DANIŞTAY
ALTINCI DAİRE
TEMYİZ EDEN (DAVALI): ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Dava konusu istem: Ankara ili, Gölbaşı ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parsele ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarihli, ... sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istemiyle açılmıştır.
... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K... sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dava dosyasında bulunan bilgi ve belgelerin birlikte incelenmesinden, dava konusu plan değişikliklerinin, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 26. maddesinin 1. fıkrasındaki “İmar planı değişikliği; plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak nitelikte, kamu yararı amaçlı, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak yapılır.” hükmüne uygun olmadığı, 1/5000 ölçekli nazım imar planının Kanundaki tanımı gereği genel kararları içermesi gerekirken, yapılan düzenleme genel bir karar değil, noktasal ve parsel ölçeğinde bir karar olduğu, yasa ve yönetmelikte tanımı yapılan nazım imar planının çerçevelediği “genellik” kavramı ile uyuşmadığı, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin Ekler-2 Asgari Sosyal ve Teknik Altyapı Alanlarına ilişkin Standartlar ve Asgari Alan Büyüklükleri Tablosundaki minimum ayrılması gereken, sosyal donatı alanlarının ayrılmadığı anlaşıldığından şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve mevzuata uygun olmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Sosyal ve teknik altyapı standartlarını düşüren plan değişikliği yapılamayacağı açık olup, bilirkişi raporundaki tespitler de göz önünde bulundurulduğunda, dava konusu imar planı değişiklikleri ile emsal yükseltilerek, alandaki nüfus yoğunluğunun arttırılmasına karşın, getirilen ek nüfusun ihtiyacı olan asgari sosyal ve teknik donatı alanının ayrılmadığı anlaşıldığından, uyuşmazlık konusu işlemde şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına uyarlık bulunmadığı, yoğunluk artıran imar planı değişikliklerinde, kentsel teknik altyapıya yönelik etkilerin belirlenmesi ve gerekli önlemlerin alınması amacıyla kentsel teknik altyapı etki değerlendirmesi raporu ya da analizinin hazırlanması gerekmekte olup bu nitelikte olduğu anlaşılan dava konusu imar planları hazırlanırken bu zorunluluğun yerine getirilmediği görüldüğünden, anılan işlemde bu yönüyle de mevzuata uygunluk bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, davanın ...'e ihbarına karar verildiği ancak süresi içinde davaya katılma talebinde bulunulmadığı, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY: Ankara ili, Gölbaşı ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parselin, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin... tarihli, ... sayılı kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planında, E: 0.30, Hmax: 6.50 yapılaşma koşulları ile konut kullanımında kaldığı, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla onaylanan, 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişiklikleri ile E: 1.20, Hmax: Serbest yapılaşma koşullarında konut+ticaret kullanımının getirildiği, daha sonra Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararı ile onaylanan nazım imar planı değişikliği ile E: 2.00, Yençok: Serbest yapılaşma koşullarında "ticaret alanı" kullanıma dönüştürüldüğü, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararı ile onaylanan dava konusu imar planı değişikliği ile Emsal: 2.00, Yençok: Serbest yapılaşma koşullarında tekrar "ticaret+konut" lejantı getirilerek, emsal hakkının 1.20'sinin konut, geriye kalanın (Emsal: 0.80) ticaret fonksiyonlu kullanılmasının öngörülmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan şeklinde, nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
Usul hukukunun en temel ilkelerinden biri olan "taleple bağlılık" ilkesi uyarınca, idari yargı mercilerinde açılan davalarda; İdare Mahkemelerinin, davacının istemi ile bağlı olduğu, istemi genişletecek veya daraltacak biçimde karar verilemeyeceği açıktır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesine göre; idari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluk denetimi ile sınırlıdır. Hukuka uygunluk denetiminin bu sınırını, öncelikle dava konusu işlem ve davacının talebi belirlemektedir. Mahkemenin denetim alanını davacının talebinden bağımsız olarak genişletemeyeceği açıktır.
Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ...tarihli, ... sayılı kararı ile onaylanan nazım imar planı değişikliği ile uyuşmazlığa konu parselin E: 2.00, Yençok: Serbest yapılaşma koşullarında "ticaret alanı" kullanımında kaldığı, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararı ile onaylanan dava konusu imar planı değişikliği ile Emsal: 2.00, Yençok: Serbest yapılaşma koşullarının korunduğu ancak parselin kullanımının "ticaret+konut" olarak değiştirildiği anlaşıldığından yargılamanın bu kapsamda yapılması gerekmektedir. Gerek İdare Mahkemesince gerekse ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince uyuşmazlıkta emsal de yargılamaya konu edilmiştir. Ancak dava konu imar planı değişikliği ile emsal artışı söz konusu olmamıştır.
Bu itibarla, ... Bölge İdare Mahkemesi.... İdari Dava Dairesince dava konusu imar planı değişikliğine konu yargılamada parselin ticaret alanından konut+ticaret alanına dönüştürülmesi nedeniyle artan nüfus için gerekli sosyal ve teknik donatı alanı ayrılıp ayrılmadığının değerlendirilmesi suretiyle bir karar verilmesi gerekirken yapı yoğunluğu (emsal) ve nüfus artışı birlikte değerlendirilmek suretiyle verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 17/11/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.