DANIŞTAY
ALTINCI DAİRE
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR): 1- ... Belediye Başkanlığı-...
Dava konusu istem: İzmir ili, Çiğli ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parseli kapsayan alana yönelik Çiğli Belediye Encümeni'nin ... tarihli, ... sayılı kararı ile kabul edilen ... nolu parselasyonun ve dayanağı 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama koruma amaçlı imar planları ile 1/25000 ölçekli nazım imar planının iptali istenilmiştir.
... İdare Mahkemesince verilen ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararda; dosyanın ve yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen raporun birlikte değerlendirilmesinden, Mahkemenin ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararına istinaden Kıyı Kenar Çizgisi kararının değiştirilmesi gerektiği, bu yönüyle ele alındığında anılan hususun dava konusu 1/1000, 1/5000 ve 1/25000 ölçekli imar planları ve parselasyonda kıyı kenar çizgisinde yapılması gereken değişikliğe uygun şekilde değişiklik yapılmasını gerekli kıldığı, belirtilen nedenle planların mevcut durumlarının şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI: Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz istemlerinin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının Dairemiz kararında belirtilen gerekçelerle onanması gerektiği düşünülmektedir.
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY:
Bakılan dava, İzmir ili, Çiğli ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parseli kapsayan alana yönelik Çiğli Belediye Encümeni'nin ... tarihli, ... sayılı kararı kabul edilen ... nolu parselasyonun ve dayanağı 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli ugulama koruma amaçlı imar planları ile 1/25000 ölçekli nazım imar planının iptali istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Yasasının işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 5. maddesinde, çevre düzeni planı, ülke ve bölge kararlarına uygun olarak konut, sanayi, tarım, turizm, ulaşım gibi yerleşme ve arazi kullanılması kararlarını belirleyen planlar olduğu, nazım imar planı, varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak hali hazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise, tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
Aynı Yasanın 18. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde; "İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır." hükmü yer almaktadır.
Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin "Genel planlama esasları" başlıklı 7.maddesinde; (1) Bu Yönetmeliğe göre hazırlanacak her tür ve ölçekteki mekânsal planlar aşağıda yer alan planlama ilke ve esaslarına, planların hazırlanması ile ilgili standartlara, gösterim tekniklerine ve tanımlara uygun olarak yapılır: a) Planlar, kamu yararı amacıyla yapılır. b) Planlar; pafta, gösterim, plan notları ve plan raporu ile bir bütündür. c) Planlar, kademesine ve ölçeğine göre ve yapılış amacının gerektirdiği ayrıntı düzeyinde kalmak koşuluyla alt kademedeki planları yönlendirir. ç) Üst kademe planlar, alt kademesindeki planlara mekânsal nitelikte hedef koyan, yol gösteren ve ilke belirleyen plandır. d) Mekânsal strateji planları, çevre düzeni planları ile nazım imar planları üzerinden ölçü alınarak uygulama yapılamaz. e) Planlar, diğer kademedeki planların büyütülmesi veya küçültülmesi yolu ile elde edilemez. f) Doğal, tarihi ve kültürel değerlerinin koruma ve kullanma dengesinin sağlanması esastır. g) Yapıların ve çevrenin kalitesinin artırılması için planlarda gerekli sağlıklaştırma ile ilgili kararlara yer verilir. ğ) Planlarda afet, jeolojik ve doğal veriler esas alınır. h) Planlarda, varsa mevcut geleneksel dokunun korunması esastır. ı) Ülke ve bölge düzeyinde karar gerektiren büyük projelerin mekânsal strateji planı veya çevre düzeni planında değerlendirilmesi esastır. i) Planlama süreci; araştırmaların yapılması, sorunların ortaya konulması, veri ve bilgi toplama ile ilgili analiz aşaması; bilgilerin biraraya getirilmesi, birleştirilmesi ve sonuçların değerlendirilmesi ile ilgili sentez aşaması ve plan kararlarının oluşturulması aşamalarından oluşur. j) Planların hazırlanmasında plan türüne göre katılım sağlanmak üzere anket, kamuoyu yoklaması ve araştırması, toplantı, çalıştay, internet ortamında duyuru ve bilgilendirme gibi yöntemler kullanılarak kurum ve kuruluşlar ile ilgili tarafların görüşlerinin alınması esastır. k) Planların iptal edilmesi halinde, daha önce alınan kurum ve kuruluş görüşleri ile birlikte yapılan analiz ve sentez çalışmaları yeni plan hazırlanmasında bu Yönetmelik kapsamında yeniden değerlendirilir. l) Planlar, çevresinde veya bitişiğinde yer alan mevcut planlar ile uyumlu hazırlanır. Korunacak alanların çevresinde yapılan planlar ise bu alanların hassasiyeti dikkate alınarak hazırlanır." hükümlerine yer verilmiştir.
Dosyanın ve Dairemizin 27/11/2025 tarihli, E: 2024/7136, K: 2025/6142 sayılı kararı ile E: 2016/2336 sayılı dava dosyasının birlikte incelenmesinden; uyuşmazlığa konu alana ilişkin kıyı kenar çizgisi gösteriminin 1/5000 ve 1/1000 ölçeğinde yapıldığı, 1/25.000 ölçekli nazım imar planınında kıyı kenar çizgisi gösteriminin bulunmadığı, alana yönelik Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 16/11/2015 tarihli işlemiyle onaylanan İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planının iptali istemiyle TEMA, Türkiye Erozyonla Mücadele, Ağaçlandırma ve Doğal Varlıkları Koruma Vakfı tarafından açılan ve Danıştay Altıncı Dairesinin E: 2016/2336 sayılı dosyasında görülen davada, anılan çevre düzeni planının Sasalı gelişme alanlarına ilişkin kısmının iptali yolunda verilen kararın, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 26/09/2024 tarihli, E: 2022/2503, K: 2024/1788 sayılı kararıyla onanmasına karar verildiği; dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planının tamamının iptali istemiyle TMMOB Şehir Plancıları Odası (İzmir Şubesi) tarafından açılan davada, dava konusu işlemin iptali yolunda ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın, Danıştay Altıncı Dairesinin 27/11/2025 tarihli, E: 2024/7136, K: 2025/6142 sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlığın 1/25.000 ölçekli nazım imar planına ilişkin bölümü yönünden;
Somut olayda, dava konusu parseli kapsayan alana yönelik kıyı kenar çizgisi gösterimi 1/5000 ve 1/1000 ölçeğinde yapıldığından ve 1/25000 ölçekli nazım imar planınında kıyı kenar çizgisi gösterimi bulunmadığından, kıyı kenar çizgisinin iptaline dair Mahkeme kararının, davanın 1/25000 ölçekli nazım imar planına ilişkin kısmının iptaline gerekçe oluşturmayacağı açıktır.
Bu itibarla, uyuşmazlığın 1/25000 ölçekli nazım imar planına ilişkin bölümünün, dayanağı çevre düzeni planının Sasalı gelişme alanlarına ilişkin kısmının iptaline karar verilmesi nedeniyle dayanağı kalmadığından iptali gerekmektedir.
Uyuşmazlığın 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli ugulama koruma amaçlı imar planları ile parselasyona ilişkin bölümü yönünden;
Dayanağı çevre düzeni planının Sasalı gelişme alanlarına ilişkin kısmının iptaline karar verilmesinin dava konusu 1/25.000 ölçekli nazım imar planının iptalini gerektirdiğine dair iptal gerekçesi ile, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planının tamamının iptaline karar verilmesinin, 1/5000 ölçekli nazım imar planının uyuşmazlığa konu parsel yönünden de iptaline karar verilmesini gerektirdiğine dair gerekçenin, temyize konu kararın 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptaline yönelik bölüme eklenmesi gerekmektedir.
1/5000 ölçekli nazım imar planının iptali gerektiğinden dayanaksız kalan 1/1000 ölçekli ugulama koruma amaçlı imar planının da iptali gerekmekte olup, 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptalinin de parselasyon işlemini dayanaksız bırakacağı açık olduğundan belirtilen bu gerekçenin, uyuşmazlığın 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve parselasyona ilişkin bölümü yönünden temyize konu karara eklenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalıların temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemlerin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 1/25.000 ölçekli nazım imar planına dair bölümünün yukarıda belirtilen gerekçeyle; 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli ugulama koruma amaçlı imar planları ile parselasyona ilişkin bölümünün ise yukarıda belirtilen gerekçe ilavesiyle ONANMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 27/11/2025 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.