DANIŞTAY
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
TEMYİZ EDEN (DAVALI): ... Bakanlığı
Dava konusu istem: İstanbul Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Müdürlüğü Avrupa Yakası Milli Emlak Dairesi Başkanlığınca 17/01/2023 tarihinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında açık ihale usulü ile gerçekleştirilen Hazineye ait İstanbul ili, Büyükçekmece ilçesi, ... Mahallesi, ... no.lu parselde bulunan taşınmaza ilişkin satış ihalesi üzerinde kalan davacı şirketin sözleşmeyi imzalamaması nedeniyle 2886 sayılı Kanun hükümleri uyarınca, 1 (bir) yıl süreyle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin 15/09/2023 tarih ve 32310 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan davalı idare işleminin iptali ile idarece irat kaydedilen geçici teminatın iadesi istenilmiştir.
... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; İstanbul Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Müdürlüğü Avrupa Yakası Milli Emlak Dairesi Başkanlığı tarafından açık teklif usulüyle 17/01/2023 tarihinde ihale yoluyla satışa çıkarılan "İstanbul ili, Büyükçekmece ilçesi, ... Mahallesi, ... nolu parselde bulunan taşınmaz" ihalesinin davacı şirketin uhdesinde kaldığı, ... tarih ve ... sayılı işlemle 15 gün içinde satış bedelini ve işlem bedelini yatırarak taşınmazın adına tescil işlemlerinin tamamlanması veya taşınmazın taksitle satış sözleşmesini imzalaması gerektiğinin davacı şirkete 18/03/2023 tarihinde tebliği üzerine davacı şirket tarafından 29/03/2023 tarihli dilekçeyle, 06/02/2023 tarihinde meydana gelen ve merkez üsleri Kahramanmaraş olan 7,8 ve 7,6 büyüklüklerindeki depremlerin 10 ilde çok büyük yıkıma yol açtığı, deprem felaketinde davacı şirketin merkezinin bulunduğu Gaziantep ili ile Kahramanmaraş ilinde çok sayıda can kaybı meydana geldiği, araç kiralama işiyle iştigal etmeleri nedeniyle çok sayıda araçlarının enkaz altında kaldığı ve kullanılmaz hale geldiği, iş yerlerinde meydana gelen hasarlar nedeniyle personelinin uzun süre çalışamadığı, birçok anlaşmalı olduğu şirketle ticari faaliyet içeren sözleşmelerini mücbir sebep dolayısıyla feshetmek zorunda kaldıkları, şirketin çok zor duruma düştüğü ve maddi olarak büyük çöküş yaşadığı, deprem sebebiyle ekonomik sıkıntılar çekmekte oldukları ve ihale konusu taşınmazı satın alacak durumlarının kalmadığı, 2886 sayılı Kanun'da doğal afetlerin mücbir sebep olarak düzenlendiği, depremden kaynaklanan doğal afet nedeniyle zor duruma düşmelerinde kendi kusurlarının bulunmadığı, bu sebeple sözleşmeyi imzalamalarının ve haklarında yasaklama işlemi uygulanmasının mümkün olmadığı belirtilerek yatırılan teminatın iadesinin talep edildiği, bunun üzerine Avrupa Yakası Milli Emlak Dairesi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemiyle davalı idareden görüş sorulduğu, ... tarih ve ... sayılı görüş yazısında; 10/03/2023 tarih ve 32128 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 414 sıra sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nde 06/02/2023 tarihinde yaşanan depremler nedeniyle genel hayata etkili afet bölgesi olarak kabul edilen illerdeki Hazine taşınmazlarına ilişkin olarak olağanüstü hal süresince sözleşmeye istinaden tahsil edilmesi gereken satış, ön izin, irtifak hakkı... vb. bedeller ile ecrimisillerin olağanüstü hal süresince ertelenmesine ilişkin usul ve esasların belirlendiği ve ihale iptaline ilişkin herhangi bir düzenleme yer almadığı belirtilerek 31/03/2023 tarihli dilekçeyle ilgili yapılacak bir işlem bulunmadığının belirtildiği, akabinde ... tarih ve ... sayılı işlemle 2886 sayılı Kanun'un 57. maddesine göre ihale feshedilerek aynı Kanun'un 84. maddesi uyarınca davacı şirketin 1 (bir) yıl süreyle Bakanlık ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına karar verildiği,
2886 sayılı Kanun'un 84. maddesinde mücbir sebepler dışındaki sebeplerden kaynaklı durumlar ihaleden yasaklama sebepleri arasında sayılmış ise de, bu Kanun'da mücbir sebeplerin neler olduğu yönünde bir açıklama ve tanım yapılmamakla birlikte bu yöndeki bir tanımlama ve açıklamaya, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 10. maddesinde yer verildiği, bu maddenin (a) bendinde "Doğal afetler"in mücbir sebep halleri arasında yer aldığı;
Buna göre, davacı şirketin söz konusu ihaleye ilişkin taahhüdünü yerine getirememesine neden olarak gösterilen depremlerin, ihalenin yapıldığı tarihinden sonra meydana geldiği ve yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca mücbir sebep olarak kabul edilmesi gerektiği, dolayısıyla davacıya atfedilecek ve davacıdan kaynaklı hukuki bir sorumluluğun mevcut olmadığı gibi doğal afet durumunun davacı tarafından öngörülmesinin de mümkün olamayacağı;
06/02/2023 tarihinde meydana gelen depremlerden etkilenen illerde doğal afet nedeniyle 08/02/2023 tarih ve 6785 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararıyla olağanüstü hal ilan edildiği, depremden büyük ölçüde etkilenen Gaziantep ve Kahramanmaraş illerinde faaliyet gösteren ve ticari merkezi Gaziantep ilinde bulunan davacı şirketin doğal afetten kaynaklanan mücbir sebep dolayısıyla ekonomik olarak zor duruma düştüğünün dosyada mevcut bilgi ve belgelerden anlaşıldığı, depremlerin yol açtığı olumsuz koşullar sebebiyle ihale konusu taşınmaz bedelini karşılama gücü kalmayan ve sözleşme imzalayamayan davacı şirketin 2886 sayılı Kanun'un 83. maddesinde yasak fiil ve davranışlar arasında sayılan herhangi bir fiili bulunduğuna ilişkin bilgi ve belgenin de dosya kapsamında yer almadığı, tüm bu nedenlerle kendi kusurundan kaynaklanmayan ve 2886 sayılı Kanun'un 84. maddesinde yer verilen mücbir sebep hali dolayısıyla sözleşme imzalayamadığı ve taahhüdünü şartnameye uygun olarak yerine getiremediği anlaşılan davacı şirket hakkında tesis edilen bir yıl süreyle Bakanlık ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı;
Öte yandan, yukarıda açıklanan gerekçelerle dava konusu işlem hukuka aykırı bulunduğundan, davacı şirketin gelir kaydedilen geçici teminatının da iadesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline, davacı şirketin gelir kaydedilen geçici teminatının davalı idarece davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
Davalı idare tarafından, istinafa konu kararda 2886 sayılı Kanun'un 84. maddesinin üçüncü fıkrasına dayanılmışsa da ilgili maddeden de anlaşılacağı üzere mücbir sebepler ifadesinin taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmeyenler için geçerli olduğu, sözleşme yapmayan isteklileri kapsamadığı, ayrıca 17/01/2023 tarihli İhale Komisyon Kararı incelendiğinde davacı tarafından 186.400,00 TL tahmini bedelli taşınmaz için teklif edilen 6.250.000,00 TL tutarındaki bedelin bir önceki tekliften sonra oldukça yüksek oranda bir artış içermesi ve sonrasında isteklinin sözleşme yapmaktan imtina etmesinin de tereddüt oluşturduğu, bununla birlikte 10/03/2023 tarih ve 32128 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 414 sıra sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nde 06/02/2023 tarihinde yaşanan depremler nedeniyle genel hayata etkili afet bölgesi olarak kabul edilen illerdeki Hazine taşınmazlarına ilişkin olarak olağanüstü hal süresince sözleşmeye istinaden tahsil edilmesi gereken satış, ön izin, irtifak hakkı vb. bedeller ile ecrimisillerin olağanüstü hal süresince ertelenmesine ilişkin usul ve esasların belirlendiği ve ihale iptaline ilişkin herhangi bir düzenleme yer almadığından davacı şirketin ihalenin iptali yönündeki talebinin uygun görülmediği, dava konusu ihaleden yasaklama işleminin kamu yararı ve hizmetin gerekleri gözetilerek ilgili mevzuat çerçevesinde tesis edildiği ileri sürülmektedir.
Davacı tarafından, şirketin Gaziantep ve Kahramanmaraş merkezli olarak otomotiv, araç kiralama ve personel servisi alanında faaliyetlerde bulunduğu, Gaziantep ve Kahramanmaraş illerinde bulunan işyerlerinin deprem nedeni ile hasar aldığı ve çalışamaz hale geldiği, şirkete ait çok sayıda aracın yaşanan felaket nedeniyle göçük altında kaldığı ve şirket araçlarında oluşan hasarlar nedeniyle ticari faaliyetinin durma noktasına geldiği, bu sebeple sözleşmeye davet yazısına icabet edilemediği ve içinde bulunulan mücbir sebep hali nedeniyle ihalenin gereklerinin yerine getirilemediği, ortaya çıkan durum tamamen mücbir sebepten kaynaklandığından şirkete sözleşmenin gereklerini yerine getirmeme sebebiyle kusur atfedilemeyeceği, söz konusu doğal afetin şirket tarafından öngörülmesinin mümkün olmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan kararın ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davalıya iadesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 25/12/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.