Rekabet Kurumu Başkanlığından,
Dosya SAYI:
2021-2-012
Karar SAYI:
21-24/278-123
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
B. RAPORTÖRLER: İbrahim Hilmi KOÇAK, Cansu TOPAK KORKMAZ,
Ahmet SAĞDUYU, İbrahim ŞAHİN,
Muhammed Ali BEKTEMUR, Harun ÇALI,
Hasan Yıldıray KARAYEL
C. İLGİLİ TARAF: - Eti Gıda San. ve Tic. A.Ş.
Temsilcileri: Av. M. Haluk ARI, Av. Benan ARI, Av. Cenk Konukpay,
Av. Sena KARADUMAN İŞLEK, Av. Miray ÇEVİKPEHLİVAN
Atatürk Mah. Ataşehir Bulvarı 42 Ada Gardenya 7/1 Kat: 11 Daire: 68
34758 Ataşehir/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Rekabet Kurulunun 17.03.2021 tarih ve 21 -14/177-M sayılı
kararıyla yürütülen önaraştırma kapsamında 18.03.2021 tarihinde Eti Gıda San. ve
Tic. A.Ş.’de yapılan yerinde incelemenin engellenmesi/zorlaştırılması.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurulu’nun (Kurul) 17.03.2021 tarih ve 21-14/177-M
sayılı kararıyla 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı
Kanun) 40. maddesinin birinci fıkrası uyarınca hızlı tüketim malları sektöründe
üretici/tedarikçi olarak faaliyet gösteren; Beypazarı Karakoca Doğal Maden Suyu A.Ş.,
Doğanay Gıda Tarım ve Hayvancılık San. Tic. A.Ş., Düzey Tüketim Malları Sanayi
Pazarlama ve Ticaret A.Ş., Eti Gıda San. ve Tic. A.Ş. (ETİ), Frito Lay Gıda Sanayi ve
Ticaret A.Ş., Glaxosmithkline Tüketici Sağlığı A.Ş., Haribo Şekerleme Sanayi ve Ticaret
Ltd. Şti., Kent Gıda Maddeleri Sanayi ve Ticaret A.Ş., Pasifik Tüketim Ürünleri Satış ve
Ticaret A.Ş., Pepsi Cola Servis ve Dağıtım Ltd. Şti., Pladis TR Gıda Sanayi ve Ticaret
A.Ş., Red Bull Gıda Dağıtım ve Pazarlama T icaret Limited Şirketi ve Şölen Çikolata
Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. hakkında önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
(3) İlgili karar kapsamında 18.03.2021 tarihinde görevli meslek personeli tarafından ETİ’nin
Küçük Çamlıca Mah. Prof. Dr. Fahrettin Kerim Gökay Cad. No: 56 Üsküdar/İstanbul
adresinde yerinde inceleme gerçekleştirilmiştir.
(4) Yerinde inceleme sırasında yaşananlarla ilgili hazırlanan 15.04.2021 tarihli ve 2021 -2-
012/BN-01 sayılı Bilgi Notu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(5) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Bilgi Notunda,
- Önaraştırma kapsamında 18.03.2021 tarihinde yerinde inceleme yapılmak
istenen ETİ’nin yerinde incelemeyi zorlaştırdığı ve engellediği,
- Anılan teşebbüse 4054 sayılı Kanunun 16. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi
uyarınca idari para cezası verilmesi gerektiği
ifade edilmiştir.
21-24/278-123
2/6
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. Olayların Özeti
(6) ETİ’de yerinde inceleme yapmak üzere görevlendirilen meslek personeli tarafından,
18.03.2021 Perşembe günü saat 09.52’de teşebbüsün bulunduğu Küçük Çamlıca Mah.
Prof. Dr. Fahrettin Kerim Gökay Cad. No: 56 Üsküdar/İSTANBUL adresine gidilmiştir.
(7) Saat 09.53’te güvenlik kabinine intikal eden İdari İşler Sorumlusu (…..), incelemede
görevli meslek personeli tarafından inceleme usulü hakkında bilgilendirilmiştir. İnceleme
ekibi tarafından yetkili kişilerle görüşülmek istendiği hususunun belirtilmesi üzerine (…..)
tarafından teşebbüste kendisinden başka hiç kimsenin olmadığı bilgisi verilmiştir.
(8) Saat 09.55’te (…..) refakatinde teşebbüs binasına girilmiş olup 09.56’da yetki belgeleri
(…..)’a bir nüshası bırakılmak üzere ibraz edilmiştir. Akabinde inceleme usulü hakkında
bir kez daha detaylı bilgilendirme yapılmış olup, teşebbüs çalışanların a bir duyuru
yapılarak inceleme heyeti tarafından yerinde incelemenin başlatıldığı, bu an itibarıyla
yerinde inceleme tamamlanana kadar bilgisayarlardan, elektronik postalardan ve sair
veri depolama cihazlarından herhangi bir suretle e-posta ya da belge silinmemesi; aksi
takdirde bu durumun tespit edilebileceği ve silinen içerikten bağımsız olarak yerinde
incelemenin engellenmesi veya zorlaştırılması olarak değerlendirilebileceği konusunda
uyarı yapılması yönünde (…..)’a bilgi verilmiştir.
(9) Saat 10: 01-10: 04 arasında İdari İşler Soruml usu (…..) ile telefonda görüşülmüş olup
kendisine de inceleme konusu ve usulü hakkında detaylı bilgi verilmiş, yerinde
incelemenin an itibarıyla başladığı, personelin özellikle elektronik ortam ve bilişim
sistemlerinde tutulan hiçbir veriyi silmemesi gerektiği uyarısında bulunulmuş ve yerinde
incelemenin engellenmesi ya da zorlaştırılması durumunda teşebbüsün cezai yaptırıma
maruz kalabileceği hususu tekraren ifade edilmiştir. Ayrıca, incelemede yardımcı olması
amacıyla teşebbüsün bilgi teknolojileri (IT) departmanında çalışan bir personel talebi de
(…..)'e iletilmiştir. Saat 10: 10'da yetki belgelerinin bir nüshası (…..) tarafından alınmış
ve şirket avukatı ile görüşüldüğü ve avukatın teşebbüse en kısa süre içerisinde intikal
edeceği bilgisi inceleme ekibine verilmiştir.
(10) Saat 10: 10'da inceleme ekibi tarafından yerinde incelemeye bir an önce başlanması
gerektiği hususu bir kez daha (…..)’a hatırlatılmıştır. Saat 10: 13 -10: 15 arasında (…..)
ile yeniden telefonda görüşülmüş olup incelemeye hemen başlanması gerekt iği ifade
edilmiştir. Telefon görüşmesinin ardından (…..)’dan saat 10: 15’te teşebbüsün
organizasyon şeması istenmiştir. Saat 10: 25’te hala incelemeye başlanamaması
sebebiyle geciktirilme ya da engelleme durumunda tutanak tutulacağı bilgisi (…..)’a
tekraren hatırlatılmıştır. Saat 10: 26’da (…..)’dan (…..)'in tekrar bilgilendirilmesi ve hızlı
bir şekilde aksiyon alınması hususunda gerekli hatırlatmaların yapılması istenmiştir.
(11) Saat 10: 31’de (…..) tarafından şirket avukatının yeniden aranacağı bilgisi verilmiştir.
Saat 10: 34 sularında hala incelemeye başlanamaması sebebiyle tutanak tutulmaya
başlanmıştır. Saat 10: 40 civarında şirket avukatı olan Hukuk Müdürü Av. (…..)
teşebbüse intikal etmiş olup yerinde inceleme ekibi tarafından gerekli uyarıların yapıldığı
ancak uzun bir süre incelemeye başlanamadığı kendisine ifade edilmiştir.
(12) Saat 10: 43’te İcra Kurulu Başkanı ve İcra Kurulu üyelerinin yer aldığı organizasyon
şeması ile Pazarlama Grup Başkanlığı ve buna bağlı kategori müdürlüklerini gösterir
organizasyon şeması teşebbüs yetkilisi tarafından yerinde inceleme ekibine
verilmesiyle incelemeye başlanabilmiştir.
(13) Saat 10: 45’te yerinde inceleme ekibi tarafından şema üzerinden belirlenen Pazarlama
Grup Başkanı ve Kategori Müdürü (Tuzlu Atıştırmalık) Vekili (…..), Fonksiyonel Ürünler
21-24/278-123
3/6
Sorumlusu (…..), Kategori Müdürü (Sütlük ve Donuk Ürün), Kıdemli Kategori Müdürü
(Bisküvi ve Kaplamasız Gofret) (…..), Kıdemli Kategori Müdürü (Çikolata) (…..), Kıdemli
Kategori Müdürü (Kek) (…..)’in teşebbüse gelmesi gerektiği hususu Avukat (…..)’e
bildirilmiştir.
(14) Saat 10: 50'de kapı giriş kayıtlarından Pazarlama Grup Başkanı (…..)’ın ve Kıdemli
Kategori Müdürü (…..)’ün incelemede görevli meslek personeli tarafından teşebbüse
intikal edildiğinden beri teşebbüste olduğu ancak bu bilginin yerinde inceleme ekibine
verilmediği anlaşılmıştır . Nitekim aynı zamanda icra kurulu üyesi olan ve kapı giriş
kayıtları tutulmayan (…..)’ın saat 09: 00 itibariyle inceleme yerine giriş yaptığı şirket
güvenlik amiri tarafından teyit edilmiştir. Hâlbuki incelemeye başlanmadan önce
teşebbüs çalışanına yetkili kişilerle görüşülmek istendiği hususu belirtilmesine rağmen
(…..) tarafından teşebbüste kendisinden başka hiç kimsenin olmadığı ifade edilmiştir.
(15) Saat 10: 51’de (…..)’ın odasına geçilmiş, süreçle ilgili bilgilendirme yapılmış ve
incelemeye başlanmıştır.
(16) Saat 12: 37’de yine salgın sebebiyle ofis dışında çalıştığı tespit edilen Ulusal Zincir
Müşteri Müdürü (…..), (…..), (…..), E-ticaret Müşteri Müdürü (…..) ve Alternatif Kanallar
Müdürü (…..)’nın teşebbüse gelmeleri talep edilmiştir. İlgililerin teşebbüse intikal etmesi
sonrasında incelemeler gerçekleştirilmiştir. Ulusal Zincir Müşteri Müdürü (…..)’ün mobil
cihazında yapılan inceleme esnasında kendilerine daha önceden herhangi bir veri
silinmemesi uyarısında bulunulmasına rağmen saat 12: 43 itibarıyla bazı yazışmalarının
silindiğine ilişkin emareler olduğu anlaşılmıştır. Söz konusu yazışmaya ilişkin log kaydı
dökümlerine tutanak ekinde yer verilmiştir.
(17) Söz konusu yazışmanın silinip silinmediğinin tes piti amacıyla silme işlemine konu
yazışmanın karşı tarafı olan Yerel Zincir Müşteri Müdürü (…..) saat 22: 09'da
incelemenin derinleştirilmesi maksadıyla teşebbüse davet edilmiştir. İlgilinin teşebbüse
intikal etmesi sonrasında inceleme gerçekleştirilmiştir.
(18) İlgililerin ve te şebbüs yetkililerinin refakat i eşliğinde tüm inceleme süreci
tamamlandıktan sonra meslek personeli tarafından yukarıda özetlenen süreci anlatan
ve ayrıca yerinde incelemede elde edilen belgelerin yer aldığı bir “Yerinde İnceleme
Tutanağı” tutulmuştur. Tutanakta ifade edilen sürece ilişkin teşebbüs Hukuk Müdürü Av.
(…..) tarafından;
“Savunmaya yönelik tüm haklarımız saklı kalmak kaydı ile, her ne kadar
tutanağın baş kısmında birtakım gecikmelerden bahsedilmişse de, öncelikle Eti
Gıda San. ve Tic. A.Ş’nin Hukuk Müdürü sıfatı ile beyan ederim ki şirket tüzel
kişiliğinin merkezi, adresi Eskişehir'dir. İstanbul’da denetime gelinen adreste
sadece pazarlama ve merkezi satış birimi ile bazı Yönetim Kurulu üyelerinin
zaman zaman kullandıkları ofislerin olduğu küçük odalar bulunmakladır. Ayrıca,
yaşanan küresel Covid -19 pandemisi nedeniyle birçok kurumda olduğu gibi
şirketimizde de tam 1 yıldan bu yana uzaktan çalışmaya geçilmiş olup bu esnada
birçok yetkili ya da yönetici sıfatını haiz çalışanımız ç alışmalarını evden
yürütmektedir. Denetim yetkilileri talepte bulunduğu anda evde çalışma halinde
olan başta şahsım olmak üzere ilgili tüm personel derhal denetim yapılan ofis
adresine çağrılmıştır. Ancak İstanbul şartlarında bu kişilerin evlerinden ofis
adresine varmaları yaklaşık ortalama olarak 30 dakika ile 45 dakika arasında
olmuştur. İstanbul’un sabah saatlerindeki trafik yoğunluğunda bundan daha hızlı
bir biçimde personelimizi evlerinden ofise getirebilecek bir metot bulunamamıştır.
Devamla, aramaları yapan idari işler sorumlusu (…..) tek başına bir anda kurum
yetkililerinin talimatına istinaden yaklaşık 20 kişiyi aramak zorunda kaldığından
21-24/278-123
4/6
ve ayrıca bazı kişilere de ilk arayışta ulaşılamadığından bu da belli bir zaman
almıştır. Ayrıca hangi kişiye saat kaçta telefon ile ulaşılabildiği de aranan kişi
sayısının fazla olması nedeniyle tam olarak net anlaşılamamaktadır.
Talep edilen organizasyo n şeması ise her çalışanın doğrudan erişebildiği bir
evrak olmayıp, her bir bölüm bazında ayrı -ayrı olduğundan yetkisi olan bir
çalışanımızın sisteme erişip çıktı almasının belli bir vakit atması gayet doğaldır.
Son olarak inceleme süreci boyunca Kurum yetkilileri ile tam bir işbirliği yapılmış
olup herhangi bir engelleme veya silme olarak değerlendirilecek herhangi bir
eylem söz konusu olmamıştır. Son olarak, işbu tutanağın eki olan giriş -çıkış
saatlerinin de sadece şirkete ilk giriş ve son çıkış bilgisini içerdiği, arada
olabilecek giriş çıkışları göstermeyebileceği şifahen tarafıma iletildi.”
hususları ifade edilmiştir.
G.2. Değerlendirme
(19) Yerinde inceleme yetkisi, 4054 sayılı Kanun’un ihlal edilip edilmediğinin ortaya
çıkarılmasında kullanılan en önemli araçların başında gelmektedir. Bu yetkinin etkin bir
şekilde kullanılması, verimli sonuçlar elde edilebilmesi noktasında büyük öneme
sahiptir.
(20) 4054 sayılı Kanun’un “Yerinde İnceleme” başlıklı 15. maddesi;
“Kurul, bu Kanunun kendisine verdiği görevleri yer ine getirirken gerekli gördüğü
hallerde, teşebbüs ve teşebbüs birliklerinde incelemelerde bulunabilir. Bu amaçla
teşebbüslerin veya teşebbüs birliklerinin:
a) Defterlerini, fiziki ve elektronik ortam ile bilişim sistemlerinde tutulan her
türlü verilerini ve belgelerini inceleyebilir, bunların kopyalarını ve fiziki
örneklerini alabilir,
b) Belirli konularda yazılı veya sözlü açıklama isteyebilir,
c) Teşebbüslerin her türlü mal varlığına ilişkin mahallinde incelemeler
yapabilir.
İnceleme, Kurul emrinde çalışan uzmanlar tarafından yapılır. Uzmanlar
incelemeye giderken yanlarında incelemenin konusunu, amacını ve yanlış bilgi
verilmesi halinde idarî para cezası uygulanacağını gösteren bir yetki belgesi
bulundururlar.
(Ek: 01.08.2003 -4971/25. Md.) İlgililer istenen bilgi, belge, defter ve sair
vasıtaların suretlerini vermekle yükümlüdür. Yerinde incelemenin engellenmesi
veya engellenme olasılığının bulunması durumunda sulh ceza hakimi kararı ile
yerinde inceleme yapılır.”
şeklinde düzenlenmiştir.
(21) 4054 sayılı Kanun’ un “İdari Para Cezası” başlıklı 16. maddesinin birinci fıkrasının (d)
bendinde “yerinde incelemenin engellenmesi ya da zorlaştırılması”, teşebbüslere idari
para cezası verilmesini gerektiren hallerden biri olarak sayılmıştır. Söz konusu hükme
göre Kurul in celemenin engellenmesi ya da zorlaştırılması halinde, teşebbüs
niteliğindeki gerçek ve tüzel kişiler ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerine
gayri safi gelirlerinin binde beşi oranında idarî para cezası verir.
(22) Danıştay 13. Dairesi’nin 2011/26 60 E ., 2016/775 K . sayılı kararında, 4054 sayılı
Kanun'un 16. maddesi uyarınca yürütülen önaraştırma kapsamında yapılan yerinde
21-24/278-123
5/6
incelemenin 40 dakikalık kısa gibi gözüken bir süre dahi geciktirilmesinin, bu sürenin
önaraştırma konusu olaya ilişkin delil ihtiva etmesi muhtemel olan materyallerin binadan
uzaklaştırılması ihtimalinin gerçekleşmesine yeteceği dikkate alınmış ve doğası gereği,
teşebbüslere haber verilmeksizin, ansızın, süratli ve kesintisiz biçimde gerçekleşmesi
gereken yerinde incelemenin bahse konu olayda geciktirildiği sonucuna ulaşılmıştır.
(23) Covid-19 salgınının etki siyle birçok teşebbüs işyerlerinde, çalışan sayısını asgari
seviyeye çekmiş ve ağırlıklı olarak çalışanlarına işlerini evlerinden takip ettirme yoluna
gitmiştir. Yerinde incelemede tecrübe edildiği üzere ETİ de bu şekilde çalışmakta dır.
Çalışanların büyük bir kısmının yerinde incelemenin gerçekleştiği saatlerde işyeri
dışında olduğu anlaşılmıştır. Teşebbüs çalışanlarının işyerinde hazır bulunmamaları ve
incelemeye trafik gibi nedenlerle geç gelmeleri tek başına incelemenin
engellenmesi/zorlaştırılması olarak değerlendirilmeyebilecek tir. Ancak ETİ’de yapıl an
yerinde incelemede Pazarlama Grup Başkanı ve Kategori Müdürü Vekili (…..) ile
Kıdemli Kategori Müdürü (…..)’ün teşebbüste bulunmasına rağmen incelemede görevli
meslek personeline İdari İşler Sorumlusu (…..) tarafından saat 9: 53’te teşebbüste
kendisinden başka kimsenin olmadığı söylemiştir.
(24) Saat 9: 53-10: 40 arasında teşebbüs avukatına ve idari işler sorumlularına incelemeye
bir an önce başlanmak istendiğinin birçok kez hatırlatılmasına rağmen teşebbüste olan
personel hakkında bilgi verilmeyerek incelemenin başlatılması geciktirilmiş ve
nihayetinde inceleme ekibi tarafından teşebbüse ait organizasyon şeması üzerinden
tespit edile n personelin teşebbüse gelmesi istendikten sonra hâlihazırda teşebbüste
olduğu anlaşılan (…..)’ın odasında saat 10: 51’de incelemeye başlanabilmiştir.
(25) Ayrıca inceleme amacıyla saat 12: 37’de teşebbüse gelmesi istenen Ulusal Zincir
Müşteri Müdürü (…..)’ün mobil cihazında yapılan inceleme es nasında, daha önce
herhangi bir veri silinmemesi uyarısında bulunulmasına rağmen saat 12: 43 itibariyle
bazı yazışmalarının silindiği anlaşılmıştır. Ulusal Zincir Müşteri Müdürü (…..)’ün mobil
cihazındaki bazı yazışmaların silindiğine ilişkin alınan log kayıtları teknik incelemeye
tabi tutulmuştur. Teknik i nceleme sonucunda temizlenen yazışmadaki tek mesajın
“Messages to this chat and calls are now secured with end -to-end encryption. Tap for
more info.” olduğu, bu mesajın tarihinin “sohbeti temizle” yapılan tarihle bire bir eşleştiği,
yazışmanın diğer tarafında ise geçmişte gönderilmiş tüm mesajlar ın durduğu tespit
edilmiştir. Aynı model cihaz temin edilerek l aboratuvar ortamında gerçekleştirilen test
sonucunda geçmişte iki taraftan da birçok mesaj gönderilmiş bir yazışmada, bir tarafın
“sohbeti temizle” işlemi gerçekleştirdiği anda “ Messages to this chat and calls are now
secured with end -to-end encryption. Tap for more info. ” mesajının “sohbeti temizle”
yapan tarafın yazış masında belirdiği ve mesajın tarihinin temizleme işlemi
gerçekleştirilen tarihle bire bir örtüştüğü teyit edilmiştir.
(26) Bu bilgi ve değerlendirmeler ışığında, yerinde incelemede görevli meslek personeline
incelemeye konu teşebbüste bulunan personel hakkında yeterli bilgi verilmemesi
sebebiyle incelemeye geç başlanması ve yapılan uyarılara rağmen teşebbüse ait
verilerin ETİ çalışanı (…..) tarafından silinmesi sebebiyle meslek personelinin
incelemede elde edebileceği olası delil ve bulgulara erişiminin zorlaştı rıldığı ve
engellenmeye çalışıldığı kanaati oluşmuştur.
(27) Düzenlenen bilgi notuna ve incelenen dosya kapsamına göre,
- Rekabet Kurulunun 17.03.2021 tarih ve 21 -14/177-M sayılı kararı uyarınca
yürütülmekte olan önaraştırma kapsamında 18.03.2021 tarihinde yerinde
21-24/278-123
6/6
inceleme yapılmak istenen Eti Gıda San. ve Tic. A.Ş.’nin yerinde incelemeyi
zorlaştırdığına ve engellediğine
- Bu nedenle, Eti Gıda San. ve Tic. A.Ş.’ye 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin
birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca 2020 yılı gayri safi gelirlerinin binde beşi
oranında olmak üzere (…..).- TL idari para cezası verilmesine,
gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı
yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.