Rekabet Kurumu Başkanlığından,
Dosya SAYI:
2016-4-40 (Devralma)
Karar SAYI:
16-39/645-289
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN:- Konecranes Plc
Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. Hakan ÖZGÖKÇEN,
Av. O. Onur ÖZGÜMÜŞ, Av. Baran BAŞ
Çitlenbik Sok. Yıldız Mah. No: 12 Beşiktaş/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Terex Corporation’a ait malzeme yükleme ve liman çözümleri iş
kolunun Konecranes Plc tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 28.10.2016 tarihinde giren yazıyla
tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 11.11.2016 tarih ve 2016-4-40/Öİ sayılı Devralma
Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirim konusu işleme izin verilmesinde sakınca
bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. Bildirim Konusu İşlem1
(4) Bildirim konusu işlem, Terex Corporation (TEREX) ile Konecranes Plc (KONECRANES)
arasında 16.05.2016 ve 21.06.2016 tarihinde akdedilen Hisse ve Malvarlığı Alım
Sözleşmesi ve Tadil Protokolü uyarınca, TEREX’e ait malzeme yükleme ve liman
çözümleri iş kolunun (HEDEF) tek kontrolünün, KONECRANES tarafından doğrudan veya
iştirakleri yoluyla dolaylı olarak devral ınmasına ilişkindir. Devralma işleminin
tamamlanmasını müteakip KONECRANES, HEDEF’in kontrolünün tamamına, TEREX ise
KONECRANES’e ait hisselerin %25’ine ve KONECRANES’in yönetim kuruluna ikiye kadar
üye aday gösterme hakkına sahip olacaktır.
(5) Bildirim konusu işlem, Türkiye dışında Avrupa Birliği (AB), Çin, Kolombiya, Hindista n, Fas,
Rusya, Güney Afrika, Ukrayna ve Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD) de izne tabi olup,
hâlihazırda işleme ABD, Kolombiya ve Ukrayna tarafından koşulsuz; Avrupa Komisyonu
tarafından ise koşullu onay verilmiştir.
1 Bildirime konu işlemin kapsamında, 04.10.2016 tarih ve 10532 sayılı yazı ile Kump ort Liman Hizmetleri ve
Lojistik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (KUMPORT), Mardaş Marmara Deniz İşletmeciliği A.Ş. (MARDAŞ), Evyap
Deniz İşletmeciliği Lojistik ve İnşaat A.Ş. (EVYAP), Mersin Uluslararası Liman İşletmeciliği A.Ş. (M ERSİN
LİMANI), Marport Liman İşle tmeleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.’den (MARPORT) bilgi/belge talep edilmiştir.
Ayrıca 04.10.2016 tarih ve 10530 sayılı yazı ile Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları’na (TCDD) t ahsis
edilmiş iki konteyner terminali olan İzmir ve Haydarpaşa Liman İşletmeciliği Genel Müdürlüğünden bilgi/belge
talep edilmiştir.
16-39/645-289
2/15
G.2. Taraflar
G.2.1. Devre Konu Birim: Malzeme Yükleme ve Liman Çözümleri İş Kolu
(6) Merkezi A BD’de bulunan TEREX ; inşaat, altyapı, taş ocakları, madencilik, nakliyat,
taşımacılık, rafinaj, enerji ve kamu hizmeti de dahil olmak üzere çeşitli endüstrilerde hizmet
vermekte ve söz konusu hizmet leri, inşaat, hava çalışması platformları, vinçler, malzeme
yükleme ve liman çözümleri ile malzeme işlemleri olmak üzere beş iş kolunda yerine
getirmektedir. Bunun yanında TEREX binin üzerinde bağımsız dağıtıcısının bulunduğu
küresel bir dağıtım ağı na sahi ptir. İ ştiraki olan Terex Financial Services Inc. aracılığıyla
finansal ürünler ve hizmetler sunmaktadır.
(7) TEREX, malzeme yükleme ve liman çözümleri iş kolu altındaki faaliyetlerini Demag ve
Gottwald markaları altında gerçekleştirmekte ve bu kapsamda endüstriyel vinçler (standart
vinçler ve proses vinçler), endüstriyel vinç parçaları (çelik halatlı ve zincirli kaldıraçları ile
sürüş teknolojileri) ve endüstriyel vinç hizmetleri sağlamakta dır. Söz konusu ürünlerin
Türkiye’deki satışını doğrudan kendisi yapabi ldiği gibi, Genel Makina Ticaret ve Sanayi
A.Ş. unvanlı yerel acentesi aracılığıyla da gerçekleştirebilmektedir. Malzeme yükleme
faaliyetlerinin yanı sıra liman çözümleri (liman ekipmanı ve hizmetleri) alanında da faaliyet
gösteren TEREX’in Türkiye’deki bu alana yönelik faaliyetleri arasında başta lastik tekerlekli
ayaklı köprülü vinçler olmak üzere ayaklı köprülü vinçler, boş konteyner istifleyicileri ve
liman ekipmanı hizmetleri yer almaktadır.
(8) TEREX tarafından doğrudan ya da dolaylı olarak kontrol edilen ve Türkiye’deki etkilenen
pazarlarda faaliyet gösteren ekonomik birimler: (…..)’dir. Devre konu iş kolunun, Terex
Makina Satış A .Ş. (TEREX TÜRKİYE) haricinde etkilenen pazarda faaliyet gösteren
ekonomik birime sahip olmadığı belirtilmektedir. TEREX’in ko ntrol ve/veya yönetim
yapısına bak ıldığında, (…..). Bu bağlamda, TEREX’in adi hisselerinin %5’inden daha
fazlasına ve adi hisselerinden yararlanma hakkına sahip hissedarları incelendiğinde; (…..),
(%(.....)); (…..), (% (…..)); (…..) (%(…..)) ve (…..) (%(…..)) öne çıktığı anlaşılmaktadır.
G.2.2. Devralan Taraf: KONECRANES
(9) Merkezi Finlandiya’da bulunan ve Konecranes Grubu ’nun nihai ana şirketi olan
KONECRANES, küresel kaldıraç işletmeleri grubu olup, iki iş kolu bulunmaktadır. Teçhizat
iş kolu kapsamında KONECRANES; işletme endüstrileri, nükleer sektör, ağır yük kaldırılan
endüstriler, konteyner istifleme, intermodel terminalleri, tersaneler ve dökme malzeme
terminalleri de d ahil olmak üzere çeşitli endüstriler için vinçler, tamamlayıcı parçalar ve
diğer malze me yükleme çözümleri sunmaktadır. Söz konusu ürünleri Konecranes
markasıyla ve Konecranes Grubu’na ait STAHL CraneSytems, SWF Krantechnik,
Verlinde, R&M, Morris Crane Systems ve SANMA Hoists & Cranes adlı markalar
aracılığıyla pazarlamaktadır. Hizmet iş kolu kapsamında ise küresel hizmet ağı aracılığıyla
kaldıraç teçhizatı ve makine parçaları için bakım ve modernizasyon hizmetleri
sağlamaktadır.
(10) KONECRANES, Türkiye’deki faaliyetlerini esas olarak Konecranes Ticaret Servis ve Ltd.
Şti. (KONECRANES TÜRKİYE) aracılığıyla yürütmekte dir. Anılan şirket, endüstriyel vinç
(standart vinç ve proses vinç) satışı yapmakta ve endüstriyel vinç bakım, onarım hizmetleri
sunmaktadır. KONECRANES, aynı zamanda Türkiye’de yerleşik olmayan (…..) aracılığıyla
diğer ürünlerden bağ ımsız olarak Almanya’dan ve Fransa’dan ithal edilen çelik halatlı ve
zincirli kaldıraçlar satmaktadır 2. Ayrıca Konecranes Grubu, (…..) aracılığıyla el istif
makinaları, boş konteyner istifleyiciler ve ağır yük çatallı kaldırıcılarını Türkiye’ye ithal
2 İlaveten, (…..) Fransa’dan ithal edilen çelik halatlı ve zincirli kaldıraçlar satmaktadır. Bildirim Formu’nda
KONECRANES’in (…..) ile bir distribütörlük sözleşmesinin akdedilmesi adına müzakere sürecinde olduğuna
yer verilmiştir.
16-39/645-289
3/15
etmekte ve söz konusu ürünler (…..)’nin bünyesinde bulunan (…..) unvanlı distribütörü
aracılığıyla dağıtılmaktadır.
(11) Bildirim konusu işlem bakımından, KONECRANES tarafından doğrudan ya da dolaylı
olarak Türkiye’deki etkilenen pazarda faaliyet gösteren ekonomik b irimler; KONECRANES
TÜRKİYE, (…..)’dir. İlaveten, KONECRANES’in yüzde on veya daha fazla azınlık hakkına
sahip olduğu ve Türkiye’de etkilenen pazarlarda faaliyet gösteren ekonomik birimi (…..),
endüstriyel vinç parçaları (özellikle çelik halatlı ve zincirl i kaldıraçlar) alanında faaliyet
göstermektedir.
(12) Öte yandan, KONECRANES’in %100 iştiraki olan (…..) da (…..)’ın %(…..) hissesine
sahiptir. Ancak, KONECRANES’in (…..) üzerinde kontrolü bulunmamakta ve hissedarlığı
yalnızca sermaye yatırımı niteliğini taşım aktadır. KONECRANES’in de (…..).
KONECRANES’in 24.08.2016 tarihi itibarıyla %5’ten fazla hisseye sahip hissedarlarına
bakıldığında; (…..) (%(…..)); (…..) (%(…..)); (…..) (%(…..)) ve (…..) (%(…..)) bulunduğu
görülmüştür.
G.3. Pazar Hakkında Genel Bilgiler
(13) Deniz ve İçsular Düzenleme Genel Müdürlüğünün 2014 yılı verilerine göre, ISPS kodu 3
kapsamında Türkiye’de, güvenli liman tesisi olarak tanımlanan 191 adet liman tesisi
bulunmaktadır. Söz konusu tesislerden 78’i Marmara Bölgesi’nde, 43’ü Akdeniz
Bölgesi’nde, 36’sı Ege Bölgesi’nde ve 34’ü ise Karadeniz Bölgesi’nde yer almaktadır. Bu
limanlardan üç adedi TCDD’ye (İzmir, Derince, Haydarpaşa), iki adedi Türkiye Denizcilik
İşletmeleri A.Ş. ’ye (TDİ) (Sarayburnu ve Tekirdağ), geri kalanları ise özel sektöre ait
limanlardır.
(14) 2014 yılında da, önceki yıllarda olduğu gibi, Türkiye’deki yük yükleme hareketlerinin büyük
bir kısmı (%44,5) Akdeniz Bölgesi’nde gerçekleştirilmiştir. Akdeniz Bölgesi’ni, sırasıyla
Marmara (%35,4), Ege (%15,3) ve Karadeniz (%4,8) bölgeleri takip etmiştir. Türkiye’de
gerçekleşen yük boşaltma hareketlerinde ise liderliği Marmara Bölgesi almaktadır.
Özellikle İstanbul ve İzmit Körfezi’ndeki tesislerin başı çektiği Marmara Bölgesi’nin payı,
%47,7 olarak kaydedilmiştir. Marmara Bölgesi’ni, sırasıyla Ak deniz (%24,9), Ege (%14,6)
ve Karadeniz (%12,8) bölgeleri takip etmiştir.
(15) Türkiye limanlarında elleçlenen yüklerin, yıllar içindeki bölgesel gelişimine birden çok
unsurun katkı sağladığı gözlemlenmektedir. Günümüzde limanlar, yalnızca alt ve üst
yapılarıyla değil, liman arkası yapılarıyla, hinterlantlarıyla, sanayi bölgeleriyle olan coğrafi
bağlantı seviyeleriyle ve bölge bazında yoğun olarak elleçlenen yük çeşitleriyle de
değerlendirilmektedir.
G.4. İlgili Pazar
G.4.1. İlgili Ürün Pazarı
(16) İlgili ürün pazar ı, tüketiciler açısından fiyatı, kullanım amacı ve niteliği bakımından benzer
olan ürünlerden oluşmak ta ve tüketiciler açısından ikame edilebilir sayılan tüm ürünleri
kapsamaktadır. Bu doğrultuda ilgili ürün pazarının tespitinde temel alınan kriter talep
ikamesi olup, talep ikamesine eşdeğer etkisi olduğu durumlarda arz ikamesi de
değerlendirmeye dahil edilmektedir.
3 Gemi ve Liman Tesislerinin Güvenliği için Uluslararası Kod. Uluslararası Denizcilik Örgütü (Internat ional
Maritime Organization -IMO) tarafından kabul edilen bu kodun amacı özetle; güvenlik tehditlerini tespit
etmek/değerlendirmek ve uluslararası ticarette kullanılan gemileri ve liman tesislerini etkileyen güvenlik
tehditlerini önleyici önlemler almak amacı ile taraf devletler, devlet kuruluşları, yerel makamlar v e denizcilik
ve liman endüstrileri arasındaki işbirliğini kapsayan uluslararası bir yapı tesis etmektir.
16-39/645-289
4/15
(17) Bildirim Formunda açıklandığı üzere, KONECRANES ve devre konu iş kolunun
Türkiye’deki faaliyetlerinin, endüstriyel vinçlerde standart vinçler v e proses vinçler ;
endüstriyel vinç parçalarında zincirli kaldıraçlar ve çelik halatlı kaldıraçlar ; endüstriyel vinç
servisleri, ayaklı köprülü vinçlerde lastik tekerlekli ayaklı köprülü vinç ler (RTG); genel
konteyner istifleme ekipmanında boş konteyner ist ifleyiciler ve liman ekipmanı hizmetleri
alanında yatay olarak örtüştüğü anlaşılmaktadır. Öte yandan, KONECRANES’in ve devre
konu iş kolunun faaliyetleri arasında herhangi bir dikey örtüşme bulunmamaktadır. Bu
çerçevede tarafların anılan faaliyetleri doğru ltusunda ilgili ürün pazarlarına aşağıda yer
verilmiştir.
G.4.1.1. Endüstriyel Vinç Pazarı
(18) Endüstriyel vinç ürün grubunda standart (genel amaçlı) vinçler ve proses (özel veya teknik)
vinçler olmak üzere iki alt ürün grubu bulunmaktadır. Standart vinçler t eçhizat üretimi,
maden, metal, güç üretimi ve proses endüstrilerindeki tesis bakımı, otomotiv/hava taşıtı
üretimi ve diğer birçok uygulamalar da dahil olmak üzere çok çeşitli genel üretim
alanlarında kullanılmaktadır. A yrıca teçhizatın üretiminde, depolanm asında, dağıtımında
ve petrokimyasallardan eğlence parklarına kadar nihai pazarlarda ve sahne endüstrilerinde
kullanılmaktadır. Ancak, standart vinçlerin yaklaşık %50’si genel üretim endüstrilerinde ve
proses endüstrilerindeki tesis bakımı işlemlerinde faa liyet gösteren müşterilere
satılmaktadır. Proses vinçler ise çoğunlukla uygulamaya özel olup genel olarak müşteri
veya proje özelinde ki talebe göre üretilmektedir. Dolayısıyla, proses vinçler daha uzun
süreli ve maliyetli araştırmaların sonucunda ve daha p ahalı/gelişmiş bir teknoloji
vasıtasıyla üretilebilmektedir. Bunun bir sonucu olarak proses vinçler daha gelişmiş bir
ürün olup standart vinçlerin aksine daha fazla taşıma kapasitesine sahiptir. Öyle ki vinç
türüne yönelik tercih çoğunlukla taşınacak yüke bağlı olduğundan kullanım amacı (daha
ağır ve özel yükler ancak proses vinçler ile taşınabilmektedir) ve tamamlanacak olan
hareket/görev bakımından (bazı tekrarlanabilir olmayan uygulamalar bakımından yalnızca
proses vinçler kullanılabilmektedir) standart vinç ve proses vinç arasında düşük bir ikame
edilebilirlik bulunmaktadır.
(19) Bu bağlamda, endüstriyel vinç ürün gurubu içerisinde yer alan standart ve proses vinçler in
kullanım amacı/alanları, niteliği, tüketiciler açısından maliyeti fa rklılık göstermektedir. Bu
çerçevede tarafların faaliyetleri ve yukarıda yer verilen açıklamalar dikkate alınarak,
endüstriyel vinç pazarı açısından ilgili ürün pazarı, “standart ve proses vinçler” şeklinde iki
ayrı pazar olarak belirlenmiştir.
G.4.1.2. Endüstriyel Vinç Parçaları/Kaldıraçlar Pazarı
(20) Endüstriyel vinç parçaları içerisinde en yaygın kullanılan parça olan kaldırma aracı veya bir
diğer deyişle kaldıraçlar, işlem taraflarının her ikisi tarafından da üretilen ana parçadır.
(21) Kaldıraçlar malzemelerin taşınmasını kolaylaşt ırmak, bir cismi sağlamlaştırmak ve
konumlandırmak veya üretim süreçleri boyunca ürünleri hareket ettirmek amacıyla
kullanılmaktadır. Elektronik, pnömatik veya manuel olarak çalıştırılabilen kaldıraçlar zincirli
ve çelik halatlı olmak üzere iki türdür. Zincirli kaldıraçlar, çelik halatlı kaldıraçlara nazaran
daha ucuz olması, daha hafif cisimlerin taşınmasında kullanılması, daha hızlı kurulum ve
daha kolay bakım hizmetine sahip olması ve bunun bir sonucu olarak marka bağımlılığının
az olması gibi özelliklere haiz olmakla birlikte, her iki ürünün aynı kullanım amacına hizmet
etmesi, aynı üretim tesisinde ve aynı üretim teknolojisiyle üretilebilmesi ve her ikisinin de
endüstriyel malzeme yükleme teknolojisi olması gibi unsurlar dikkate alındığında, bahsi
geçen ürünler için tek bir ilgili ürün pazarı olarak “kaldıraçlar” pazarı belirlenmiştir.
G.4.1.3. Endüstriyel Vinç Servisleri Pazarı
(22) Endüstriyel vinç servisleri, endüstriyel vinçlere ve kaldıraçlara ilişkin sunulan bakım ve
onarım hizmetini kapsamaktadır. Bu b ağlamda bakım ve onarım hizmetinin kapsamında,
16-39/645-289
5/15
risklerin belirlenmesi ve teçhizatın tamiratı ve/veya geliştirilmesi için önleyici bakım
kontrolü, teçhizat ayarlarının yapılması ve yağlanması için rutin bakım, kanuni
gerekliliklerin yerine getirilmesi için uygunluk denetimi, tamir ve tadilat, genel bakım,
modernizasyon ve endüstriyel vinçlere bakım uygulayan diğer şirketlere yedek parça satışı
yer almaktadır.
(23) Endüstriyel vinç hizmeti kapsamında sunulan hizmetler genel olarak yüksek seviyede
teknik beceri ger ektirmemekte ve düşük maliyet ile hızlı bir şekilde sunulması önem
taşımaktadır. Bu hizmetler genel olarak, ilgili vinç üreticisi veya parça tedarikçisi ya da
kolaylıkla erişilebilir yerel hizmet şirketleri tarafından sağlanabilm ekte, ayrıca bir hizmet
sağlayıcısı her marka malzeme yükleme ekipmanına bakım, onarım ve yedek parça
hizmetlerini verebilmektedir. Bu çerçevede, ilgili ürün pazarı “endüstriyel vinç servisleri”
olarak tanımlanmıştır.
G.4.1.4. Ayaklı Köprülü Vinç Pazarı
(24) Liman ekipmanının faaliyet al anını deniz taşımacılığı, nehir ve ırmak terminallerinde
bulunan konteynerler ve genel yük ve dökme malzemelerin yüklenmesi, boşaltılması ve
nakliyesi oluşturmaktadır. Liman ekipmanına yönelik müşteriler ise liman yetkilileri,
terminal operatörleri ve nakl iye hatlarıdır. Ayaklı köprülü vinçler de liman ekipmanı
içerisinde yer almakta olup, liman, demiryolu, karayolu gibi muhtelif sahalarda
gereksinimleri yerine getirmektedir. Global bazda tarafların her ikisi de konteyner
sahalarında kullanılmakta olan lastik tekerlekli ayaklı köprülü vinç (RTG), ray monteli
ayaklı köprülü vinç (RMG), otomatik istifleme vinçleri (ASC) olmak üzere üç farklı tip ayaklı
köprülü vinç tedarik etmektedir. Bununla birlikte, söz konusu ayaklı köprülü vinçlerin her
biri aynı amaca hizmet etmekte ve benzer ekipmanlar kullanılarak aynı üretim sahalarında
üretilmektedir.
(25) Nitekim RTG’lerin RMG’lerden farkı, RTG’ler tekerlek üzerine oturtulmuş iken RMG’lerin
raylara monte edilmiş olması, dolayısıyla RMG’lerle aynı hızda faaliyet göstermeme si ve
maliyet artışına sebep olan lastik bakımına ihtiyaç duyması dır. Ancak yine de daha ucuz
ve esnek olduğu belirtilebilir. Öte yandan, RTG’ler ve RMG’ler de kendi içerisinde otomatik
ve manuel olarak ikiye ayrılmaktadır. RTG’lerin otomatik versiyonu oto-RTG; RMG’lerin
otomatik versiyonu ise otomatik istifleme vinci (ASC) olarak adlandırılmaktadır. Bununla
birlikte, müşteri tarafından hangi ayaklı köprülü vinç türünün tercih edileceği esasen saha
düzenine ve müşterinin otomatizasyon konusundaki tercihine bağlıdır. Başka bir ifadeyle,
müşteri öncelikle liman terminalinin ilk konseptleştirme aşamasında terminalin otomatize
olup olma yacağına karar vermekte; otomatize olmasını tercih etmesi halinde oto -RTG
veya ASC; otomatize olmasını tercih etmemesi halinde i se RTG veya RMG’yi tercih etmek
durumunda kalmaktadır. Dolayısıyla, ürünler arasında rekabet yalnızca liman terminalinin
konseptleştirme aşamasında olmaktadır. Ancak, ayaklı köprülü vinçler arasında oluşacak
bir diğer tercih aşaması, müşterinin saha düzeni n raylı olup olmayacağına karar verdiği
andır. Raylı olmasını tercih etmemesi halinde RTG veya otomatize liman terminali olması
haline oto-RTG; raylı olmasını tercih etmesi halinde ise RMG veya otomatize edilmiş liman
terminali olması halinde ASC’yi tercih etmek durumunda kalmaktadır. Rayların kurulumu
pahalı, sökümü zor olması nedeniyle bu tercih aşamasından sonra ürünler arasında geçiş
yapma ihtimali güçleşmektedir.
(26) Sonuç olarak, tüm ayaklı köprülü vinçlerin konteyner terminallerinde aynı işlevi yerine
getirmesi ve ayaklı köprülü vinçler arasındaki tercihin müşterinin terminal konseptini ve
saha düzenini seçtikten sonra tek bir spesifik ayaklı köprülü vinç için ihaleye çıkacak
olması gibi nedenler dikkate alındığında, tüm ayaklı köprülü vinçl erin tek bir i lgili ürün
pazarını teşkil ettiği kanaatine varılmıştır.
G.4.1.5. Genel Konteyner İstifleme Ekipmanı Pazarı
16-39/645-289
6/15
(27) Genel konteyner yükleme ekipmanı (forklift veya çatallı istif aracı) içerisinde yer alan el istif
makinaları, konteyner istifleyiciler (boş ve dolu konteyner istifleyiciler) ve ağır yük çatallı
kaldırıcı kamyonetler limanlarda, terminallerde, konteyner depolarında, depolarda veya
nadiren de olsa endüstride dolu veya boş olan konteynerlerin kaldırılmasında ve yeniden
yerleştirilmesinde kullanılmaktadır.
(28) Genel konteyner istifleme ürünlerinin tasarımının birbirine benzemesi, aynı üretim
tesisinde üretilebilmesi ve ortak bir ticari organizasyon veya dağıtım ağı aracılığıyla
satılabilmesi gibi özelliklere haiz olması nedeniyle genel konteyner istifleme ekipmanlarının
tek bir ilgili ürün pazarı teşkil ettiği düşün ülebilecektir. Nitekim Rekabet Kurulunun 08-
69/1124-440 sayılı Terex/Fantuzzi kararında, ilgili ürün pazarının en geniş anlamda
“konteyner yükleme ekipmanları pazarı” olarak ifade edilebileceği belir tilmekle beraber,
“çatallı kaldırıcı kamyonetler”, “el istif makinaları”, “mobil liman vinçleri”, “gemiden kıyıya
vinçler ve bu alandaki yedek parçalar pazarı” şeklinde alt pazarlar da tanımlanmıştır.
(29) Esas itibarıyla işlem kapsamında, tarafların faaliyetl eri içerisinde el istif makinaları, dolu
konteyner istifleyiciler ve ağır yük çatallı kaldırıcı kamyonetleri alanında örtüşme
bulunmamaktadır. Dolayısıyla, dosya konusu işlem bakımından ilgili ürün pazarı “boş
konteyner istifleyicileri” olarak belirlenmiştir.
G.4.1.6. Liman Ekipmanı Hizmeti Pazarı
(30) Terex/Fantuzzi kararın da4 Rekabet Kurulu, bildirime konu işlemin faaliyet alanlarındaki
yedek parçaların her birinin satış sonrası hizmetlerini ayrı bir er ilgili ürün pazarı olarak
belirlememiştir. Bu bakımdan dos ya konusu işlem açısından da ilgili ürün pazarı “liman
ekipmanı hizmeti pazarı” şeklinde tanımlanmıştır.
(31) Yukarıda devre konu işlem kapsamında yapılan açıklamalar çerçevesinde ilgili ürün
pazarları;
standart ve proses vinçler,
kaldıraçlar,
endüstriyel vinç servisleri,
ayaklı köprülü vinçler,
boş konteyner istifleyicileri
liman ekipmanı hizmeti
pazarları olarak belirlenmiştir.
G.4.2. İlgili Coğrafi Pazar
(32) Coğrafi pazar belirlenirken, taşıma maliyetleri, malın dayanıklılığı, dağıtım sistemi, belirli
sağlayıcılar bakımından tüketici tercihleri gibi unsurlar dikkate alınmaktadır. Dosya konusu,
sayılan unsurlar bakımından incelendiğinde, ilgili ürün pazarında ki ürünlerin küresel
piyasada üretilip dünyaya dağıtıldığı ve ülkemizdeki satışının da dağıtıcılar kanalı yla
yapıldığı; söz konusu ürünlerin kayda değer yatırım maliyeti gerektirdiği ve uzun vadeli
yatırımlar olduğu bu bakımdan taşıma maliyetlerin in karar verme mekanizmalarında çok
etkili rol oynamadığı, fiyat listelerinin dünya listesi şeklinde olduğu ve coğ rafi bölgeler
arasında farklılaşmadığı görülmektedir. Bu nedenlerle söz konusu ürünlerin niteliği ve alıcı
profili dikkate alındığında, rekabet koşullarının küresel ölçekte şekillendiğini söylemek
mümkündür. Bununla birlikte, 4054 sayılı Rekabetin Korunmas ı Hakkındaki Kanun’un
(4054 sayılı Kanun) 2. maddesi uyarınca Kanun’un uygula ma alanı da göz önünde
bulundurularak, söz konusu işlemin etkilerinin oluşacağı coğrafi pazar “Türkiye” olarak
belirlenmiştir.
4 Rekabet Kurulunun 04.12.2008 tarih ve 08-69/1124-440 sayılı Terex/Fantuzzi kararı.
16-39/645-289
7/15
G.5. Değerlendirme
G.5.1. Bildirim Konusu İşlemin Ni teliği ve Bildirim Yükümlülüğü Açısından Yapılan
(33) Bildirim konusu işlem, TEREX’e ait HEDEF işkolunun tek kontrolünün, doğrudan veya
iştirakleri yoluyla dolaylı olarak KONECRANES tarafından devralınmasına ilişkindir. Devre
konu teşebbüsün kontr olünün değişecek olması bakımından anılan işlem Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in (2010/4
sayılı Tebliğ) 5. maddesi çerçevesinde bir devralma işlemi niteliği taşımaktadır.
(34) Dosyada yer verilen ciro bilgileri dikkate alındığında, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin
birinci fıkrasının (a) ve (b) ben tlerinde yer alan eşiklerin aşıl dığı anlaşıldığından, bahse
konu işlem Kurulun iznine tabi bir işlemdir.
G.5.2.4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Çerçevesinde Değerlendirme
(35) 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde, “ hâkim durum yaratmaya veya hâkim durumlarını
daha da güçlendirmeye yönelik olarak ülkenin bütünü ya da bir kısmında herhangi bir mal
veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğurac ak…”
nitelikteki birleşme ve devralmalar yasaklanmıştır.
(36) Bununla birlikte, 4054 sayılı Kanun’un “Tanımlar” başlıklı 3 . maddesinde hâkim durum,
“belirli bir piyasadaki bir veya birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden
bağımsız hareket ederek fi yat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri
belirleyebilme gücü ” şeklinde tanımlanmaktadır. Bu çerçevede, bir teşebbüsün hâkim
durumda bulunup bulunmadığını değerlendirirken, pazarın özelliklerine bağlı olarak, ilgili
teşebbüsün ve raki plerinin pazar pay ları ve bu payların istikrarı, rakiplerin sayısı, pazara
giriş ve pazarda büyüme engeller inin olup olmadığı gibi hususlar ile alıcıların gücü önem
kazanmaktadır. Bu bağlamda, bir teşebbüsün hâkim durumda bulunduğuna dair delil teşkil
eden belirli bir pazar payı eşiği bulunmamakla birlikte, %40’ın altında pazar payına sahip
olan teşebbüslerin hâkim durumda olması ihtimalinin düşük olduğu kabul edilmekte,
%40’ın üzerinde pazar payına sahip olan teşebbüsler bakımından ise pazara ilişkin
yukarıda yer verilen unsurlar çerçevesinde daha detaylı bir incelemeye gerek
duyulmaktadır. Öte yandan, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 13. maddesinde birleşme ve
devralmalar değerlendirilirken özellikle; ilgili pazarın yapısı, ülke içinde veya dışında
yerleşmiş olan t eşebbüslerin fiili ve potansiyel rekabeti, teşebbüslerin pazardaki durumu,
ekonomik ve mali güçleri, sağlayıcı ve müşteri bulabilme alternatifleri, arz kaynaklarına
ulaşabilme imkânı, pazarlara giriş engelleri, arz ve talep eğilimleri, tüketicilerin menfaa tleri,
tüketici yararına olan etkinlikler ve diğer hususların göz önünde tutulacağı belirtilmiştir.
(37) Yukarıda yer verilen bilgiler doğrultusunda, dosya konusu devralma işleminin her bir
etkilenen pazardaki rekabet e olan etkilerini değerlendirebilmek amacıyla tarafların
devralma işlemi öncesi ve sonrası pazardaki konumları, pazarın dinamikleri ve
karakteristik özellikleri, alıcıların gücü ve söz konusu işleme ilişkin diğer rekabet otoriteleri
tarafından verilen kararların ve/veya taraflarca verilen taahhütle rin Türkiye’ye etkisi
değerlendirilmiştir.
(38) 2010/4 sayılı Tebliğ’de belirtildiği üzere, bildirim konusu işlemden etkilenme ihtimali olan
ve taraflardan iki veya daha fazlasının aynı ürün pazarında faaliyette bulunduğu ya da
taraflardan en az bir tanesinin bir diğerinin faaliyet gösterdiği herhangi bir ürün pazarının
alt veya üst pazarında ticari faaliyette bulunduğu ilgili ürün pazarları etkilenen pazarları
oluşturmaktadır. Buradan hareketle, KONECRANES ve HEDEF’in Türkiye’deki faaliyetleri
arasında herhang i bir dikey örtüşme bulunmadığından, öncelikle tarafların faaliyetlerinin
yatay olarak örtüştüğü ilgili pazarlar açısından daha sonra faaliyet gösterdikleri limanlar
bazında değerlendirme yapılmıştır.
16-39/645-289
8/15
G.5.2.1. İlgili Pazarlara İlişkin Değerlendirme
G.5.2.1.1. Standart Vinç Pazarı
(39) Dosya mevcudunda yer alan, s tandart vinç pazarında faaliyet gösteren tarafların ve rakip
teşebbüslerin 2013 -2014-2015 yıllarına ait Türkiye pazarındaki satış hacimleri ve pazar
paylarına bakıldığında, işlem taraflarının son üç yıla ait pazar paylarının makul bir
seviyede devam ettiği ve devralma sonrası pazar payları toplamının 2015 yılı verileri
dikkate alındığında yaklaşık olarak (…..) olduğu görülmektedir. Bununla birlikte, dosyada
yer alan bilgi ve belgelere göre, standart vinç tedariki pazarının rekabetçi bir yapı sının
bulunduğu, Türkiye’deki müşterilerin oldukça fazla sayıda tedarikçi seçeneği ne sahip
olduğu ve 2015 yılına ait pazar payları açısından, (…..) rakip teşebbüs haricinde, (…..)
üzerinde pazar payı olan rakibin bulunmadığı, buna karşın (…..)’in altında kalan en az
sekiz rakip teşebbüsün toplam pazar payının yaklaşık olarak (…..) olduğu anlaşılmıştır. Bu
bakımdan, tarafların pazar paylarının düşük bir seviyede olması, müşteriler için oldukça
fazla tedarikçi seçeneğinin bulunması ve pazarın rekabetçi yapısı gibi özellikler i dikkate
alındığında, ilgili devralma işleminin standart vinç pazarındaki rekabet üzerinde olumsuz
bir etki doğurmayacağı değerlendirilmiştir.
G.5.2.1.2. Proses Vinç Pazarı
(40) Proses vinç pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin 2013-2014-2015 yıllarına ait Türkiye
pazarındaki satış hacimleri ve pazar payları incelendiğinde; tarafların devralma işlemi
sonucunda 2015 yılına ait pazar payı toplamı nın yaklaşık (…..) seviyesinde olduğu;
bununla birlikte, rakip teşebbüslerden üçünün pazar payının yaklaşık (…..), (…..) ve (…..)
oranında olduğu anlaşılmıştır . Ayrıca, pazarda 11’den fazla rakip firma da faaliyet
göstermektedir.
(41) Dosyadaki bilgiler doğrultusunda, standart vinç pazarının dinamikleri ve karakteristik
özelliklerinin proses vinç pazarı için de geçerli olduğu dikkate alındığında, devralma işlemi
sonucunda proses vinç pazarında h âkim durumun yaratılması veya güçlendirilmesinin söz
konusu olmayacağı değerlendirilmiştir.
G.5.2.1.3. Kaldıraçlar Pazarı
(42) Endüstriyel vinç parçaları alanında ilgili ürün pazarından biri “kaldıraçlar” olarak belirlenmiş
olmakla birlikte, söz konusu devralma işleminin herhangi bir rekabet endişesine sebebiyet
verip vermediğini daha ayrıntılı değerlendirebilmek adına daha dar ürün seg menti altında
(zincirli kaldıraçlar ve çelik halatlı kaldıraçlar) tarafların ve rakip teşebbüslerin 2013 -2014-
2015 yıllarına ait Türkiye pazarındaki satış hacimleri ve pazar payları incelenmiştir.
(43) Çelik halatlı kaldıraçlar pazarında tarafların 2013-2014-2015 yıllarına ait devralma işlemi
sonucunda pazar payları toplamı sırasıyla % (…..), %(…..), %(…..)’tür; zincirli kaldıraçlar
pazarında ise %(…..), %(…..), %(…..)’dır. Bu rakamlardan da görüleceği ü zere, ilgili ürün
pazarı daha dar ürün segmenti bazında tanı mlansa dahi tarafların devralma işlemi
sonucunda elde edecekleri pazar payları rekabet endişesi doğuracak seviyede değildir .
Bununla birlikte, dosyadaki bilgi ve belgelerden; kaldıraçlar pazarında faaliyet göstermekte
olan STAHL’in Avrupa Komisyonu ’nun Konecranes/Terex kararında yer verilen şart
uyarınca KONECRANES tarafından elden çıkarılması durumunda, KONECRANES’in çelik
halatlı kaldıraçlar pazarında 2013 -2014-2015 yılları için pazar paylarının sırasıyla %(…..),
%(…..) ve % (…..); zincirli kaldıraçlar pazarında ise % (…..), % (…..) ve % (…..) oranına
düşeceği anlaşılmaktadır. Ayrıca, her iki kaldıraç pazarında da görece yüksek pazar
payına sahip rakip teşebbüsler bulunmaktadır. Bu çerçevede, ilgili ürün pazarının daha dar
tanımlanması durumunda dahi taraf ların pazar paylarının makul sevide olduğu ve çok
sayıda rakip teşebbüsün bulunması nedeniyle rekabetçi endişenin söz konusu olmayacağı
değerlendirilmektedir.
16-39/645-289
9/15
G.5.2.1.4. Endüstriyel Vinç Servisi Pazarı
(44) Dosyada yer alan, e ndüstriyel vinç servisi pazarında faaliyet gösteren işlem taraflarının ve
rakip teşebbüslerin 2013 -2014-2015 yıllarına ait Türkiye pazarındaki satış hacimleri ve
pazar paylarına bakıldığında; 2014 ve 2015 yılları için en yüksek pazar payı nın %(…..) ile
(…..)’na ait olduğu; bununla birlikte, işlem taraflarının devralma işlemi sonucunda pazar
payı toplamının % (…..) seviyesinde gerçekleşeceği, kaldıraçlar pazarına benzer şekilde
KONECRANES’e ait STAHL’in elden çıkarılması durumunda çok küçük seviyede olsa dahi
anılan pazar payının daha da düşec eği anlaşılmıştır. Ayrıca, pazarda faaliyet gösteren
birçok rakip firmanın daha yüksek pazar payına sahip olduğu bildirilmektedir. Sonuç
olarak, endüstriyel vinç hizmeti pazarında bildirim konusu işlemin sonuçlanması ile
herhangi bir rekabetçi riskin doğmayacağı değerlendirilmektedir.
G.5.2.1.5. Ayaklı Köprülü Vinç Pazarı
(45) Ayaklı köprülü vinç pazarında faaliyet gösteren işlem taraflarının ve rakip teşebbüslerin
2013-2014-2015 yıllarına ait Türkiye pazarındaki yaklaşık satış tutarları ve Türkiye pazar
payları aşağıdaki tabloda yer almaktadır.
Tablo 1: Ayaklı Köprülü Vinç Pazarında Tarafların ve Rakiplerinin Satış Tutarları ve Pazar Payları
(46) Tablo 1’den, işlem taraflarının devralma sonucunda 2015 yılına ait Türkiye’deki pazar
payları toplamının yaklaşık olarak % (…..) seviyesinde olduğu görülmektedir. Dolayısıyla,
2015 yılı verileri bakımından söz konusu pazarda rekabet eden iki teşebbüsün kalabileceği
ve KONECRANES’in ulaştığı pazar payı seviyesi ile rekabet endişesi ne yol aç abileceği
anlaşılmaktadır.
(47) Yatay Birleşme ve Devralmaların Değerlendirilmesi Hakkında Kılavuz’a (Kılavuz) göre
birleşmeler, temelde iki şek ilde h âkim durum yaratmak veya mevcut h âkim durumu
güçlendirmek suretiyle rekabeti önemli ölçüde azaltabilirler:
(a) Tek taraflı etkiler bağlamında bir veya daha fazla teşebbüs üzerinde önemli
düzeydeki rekabetçi baskıların ortadan kaldırılması sonucunda hâkim durum yaratılması
ya da mevcut hâkim durumun güçlendirilmesi (tek başına hâkim durum).
(b) İlgili pazarda cereyan eden rekabetin doğasında değişikliğe yol açarak daha önce
davranışları arasında koordinasyon bulunmayan teşebbüslerin, koordinasyon içind e
bulunmak suretiyle rekabeti önemli ölçüde engellemeleri (birlikte h âkim durum). Böyle
Satış Grubu
2013 2014 2015
Satış
(milyon $)
Pazar Payı
(%)
Satış
(milyon $)
Pazar Payı
(%)
Satış
(milyon $)
Pazar Payı
(%)
KONECRANES (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
TEREX (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
KONECRANES +
TEREX
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
TOPLAM (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
16-39/645-289
10/15
bir birleşme, ilgili pazarda bulunan teşebbüsler arasındaki koordinasyonu işlem öncesi
duruma göre daha kolay, istikrarlı ya da etkin hale getirebilir.
(48) Türkiye’de ilgil i ürünlerin tedarik edilme şekline bakıldığında, üreticilerin tamamının
yurtdışında yerleşik teşebbüslerden oluştuğu, söz konusu ürünlerin hâlihazırda ithalat
yoluyla tedarik edildiği ve tedarikçilerin Türkiye’deki faaliyetlerinin iştirakleri aracılığıyla
satış ve bakım -onarım hizmeti vermek ile sınırlı olduğu görülmektedir. Diğer bir ifade yle,
Türkiye pazarında muadil ürünlerin üretimini yapan bir firma bulunmamakta olup, ürünler
ithalat yoluyla temin edilmektedir. Söz konusu ürünün alıcıları finansal açıd an güçlü
limanlar olup bu bağlamda alıcıların küresel pazara erişimi mümkündür. Dünya pazarında
ise mevcut ve potansiyel müşterilerin alım yapabileceği çok sayıda tedarikçi
bulunmaktadır. Bu çerçevede tedarikçilerin tamamının küresel pazarda sa tış yapan büyük
firmalar olduğu ve çok sayıda oyuncunun bulunduğu dikkate alınarak, devralma
sonucunda koordinasyon riskinin artmayacağı kanaatine varılmıştır . Bu bakımdan, işbu
dosya özelinde koordinasyon riskinden ziyade tek başına h âkim durum oluşturulması riski
üzerinde durulacaktır. Bu sebeple, aşağıda işlem ile rekabeti önemli ölçüde engelleyecek
nitelikte tek taraflı etkilere yol açılıp açılmayacağı incelenmiştir.
G.5.2.1.5.1. Tarafların Sahip Olduğu Pazar Payı
(49) Tabloda yer verilen 2015 yılı pazar payı bilgisine bakıldığında devralma sonucunda
tarafların toplam pazar payının yaklaşık olarak % (…..)’ya ulaştığı görülmektedir. İstisnalar
olmakla birlikte Kurulun yerleşik uygulamasında %50’nin üzerinde pazar payına sahip olan
teşebbüslerin hâkim durumda olduğu kabul edilmektedir. Bununla birlikte pazarın yapısını
göz ardı ederek ve sadece 2015 yılı verilerini esas alarak değerlendirme yapmak yanıltıcı
sonuçlara götürebilecektir. Zira ilgili pazardaki talebin değişken olması, söz konusu ürünün
satışının yıl içerisinde a z sayıda yapılan ihaleler yoluyla gerçekleş tirilmesi ve sunulan
ürünün yaşam ömrünün 8 ila 10 yıl arasında uzun bir süreyi kapsaması nedeniyle pazar
payları istikrarlı olmayıp, her sene değişebilmektedir. Başka bir ifadeyle, satılan ürünler
uzun ömürlü ürü nler olduğu için her sene düzenli olarak satış yapma olanağı
bulunmamaktadır. Nitekim 2013,2014 ve 2015 yıllarında ayaklı köprülü vinçler pazarında
faaliyet gösteren teşebbüslerin pazar paylarının istikrarlı olmadığı, hatta bazı yıllarda sıfıra
düştüğü görülmektedir.
(50) Öte yandan ürünler küresel pazarda satılmakta ve ithalat yoluyla tedarik edilmektedir.
Dolayısıyla, pazardaki rekabetin sadece Türkiye ile sınırlı kalmadığının ve küresel
anlamda bir rekabetin söz konusu olduğunun da dikkate alınması gerekmektedir. Nitekim,
Avrupa Komisyonu TEREX’in DEMAG’ı devralması işlemine ilişkin olarak yaptığı
değerlendirmede; limanlarda kullanılan vinçler için (i) dünya genelinde satış ve kargolanma
imkanına sahip olduklarını (ii) limanların büyük yatırımlarla kurulması ve limanlarda
kullanılan vinçlerin uzun vadeli yatırım olması nedeniyle taşıma (shipment) maliyetlerinin
karar verme aşamasında çok da belirleyici rol oynamadığını (iii) firmaların fiyat listelerinin
dünya geneline yönelik ol duğunu ve bölge bazında farklıl ık arz etme diğini göz önünde
bulundurarak, söz konusu ürüne ilişkin coğrafi pazarın küresel olarak kabul edilebileceği ni
belirtmiş ve değerlendirmesinde küresel bazda pazar paylarını da dikkate almıştır.
Nihayetinde işlem sonrası pazardaki oyuncu sayısının azalacağını, pazardaki
yoğunlaşmanın artacağını (tarafların devralma işlemi neticesinde toplam pazar payı %50 -
60’a yükselmektedir) öngörmekle birlikte, pratik sonuçları bakımından işlemin önemli bir
farklılık doğurmayacağını değerlendirerek, işleme izin vermiştir.
(51) Dosyadaki bilgilere göre, işlem taraflarının söz konusu ürün pazarına ilişkin küresel bazda
pazar payları toplamının 2013 -2014-2015 yılları için sırasıyla % (…..), %(…..) ve %(…..)
olduğu anlaşılmaktadır. Çin’de yerleşik bir firma olan (…..) ise %(…..), %(…..) ve %(…..)
pazar payı ile daha güçlü bir rakip konumundadır. (…..)’nin yanı sıra, ayaklı köprülü vinç
pazarında diğer önemli küresel rakiplerin (…..) ((…..)) ve (…..) olduğu belirtilmektedir.
16-39/645-289
11/15
G.5.2.1.5.2. Müşterilerin Sağlayıcı Değiştirme Olanakları
(52) Teşebbüslerin devralma işlemi neticesinde kayda değer pazar payına ulaştıkları ürünlerin
alıcıları büyük ölçüde limanlar dır. Bu bakımdan, ülkemizin önde gelen liman larından
tedarikçi değiştirme imk ânlarının olup olmadığına ilişkin bilgi istenilmişti r. Gelen cevabi
yazılarda, bir takım maddi ve gayri maddi riskleri bulunmakla birlikte, tedarikçi
değiştirmenin mümkün olduğu ifade edilmektedir. Buna göre limanlar seri bir şekilde
hizmet veren teşebbüsler olup hizmetin aksamamasının sağlanması halinde te darikçi
değiştirilmesi mümkündür.
(53) Tedarikçi firmalardan, ihale yoluyla kurulum maliyetlerini ve garanti süresi içerisinde bakım
hizmetini de içerecek şekilde teklif alınmakta ve bu şekilde rekabetçi bir alım süreci
izlenebilmektedir.
(54) Öte yandan gelen yazı larda, limanlar açısından esas maliyeti oluşturan hususlar dan en
önemlisinin, ilgili iş makinelerinin zaman içinde yıpranması ve arızalanması durumunda
duyulan yedek parça ihtiyacı olduğu ifade edilmektedir. Söz konusu yazılarda bu sorunun
sadece tedarikçi firmayla sınırlı kalmayıp muadili ürünlerden veya yedek parça
üreticilerinden de yedek parça temin edilmesi yoluyla aşıldığı; ayrıca bakım onarım
hizmetinin liman bünyesinde kurulan tesisler aracılığıyla sağlanabildiği belirtilmektedir. Bu
çerçevede alıcı lar bakımından tedarikçi değiştirme olanaklarının mümkün olduğu ve
önemli bir riske yol açılmadığı anlaşılmıştır.
G.5.2.1.5.3. Rakiplerin Fiyat Artışları Karşısında Üretimlerini Artırmalarının Muhtemel
Olup Olmadığı
(55) Kılavuz’da; pazar koşullarının, birleşi k teşebbüsün rakiplerinin, fiyat artışları karşısında
üretim miktarlarını kayda değer biçimde artırmalarının olası olmaması halinde, birleşik
teşebbüsün, üretim miktarını, birleşme öncesinde tarafların toplam üretim miktarlarından
daha aşağı düzeye düşürme ve böylece piyasa fiyatını artırma yönünde bir saike sahip
olabileceğine dikkat çekilmektedir. Bu durumun aksine, pazar koşullarının, rakip
teşebbüslerin yeterli kapasiteye sahip olması ve üretimi yeterli düzeyde artırmayı k ârlı
bulmaları yönünde olması halinde, birleşme işleminin hâkim durum yaratmak ya da mevcut
hâkim durumu güçlendirmek suretiyle rekabeti önemli ölçüde azaltması olası
görünmemektedir. Ancak, rakip teşebbüslerin kapasite kısıtı altında olmaları ve kapasite
artırımının maliyetli olması ya da mevcut atıl kapasitenin işletilmesinin, h âlihazırdaki
kapasitenin işletilmesinden önemli ölçüde maliyetli olması hallerinde rakip teşebbüslerin
üretim miktarlarını artırmaları olası değildir.
(56) Dünya genelinde birleşen teşebbüslerin rakiplerine bakıldığı nda Avrupa pazarının yaklaşık
%(…..)sine hâkim olan (…..) ve dünya pazarının % (…..)’una tek başına h âkim olan (…..)
gibi güçlü rakipler görülmektedir. Bunun yanı sıra Bildirim Formunda ağır liman ekipmanı
üreticilerinin nispeten düşük üretim kapasitesi kul lanımından şik âyetçi oldukları ve bu
nedenle birçoğunun fazladan sahip oldukları üretim kapasitelerini farklı endüstri
kollarındaki ürünlerin üretiminde kullandıkları ifade edilmektedir. Dolayısıyla, işlem tarafı
teşebbüslerin rakiplerinin üretim kapasitel erinin oldukça geniş olması ve fazla bir ek
maliyete katlanmadan arzı artırabilecek durumda olması, muhtemel bir fiyat artışı
karşısında rakiplerin üretimlerini artırmak suretiyle pazardaki fiyatı dengeleyeceği
düşüncesini kuvvetlendirmektedir.
G.5.2.1.5.4. Giriş Engelleri
(57) Kılavuz’da pazara girişlerin yeterince kolay olması durumunda, bu pazardaki birleşme
işlemlerinin rekabeti sınırlayıcı etkiler doğurma riskinin az olacağı, dolayısıyla ilgili
piyasaya giriş analizinin rekabet değerlendirmesinin en önemli unsurlarından biri olduğu
ifade edilmektedir. Piyasaya girişlerin birleşme işlemine taraf olan teşebbüsler üzerinde
16-39/645-289
12/15
rekabetçi baskı oluşturabilmeleri için gerçekleşmelerinin muhtemel, zamanında ve yeterli
düzeyde olması gerekmektedir.
(58) Bildirim Formu’nda büyük ölçekli üretim tesislerinin bütününe yakın kısmında ayaklı
köprülü vinçlerle ilgili bacak ve kirişlerin mümkün olduğu ve nihai ürünlerin müşterilerin
liman sahalarında sıklıkla kullanılan mobil vinç ekipmanı vasıtasıyla monte edilebileceği
ifade edilmektedir. Bunun yanı sıra ilgili ürünler dışındaki ağır liman ekipmanı üreticilerinin
de ayaklı köprülü vinçler iş koluna yönelik gerçekleştirdikleri ürün ve coğrafi bazda
genişlemelerin birçok örneğinin bulunduğu; örneğin 2013 yılında Ç in’de yerleşik SANY’nin
RTG vinç iş kolunda pazara girdiği ve Çin pazarına birçok gemiden kıyıya konteyner vinci
(STS), RTG ve RMG vinç satışı yaptığı belirtilmektedir. SANY’nin yanı sıra RTSG’nin
Cidde'ye STS ve RTG vinçleri, Türk demiryollarına RTG vinçleri ve Endonezyalı
müşterilerine STS ve RMG vinçleri gibi uluslararası satışlarının bulunmakta olduğu ifade
edilmiştir.
(59) SANY ve diğer Çin menşeli rakiplerin son yıllarda küresel bir aktör olarak ortaya çıkmaları
söz konusu ürün pazarına girişlerin varlığına ve giriş engelle rinin yüksek olmadığına işaret
etmektedir. Bu çerçevede piyasaya giriş engellerinin yüksek olmadığı
değerlendirmesinden yola çıkarak muhtemel bir fiyat artışı karşısında yeni tedarikçilerin
pazara girerek dengeleyici rol üstlenebileceği kanaatine varılmıştır.
G.5.2.1.5.5. Alıcı Gücü
(60) Kılavuz’a göre yatay birleşme/devralma işlemlerinin değerlendirilmesinde dikkate alınan bir
diğer husus dengeleyici alıcı gücüdür. Buna göre herhangi bir sağlayıcı teşebbüs üzerinde
sadece rakiplerin değil, müşterilerin de rek abetçi baskı oluşturabileceği kabul edilmekte ve
müşterilerin önemli bir alıcı gücüne sahip olduğu hallerde çok yüksek pazar payına sahip
sağlayıcı teşebbüslerin h âkim durumda olamayacakları değerlendirilmektedir. Bir başka
ifadeyle, al ıcı gücünün olduğu d urumlarda hâkim durumdaki teşebbüsün müşterilerinden
bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri
belirleyebilme gücü bulunmayacaktır.
(61) Dengeleyici alıcı gücü, müşterilerin büyüklükleri, sağlayıcı açısından önem li olmaları ve
alternatif sağlayıcılara geçme becerileri sayesinde ticari işlem yaparken sağlayıcıları
karşısında elde ettikleri pazarlık gücü olarak anlaşılmalıdır.
(62) Dosya konusu ürünlerden ayaklı köprülü vinçlerin müşterileri, liman idareleri (kamu tüze l
kişilikleri), terminal işletmecileri ve küresel bazda dikkate değer ticari mevcudiyeti bulunan
konteyner istifleme şirketleri olup, söz konusu teşebbüsler kayda değer bir yatırımla
kurulmaktadır. Öyle ki müşterilerin sabit yatırım maliyetleri içerisinde söz konusu vinçlerin
payı görece oldukça düşük kalmaktadır. Bu müşteriler küresel çapta kaynak kullanmakta
ve ihalelerini, kendilerinin en rekabetçi sonuçtan faydalanabileceği şekilde
yapılandırabilmektedir. Nitekim ülkemizin önde gelen limanlarından gelen yazılarda da,
limanların teklif toplamak yoluyla alım yaptığı teyit edilmekte, bu durumun da pazarlık
güçlerinden kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Bunun yanında limanlar ülkelerin küresel
piyasalara açılan kapısı konumundadır. Dolayısıyla limanların alterna tif sağlayıcılara
geçme gücünün yüksek olduğu kabul edilebilecektir. Bu çerçevede alıcıların dengeleyici
bir güce sahip olduğu ve devralma işlemi neticesinde yüksek pazar payına ulaşan birleşik
teşebbüsün arzı kısmak yoluyla fiyatları artırmak şeklinde bir yol izlemesi halinde, alıcıların
alternatif temin kayna klarına erişebilmek suretiyle h âkim teşebbüs üzerinde baskı
kurabilecekleri ve fiyatları aşağı çekebilecekleri değerlendirilmektedir.
16-39/645-289
13/15
(63) Bu bilgiler çerçevesinde, anılan işlemin a yaklı köprülü vinç pazar ında rekabetçi endişeye
yol açmayacağı kanaatine ulaşılmıştır.
G.5.2.1.6. Boş Konteyner İstifleyicileri Pazarı
(64) Dosyada yer alan, b oş konteyner istifleyicileri pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin
2013-2014-2015 yıllarına ait Türkiye pazarındaki satış hacimleri ve pazar payları na
bakıldığında; devralma işlemi sonucunda tarafların pazar pay ının yaklaşık % (…..)
seviyesine çıkacağı görülmektedir. Dosyadaki belgelerde; söz konusu pazarın Türkiye de
dahil olmak üzere küresel ölçekte oldukça küçük bir pazar olduğu, bu nedenle pazar
paylarının yıllar içinde dikkate değer biçimde değiştiği, öte yandan HEDEF’in
KONECRANES’e göre konteyner istifleyicilerin tedarikinde dünya çapında daha az rol
oynadığı belirtilmiş; pazara ilişkin olarak ise; fikri mülkiyet ve/veya özel teknik bilgilerin söz
konusu olmaması nedeniyle pazara giriş veya pazarda büyüme engellerinin düşük
seviyede olduğu, zira üreticilerin önemli bir miktarda yatırım gerçekleştirmeden alternatif
ürünleri üretebilmek için mevcut genel ağır liman ekipmanl arına yönelik tesislerdeki
kapasiteleri kolaylıkla başka alana yönlendirebildikleri, ayrıca, bütün ağır liman ekipmanı
üreticilerinin atıl kapasite ile çalıştığı ve teslimat sürelerinin uzun olduğu, söz konusu
ürünün önemli parçalarının üçüncü taraf tedarikçiler vasıtasıyla elde edildiği bilgilerine yer
verilmiştir.
(65) Esas itibarıyla, işlem taraflarının pazar payları 2014 yılında % (…..) civarındayken 2015
yılında %(…..)’ye çıkmıştır. Aynı şekilde (…..)’in 2014 yılı pazar payının %(…..) gibi yüksek
bir seviyede iken 2015 yılına gelindiğinde pazar payının (…..) düştüğü görülmektedir. (…..)
için de benzer durumun geçerli olduğu anlaşılmaktadır. Bu durum, pazarın farklı
dinamiklerinden, ürünlerin ihaleler yoluyla tek bir firmadan alınmasından ve ürünlerin 8
ila10 yıl gibi uzun süreler kullanılmasından kaynaklanmaktadır.
(66) Bu çerçevede işlem taraflarının 2015 yılına ait pazar paylarının tek başına
değerlendirilemeyeceği, son üç yıla ait pazar payları, ciro rakamlarıyla birlikte
değerlendirildiğinde, işlem taraflarının pazar paylarının yaklaşık % (…..) olacağı
anlaşılmaktadır. Devralma işlemi sonucunda işlem taraflarının, küresel ölçekte birçok
rakibinin bulunduğu ve boş konteyner istifleyicileri pazarında h âkim duruma gelmeyeceği
değerlendirilmektedir.
G.5.2.1.7. Liman Ekipmanı Hizmeti Pazarı
(67) Liman ekipmanı hizmeti pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin 2013 -2014-2015
yıllarına ait Türkiye pazarındaki satış hacimleri ve pazar payları incelendiğinde; işlem
taraflarının son iki yıla ait pazar paylarının makul bir se vide devam ettiği ve pazar payları
toplamının 2015 yı lı verilerine göre %(…..) olduğu görülmektedir. Bununla birlikte, liman
ekipmanı hizmeti kapsamında olan ürünlerin büyük ölçüde standart olması dolayısıyla
marka bağımlılığının bulunmaması veya sağlayıcı ların diğer sağlayıcıların ürünlerine
yönelik de hizmet sunabilmesi, terminallerin kendi bünyelerinde ki bakım departmanları ile
de söz konusu hizmetin sağlanabilmesi hususları, birçok alternatifin olduğunu
göstermektedir. Dosyadaki bilgilerden, l iman ekipm anı hizmetini sunan teşebbüsler in
tamamının pazar payının işlem taraflarının pazar payından yüksek olduğu anlaşılmaktadır.
Pazarın özelliklerinin yanı sıra işlem taraflarının devralma işlemi sonucunda rekabet
endişesi yaratabilecek bir pazar payına ulaşmadığı görülmektedir. Bu çerçevede, devralma
işlemi neticesinde tarafların pazar paylarının makul bir seviyede olması, sunulan hizmet
16-39/645-289
14/15
kapsamında marka/sağlayıcı bağımlılığının bulunmaması ve müşteriler için oldukça fazla
tedarikçi seçeneğinin yer alması gibi özellikler dikkate alındığında, ilgili devralma işleminin
liman ekipman ı hizmeti pazarındaki rekabet üzerinde olumsuz bir etki doğurmayacağı
değerlendirilmiştir.
G.5.2.2. Limanlara İlişkin Değerlendirme
(68) Bildirim konusu işlemin gerçekleşmesi halinde, liman işleticilerinin faaliyetleri üzerinde
etkisi olup olmayacağının değerlendirilmesinde, ilgili ürünler olarak belirlenen liman
hizmetlerini kullanan KUMPORT, MARDAŞ, EVYAP, MERSİN LİMAN I, MARPORT ve
İzmir ve Haydarpaşa Limanları için TCDD’den bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Bu
kapsamda gelen cevabi yazılardan faydalanarak devralma işlemi taraflarının, gemiden
kıyıya konteyner vinci (STS), taşınabilir liman vinci (MHC), lastik tekerlekli ayaklı köprülü
vinç (RTG), el istif makinaları (RS), boş konteyne r istifleyici (ECH), terminal kamyonu (TT)
ve forklift (FLT) ürünleri bazında bahsi geçen limanlardaki 2016 Kasım ayı itibar ıyla pazar
payları hesaplanmıştır. Bu çerçevede işlem taraflarının seçili limanlarda ilgi ürün olarak
belirlenen hizmetlerdeki mevcu t pazar p ayları5; KUMPORT % (…..); MARDAŞ % (…..);
EVYAP % (…..); MERSİN LİMAN % (…..); MARPORT % (…..); TCDD Haydarpaşa ve
İzmir’de ise (…..).
(69) Limanlarda kullanılan ekipman markaları incelendiğinde işlem taraflarına ait olmayan 13
farklı markanın ( (…..)) birlikte kullanıldığı görülmektedir. Dosya kapsamında ilgili ürün
olarak belirlenen beş farklı ekipman ın birçok marka tarafından temin edilebildiği ve seçili
altı limanın da söz konusu ekipmanları farklı markalardan aldığı tespit edilmiştir. Bu
bağlamda söz kon usu pazar paylarından devralma işlemi sonucunda seçili al tı liman
özelinde herhangi bir rekabetçi riskin ortaya çıkmayacağı anlaşılmaktadır.
(70) Ayrıca bilgi talebinde geçen; “ Rekabet Kurumu kayıtlarına intikal eden TEREX’e ait
malzeme yükleme ve liman çözümleri iş kolunun tek kontrolünün, KONECRANES
tarafından devralınması işlemine izin verilmesi akabinde faaliyetleriniz üzerinde
oluşturabileceği etkiler” konulu soruyu:
MARPORT; “hizmet kalitemiz açısında kabul edilebilir olduğu”,
MARDAŞ; “tedarikçi firma sayısında azalmaya yol açacağı”,
TCDD Haydarpaşa ve İzmir; “faaliyetlerimiz üzerinde herhangi bir etkisi olmayacağı”,
MERSİN LİMANI; “faaliyetlerimiz üzerinde herhangi bir etkisi olmayacağı”,
EVYAP; “uygun servis hizmeti verilmezse çok ciddi kayıpların oluşabileceği”,
KUMPORT; “faaliyetlerimiz üzerinde önemli bir etkisi olmayacağı”
şeklinde cevaplamıştır. Bu bağlamda devralma işleminin EVYAP ve MARDAŞ haricindeki
dört limanın faaliyetleri üzerinde herhangi bir rekabetçi risk oluşturmayacağı
anlaşılmaktadır.
(71) Benzer şekilde başvuru sahibi tarafından gönderilen, bildirim konusu işleme taraf olan
TEREX ve KONECRANES bakımından ayrı ayrı olmak üzere son üç yıl içerisinde
Türkiye’de satış gerçekleştirdikleri limanlar ve satış adetleri ne ilişkin bilgilere aşağıdaki
tabloda yer verilmektedir.
Tablo 2: Tarafların Türkiye’de Satış Gerçekleştirdikleri Limanlar Bazında Satış Değer (Milyon $) ve Adetleri
5 Limanlardaki işlem taraflarına ilişkin pazar payları genel olarak herhangi bir yıla ait olmayıp hali hazırdaki
mevcut ekipman durumunu yansıtmaktadır.
Ürün
2013 2014 2015
Satış
Değeri
Satış
Adedi Liman Satış
Değeri
Satış
Adedi Liman Satış
Değeri
Satış
Adedi Liman
MHC (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..)
16-39/645-289
15/15
(72) Yukarıdaki tablo incelendiğinde, işlem taraflarınca lim anlara yapılan ekipman satışlarının
limanlarda kullanılan mevcut ekipmanla kıya slanması durumunda sınırlı sayı da kaldığı
görülmektedir. Nitekim limanlardan elde edilen bilgilerden, MARPORT’taki ekipman
sayısının (…..) adet ve MERSİN LİMANI’ndaki ekipman sa yısının ise (…..) adetten fazla
olduğu bilinmektedir. Bununla birlikte, (…..) ve (…..)’na işlem taraflarınca temin edilen
ekipman sayısının diğer limanlara nazaran fazla olduğu ve bu limanlardan elde edilen ciro
rakamının da yüksek olduğu anlaşılmaktadır. Ancak, bu durumun herhangi bir pazar
kapama etkisi doğurmayacağı kanaatine ulaşılmıştır.
(73) Bildirim konusu işlemin gerçekleşmesinin, ilgili ürün pazarları ile limanlar bazında
yaratacağı etkilere ilişkin değerlendirmeler çerçevesinde, işlem sonrasında bir h âkim
durum yaratılmasının veya mevcut bir h âkim durumun güçlendirilmesinin söz konusu
olmadığı sonucuna varılmıştır.
(74) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bild irim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında
izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun ma ddesinde yasaklanan nitelikte h âkim
durum yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin
önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
RTG
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..)
RS
(…..) (…..) (…..) (…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..)
ECH
(…..) (…..) (…..) (…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
FLT (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..)