik ilkesine daha uygun olacağı" yönündeki tespitler dikkate alındığında dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin imar mevzuatı, şehircilik ilkeleri, planlama esasları, üst ölçekli plan kararları ve kamu yararına aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu, ayrıca; davacı parseline yakın konumda bulunan ... ada ... parsel malikinin açtığı davalar neticesinde verilen iptal kararlarının, söz konusu parsel önünden geçen yolun topoğrafik olarak uygun olmadığına ve yolun bu haliyle geçirilmesi durumunda kamusal külfete neden olacağına yönelik değerlendirmeler içerdiği, bakılan davanın ise ... ada ... parseller önünden geçen yolun bu kesiminin eski hali ile korunması ile mevcut yapılar yönünden oluşan sorunlu durumun giderilebileceğine ilişkin olduğu, bu nedenle ... ada ... parsel malikinin açtığı davada verilen karar ile iş bu dava dosyasında verilen kararın yolun farklı kesimlerine ilişkin hükümler içermesi nedeniyle bir çelişkiye neden olmayacağı açık olduğundan istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun yukarıda belirtilen açıklama eklenerek reddine karar verilmiştir.
Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile sonucu itibarıyla usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY:
Ankara İli, Çamlıdere İlçesi, ... Mahallesi, ..., ..., ... sayılı adaları kapsayan alanda mülga Ankara İl Özel İdaresi İl Genel Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla 1/1000 ölçekli uygulama imar planının ve 1/5000 ölçekli nazım imar planının kabul edildiği, söz konusu uygulama imar planında ... adanın kuzeyinden geçecek şekilde adanın kuzey batısından gelip yapı adası boyunca kuzeyden geçip güney doğuya doğru kavis yaparak devam eden 12 metre enkesitli taşıt yolu öngörüldüğü, davacının maliki olduğu ... ada ... parsel sayılı taşınmazın konut alanında kaldığı ve kuzeyinden yukarıda belirtilen doğu batı yönlü taşıt yolunun geçtiği anlaşılmıştır.
Söz konusu yolun güney doğuya doğru devam eden kısmında ... ada ile plan onama sınırı dışında kalan ... ada arasında 12 metre taşıt yolunun bulunduğu, ... ada ... parsel sayılı taşınmazın maliki tarafından taşınmazının önünden geçen 12 metrelik taşıt yoluna ilişkin yapılan plan değişikliği başvurusunun reddine dair Çamlıdere Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle açılan davada ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, "uyuşmazlıkta; dava konusu 12 metre yolun mevcut yol izinin kuzey tarafından genişletilmesi yerine yüksek eğimli davacıya ait taşınmaz sınırlarına dayandırıldığı, bu şekilde de yüksek eğimli alandan geçirilen söz konusu yolun taşınmazlarına ve mesken kullanımlı yapılarına zarar vereceği gerekçesiyle plan değişikliği talep edildiği, dava konusu taşınmaza ulaşımın mevcut "yol izi" olarak tanımlanan (kadastral) yol ile sağlandığı, dava konusu imar planında söz konusu yolun "mevcut yol" izi takip edilmeden güzergahının değiştirildiği ve 12 metre genişlikte tasarlandığı, davacı taşınmazı kısmında da "yol izi"nin güneyine kaydırıldığı, eşyükselti eğrilerinin sıklığından davacı taşınmazı ile "yol izi" arasında kalan bölümün yüksek eğimde olduğunun görüldüğü, yüksek eğimli bu kısmın tasarlanan 12 metre yola katılması ile uygulanabilir bir yol güzergahı oluşturulmadığı, ayrıca Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Dairesi Başkanlığı Yol ve Asfalt Şube Müdürlüğünün 13.07.2017 tarihli yazısında belirtildiği üzere yüksek eğimli yol güzergahının inşasında ve sonrasında can ve mal güvenliği açısından risk taşıyacağı, halbuki "yol izi"nin kuzey tarafındaki arazi eğiminin ulaşım sistemine daha uygun olduğu gibi maliyet açısından ve can ile mal güvenliği açısından olumsuzluk yaratmayacağı, belirtilen bu görüşler doğrultusunda dava konusu taşınmazın bulunduğu bölgede yüksek eğim nedeniyle tasarlanan 12 metre yolun uygulanmasının önemli ekonomik yük getireceği gibi gerek inşası ve gerekse sonrasında can ve mal güvenliği açısından davacının yapısı olumsuz etkileyeceği anlaşıldığından davacının yol sistemine ilişkin değişiklik yapılması talebinin reddedilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı" gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, kararın temyiz edilmeden kesinleştiği, anılan Mahkeme kararının uygulanması maksadıyla Çamlıdere Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği kabul edilerek Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylandığı, yukarıda belirtilen mahkeme kararında 12 metrelik yolun kadastral yol izi dikkate alınarak eğimin daha az olduğu kuzeye doğru kaydırılarak geçirilmesi gerektiği hüküm altına alınmış olmasına karşın söz konusu plan değişikliğinde ... sayılı adanın kuzeyinden geçen 12 metrelik yolun güneye kaydırıldığı, anılan yolun ... ada ile plan onama sınırı dışında kalan ... ada arasından geçen kısmında ise bir değişiklik yapılmadığı görülmüştür.
... ada ... parsel üzerinde ruhsatlı yapısı bulunan davacı ve aynı adada ruhsatlı yapıları bulunan diğer maliklerin yapılar dikkate alınmadan plan değişikliği yapıldığı iddialarıyla anılan plan değişikliğine itiraz etmesi üzerine Çamlıdere Belediye Meclisinin ... tarih ve ...-... sayılı kararlarıyla davacı ve aynı adada yapısı bulunan maliklerin itirazları kısmen kabul edilerek yapıların yolda kalan kısımları yapı adasına denk gelecek şekilde 12 metrelik yolun bir miktar kuzeye kaydırılması şeklinde plan değişikliği yapıldığı ve anılan kararın Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylandığı görülmüştür.
Davacı tarafından, 12 metrelik yolun kaydırılmasına ilişkin plan değişikliğinin ruhsatlı yapılar ve çekme mesafeleri dikkate alınmadan yapıldığı, topoğrafik yapı ve mevcut imar hakları göz önüne alınmadan planlama yapıldığı iddialarıyla 1/1000 ölçekli uygulama imar planında değişiklik yapılmasına ilişkin Çamlıdere Belediye Meclisinin ... tarihli ...-... sayılı kararı ile anılan kararın onaylanmasına ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli ... sayılı kararının iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.
Öte yandan; ... ada ... parsel sayılı taşınmazın maliki tarafından Çamlıdere Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilerek Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğine karşı açılan davada; "plan değişikliği ile kullanım kararı değişikliği yapıldığı için 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği de yapılması gerekirken böyle bir değişikliğin hazırlanmadığı, dava konusu plan değişikliği kapsamında mahkemenin davacı taşınmazının bulunduğu bölgede taşınmaz ile yol izi arasında kalan bölümün yüksek eğimde olması nedeniyle can ve mal güvenliği açısından davacının yapısının olumsuz etkileneceği bu nedenle 12 metre genişliğindeki yolun kuzey taraftaki arazi eğiminin ulaşım sistemine daha uygun olan bölümüne kaydırılması yönündeki kararını yerine getiren herhangi bir düzenleme yapılmadığı, dava konusu 1/1000 ölçekli imar planı değişikliğinin ... idare Mahkemesinin ... tarih ve E. ..., K:... sayılı kararını kısmen yerine getirmesi nedeniyle şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve imar mevzuatına uygun olmadığı" gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yolunda verilen ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Danıştay Altıncı Dairesinin 27/11/2025 tarih ve E: 2022/4889, K: 2025/6205 sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği anlaşılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunun 5. maddesinde nazım imar planı; varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; Ankara İli, Çamlıdere İlçesi, ... Mahallesi, ..., ..., ... sayılı adaları kapsayan alanda mülga Ankara İl Özel İdaresi İl Genel Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla 1/1000 uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli nazım imar planının kabul edildiği, söz konusu uygulama imar planında ... - ... sayılı adalar ile ... sayılı ada arasından geçecek şekilde doğu batı yönlü 12 metre enkesitli taşıt yolu düzenlendiği, söz konusu yola ilişkin olarak plan onama sınırı dışında kalan ancak anılan yolun yapısı önünden geçmesi sebebiyle plan kararlarından etkilenen ... ada ... parsel sayılı taşınmazın maliki tarafından taşınmazını etkileyen yola ilişkin olarak yapılan plan değişikliği başvurusunun reddine dair işleme karşı açılan davada, dava konusu işlemin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının uygulanması maksadıyla Çamlıdere Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ve Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin kabul edildiği, yukarıda belirtilen mahkeme kararında 12 metrelik yolun kadastral yol izi dikkate alınarak eğimin daha az olduğu kuzeye doğru kaydırılarak geçirilmesi gerektiği hüküm altına alınmış olmasına karşın söz konusu plan değişikliğinde ... sayılı adanın kuzeyinden geçen 12 metrelik yolun anılan adada bulunan yapılar yolda kalacak şekilde güneye kaydırılarak geçirildiği söz konusu plan değişikliğine karşı ... ada ... parsel sayılı taşınmazın maliki olan davacı tarafından itiraz başvurusunda bulunulduğu, anılan itiraz kısmen kabul edilerek söz konusu yolun bir miktar kuzeye kaydırılmasına ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin Çamlıdere Belediye Meclisinin ... tarihli ...-... sayılı kararı ile kabul edilerek Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli ... sayılı kararıyla onayladığı, davacı tarafından anılan uygulama imar planı değişikliğinin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Uyuşmazlıkta, İdare Mahkemesince, dava konusu uygulama imar planından önce yürürlükte olan imar planına yönelik olarak alınan 12 metre genişliğindeki taşıt yolunun mevcut yol izine göre geçirilmesi yönündeki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının alanda kadastral yol niteliği göstermeyen bir yol izini referans alan bilirkişi raporu doğrultusunda alınmış bir karar olduğu ancak kadastral bir yol statüsünde bile olmayan, arazide oluşmuş bir mevcut yol izinin korunmasının şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına göre uygun olmadığı yönünde değerlendirme yapılarak dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, söz konusu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının gerekçesinde dava konusu edilen ... ada ... parsel sayılı taşınmaza ulaşımın mevcut "yol izi" olarak tanımlanan (kadastral) yol ile sağlandığı, dava konusu imar planında "mevcut yol" izi takip edilmeden 12 metre genişlikte ve farklı güzergahta tasarlandığı, ... ada ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan kısımda kadastral yolun güneyinde konumlandığı, söz konusu alanın eşyükselti eğrilerinin sıklığından dolayı yüksek eğimde olduğunun görüldüğü, yüksek eğimli bu kısmın tasarlanan 12 metre yola katılması ile uygulanabilir bir yol güzergahı oluşturulmadığı, ayrıca Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Dairesi Başkanlığı Yol ve Asfalt Şube Müdürlüğünün 13.07.2017 tarihli yazısında belirtildiği üzere yüksek eğimli yol güzergahının inşasında ve sonrasında can ve mal güvenliği açısından risk taşıyacağı, halbuki "yol izi"nin kuzey tarafındaki arazi eğiminin ulaşım sistemine daha uygun olduğu gibi can ile mal güvenliği açısından olumsuzluk yaratmayacağı tespitlerine yer verildiği, anılan kararın ... ada ... parsel ile ... sayılı ada arasında kalan kısma ilişkin değerlendirme içerdiği, bununla birlikte söz konusu mahkeme kararının uygulanması aşamasında yolun diğer kısımlarının da etkilenmesinin kaçınılmaz olduğu fakat bilirkişi raporunda alanın topoğrafik durumu dikkate alınarak eş yükselti eğrilerinin seyrek olduğu başka bir deyişle eğimin az olduğu kuzey kısma (... ve ... sayılı adaların olduğu tarafa) doğru yolun kaydırılmasının topoğrafik açıdan daha doğru olduğu belirtilmesine karşılık bu mahkeme kararının uygulanması amacıyla yapılan plan değişikliğinde ise bilirkişi raporundaki tespitlere aykırı olacak şekilde yalnızca yolun ... ile ... sayılı ada arasından geçen kısmında değişiklik yapıldığı ve ... sayılı adanın önünden geçen yolun güneye yani eğimin yüksek olduğu tarafa doğru kaydırılması şeklinde düzenleme yapıldığı ve mahkeme kararının gereğinin yerine getirilmediği, öte yandan dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında gösterilen 12 metre genişliğindeki yola ilişkin plan değişikliğinin 1/5000 ölçekli nazım imar planında değişiklik yapılmaksızın gerçekleştirilemeyeceği, planın üst ölçekli plana da aykırı olduğu dikkate alındığında Mahkemece açıklanan hususlar hakkında doğru değerlendirme yapılmaksızın verilen kararda hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, Mahkeme kararının uygulanması amacıyla yapılan 1/1000 ölçekli plan değişikliğinde anılan iptal kararının gereklerinin yerine getirilmediği, planların hiyerarşik birlikteliği ilkesine aykırı olarak, yolun topoğrafik yapısı dikkate alınmadan ve plan bütünlüğünü bozucu nitelikte düzenleme yapıldığı bu yönüyle dava konusu işlemde hukuku uyarlık bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun açıklamalı reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun açıklamalı reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 27/11/2025 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.