Rekabet Kurumu Başkanlığından,
Dosya SAYI:
2019-5-019
Karar SAYI:
20-31/381-170
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
B. RAPORTÖRLER: İmren KOL, Cihan BİLAÇLI, Esra KÜÇÜKİKİZ,
Merve BİROĞLU, Osman AYAR, Çiğdem KIR ŞAHİNER
C. BAŞVURUDA
BULUNAN: -Elis Balonculuk Havacılık ve Eğitim Turizm Ticaret Ltd. Şti.
Av. Mert KARAMUSTAFAOĞLU
Ferko Signature, Büyükdere Cad. No: 175, Kat: 3 Esentepe,
Şişli/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Rekabet Kurulunun 23.05.2019 tarih ve 19 -19/275-M sayılı
kararı ile hakkında soruşturma yürütülen Elis Balonculuk Havacılık ve Eğitim
Turizm Ticaret Ltd. Şti.’nin dosyaya giriş talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurulunun (Kurul) 23.05.2019 tarih ve 19 -19/275-M
sayılı kararı ile Pamukkale bölgesinde faaliyet gösteren Anadolu Balonculuk Havacılık
Turizm Reklamcılık Danışmanlık Ltd. Şti. (LAODIKEIA BALON), Denizli Havacılık
Turizm Ticaret Ltd. Şti. (APHRODISIAS BALON), Elis Balonculuk Havacılık ve Eğitim
Turizm Ticaret Ltd. Şti. (HERA BALON), Eylül Havacılık Turizm Ticaret Ltd. Şti.
(HİERAPOLİS BALON), Pamukkale Balonculuk Havacılık Turizm Reklamcılık
Organizasyon Petrol San. ve Tic. Ltd. Şti. (PAMUKKALE BALON) ve Pamukkale Birlik
Online Turizm ve Ticaret A.Ş. (PAMUKKALE BİRLİK) hakkında 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 4. ve 6. maddesinin ihlal edilip
edilmediğinin tesp itine yönelik olarak soruşturma açılmıştır. Soruşturma sürecinde
Kurulun 19.12.2019 tarih ve 19 -45/762-M sayılı kararı ile devam eden soruşturmaya
Hürkuş Havacılık Turizm Ltd. Şti. (HÜRKUŞ) ve T4T Turizm Taşımacılık Seyahat
Acenteliği ve Ltd. Şti. (T4T) dâhil edilmiştir.
(3) Açılan soruşturma ile ilgili olarak hazırlanan 24.02.2020 tarihli Soruşturma Raporları
anılan Kanun’un 45. maddesi gereğince taraflara gönderilmiştir. HERA BALON
tarafından gönderilen ikinci yazılı savunma 27.03.2020 tarihinde Kurum kayıtla rına
girmiştir. HERA BALON’un ikinci yazılı savunmasına karşı hazırlanan 12.05.2020 tarih
ve 2019 -5-019/EG-03 sayılı Ek Görüş, üçüncü yazılı savunma tale bi ile teşebbüse
gönderilmiştir. Ek Görüş, bahse konu teşebbüs tarafından 14.05.2020 tarihinde
tebellüğ edilmiştir.
(4) Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 12.06.2020 tarih ve 5697 sayı ile intikal eden
yazıda; HERA BALON tarafından, yazılı savunmanın tam ve eksiksiz bir biçimde
hazırlanması ve savunma hakkının tesisi amacıyla HERA BALON hakkında dosyada
yer alan bilgi ve belgelerin, 4054 sayılı Kanun ve 2010/3 sayılı Dosyaya Giriş Hakkının
Düzenlenmesine ve Ticari Sırların Korunmasına İlişkin Tebliğ (2010/3 sayılı Tebliğ)
uyarınca kendileriyle paylaşılması talep edilmiştir.
20-31/381-170
2/6
(5) Bu çerçevede düzenlenen 16.06.2020 tarih ve 2019-5-019/BN-05 sayılı Bilgi Notu
görüşülerek karara bağlanmıştır.
(6) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Bilgi Notunda; HERA BALON tarafından 2010/3 sayılı
Tebliğ kapsamında yapılan başvuruya ilişkin olarak;
- Görüşme tutanaklarının (Belge-8-10,79-80) Kurum içi yazışma olmaları sebebiyle
2010/3 sayılı Tebliğ’in 10. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ticari sırlardan
arındırılmış hallerinin Kurum merkezinde ve herhangi bir kayıt veya kopya
alınmaksızın ancak not alabilecek şekilde incelenebileceği,
- Erişim taleb ine konu edinen Bilgi Notlarının (Belge -1,63,69) Kurum içi yazışma
olmaları sebebiyle erişim talebinin 2010/3 sayılı Tebliğ’in 6. maddesi uyarınca
reddedilmesi gerektiği,
- Soruşturma sürecinde soruşturma tarafı diğer teşebbüslerde yapılan yerinde
incelemelere ilişkin tutanak ve eklerin (4 -7,23,76-77,81-86) HERA BALON ile ilgili
olan bölümlerinin gerek Soruşturma Bildiriminde gerek Soruşturma Raporu ekinde
gönderilmesi, geri kalan bölümlerin soruşturma tarafı diğer teşebbüslere ait ticari
sır niteliğinde bilgiler içermesi nedeniyle erişim talebinin 2010/3 sayılı Tebliğ ’in 6.
maddesi uyarınca reddedilmesi gerektiği,
- Soruşturma tarafı teşebbüslerden ve diğer kamu kurumları, kamu kurumu
niteliğindeki meslek kuruluşları veya özel sektör gerçek ve tüzel kişilerinden istenen
bilgi belge talep yazılarının (Belge -14-17,19,25,48-49,50,52-53,87-89) Kurum içi
yazışma olması ve soruşturma kapsamında teşebbüs hakkında aklayıcı veya
suçlayıcı delil niteliğinde olmaması sebebiyle erişim talebinin 2010/3 sayılı Tebliğ’in
6. maddesi uyarınca reddedilmesi gerektiği,
- Soruşturma sürecinde t alep edilen bilgilere cevaben gönderilen bilgi belge
sunumlarının (Belge-11-13,20-22,24,27-29,41-44,46-47,54,57-58,60,62,97-
98,101-106,108,112,114-115,117-118,120-124) teşebbüsle ilgili olmayan,
teşebbüse karşı herhangi bir aklayıcı veya suçlayıcı bilgi içermeyen, iç yazışma ve
teşebbüsün iç işleyişine ilişkin olma gibi niteliklerinin sonucu olarak ticari sır
içermesi nedeniyle erişim talebinin 2010/3 sayılı Tebliğ’in 6. maddesi uyarınca
reddedilmesi gerektiği,
- Erişim talep edilen Telefon Tutanağının (Belge-119) kurum içi yazışma niteliği, ticari
sır içermesi ve HERA BALON ile ilgili aklayıcı veya suçlayıcı bilgi içermemesi
sebepleriyle erişim talebinin 2010/3 sayılı Tebliğ’in 6. maddesi uyarınca
reddedilmesi gerektiği
kanaat ve sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME, GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK
(7) 4054 sayılı Kanun'un "Delillerin Toplanması ve Tarafların Bilgilendirilmesi" kenar
başlıklı 44. maddesinin ikinci fıkrasında "Haklarında soruşturmaya başlandığı bildirilen
taraflar sözlü savunma hakkını kullanma taleplerine kadar kurum bünyesinde kendileri
ile ilgili düzenlenmiş her türlü evrakın ve mümkünse elde edilmiş olan her türlü delilin
bir nüshasının kendilerine verilmesini isteyebilir” hükmü yer almaktadır. Buna ek olarak
aynı Kanun'un 44. maddesinin üçüncü fıkrasında "Kurul, tarafları bilgilendirmediği ve
savunma hakkı vermediği konuları kararlarına dayanak yapamaz." hükmü, evrak ve
bilgi verilmesinin savunma hakkının esasına ilişkin olduğunu göstermektedir.
20-31/381-170
3/6
(8) 2010/3 sayılı Tebliğ, tarafla rın kendileri hakkında düzenlenen belgelere erişimini
mümkün kılarken bunun istisnalarını da düzenlemiş bulunmaktadır. Teşebbüslerin
soruşturma kapsamında kendileri ile ilgili düzenlenmiş bilgi ve belgeleri isteme hakları
bulunmakla birlikte bu bilgi ve belgelere erişimin yine mevzuat hükümlerinin izin verdiği
ölçüde gerçekleştirilmesi esastır. Buna ek olarak 2010/3 sayılı Tebliğ’in 6. maddesinde
yer alan, “ Taraflar dosyaya giriş hakkı kapsamında, Kurum içi yazışmalar ve başka
teşebbüs, teşebbüs birliği ve kişilere ilişkin ticari sır ve diğer gizli bilgileri içerenler hariç
olmak üzere, Kurum bünyesinde kendileri ile ilgili düzenlenmiş her türlü evraka ve elde
edilmiş her türlü delile erişebilir.” hükmüyle, tarafların kendileri hakkında düzenlenmiş
evrak ve delillere ulaşabileceği ancak Kurum içi yazışmaların ve başka teşebbüs,
teşebbüs birliği ve kişilere ilişkin ticari sır ve sair gizli bilgi içeren evrakın bu kapsamda
yer almadığı ifade edilmiştir. Bu kapsamda hangi belgelerin Kurum içi yazışma olduğu
veya teşebbüs, teşebbüs birliği ve kişilere ait ticari sır niteliği taşıdığı hususu önem arz
etmektedir.
(9) 2010/3 sayılı Tebliğ’in “Kurum İçi Yazışmalar” kenar başlıklı 7. maddesinde;
“(1) Kurum içi yazışmalar, Kurulun aldığı nihai kararlar bakımından hazırlayıc ı
işlem niteliğinde olan birimler arası yazışmalardır.
(2) Kartellerin Ortaya Çıkarılması Amacıyla Aktif İşbirliği Yapılmasına Dair
Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrası ve 9 uncu maddesinin üçüncü
fıkrası çerçevesinde elde edilen bilgi ve belgeler ile Kurumun diğer kamu
kurumları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları veya özel sektör gerçek
ve tüzel kişileri gibi bilgisine başvurulanlarla yaptığı yazışmalar da iç yazışma
olarak kabul edilir.”
hükmüne yer verilmiştir. Buna göre Kurulun alacağ ı nihai karara kadar
gerçekleştireceği hazırlayıcı işlem niteliğindeki yazışmalar, Kartellerin Ortaya
Çıkarılması Amacıyla Aktif İşbirliği Yapılmasına Dair Yönetmelik (Pişmanlık
Yönetmeliği) kapsamında sunulan bilgi ve belgeler ve Kurumun bilgisine başvurd uğu
kamu veya özel sektör üçüncü kişileri ile yaptığı yazışmalar iç yazışma olarak kabul
edilmektedir.
(10) 2010/3 sayılı Tebliğ’in “Dosyaya giriş hakkının kullandırılması” başlıklı 10.
maddesinde;
“(1) Dosyaya giriş hakkı, ilgilinin talebi de dikkate alınarak; dosya mevcudunda
bulunan ve erişime açılan evrakın fotokopi yolu ile çoğaltılmış nüshalarının veya
elektronik kopyalarının verilmesi ya da gönderilmesi suretiyle kullandırılabilir.
(2) Kartellerin Ortaya Çıkarılması Amacıyla Aktif İşbirliği Yapılmasına Da ir
Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrası ve 9 uncu maddesinin üçüncü
fıkrası çerçevesinde elde edilen bilgiler ile aklayıcı ya da suçlayıcı delil niteliği
bulunan diğer kurum içi yazışmalar, Kurum merkezinde incelenebilir.” hükmüne
yer verilmiştir.
(11) Madde metni değerlendirildiğinde, her ne kadar 2010/3 sayılı Tebliğ’in 6. maddesinde
tarafların Kurum içi yazışmalara erişemeyeceği ifade edilmişse de, aynı Tebliğ’in 7.
maddesi kapsamında tanımlanan Kurum içi yazışmalara erişimin tamamen
engellenmediği an cak aklayıcı ya da suçlayıcı delil niteliği bulunan diğer kurum içi
yazışmaların, Pişmanlık Yönetmeliği kapsamında yapılan başvurularda sunulan
belgeler ile benzer şekilde Kurum merkezinde incelenebileceğinin düzenlediği
anlaşılmaktadır.
20-31/381-170
4/6
(12) Tebliğ’in 6. maddesinin ikinci fıkrasının açık hükmü uyarınca dosyaya giriş hakkı
kapsamının dışında tutulan “ticari sır ve diğer gizli bilgiler”in kavram olarak ne ifade
ettiği hususunda ise Tebliğ’in “Ticari Sırların Belirlenmesi ve Gizli Tutulması” başl ıklı
12. maddesi yol gösterici olmaktadır. Anılan maddenin ilk fıkrasında ticari sır kavramı,
“teşebbüslerin faaliyet alanları ile ilgili olan ve gizli tutma iradesine sahip
oldukları, yalnızca belirli ve kısıtlı bir kesim tarafından bilinen ve elde edilebilen,
başta rakipleri olmak üzere üçüncü kişilere ve kamuya açıklanması halinde ilgili
teşebbüsün ciddi zarar görme ihtimali bulunan her türlü bilgi ve belge”
şeklinde tanımlanmaktadır. Aynı maddenin ikinci fıkrasında ise nelerin ticari sır
kategorisinde addedilebileceğiyle ilgili örnek kabilinden olmak üzere;
“Olayın ve teşebbüsün özelliklerine göre, teşebbüslerin iç kuruluş yapısı ve
organizasyonu, malî, iktisadî, kredi ve nakit durumu, araştırma ve geliştirme
çalışmaları, faaliyet stratejisi, hammadde kaynakları, üretim ve imalata ilişkin
teknik bilgiler, fiyatlandırma politikaları, pazarlama taktikleri ve masrafları, pazar
payları, toptancı ve perakendeci müşteri potansiyeli ve ağları, izne tâbi veya tâbi
olmayan sözleşme bağlantıları gibi bilgi ve belgeler ticari sır olarak kabul
edilebilir.”
ifadesine yer verilmektedir.
(13) Yukarıda genel hatlarıyla hukuki çerçevesi çizilen dosyaya giriş hakkı ve ticari sır
normları ışığında mevcut başvuru bakımından yapılacak değerlendirmede öncelikle
talebe konu belgelerin Kurum içi yazışma niteliğinde olup olmadığının ve dah a sonra
eğer bu niteliği haiz ise teşebbüsü aklayıcı ya da suçlayıcı delil niteliği bulunup
bulunmadığının tespit edilmesi gerekmektedir. Ayrıca, söz konusu belgelerin 2010/3
sayılı Tebliğ’in 6. maddesi çerçevesinde; teşebbüs, teşebbüs birliği ve kişilere ait ticari
sır niteliği taşıyıp taşımadığı hususu açığa kavuşturulmalıdır.
(14) Dosyaya giriş başvurusunda görüşme tutanaklarının özellikle pazarda yer alan
rakiplerden elde edilen bilgilerin savunma hakkının kullanılması bakımından görülmesi
gerektiği ve Soruşturma Raporu ile Ek Görüşte yer alan tespitlere cevap verilebilmesi
edilmektedir. Söz konusu görüşme tutanaklarının (Belge - 8-10,79,80) Kurum içi
yazışma niteliğini haiz olm ası sebebiyle bu belgelere yönelik erişim talebinin
teşebbüslerin açıklamalarıyla sınırlı olarak ve bu açıklamalarda yer alan ticari sır ve
gizli bilgi niteliğindeki bilgiler kapatılmak suretiyle, Kurum merkezinde ve herhangi bir
kayıt veya kopya alınmadan ancak not alınabilecek şekilde incelenmek üzere erişime
açılabileceği kanaatine varılmıştır.
(15) Dosyaya giriş talebi kapsamında istenen ikinci belge grubu Bilgi Notlarıdır (Belge-1,63,69) . Erişim talebine konu edinen Bilgi Notları na erişim talebinin, aklayıcı ya da
suçlayıcı delil niteliği bulunmayan Kurum içi yazışma olmaları nedeniyle, redid
sonucuna ulaşılmıştır.
(16) Dosyaya giriş talebi kapsamında istenen üçüncü belge grubu yerinde inceleme
tutanaklarıdır1 (Belge 4-7,23,76,77,81 -86). Önaraştırma ve soruşturma sürecinde
1 PAMUKKALE BALON, LAODIKEIA BALON, HERA BALON-APHRODISIAS BALON, Şeref Tur
Organizasyon İnşaat Petrol Sağlık Film İç ve Dış Ticaret Ltd. Şti. (GLORIOUS DMC), HİERAPOLİS
BALON, T4T, HÜRKUŞ, Wellnesstourclub Seyahat Acentası Turizm Taşımacılık Ticaret Ltd. Şti.’nin
(WELLNESS), Eftelya Turizm Emlak İnşaat Ticaret Yatçılık ve Taşımacılık Ltd. Şti.’nin (ELENOR) ve
Pamukkale Hijackers Turizm Reklam ve Organizasyon Tic. Ltd. Şti. ’nin (FERZİN) Yerin de İnceleme
Tutanakları.
20-31/381-170
5/6
yapılan yerinde incelemelerde elde edilen belgelerin HERA BALON ile ilgili olan
bölümlerinin tamamı, gerek Soruşturma Bildirimi gerekse Soruşturma Raporu ekinde
2010/3 sayılı Tebliğ hükümleri uyarınca diğer teşebbüslere ait ticari sırlar karartılmak
suretiyle teşebbüse gönderilmiştir. Böylelikle teşebbüse etkin savunma imkânı
sağlandığı değerlendirilmektedir. Bununla birlikte; anılan belgelerin geri kalan
bölümleri HERA BALON ile ilgili olmayan, diğer teşebbüslere ait iç yazışma ve iç
işleyişle ilgili olma gibi niteliklerinin sonucu olarak yüksek düzeyde ticari sır barındıran
yazışmalardır. Bu bakımdan söz konusu belgelerin geri kalan bölümlerinin teşebbüsün
erişimine açılmaması gerektiği sonucuna varılmıştır.
(17) Soruşturma tarafı teşebbüslerden ve diğer kamu kurumları, kamu kurumu niteliğindeki
meslek kuruluşları veya özel sektör gerçek ve tüzel kişilerinden istenen bilgi belgelere
ilişkin talep yazılarının (Belge- 14-17,19,25,48 -49,50,52,53,87 -89) ise Kurum içi
yazışma niteliğinde olduğu ve teşebbüs hakkında aklayıcı veya suçlayıcı delil
niteliğinde olmadığı değerlendirilmektedir. Yine talep edilen bilgilere cevaben
gönderilen bilgi belge sunumlarının (Belge- 11-13,20-22,24,27-29,41-44,46,47,54,57,58,60,62,97,98,101-106,108,112,114,115,117,118,120-124) HERA BALON
ile ilgili olmadığı ya da aklayıcı, suçlayıcı delil niteliği b ulunmayan Kurum içi yazışma
olduğu veya diğer teşebbüslere ait iç yazışma ve iç işleyişle ilgili olması nedeniyle ticari
sır niteliği barındırdığı görülmektedir. Bu bağlamda, soruşturma tarafı teşebbüslerden
ve diğer kamu kurumları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları veya özel
sektör gerçek ve tüzel kişilerden istenen bilgi belge talep yazılarının ve bunlara
cevaben gönderilen bilgi ve belge sunumlarının erişime açılmaması sonucuna
ulaşılmıştır.
(18) Dosyaya giriş başvurusunda istenen Telefon Tutanağının (Belge-119) ise ticari sır
niteliğinde olması ve HERA BALON hakkında aklayıcı veya suçlayıcı delil nit eliği
bulunmayan Kurum içi yazışma olması sebebiyle erişime açılmaması gerektiği
sonucuna ulaşılmıştır.
(19) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, Rekabet Kurulunun
23.05.2019 tarih ve 19 -19/275-M sayılı kararı ile hakkında soruşturma yürütülen Elis
Balonculuk Havacılık ve Eğitim Turizm Ticaret Ltd. Şti.’nin dosyaya giriş talebine ilişkin
olarak;
- Kurum içi yazışma niteliğinde olan görüşme tutanaklarının (Belge- 8-10,79,80)
teşebbüsle ilgili kısımlarının, ticari sır ve gizli bilgilerden arındırılarak Kurum
merkezinde herhangi bir elektronik veya mekanik kopyası alınmadan, ancak not
alınabilecek şekilde incelenmek üzere erişime açılmasına,
- Bilgi Notlarına (Belge-1,63,69) erişim talebinin, aklayıcı ya da suçlayıcı delil
niteliği bulunmayan Kurum içi yazışma olmaları nedeniyle, reddine,
- Soruşturma tarafı diğer teşebbüslerde yapılan yerinde incelemelere ilişkin
tutanak ve eklere (Belge- 4-7,23,76,77,81-86) erişim talebinin, bu belgelerin
teşebbüsle ilgili olan kısımlarının teşebbüse zaten gönderilmiş olması, geri
kalan bölümlerinin ise soruşturma tarafı diğer teşebbüslere ait ticari sır
niteliğinde olması nedeniyle, reddine,
- Soruşturma tarafı te şebbüslerden ve diğer kamu kurumları, kamu kurumu
niteliğindeki meslek kuruluşları veya özel sektör gerçek ve tüzel kişilerinden
istenen bilgi ve belge talep yazılarına (Belge - 14-17,19,25,48-49,50,52,53,20-31/381-170
6/6
87-89) erişim talebinin aklayıcı ya da suçlay ıcı delil niteliği bulunmayan Kurum
içi yazışma olmaları nedeniyle, reddine,
- Soruşturma sürecinde talep edilen bilgilere cevaben gönderilen bilgi belge
sunumlarına (Belge- 11-13,20-22,24,27-29,41-44,46,47,54,57,58,60,62,97,98,101 -106,108,11 2,114,115,117,118,120 -124) erişim talebinin,
teşebbüsle ilgili olmama, aklayıcı ya da suçlayıcı delil niteliği bulunmayan
Kurum içi yazışma olma veya ticari sır niteliğinde olma nedenleriyle, reddine,
- Telefon Tutanağına (Belge -119) erişim talebinin ak layıcı ya da suçlayıcı delil
niteliği bulunmayan Kurum içi yazışma olması ve ticari sır niteliğinde olması
nedenleriyle, reddine
gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı
yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.