Rekabet Kurumu Başkanlığından,
Dosya SAYI:
2019-1-45 (Ortak Girişim)
Karar SAYI:
19-33/479-203
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN: - OYAK Birleşik Enerji A.Ş.
Ön Cebeci Mah. Aydoğmuş Sok. No: 1 Çankaya/Ankara
(1) D. DOSYA KONUSU: STEAG Beteiligungsgesellschaft mbH’nin tek
kontrolündeki STEAG Enerji Ticareti ve Hizmetleri A.Ş.’nin ortak kontrolünün
OYAK Birleşik Enerji A.Ş. tarafından devralınması işlemi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 11.07.2019 tarih ve 4599 sayı ile
giren ve en son 06.09.2019 tarih, 5936 sayılı yazıyla tamamlanan bildirim üzerine
düzenlenen 18.09.2019 tarih ve 2019-1-45/Öİ sayılı Ortak Girişim Ön İnceleme
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirime konu işleme izin verilmesinde
sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) Başvuruda; STEAG Enerji Ticareti ve Hizmetleri A.Ş.’nin (STEAG ENERJİ) %50
oranındaki hissesinin OYAK Birleşik Enerji A.Ş. (BİREN) tarafından devralınması
işlemine izin verilmesi talep edilmektedir.
(5) Yapılan bildirimde STEAG ENERJİ üzerinde BİREN ve STEAG
Beteiligungsgesellshaft mbH’nin (STEAG BG) ayrı ayrı % 50 oranında hisseye sahip
olacakları ve STEAG ENERJİ’nin (ortak girişim, OG), BİREN ve STEAG BG
tarafından ortak kontrol edileceği ifade edilmektedir.
(6) Bildirim konusu işlemin temelini 24.05.2019 tarihinde BİREN ve STEAG BG arasında
imzalanan Hisse Alım Sözleşmesi (HAS) oluşturmaktadır. Söz konusu sözleşmeye
göre OG (STEAG ENERJİ), elektrik enerjisi ve/veya kapasitesinin t optan veya
perakende alışı ve satışı, serbest tüketicilere doğrudan elektrik satışı, enerji ve enerji
ürünlerinin alım satımı ile ithalat ve ihracatı, enerji ve döviz türev işlemleri
faaliyetlerinde bulunmaktadır. Yap-işlet modeli çerçevesinde kurulan ve h em elektrik
üretimi hem de ticareti faaliyeti yürüten Sugözü Termik Elektrik Santrali’nin sahibi
İskenderun Enerji Üretim ve Tic. A.Ş.’nin (İSKEN) hisseleri üzerinde, STEAG BG
(…..), BİREN ise (…..) paya sahiptir.
(7) 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alın ması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ’in (2010/4 sayılı Tebliğ) 5. maddesinin üçüncü fıkrası hükmü
çerçevesinde, bir ortak girişimin anılan Tebliğ kapsamında devralma işlemi
sayılabilmesi için i) ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması ve ii) ortak girişimin
19-33/479-203
2/5
bağımsız bir iktisadi varlık (tam işlevsel) olarak ortaya çıkması unsurlarının birlikte
sağlanması gerekmektedir.
(8) i) Ortak kontrolün bulunması: Dosya konusu işlemde, OG’de ana şirketlerin %50’şer
hisse oranına sahip olacakları, OG yönetim kurulunun (…..) üyeden oluşacağı ve
STEAG BG ve BİREN’in yönetim kurulu için (…..) üye aday gösterme hakkına sahip
olacağı belirtilmektedir.
(9) HAS’ın eki durumundaki Hissedarlar Anlaşması’nın 6 . maddesinde OG g enel
kurulunun toplanabilmesi için 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) gereğince daha
yüksek nisaba ihtiyaç duyulmadığı sürece toplam hisselerin % (…..)’inin toplantıda
fiziki olarak veya vekâleten mevcudiyetinin gerektiği ve TTK gereğince daha yüksek
olumlu oy oranına ihtiyaç duyulmadığı süre ce, OG genel kurulunda kararların mevcut
veya temsil edilen hisselerin % (…..)’inin olumlu oyu ile alınacağı belirtilmektedir.
Hissedarlar Anlaşması’nın 7.6. maddesinde ise (…..) ifade edilmektedir. Dolayısıyla
yönetim kurulundaki (…..) üyeyi atama hakkı bu lunan STEAG BG ve (…..) üyeyi
atama hakkı bulunan BİREN, söz konusu yönetim kurulu kararlarını birbirlerinden
bağımsız olarak alamamaktadır. Bu kapsamda STEAG BG ve BİREN’in, OG yönetim
kurulu üyelerini birlikte belirleyecekleri ve stratejik kararlar da dâ hil tüm kararları OG
taraflarının eşit ağırlıklı atanmış olduğu yönetim kurulu tarafından alınacağı göz
önünde bulundurulduğunda, tarafların OG üzerinde ortak kontrol hakkına sahip
olacağı değerlendirilmektedir.
(10) ii) Bağımsız iktisadi varlık olarak kurulmas ı: İktisadi bağımsızlık, ortak girişimin,
stratejik kararların alınması bakımından taraflarından tamamen ayrı hareket etmesini
değil, operasyonel anlamda bağımsız faaliyette bulunabilmesini ifade etmektedir.
OG, ana operasyonlarını kendi personeli ile gerçekleştirecek olup üst yönetim, finansmuhasebe, risk yönetimi, ticaret yönetimi gibi ticari ve operasyonel kadrolar OG
bünyesinde mevcut tur. Söz konusu işlem ile İSKEN kapasitesinin OG tarafından
ticarete konu edilecek olması ve OG’nin ticaret şirketi ola rak elektrik
enerjisi/kapasitesi alım-satımı yapması öngörüldüğünden ana şirketler tarafından OG
üzerine (…..) TL sermaye konulmuştur. Bununla birlikte, OG, yapacağı satış ve satın
almalarında ana şirketler ile normal ticari şartlar altında ilişki kuracak olup ilgili iş ve
işlemlerin gerçekleştirilebilmesi amacı ile gerekli ofis ve IT donanım -altyapı
yatırımlarını gerçekleştirmiş ve süreç entegrasyon çalışmalarını tamamlama
aşamasına gelmiş bulunmaktadır. Sahip olduğu sermaye gücü, ekipman ve insan
kaynağı ile OG’nin bağlı bulunduğu ana grupların belirli bir işlevi ötesinde, elektrik
piyasasında kalıcı olarak faaliyet göstereceği ve yeterli kaynaklara sahip olduğu
anlaşılmaktadır. Bu bağlamda, bildirime konu işlem kapsamındaki OG tam işlevsel bir
ortak girişim olarak nitelendirilmektedir.
(11) Sonuç itibarıyla başvuru konusu işlemin, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi
çerçevesinde bir devralma işlemi olduğu kanaatine varılmıştır. Öte yandan ilgili
tarafların cirolarının söz konusu Tebliğ’in 7. maddesinin birinci f ıkrasında öngörülen
eşikleri aşması nedeniyle, işlemin izne tabi olduğu görülmektedir.
(12) Dosyadaki bilgilere göre, Ordu Yardımlaşma Kurumu (OYAK) iştiraki olan BİREN,
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) düzenlemeleri ve ilgili diğer mevzuat
hükümleri kap samında faaliyet gösteren şirketler ile sermaye şirketleri kurmak
ve/veya kurulmuş olan sermaye şirketlerine iştirak etmek amacıyla faaliyete geçmiştir.
BİREN’in enerji sektöründe doğrudan bir faaliyeti bulunmamakta olup iştirakleri
aracılığı ile faaliyet göstermektedir. 1961 yılında 205 sayılı Kanun çerçevesinde
kurulan OYAK ise, özel hukuk hükümlerine tabi, mali ve idari bakımdan özerk, tüzel
19-33/479-203
3/5
kişiliği haiz bir kuruluştur. Kuruluş amacı üyelerine 205 sayılı Kanun’da yer verilen
sosyal yardım ve hizmetleri sağlamak olan ve bir emeklilik fonu konumunda bulunan
OYAK, Türkiye ve dünya genelinde grup şirketleri aracılığı ile maden metalürji,
çimento, beton, kâğıt, otomotiv, lojistik, finans, kimya, tarım, hizmet ve enerji gibi
sektörlerde faaliyette bulunmaktadı r. OYAK, enerji sektöründeki iştiraklerinden biri
olan İSKEN ile elektrik enerjisi üretim ve satışında faaliyette bulunmaktadır. İlgili
sektördeki bir diğer iştiraki olan OYAK Elektrik Enerjisi Toptan Satış A.Ş. (OYAK
Enerji) ise elektrik enerjisi ve/veya kapasitesi ticareti yapmak üzere tedarik lisansına
sahip bulunmakta olup 01.04.2018 tarihinden itibaren öncelikle OYAK Grup
şirketlerine olmak üzere elektrik tedarik faaliyetlerine başlamıştır. Ayrıca OYAK’ın,
Adana-Yumurtalık bölgesinde ithal kömür ile çalışacak ve 625 MW güce sahip olacak
termik santral yatırımını gerçekleştirmek ve yatırımın tamamlanmasının ardından
işletmesini yürütmek amacıyla kurulmuş olan AYAS Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş.
unvanlı bir iştiraki de bulunmaktadır.
(13) STEAG BG ise, STEAG GmbH’nin kontrolü altında olup STEAG Grubu şirketleri nihai
olarak KSBG Kommunale Beteiligungsgesellschaft GmbH & Co. KG (KSBG)
tarafından kontrol edilmektedir. Merkezi Essen, Almanya olan STEAG BG’nin
herhangi bir ticari faaliyeti olmayıp, özel amaçlı bir holding şirketi olarak kurulmuştur.
KSBG, Ren -Ruhr alanında temel kamu hizmeti yürüten altı Alman şirketinin 1
oluşturduğu bir konsorsiyumdur. Söz konusu şirketlerin ana faaliyet alanları ise
bulundukları şehirlerde kamu yararı amacıyla su, gaz, ısı veya elektriğin tedarikidir.
KSBG, STEAG GmbH dışında Türkiye’de faaliyet gösteren herhangi bir teşebbüs
üzerinde kontrol hakkına sahip değildir.
(14) STEAG GmbH’nin ülkemizdeki iştirakleri ve faaliyet alanları aşağıda gösterilmiştir:
- STEAG Turkey Enerji Yatırımları ve Hizmetleri A.Ş.: Enerji alanında grup şirketlerine
operasyon, bakım ve yönetim hizmetleri.
- STEAG Rüzgâr Süloglu Enerji Y atırım Üretim ve Tic. A.Ş. (Süloğlu Enerji): Edirne
ilinde bulunan (…..) MW kurulu gücündeki rüzgâr santralinde elektrik üretim ve
satışı.
- STEAG Enerji Ticareti ve Hizmetleri A.Ş.: Enerji ticareti.
- Renova Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş.: Santral ekipman üretimi (halihazırda gayri faal
durumdadır).
- STEAG ENSIDA Energy Services Enerji Sistemleri Danışmanlık Müh. Tesis ve Tic.
Ltd. Şti.: Mühendislik hizmetleri.
- İSKEN (ortak kontrol): Adana ilinde bulunan (…..) MW kurulu gücündeki kömür
(termik) santralinde elektrik üretimi ve satışı2.
- ARKAD Deniz Taşımacılığı A.Ş. (ortak kontrol): Akdeniz'de “kömür aktarmacılığı ”3
faaliyeti.
- STEAG ve PNE WIND Rüzgâr Enerjisi Üretim A.Ş. (ortak kontrol): Rüzgâr enerjisi
santrallerinin kurulması işi (halihazırda gayri faal durumdadır).
1 KSBG’de yatırıma sahip olan şirketler ve hisseleri şu şekildedir: Dortmunder Stadwerke AG % (…..),
Energieversorsung Oberhausen AG % (…..), Stadwerke Bochum GmbH % (…..), Stadwerke Dinslaken
GmbH %(…..), Stadwerke Duisburg AG %(…..) ve Stadwerke Essen AG %(…..).
2 4283 sayılı Yap-İşlet Modeli İle Elektrik Enerjisi Üretim Tesislerinin Kurulması ve İşletilmesi ile E nerji
Satışının Düzenlenmesi Hakkında Kanun uyarınca tamamını Elektrik Üretim A.Ş.’ye satmaktadır.
3 Kömür taşıyan gemilerin yüklerinin bu gemiler karaya çıkmaksızın indirilmesi faaliyetidir.
19-33/479-203
4/5
(15) Dosyadaki bilgilere göre Türkiye’deki etkilenen pazarlar ve tarafların bu pazardaki
payları aşağıda yer almaktadır.
Tablo 1: Türkiye’de Etkilenen Pazarlar ve Pazar Payları (2018, yaklaşık)
Etkilenen Pazarlar Coğrafi
Pazar
(Yatay/
Dikey)
Pazar Payı (%)
KSBG
(STEAG
Grubu)
OYAK İSKEN STEAG
ENERJİ
Toplam
Elektrik Üretimi-
Kurulu Güç (MW) Türkiye Dikey (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Elektrik Ticareti-Satış
Miktarı (MWh) Türkiye Yatay (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Bildirim Formu ve Cevabi Yazı
(16) Bildirime konu işlem yatay yoğunlaşma açısından değerlendirildiğinde, OYAK
Grubu’nun elektrik tedariki pazarında 2018 yılına ilişkin yaklaşık pazar payı % (…..),
İSKEN’in %(…..) ve OG’nin %(…..) olarak gerçekleşmiştir. Dolayısıyla tarafların 2018
yılı toplam elektrik satışları, Türkiye toplam fiili elektrik tüketiminin yaklaşık olarak
%(…..)’ini oluşturmaktadır. Aşağıdaki tabloda ise etkilenen pazarlarda faaliyet
gösteren rakip teşebbüslerin pazar paylarına yer verilmiştir. Pazarda faaliyet gösteren
en büyük beş rakibin pazar payı verilerine de bakıldığında işleme izin verilmesi
halinde tarafların sahip olacağı bütünleşik pazar payının rekabeti kısıtlayıcı nitelikte
olmadığı değerlendirilmektedir.
Tablo 2: Rakip Teşebbüslerin Pazar Payı Bilgileri (2018)
Rakip Teşebbüsler Elektrik Satış(MWh) Pazar Payı (%)
CK Boğaziçi Elektrik Perakende Satış A.Ş. 22.952.192,84 10,88
Enerjisa Toroslar Elektrik Perakende Satış A.Ş. 16.377.086,44 7,77
Gediz Elektrik Perakende Satış A.Ş. 14.226.324,48 6,75
Sakarya Elektrik Perakende Satış A.Ş. 13.564.449,53 6,43
Enerjisa Başkent Elektrik Perakende Satış A.Ş. 13.417.284,71 6,36
Diğer4 130.360.972,43 61,81
Kaynak: EPDK Elektrik Piyasası 2018 Yılı Piyasa Gelişim Raporu
(17) Bildirime konu işlem dikey yoğunlaşma bakımından değerlendirildiğinde ise OG’nin ve
OYAK Grubu’nun (İSKEN hariç olmak üzere) elektrik üretimi alanında Türkiye’de
herhangi bir kurulu gücü bulunmamaktadır. STEAG GmbH’nin iştiraki olan Süloğlu
Enerji’nin (…..) MW kurulu gücü; İSKEN’in ise (…..) MW kurulu gücü bulunmakta olup
bu miktar 2018 yılı Türkiye toplam kurulu gücünün yaklaşık olarak % (…..)’ünü5
oluşturmaktadır. Elektrik ticareti pazarına bakıldığında ise OYAK Enerji üzerinden
OYAK Grubu’nun % (…..); STEAG Enerji üzerinden ise KSGB Grubu’nun % (…..)
pazar payı bulunmaktadır 6. Dolayısıyla planlanan işlemin Türkiye’de dikey etkilenen
pazarlar bakımından da rekabeti kısıtlayıcı etki doğurmayacağı değerlendirilmektedir.
(18) Yapılan bu inceleme ve değerlendirmeler neticesinde, bildirime konu işlem ile 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında herhangi bir pazarda hâkim durum
yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin
önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmayacağı kanaatine varılmıştır.
4 Rakip teşebbüslerin sayısı 60’ı geçmekle birlikte pazar payla rı %1 -5 arasında seyretmektedir.
Dolayısıyla pazarda faaliyette bulunan ilk beş rakibin bilgisine ilgili tabloda yer verilm iştir.
5 2018 yılı lisanslı kurulu güç (83.187,05 MW) ve lisanssız kurulu güç (5.310,57 MW) toplanarak
Türkiye kurulu gücü elde edilmiştir.
6 2019 Kasım ayı itibar ıyla İSKEN’in tedarik lisansı sona ereceği için pazar payı hesaplamasına dâhil
edilmemiştir.
19-33/479-203
5/5
(19) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı
Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ
kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde yasaklanan
nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin
ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle
işleme izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğ inden itibaren 60 gün içinde Ankara
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.