DANIŞTAY
ONUNCU DAİRE
TEMYİZ EDEN (DAVALI): ...Bakanlığı / ANKARA
İSTEMİN_KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
Dava konusu istem: Yalova ili, Merkez ilçesi, ... mahallesinde bulunan, ... ada ... parsel sayılı 113.574,42 m² yüzölçümlü alanın "Millet Bahçesi" yapılmak amacıyla imar planı talebi ile tarım dışı amaçla kullanılmasının uygun bulunmasına ilişkin Tarım ve Orman Bakanlığınca tesis edilen ... tarih ve ... sayılı işlemin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
...İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dava konusu taşınmazın, Tarım ve Orman Bakanlığına olan tahsisinin kaldırılarak ''millet bahçesi olarak düzenlenmesi amacıyla" Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Mekansal Planlama Genel Müdürlüğüne tahsisine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle Çevre ve Şehircilik Bakanlığına karşı açılan davada ...İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında (Dairemizin E: 2025/4156 sayılı dosyası) yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu, Ziraat Mühendisi, Çevre Mühendisi ve Şehir ve Bölge Plancısı bilirkişiler tarafından düzenlenen ve hükme esas alınabilecek nitelikte bulunan 24/06/2021 tarihli bilirkişi raporunda yer verilen değerlendirme, görüş ve kanaatlerin, dosyada yer alan bilgi ve belgelerle birlikte incelenmesinden; dava konusu taşınmazın 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununa göre "Mutlak Tarım Arazisi" niteliğinde olduğu, dava konusu taşınmaz için öngörülen tarım arazisinin kullanım kararının değiştirilmesi durumunda kısıtlı miktardaki mutlak tarım arazisinin kaybedilmesinin çok önemli bir ulusal kaynağımız olan toprağın heba edilmesi sonucunu doğuracağı, kararda yer verilen Anayasa Mahkemesi kararında da belirtildiği üzere tarım arazisinin amaç dışı kullanımına izin verilebilmesi için ancak çatışan iki kamusal yarar arasında makul bir dengenin kurulması ve tarım arazisinin amaç dışı kullanımının sosyal veya ekonomik açıdan daha fazla kamusal yarar sağlayacağının ortaya konulması gerektiği, bu bağlamda dava konusu uyuşmazlıkta davaya konu edilen talebin başvuru tarihi itibarıyla önemli bir ekonomik veya sosyal ihtiyaca cevap verme amacı taşımadığı, anılan projenin kamu yararının zorunlu kaldığı ve başka yerlerde de yapılması mümkün olmayan yatırım veya faaliyetlerden de olmadığı, dolayısıyla, önemli bir ekonomik veya toplumsal ihtiyaca cevap vermeyen ve kamu yararı yönünden zorunluluk taşımayan proje nedeniyle mutlak tarım arazisinin amaç dışı kullanımını zorunlu kılan kamusal bir yararı bulunmadığı sonucuna varıldığı, diğer taraftan; tarım arazisinin, toprak, topografya ve iklimsel özellikleri tarımsal üretim için uygun olup, hâlihazırda tarımsal üretim yapılan veya yapılmaya uygun olan veya imar, ihya, ıslah edilerek tarımsal üretim yapılmaya uygun hale dönüştürülebilen araziler olduğu, buna göre arazinin tarım arazisi olup olmadığının, tapu kaydında yer alan arazinin niteliği veya arazinin tarım arazisi olarak kullanılıp kullanılmadığına göre değil toprak yapısına göre belirlenmesi gerektiği, davaya konu arazinin I. sınıf mutlak sulu tarım arazisi olduğu, bu arazilerin; bitkisel üretimde; toprağın fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerinin kombinasyonu yöre ortalamasında ürün alınabilmesi için sınırlayıcı olmayan, topografik sınırlamaları yok veya çok az olan; ülkesel, bölgesel veya yerel önemi bulunan, hâlihazır tarımsal üretimde kullanılan veya bu amaçla kullanıma elverişli olan araziler olduğu, tarım arazisinin fiilen tarım arazisi olarak kullanılmamasının, arazinin tarım vasfı niteliğini ortadan kaldırmayacağı, bu nedenle anılan projenin kamu yararının zorunlu kıldığı ve başka yerlerde de yapılması mümkün olmayan yatırım veya faaliyetlerden olmadığı, dolayısıyla, önemli bir ekonomik veya toplumsal ihtiyaca cevap vermeyen ve kamu yararı yönünden zorunluluk taşımayan proje nedeniyle mutlak tarım arazisinin amaç dışı kullanımını zorunlu kılan kamusal bir yararı bulunmadığı, alanın tarım dışı kullanımı uygun görüldüğü takdirde tarımsal üretim bazında kayıp olacağı ve dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunda yer alan tespitler birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu taşınmazın 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununa göre mutlak tarım arazisi niteliğinde olduğu, tarımsal ar-ge çalışmaları için oldukça uygun nitelikler gösterdiği, dava konusu arazinin tarımsal niteliğinin korunması ve tarımsal ar-ge faaliyetlerinin sürdürülmesinin kamu yararına uygun olduğu, Anayasa Mahkemesinin E: 2014/147 sayılı kararında da belirtildiği üzere tarım arazisinin amaç dışı kullanımına izin verilebilmesi için ancak çatışan iki kamusal yarar arasında makul bir dengenin kurulması ve tarım arazisinin amaç dışı kullanımının sosyal veya ekonomik açıdan daha fazla kamusal yarar sağlayacağının ortaya konulması gerektiği, talep konusu proje nedeniyle dava konusu tarım arazisinin, tarım dışı amaçla kullanılmasını zorunlu kılan kamusal ihtiyacın ve kamu yararının zorunlu kıldığı ve başka yerlerde yapılması mümkün olmayan türden yatırım veya faaliyetlere ilişkin ihtiyacın mevcudiyetinin açık, somut ve bilimsel verilerle ortaya konulmadığı anlaşıldığından tarım dışı amaçla kullanım izni verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, bu itibarla, İdare Mahkemesi kararının sonucu itibarıyla yerinde olduğu gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun gerekçeli reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI: Davalı idare tarafından, Yalova ili, Merkez ilçesi, ... mahallesi, ... ada ... parsel sayılı 113.574,42 m² yüzölçümlü "Tarımsal Ar-ge Alanı" vasıflı taşınmazda yapılmak istenilen Millet Bahçesi Alanı İmar Planına yönelik tarım dışı amaçla kullanım talebinin değerlendirilmesi aşamasında, söz konusu alana ilişkin Etüt Raporu hazırlandığı, talebin İl Toprak Koruma Kurulunca görüşülerek kamu yararı kararı alınması, 1/50.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı hükümlerine ve Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü kurum görüşüne uyulması ve tarım dışı kullanım amacına uygun şekilde, millet bahçesi olarak kullanılması koşullarıyla uygun görüldüğü, kullanıma ilişkin kamu yararı kararı alındığı, Toprak Koruma Projesine uyulmak şartıyla dava konusu işlemin mevzuata uygun olarak tesis edildiği, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY:
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığının ... tarih ve ...sayılı yazısıyla Yalova Belediye Başkanlığından, Yalova ili, Merkez ilçesi, ... mahallesi, ... ada ... parsel sayılı taşınmazda proje çalışmaları yürütülen "Yalova Millet Bahçesi"ne ait vaziyet planı iletilerek, söz konusu projeye ve alanda yapılacak plan değişikliği işlemlerine yönelik gerekli değerlendirilmelerin yapılması istenilmiş, Yalova Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazsıyla Yalova İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden, Yalova ili, Merkez ilçesi, ... mahallesi, ... ada ... parsel sayılı taşınmazın 1/5000 ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı sınırı dışında plansız alanda kaldığı,1/50000 ölçekli Çevre Düzeni Planı'nda "Kentsel ve Bölgesel Yeşil ve Spor Alanı" lejantında yer aldığı belirtilerek, tarım dışı amaçla kullanım izni talep edilmesi neticesinde, arazide yapılan inceleme sonrasında 07/06/2021 tarihli Etüt Raporu hazırlanmış, İl Toprak Koruma Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararıyla, talep edilen alanın tarım dışı amaçla kullanılması uygun görülmüş, 10/09/2021 tarihli (mülga) Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Bakan Oluru ile tarım dışı kullanımı talep edilen alanda, "Yalova Millet Bahçesi" yapılmasında 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu'nun 13. maddesinin (d) bendi uyarınca kamu yararı olduğuna karar verilmiş, Tarım ve Orman Bakanlığı Tarım Reformu Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ...sayılı Olur'u ile Yalova ili, Merkez ilçesi, ... mahallesi, ... ada ... parsel sayılı taşınmazda yer alan 11,3574 hektar alanın "Millet Bahçesi" yapılmak amacıyla imar planı talebi ile tarım dışı amaçla kullanılmasının uygun bulunmasına karar verilmiş, anılan işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle de bakılan dava açılmıştır.
5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu'nun 1. maddesinde, Kanunun amacının; toprağın korunması, geliştirilmesi, tarım arazilerinin sınıflandırılması, asgari tarımsal arazi ve yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüklerinin belirlenmesi ve bölünmelerinin önlenmesi, tarımsal arazi ve yeter gelirli tarımsal arazilerin çevre öncelikli sürdürülebilir kalkınma ilkesine uygun olarak planlı kullanımını sağlayacak usul ve esasları belirlemek olduğu hükmüne yer verilmiş; 2. maddesinde, 5403 sayılı Kanun'un arazi ve toprak kaynaklarının bilimsel esaslara uygun olarak sınıflandırılması, tarımsal arazi ve yeter gelirli tarımsal arazilerin asgari büyüklüklerinin belirlenmesi ve bölünmelerinin önlenmesi, arazi kullanım planlarının hazırlanması, koruma ve geliştirme sürecinde toplumsal, ekonomik ve çevresel boyutlarının katılımcı yöntemlerle değerlendirilmesi, amaç dışı ve yanlış kullanımların önlenmesi, korumayı sağlayacak yöntemlerin oluşturulması ile görev, yetki ve sorumluluklara ilişkin usul ve esasları kapsadığı belirtilmiş; Kanun'un 3. maddesinin (b) bendinde, "Kurul"un, Toprak Koruma Kurulunu ifade ettiği belirtilmiş; (e) bendinde, "Mutlak tarım arazisi: Bitkisel üretimde; toprağın fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerinin kombinasyonu yöre ortalamasında ürün alınabilmesi için sınırlayıcı olmayan, topografik sınırlamaları yok veya çok az olan; ülkesel, bölgesel veya yerel önemi bulunan, hâlihazır tarımsal üretimde kullanılan veya bu amaçla kullanıma elverişli olan araziler" olarak tanımlanmıştır.
5403 sayılı Kanun'un "Tarım arazilerinin amaç dışı kullanımı" başlıklı 13. maddesinde, "Mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri ile sulu tarım arazileri tarımsal üretim amacı dışında kullanılamaz. Ancak, alternatif alan bulunmaması ve Kurulun uygun görmesi şartıyla;
a) Savunmaya yönelik stratejik ihtiyaçlar,
b) Doğal afet sonrası ortaya çıkan geçici yerleşim yeri ihtiyacı,
c) Petrol ve doğal gaz arama ve işletme faaliyetleri,
ç) İlgili bakanlık tarafından kamu yararı kararı alınmış madencilik faaliyetleri,
d) Bakanlıklarca kamu yararı kararı alınmış plân ve yatırımlar,
e) Kamu yararı gözetilerek yol altyapı ve üstyapısı faaliyetlerinde bulunacak yatırımlar,
f) Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun talebi üzerine 20/2/2001 tarihli ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu uyarınca yenilenebilir enerji kaynak alanlarının kullanımı ile ilgili yatırımları,
g) Jeotermal kaynaklı teknolojik sera yatırımları için bu arazilerin amaç dışı kullanım taleplerine, toprak koruma projelerine uyulması kaydı ile Bakanlık tarafından izin verilebilir. Bakanlık bu yetkisini valiliklere devredebilir.
Mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri ile sulu tarım arazileri dışında kalan tarım arazileri; toprak koruma projelerine uyulması kaydı ile valilikler tarafından tarım dışı kullanımlara tahsis edilebilir.
(.....)
Tarım arazilerinin korunması ve amaç dışı kullanımına dair uygulamaların usûl ve esasları yönetmelikle düzenlenir." hükümlerine; 09/12/2017 tarih ve 30265 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Tarım Arazilerinin Korunması, Kullanılması ve Planlanmasına Dair Yönetmelik'in 14. maddesinde, "(1) Tarım dışı amaçla kullanılmak üzere talep edilen yerler için il müdürlüğü; arazi sınıfı, kullanım şekilleri, diğer tarımsal özellikleri ile çevre arazilerle ilişkisini, TAD Portal ve mahallinde yapılan inceleme sonucu arazi etüt raporu düzenler.
(2) Arazinin mutlak tarım arazisi, özel ürün arazisi, dikili tarım arazisi ve sulu tarım arazisi ile özellikleri itibarıyla marjinal tarım arazisi olmakla birlikte çevre arazilerdeki tarımsal kullanım bütünlüğünü veya toplulaştırma projesi bütünlüğünü bozacak durumda olan araziler ve alternatifi olduğu belgelendirilen taleplere valilikler tarafından tarım dışı amaçla kullanım izni verilmez." düzenlemesine yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, 5403 sayılı Kanun ile ülkemiz açısından kıt bir kaynak olan tarım arazilerinin verimli, dengeli ve ekonomik olarak değerlendirilmesi amaçlanarak, tarım arazilerinin amaç dışı kullanımı için birden çok koşulun bir arada bulunmasının öngörüldüğü, bu bağlamda; mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri ile sulu tarım arazilerinin tarımsal üretim amacı dışında kullanılamayacağı, ancak alternatif alan bulunmaması ve sayma suretiyle belirtilen şartların bulunması durumunda; Toprak Koruma Kurulunun uygun görüşü üzerine, Tarım ve Orman Bakanlığınca veya Valiliklerce izin verileceği, belirtilen izin alındıktan sonra imar planı veya imar planı değişikliği yapılarak tarım arazilerinin tarım dışı amaçla tahsis edilebileceği anlaşılmaktadır.
Dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler ile mülkiyeti Hazineye ait söz konusu taşınmazın 112.496,12 m²lik kısmının Tarım ve Orman Bakanlığına (Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğüne) olan tahsisinin kaldırılarak ''millet bahçesi olarak düzenlenmesi amacıyla'' Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Mekansal Planlama Genel Müdürlüğüne tahsisine ilişkin ...tarih ve ... sayılı işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle açılan davada, davanın reddi yolunda verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun açıklamalı reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararının temyizi üzerine Dairemizin E: 2025/4156 sayılı esasına kaydedilen dosyada yer alan bilgi ve belgelerin ve görülmekte olan dosyada karara dayanak alınan bilirkişi raporunun birlikte incelenmesinden;
Yalova ili, Merkez ilçesi, ... mahallesi, ... ada ... parsel sayılı taşınmazda yürütülen "Yalova Millet Bahçesi" projesine ilişkin plan değişikliği çalışmaları kapsamında tarım dışı amaçla kullanım izni talep edilmesi üzerine, arazide yapılan inceleme sonrasında hazırlanan 07/06/2021 tarihli Etüt Raporunda; parselin Yalova- Kocaeli Karayoluna cepheli olduğu, Yalova Devlet Hastanesine 100 m mesafede olduğu, parselin dört tarafının imarlı olduğu, doğusunda Kazimiye Deresinin, batısında Bağ Sokağın, güneyinde... Sokağın, kuzeyinde ise Karayolu ve Devlet Hastanesinin bulunduğu, parselin Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü merkezinden basılan su ile sulandığı, parsel içerisinde meyve ağaçları, kestane ve palmiye ağaçlarının dikili olduğu lokasyonlar olduğu, parselin yarısının da tarla olarak kullanıldığı, parselin tarımsal üretim amacıyla kullanılmayıp, Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğünce araştırma ve deneme sahası olarak kullanıldığı, parselin çevresinde tarım arazisi bulunmadığı, taşınmazın uydu görüntüsünün incelenmesinden de, tamamen Yalova merkez yerleşimi ve Çiftlikköy ilçe merkez yerleşimi tarafından çevrelenmiş durumda olduğu, yerleşim alanı içerisinde ulaşımının kolay olduğu, kamu ve belediye mülkiyetinde alternatif bir alanın bulunmadığı, arazi sınıfının mutlak tarım arazisi olması nedeniyle parselin tarım dışına çıkarılması durumunda üst toprağın muhafazasına yönelik toprak koruma projesine ihtiyaç olduğu, parselin dört yanının imarlı olması nedeniyle tarımsal bütünlüğün bozulmadığının belirtildiği, İl Toprak Koruma Kurulunun ... tarih ve ... sayılı Kararında; talep alanının mevcut durumu incelendiğinde, Araştırma Enstitüsünün ... tarih ve ... sayılı yazısında; söz konusu parselin hazineye ait olduğunun, Tarım ve Orman Bakanlığına (Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü) tahsisli iken “Millet Bahçesi” yapılmak üzere tahsis değişikliği yapıldığının ve taşınmaz üzerinde meyve genetik kaynakları, Trabzon Hurması Genetik Kaynakları (73 adet genotip-çeşit), Ceviz Genetik Kaynakları (126 adet genotip-çeşit), Elma Genetik Kaynakları (252 adet genotip, çeşit), Armut Genetik Kaynakları (292 adet genotip, çeşit), Elma Genetik Kaynakları (199 adet genotip, çeşit)) parseli bulunmakta olup, bir kısmının ana kampüse taşındığının ve bunun dışında herhangi bir faaliyetlerinin olmadığının, taşınmazda sulama suyu bulunmadığının, su temininin ana kaynaktan pompalandığının belirtildiği, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 1. Bölge Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısında; taşınmazın kurumlarının mevcut ve mutasavyer projeleri içerisinde yer almadığı, Kazimiye Deresinde taşkın kontrolüne yönelik ıslah çalışmalarının yapıldığı ve taşkın kontrolünün sağlandığının belirtildiği, parselin tüm vatandaşların kolaylıkla erişebileceği bir konumda bulunduğu, alan büyüklüğü olarak Yalova il geneline hizmet edebilecek tüm fonksiyonların bir arada bulunabileceği tek taşınmaz olarak değerlendirildiği, ayrıca Millet Bahçesi olarak planlanabilecek kamu ve belediye mülkiyetinde alternatif bir alanın bulunmadığı, imar planı sınırları içerisinde kalan yapılaşma bulunmayan parsellerin plan fonksiyonları gereği ve imar sınırı dışındaki şahıs mülkiyetindeki taşınmazlardan da bu büyüklükte bir alanın karşılanamayacak olması nedeniyle talep edilen alanın alternatifinin bulunmadığı, taşınmaz çevresi uydu görüntüsünden de görüldüğü üzere parselin tamamen Yalova Merkez yerleşimi ve Çiftlikköy İlçe Merkez yerleşimi tarafından çevrelenmiş durumda ve yerleşim alanları içerisinde ulaşımı kolay bir alan konumunda olması nedeniyle Sulu Mutlak Tarım arazisi sınıfında yer alan 113.574,42 m² yüz ölçümlü ... Mahallesi ... ada ... parselin, Kamu Yararı Kararı alınması, 1/50.000 ölçekli Çevre düzeni Planı ve plan hükümlerine ve DSİ kurum görüşüne uyulması koşuluyla amaç doğrultusunda “Millet Bahçesi” olarak kullanılmak üzere tarım dışı amaçla kullanılmasının oy çokluğu ile uygun görüldüğü anlaşılmaktadır.
İdare Mahkemesince hükme esas alınan 24/06/2021 tarihli Bilirkişi Raporunun incelenmesinden; "Taşınmazın 1/1000 ve 1/5000 ölçekli imar planları sınırları dışında kaldığı, 29/05/2018 onay tarihli 1/50000 Ölçekli Çevre Düzeni Planında "Organize Tarım ve Hayvancılık Alanı"nda kalmakta iken 12/11/2020 onay tarihli 1/50000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişikliği ile 'Kentsel ve Bölgesel Yeşil ve Spor Alanı' olarak belirlendiği, arazinin tarımsal vasıflarının değerlendirlmesinde; taşınmazın genel kullanımının bağ/bahçe yetiştiriciliği amaçlı tarımsal arge alanı olduğu, üzerinde bu amaca yönelik meyve, bitki ve ağaç envanteri bulunduğu, I. Sınıf Sulu Mutlak Tarım Arazisi niteliğinde olmak üzere üst düzey özelliklere sahip olduğu, Tarımsal Ar-Ge çalışmaları için oldukça uygun nitelikler gösterdiği, iklim koşullarının olanaklı kıldığı hemen hemen tüm bitki tür ve çeşitlerinin yetiştiriciliğinin mümkün olduğu, esasen bu nev'i arazilerin aynı özelliklere sahip emsallerine sıklıkla rastlamanın olanaklı olmadığı, dava konusu taşınmaz üzerinde zeytin ağaçlarına rastlanmadığı, zeytin ağaçlarının bila tarih ve... sayılı yazıda talep edilen süre zarfında taşındığının düşünüldüğü, taşınmaz üzerinde zeytin ağacı bulunmamasının taşınmazın zeytinlik vasfını değiştirmediği, arazinin zeytinlik yetiştiriciliği için uygun olduğu ve zeytinlik vasfında olduğu, arazide drenaj sorununun olmadığı, arazi yüzeyinde 1., 2. ve 3. profil çukurlarında taşa rastlanmadığı, 4. profil çukurunda düşük miktarda 0,5- 2.0 cm büyüklüğünde taşlara rastlanıldığı, arazide erozyon etkisinin olmadığı, toprakların kireçsiz nitelikte ve kireçce fakir veya kireci çok az sınıfında yer aldığı, arazide alkalilik sorununun olmadığı, keşif günü itibariyle arazide; armut, kiraz, kestane, ceviz, trabzon hurması, incir ve kivi gibi çok yıllık bitkilerin dikili olduğu, bir kısım alanda önceden hububat (buğday) tarımının yapıldığının görüldüğü, ancak mevcut bitkilerin bakımına gereken özenin gösterilmediği, mevcut olumsuz şartlarda dahi incelenen bitkilerde görsel olarak herhangi bir besin elementi noksanlığı ile hastalık ve zararlı etkisinin görülmediği, profil çukurlarının incelenmesi esnasında toprak solucanlarına rastlanmış olmasının, toprağın canlı ve verimlilik özelliklerinin yüksek olduğunun önemli bir göstergesi olarak değerlendirildiği, arazinin büyük toprak grubunun "Alüviyal (Entisol)" olduğu, bu toprakların derin yapılı, düz ve düze yakın eğimli, genellikle su geçirgenlikleri iyi, verimli ve arazi değeri çok yüksek topraklar olduğu, bünye sınıfına göre orta bünyeli topraklardan olduğu, arazide sulama olanağının olduğu ve sulu tarım yapıldığı, dava konusu arazinin tarımsal niteliğinin korunması ve var olan Ar-Ge ve tarımsal faaliyetlerin sürdürülmesinin uygun olacağı görüş ve kanaatine varıldığının belirtildiği görülmektedir.
Bakılan uyuşmazlıkta; dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan bir takım meyve genetik kaynaklarına ilişkin ağaçların ana kampüse taşındığı ve bunun dışında herhangi bir faaliyetlerinin olmadığı, alanın imarlı yerleşim bölgesi içerisinde kaldığı, parselin tamamen Yalova Merkez yerleşimi ve Çiftlikköy İlçe Merkez yerleşimi tarafından çevrelenmiş durumda olması nedeniyle alanın tarımsal bütünlük göstermediği, mülkiyeti hazineye ya da belediyeye ait bu büyüklükte bir alternatif alanın bulunmadığı, imar planı sınırları içerisinde kalan yapılaşma bulunmayan parsellerin plan fonksiyonları gereği ve imar sınırı dışındaki şahıs mülkiyetindeki taşınmazlardan da bu büyüklükte bir alanın karşılanamayacak olması nedeniyle talep edilen alanın alternatifinin bulunmadığı, dava konusu alanın tarım dışı kullanımında kamu yararı bulunduğuna ilişkin olarak usulüne uygun kamu yararı kararı alındığı, tarımsal bütünlüğün korunması bakımından toprak koruma projesi hazırlatıldığı, dolayısıyla bir tarım arazisinin tarım dışı amaçla kullanımına yönelik olarak 5403 sayılı Kanun'un 13. maddesinde öngörülen koşulların somut olayda gerçekleştiği anlaşılmaktadır.
Bununla birlikte; Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü Yalova Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğünün bila tarih ve ... sayılı yazısından, taşınmazın Enstitü faaliyet alanına giren tarımsal ar-ge çalışmalarında kullanıldığı, millet bahçesi olarak kullanılacak ise taşınmaz üzerindeki bitkisel ar-ge materyallerinin taşınması için gerekli zamanın verilmesi gerektiğinin belirtildiği, söz konusu yazıdan, arazide mevcut olan bitkisel genetik kaynaklarının, taşındığı yahut taşınabileceğinin anlaşıldığı, Zeytincilik Komisyonunun ...tarih ve ... sayılı kararıyla, ... ada, ... parselde kayıtlı taşınmazın, daha önce tapuda "zeytinlik" vasfında bulunduğu, halihazırda üzerinde zeytin yetiştiriciliği yapılmadığı, 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun'un 20. maddesinde, taşınmazın %10'una kadar altyapı ve sosyal tesisler dahil yapılaşma alanına izin verildiğinden, taşınmazın %10'una kadar talep edilen amaçla kullanılmasına geri kalan kısmının ise zeytinlik vasfıyla millet bahçesi olarak kullanılabileceğine karar verildiği, ayrıca, "Kentsel ve Bölgesel Yeşil Spor Alanları" başlığında, uyuşmazlık konusu ... ada ... parselde kayıtlı taşınmaza ilişkin de değişiklik içeren Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca 12/11/2020 tarihinde onaylanan Yalova İli 1/50000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişikliğinin iptali istemiyle açılan davada verilen iptal kararının istinaf incelemesi sonucunda kaldırılarak davanın reddine karar verildiği dikkate alındığında uyuşmazlık konusu arazinin tarım dışı amaçla kullanım iznine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, Yalova ili, Merkez ilçesi, ... mahallesi, ... ada ... parsel sayılı 113.574,42 m² yüzölçümlü alanın "Millet Bahçesi" yapılmak amacıyla imar planı talebi ile tarım dışı amaçla kullanılmasının uygun bulunmasına ilişkin Tarım ve Orman Bakanlığınca tesis edilen ... tarih ve ...sayılı işlemin iptali yolundaki karara karşı yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin KABULÜNE,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 26/11/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.