Toplantı No: 2007/044
Gündem No: 18
Mahkeme Kararları Toplam: 0
Bağlı mahkeme kararı bulunmamaktadır.
BAŞVURU SAHİBİ:
Seven İnşaat Temz. Turz. ve Tic. AŞ, Kocamustafapaşa Caddesi Etyemeztekke Sok. Merih İşmerkezi D. 127/128 Nu: 45 Kocamustafapaşa/İSTANBUL
İHALEYİ YAPAN İDARE:
Eskişehir Odunpazarı Belediyesi, Çamkoru Sokak Nu: 4 26060 ESKİŞEHİR
BAŞVURUYA KONU İHALE:
2007/57570 İhale Kayıt Numaralı “Yardımcı Destek Hizmet Alımı” İhalesi
KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:
25.07.2007 tarih ve 08.14.75.0022/2007-45E sayılı Esas İnceleme Raporunda;
Eskişehir Odunpazarı Belediyesi’nce 06.06.2007 tarihinde Açık İhale Usulü ile yapılan
“Yardımcı Destek Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Seven İnşaat Temz. Turz. ve Tic. Aş’nin
28.06.2007 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 04.07.2007 tarihli yazısı ile reddi
üzerine, başvuru sahibinin 13.07.2007 tarih ve 20124 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 13.07.2007
tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,
İdare tarafından gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesinden;
İhale sürecinde yapılan ve yukarıda aykırılıkları tespit edilen işlemlerin düzeltici işlemle
giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu saptandığından, 4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin (b) bendi
gereğince, ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptaline,
Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.
Esas İnceleme Raporu ve ekleri ile ihale dosyası incelendi:
İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihale üzerine bırakılan firmanın teklifinin aşırı düşük
ve işçilik maliyetinin altında olduğu iddialarına yer verilmiştir.
A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit
edilmiştir:
1) Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak;
İhale konusu iş, 01.07.2007 Tarihinden 31.12.2007 tarihleri arasında 6 ay süre 95 kişi ile
destek personel temini olup, götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihale gerçekleştirilmiştir.
İhaleye ait idari şartnamenin 26.3 maddesinde, “Ayrıca, üniversite mezunu için brüt asgari
ücretin % 99 fazlası, yüksekokul mezunu için brüt asgari ücretin % 74 fazlası, lise mezunu için
brüt asgari ücretin % 50 fazlası, ilk öğrenim mezunu için brüt asgari ücretin % 25 fazlası
verilecektir. Teknik şartnamede belirtilen daire içi temizlik çalışanlarına 33 takım yazlık iş elbisesi
verilecektir. Bu giderler teklif fiyatına dahildir.” şeklinde düzenleme yapılmış olup 26.5
maddesinde, iş kazaları ve meslek hastalıkları sigorta prim oranının % 2 olduğu belirtilmiştir.
İdari şartnamenin 48.1 maddesinde ise, “Fiyat farkı, Hizmet işleri fiyat farkı kararnamesi 8.
maddesi hükmüne göre asgari ücrete gelen artış oranına göre verilecektir.” şeklinde düzenleme
yapılmıştır.
İhaleye ait teknik şartnameden üniversite mezunu 33 kişinin, yüksekokul mezunu 11
kişinin, lise mezunu 18 kişinin, ilköğrenim mezunu 33 kişinin çalıştırılacağı anlaşılmaktadır.
Teknik şartnamenin III.3.6 maddesinde, “Temizlik işinde çalışan işçilerin yemek bedelleri
ihale bedeli içinde gösterildiğinden yüklenici firma tarafından karşılanacaktır. (Firma belediye
içersinde yemek pişirme işi yapamaz.) yer almaktadır.
Ayrıca teknik şartnamenin III.4 maddesinin alt maddelerinde yüklenicinin karşılayacağı
temizlikte kullanılacak malzemeler miktar belirlemesi yapılmadan “yeterli miktarda deterjan,
şampuan” gibi ifadelerle belirlenmiş; ardından da temizlikte kullanılacak 22 kalem malzeme ve 1
adet makine belirlenmiştir. Bu düzenlemeler malzeme bedeli açısından teklif fiyatta belirsizlik
yaratmaktadır.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin XIII-Tekliflerin Alınması ve Değerlendirilmesi başlığının “H.
Aşırı Düşük Teklif Değerlendirmesi” maddesinin (b) fıkrasında ise,
“Personel çalıştırılmasına dayalı olan (ağırlıklı olarak personel çalıştırılan, çalışacak
personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma süresinin tamamının idare için kullanıldığı)
hizmet alımı ihalelerinden; temizlik, özel güvenlik, sayaç okuma ve kesme-açma, hasta ve ziyaretçi
yönlendirme, tıbbi sekreterlik, veri işleme ve otomasyon sisteminin işletimi hizmetleri ile sınırlı
olmak üzere, verilmiş olan tekliflerin değerlendirilmesinde ihale ve sözleşmeye ilişkin damga
vergileri, Kamu İhale Kurumu payı, noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, iş yeri
hekimliği, ihbar ve kıdem tazminatına ilişkin genel giderleri karşılamak üzere asgari işçilik
maliyeti üzerinden % 3 oranında sözleşme ve genel giderler hesaplanacaktır. Ayrıca bu
hizmetlerde amortisman, iş yeri hekimliği, ihbar ve kıdem tazminatı ile ilgili giderlerin sözleşme ve
genel giderler içinde yer alacağı kabul edileceği için aşırı düşük teklif sorgulamasında bu giderler,
önemli teklif bileşeni olarak belirtilmeyecek ve isteklilerden aşırı düşük teklif sorgulamasına
verdikleri cevaplarında bu giderler için bir bedel öngörmeleri istenmeyecektir.
Amortisman, iş yeri hekimliği, ihbar ve kıdem tazminatı ile ilgili giderler sözleşme ve genel
giderler içinde değerlendirildiğinden, idari şartnamelerin "teklif fiyata dahil olan masraflar"
kısmında bu giderler için bir bedel öngörülmeyecektir.
Asgari işçilik maliyeti; brüt asgari ücret ile idari şartnamede öngörülen yemek, yol ve giyim
bedeli ile işveren sigorta prim tutarından oluşmaktadır. Asgari ücretin üzerinde ödeme öngörülen
işlerde brüt asgari ücret yerine öngörülen bu fazla tutar yazılacaktır. Resmi ve dini bayram
günleri ile yılbaşı günü yaptırılacak çalışma için 4857 sayılı İş Kanununun 47 nci maddesi
uyarınca hesaplanacak ücret, idari şartnamede yapılan belirlemeye göre brüt asgari ücret veya
brüt asgari ücretin fazlası üzerinden belirlenecektir.
İşçilik, malzeme ve diğer maliyet kalemleri dikkate alınmak suretiyle tekliflerin
değerlendirmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük
görülen isteklilerden işin niteliğine göre idarece belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili
açıklama istenecek, istekliler tarafından yapılan bu açıklamalara ilişkin belgeler değerlendirilerek
karar verilecektir.
Aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldıktan sonra asgari işçilik maliyeti üzerinden % 3
sözleşme ve genel giderleri karşılamayan teklifler reddedilecektir. Asgari işçilik maliyeti ve bu
maliyet üzerinden hesaplanan % 3 oranındaki sözleşme ve genel giderleri karşılayan teklifler,
idari şartnamede belirtilen diğer maliyet kalemleri (malzeme vb.) dikkate alınmak suretiyle
değerlendirilerek ihale sonuçlandırılacaktır.
Söz konusu ihalelere ait malzemeye ve diğer maliyet kalemlerine ilişkin sözleşme giderinin
de asgari işçilik maliyeti üzerinden hesaplanan % 3 oranındaki sözleşme ve genel giderler içinde
yer aldığı kabul edildiğinden, malzeme ve diğer maliyet kalemleri için ayrıca sözleşme gideri
hesaplanmayacaktır.
Hesaplanan % 3 oranındaki sözleşme ve genel giderler, sadece aşırı düşük tekliflerin
değerlendirilmesine ilişkin olduğundan, bu sözleşme ve genel giderler idarece hazırlanan
teklif mektubu eki cetvelde ayrı bir birim fiyat kalemi olarak öngörülmeyecektir. İhale
sonuçlandırıldıktan sonra ihale üzerinde kalan isteklinin ödeyeceği ihale kararı damga vergisi,
sözleşme damga vergisi ile diğer sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanacaktır.
Hizmet alım ihalelerinde 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi çerçevesinde aşırı düşük teklif
sorgulaması yapılması durumunda idarelerce açıklama talep yazılarında, "teklifte önemli olduğu
tespit edilen bileşenler belirtilerek" açıklama istenecektir.
Temizlik hizmet alımlarında amortismana tabi olmayan kova, fırça, paspas, bez, süpürge,
faraş, cam sileceği gibi malzemelerin maliyetleri, temizlik malzemesi olarak kabul edilecek ve aşırı
düşük teklif sorgulamasına verilen cevapta bu malzemeler için öngörülen bedellerin maliyetlerini
tevsik eden belgeler sunulacaktır.
.......
Malzeme dahil yemek hazırlama, malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım, çöp toplama ve
nakline ilişkin işler ile personel taşıma gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı hizmetler
olarak değerlendirilmeyecektir. Bu nedenle de personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bu gibi
hizmetlerin aşırı düşük teklif sorgulamasında, % 3 oranında sözleşme ve genel gider hesaplanması
söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle aşırı düşük
teklif sorgulamasına cevap verilecek ve teklifler değerlendirilecektir. ….”
şeklinde açıklamalar yer almaktadır.
Bu veriler doğrultusunda, ihale konusu işin sadece işçilik ücreti dahil toplam asgari işçilik
maliyeti 630.223,44 YTL olup bu bedele sözleşme gideri ile 33 işçinin ayni olarak karşılanacak
giyim bedeli ve temizlik malzeme ve makine gideri dahil değildir. İdarece aşırı düşük teklif
sorgulaması yapıldıktan sonra 645.000,00 YTL teklif sunan Çağ Yapı firması üzerinde ihale
bırakılmıştır.
Ancak, temizlik malzemelerine ilişkin olarak teknik şartnamedeki düzenlemede yer alan
belirsizlik nedeniyle ihalede sağlıklı maliyet oluşturulmasının mümkün olmadığı sonucuna
ulaşılmıştır.
B- Şikayete konu ihalede iddia konularıyla bağlantılı olarak yapılan inceleme sonucunda
aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
1. İhale götürü bedel teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilmiş olup götürü bedelde iş artışı
ve iş eksilişi 4735 sayılı Kanunun 24 üncü maddesi uyarınca mümkün değildir. İdarece sözleşme
tasarısının 30 ve idari şartnamenin 51 inci maddelerinde mevzuata uygun düzenleme yapılmıştır.
Ancak, Teknik şartnamenin III.3.17 maddesinde, “İdare istediği takdirde, bu sözleşmede
yazılı işçi sayısını artırabilir. Bu artış veya azalış, temizlenecek mahaldeki artış veya azalıştan
kaynaklanıyorsa bu takdirde sözleşme ile belirlenen aylık ücretin her işçiye düşen miktarı
nispetinde artırılan veya azaltılan işçi adedi kadar aylık ücrete ilave edilir veya azaltılır. İşçi
miktarlarındaki artış veya azalışlar temizlik mahallindeki artış veya azalıştan kaynaklanmadığı
takdirde ise artırılan veya azaltılan işçi sayısı kadar işçi aylık asgari ücreti ve sosyal haklar
üzerinden artış ve azalış sağlanır.” hükmü yer almakta olup iş artışı veya eksilişine ilişkin bu
düzenlemenin mevzuata aykırı olduğu görülmüştür.
2. Teknik şartnamenin IV.c maddesinde, “Mesai saatleri günün 24 saati içerisinde idarenin
öngördüğü şekilde uygulanacaktır.”, V.b. maddesinde, “İdare çalışan elemanların gerektiğinde
çalışma saatlerinde değişiklik yapabilir. Çalışan elemanların fazla mesai yapmaları durumunda
idare ayrıca ücret ödemez.” düzenlemeleri yer almaktadır.
4857 sayılı İş Kanunu’nun “Fazla çalışma ücreti” başlıklı 41 inci maddesinde; “Ülkenin
yapılabilir. Fazla çalışma, Kanunda yazılı koşullar çerçevesinde, haftalık kırkbeş saati aşan
çalışmalardır. 63 üncü madde hükmüne göre denkleştirme esasının uygulandığı hallerde, işçinin
haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık iş süresini aşmamak koşulu ile, bazı haftalarda
toplam kırkbeş saati aşsa dahi bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz.” hükmü ve
“Çalışma süresi” başlıklı 63 üncü maddesinde; “Genel bakımdan çalışma süresi haftada en
çok kırkbeş saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit
ölçüde bölünerek uygulanır.
Tarafların anlaşması ile haftalık normal çalışma süresi, işyerlerinde haftanın çalışılan
günlerine, günde onbir saati aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılabilir. Bu halde, iki aylık süre
içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık çalışma süresini aşamaz.
Denkleştirme süresi toplu iş sözleşmeleri ile dört aya kadar artırılabilir.
Çalışma sürelerinin yukarıdaki esaslar çerçevesinde uygulama şekilleri, Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanacak bir yönetmelikle düzenlenir.
Sağlık kuralları bakımından günde ancak yedibuçuk saat ve daha az çalışılması gereken
işler, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığı tarafından müştereken
hazırlanacak bir yönetmelikle düzenlenir.” hükümleri bulunmaktadır.
Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde istekliler tarafından teklif verme
aşamasında ihale konusu işe ilişkin gerçekçi maliyetin hesaplanabilmesi için idarece ihale
dokümanında ihale konusu işte çalıştırılacak personellerin çalışma saati ve sürelerinin hiçbir
tereddüde yer vermeyecek şekilde düzenlenmesi gerekmekte olup idarenin fazla mesai halinde
ücret ödenmeyeceğine ilişkin düzenlemesi kamu ihale mevzuatına ve İş Kanununa aykırılık teşkil
etmektedir.
Bu nedenlerle ihalenin iptali gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle;
İhale sürecinde yapılan ve yukarıda mevzuata aykırılıkları tespit edilen işlemlerin düzeltici
işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu saptandığından, 4734 sayılı Kanunun 56 ncı
maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi gereğince, ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptaline,
Oybirliği ile karar verildi.