Rekabet Kurumu Başkanlığından,
Dosya SAYI:
2014-4-37 (Önaraştırma)
Karar SAYI:
14-28/572-251
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
B. RAPORTÖRLER: Dr. Ali Fuat KOÇ, İbrahim Ethem SEZER, Nesibe ARSLAN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN: Sino Mermer Ltd. Şti.
Famas Plaza A Blok K: 5 No: 19 Okmeydanı/İstanbul
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN: Gemlik Liman ve Depolama İşletmeleri A.Ş.
Ata Mah. Liman Cad. No: 12 Gemlik/Bursa
(1) E. DOSYA KONUSU: Gemport Limanı’nda konteyner yükleme ve boşaltma hizmeti
alan firmaların, lashing hizmetini Gemlik Liman ve D epolama İşletmeleri A.Ş.’nin
lashing firması dışında herhangi bir firmadan almasına izin verilmediği ve bu
uygulama sonucunda lashing hizmetleri fiyatlarının arttığı iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; Gemlik Liman ve Depolama İşletmeleri A.Ş.’ nin
(GEMPORT); Gemport Limanı’nda konteyner yükleme ve boşaltma hizmeti alan firmaların,
konteyner içinde oluşabilecek hasarları önlemek için ahşap kasalarla bağlama ve
sağlamlaştırma işlemi olarak tanımlanan “ lashing” hizmetini, anlaştığı lashing firması
dışında herhangi bir firmadan almasına izin ver mediği ve bu uygulama sonucunda söz
konusu hizmetin fiyatının arttığı iddia edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 05.06.2014 tarihinde giren başvuru üzerine
hazırlanan 13.06.2014 tarih ve 2014-4-37/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, 25.06.2014 tarihli
Kurul toplantısında görüşülmüş ve önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
(4) Söz konusu karar uyarınca düzenlenen 08.08.2014 tarih ve 2014-4-37/ÖA sayılı
Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(5) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, dosya konusu iddialara yönelik olarak şikayet
edilen teşebbüs hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
(6) Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, ilgili ür ün pazarı “konteyner içi yüklerin sabitlenmesi
(lashing) hizmetleri pazarı”; ilgili coğrafi pazar ise “Bursa Gemlik Bölgesi” olarak tespit
edilmiştir.
I.2. Tespitler ve Değerlendirme
I.2.1. Lashing Hizmetleri Pazarında Rekabetin Kısıtlandığı İddiasına Yöne lik
(7) Gemport Limanı’nda lashing hizmetlerinin sadece anılan limanın anlaşmalı lashing
firmasından alınabildiği, ihracatçı teşebbüslerin tercih ettiği lashing firmalarının Gemport
Limanı’na sokulmadığı böylece lashing hizmetlerinde rekabetin k ısıtlandığı yönündeki
hakim durumun kötüye kullanılması olarak özetlenebilecek tek taraflı eylemler 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 6. maddesi kapsamında incelenmiştir.
(8) Söz konusu kanun maddesi anlamında ihlalden söz edebilmek için incel enen teşebbüsün
hakim durumda bulunması ve davranışının kötüye kullanma niteliğinde olması şartlarının bir
arada sağlanması gerekmektedir. Dosya kapsamında, öncelikle başvuru konusu davranışın
kötüye kullanma niteliğinde olup olmadığı incelenmiştir.
14-28/572-251
2/3
(9) Şikâyetçi tarafından ileri sürülen ilk iddiaya ilişkin olarak GEMPORT tarafından Kuruma
gönderilen yazıda;
- 01.01.2014 tarihinde önce lashing hizmetlerinin, Gemport Limanı’ndan hizmet alan
müşterilerin kendi tercih ettiği lashing firmaları veya kendi çalışanlar ı tarafından yerine
getirilebildiği, ancak söz konusu uygulamaların Gemport Limanı’ndaki iş sağlığı ve güvenliği
ile limanın genel güvenliğini tehdit ettiğini, ayrıca lashing hizmetleri konusundaki kaliteyi
düşürdüğü,
- İşyerinde meydana gelebilecek her tü rlü kaza, kayıp ve hasarları önleme ve gümrük
mevzuatı başta olmak üzere bütün yasalara ve ulusal/uluslararası limancılık kurallarına
aykırılık oluşmaması i çin gerekli tüm tedbirleri almanın sorumlulukları dâhilinde olduğu, bu
riskleri bertaraf etmek adına lashing hizmetlerinin Gemport Limanı bünyesinde SLS
İlaçlama ve Liman Hizmetleri San. ve Ticaret A.Ş. (SLS) isimli firma tarafından verilmeye
başlandığı, bu şekilde lashing hizmetlerinin daha iyi denetlenebileceği, söz konusu kararın
ticari değil operasyonel olduğu,
- Gemport Limanı sahasında lashing hizmetini sunan SLS firmasının belirlenmesinde, ihale
usulünün uygulandığı ve isteyen her firmanın ihaleye girebildiği,
- Lashing hizmetinin sadece Gemport Limanı sahası içerisinde talep edilmesi halinde SLS
firması tarafından verilmesi zorunluluğunun bulunduğu, müşterilerin Gemport Limanı sahası
dışarısında lashing hizmetini istedikleri herhangi bir firmadan alabilecekleri, müşterilerin boş
konteynerleri kendi sahalarında doldurarak lashing yapabilecekleri, bu konuda herhangi bir
zorlama yapmadıkları, ayrıca fiyatlarda herhangi bir artışın gerçekleşmediği
ifade edilmiştir.
(10) GEMPORT, Gemport Limanı’nı Gemlik Kaymakamlığı ile yaptığı “Kullanma İzni
Sözleşmesi” temelinde işletmektedir. Söz konusu sözleşmenin 8. m addesine göre
GEMPORT, Gemport Limanı’nın değerini düşürmeyecek, özelliğini ve verim gücünü
bozmayacak önlemleri almak, tedbirsizlik, ihmal, kusur gibi nedenlerle meydana gelebilecek
zarar ve ziyandan sorumludur. Aynı sözleşmenin 9. maddesinde ise benzer ş ekilde,
GEMPORT tarafından Gemport Limanı’nın kullanılması sırasında çevre ve deniz kirliliğinin
önlenmesi ile ormanların korunması için gerekli önlemler alınacağı ve ilgili mevzuatın
titizlikle uygulanacağı düzenlemesi getirilmiştir.
(11) Yukarıda belirtilen s özleşmede yer alan sorumluluk hükümleri dikkate alındığında, lashing
hizmetlerinin Gemport Limanı’nda sadece SLS firması tarafından verilmesi zorunluluğu
getirilmesinde, GEMPORT’un gerekli denetim ve gözetim yükümlülükleri kapsamında
meşru ticari menfaati nin olduğu değerlendirilmektedir. Nitekim GEMPORT’un, SLS firması
ile yaptığı “Yük Sabitleme (Lashing) Sözleşmesi” nin “tarafların yükümlülükleri” başlıklı 5.1.
bölümü; (…..) düzenlemesini ihtiva etmektedir. Söz konusu düzenlemeden de anlaşıldığı
üzere, GEMP ORT firması (gönderdiği bilgi yazısında da ifade ettiği üzere) lashing
hizmetinden kaynaklanabilecek hukuki ve cezai sorumluluk hallerini SLS ile yapmış olduğu
anlaşma ile bertaraf etmek istemiştir.
(12) Esasen, benzer bir konu ile ilgili alınan 18.10.2011 tari h ve 11 -53/1358-483 sayılı
Kurulumuz kararında da yer verildiği üzere, konteyner yükleme hizmetinin önemli bir
parçası olan lashing hizmetlerinin liman işletmecisi teşebbüs bünyesinde sunulmasının
etkinlik ve güvenlik açısından gerekli, liman hizmetleri ka psamında makul olduğu ve hâkim
durumun kötüye kullanılması niteliğinde olmadığı değerlendirilmektedir.
(13) Bunların yanı sıra dosya mevcudu bilgilere göre, GEMPORT lashing hizmetlerini n SLS
firmasından alınmasını sadece Gemport Limanı sahasında zorunlu tutmakt a, müşterilerinin
lashing hizmetini liman dışarısından almasını engellememektedir. Bu kapsamda, müşteriler
Gemlik bölgesinde yer alan Borusan ve Roda Limanlarından da lashing hizmetini tedarik
edebilmektedirler. Söz konusu alternatif kanallar hem şikâyetçi hem de GEMPORT
tarafından dile getirilmiştir.
(14) Bu noktada değinilmesi gereken bir başka husus ise, GEMPORT ile SLS arasındaki
14-28/572-251
3/3
sözleşmenin (…..) yıl süreli olduğu, bundan sonraki yıllarda başka lashing firmaları ile de
çalışılmasının mümkün olduğudur.
(15) Sonuç olarak, GEMPORT firmasının güvenlik ve etkinlik gerekçeleri ile Gemlik Limanı’nda
lashing hizmetleri konusunda sadece SLS firması ile anlaşmasının ve bu anlaşmanın (…..)
yıllığına yapılmış olması karşısında lashing hizmetlerinin Gemport Limanı’nda sadece SLS
tarafından sunulmasının hâkim durumun kötüye kullanılması niteliğinde olmadığı
anlaşılmıştır.
I.2.2. Aşırı Fiyat İddiasına Yönelik Değerlendirme
(16) Başvuruda, ayrıca Gemport Limanı’nda lashing hizmetlerinin sadece GEMPORT firmasının
anlaşmalı olduğu teşebbüsten alınması sonucunda, ücretlerin yükseldiği iddia edilmiştir.
(17) Esasen, liman hizmetleri pazarı bakımından, limanların bulundukları pazarların sıklıkla
doğal tekel özelliği göstermeleri, aşırı fiyatlamaya müdahaleyi haklı göster se de, inceleme
konusu dosya bakımından özellikle işletme hakkının devralındığı ilk yıllarda işi geliştirme,
verimli ve etkin kılma amaçlı yatırımların önem kazanması nedenleriyle, mevcut fiyat
düzeyine müdahalenin yaratacağı olası zararın, kısa dönemli fiyat düşüşleri ile sağla nacak
fayda ile telafi edilemeyeceği ve bu sebeple, içinde bulunulan zaman zarfında anılan
pazarda geçerli fiyat düzeyine müdahaleden kaçınılmasının daha uygun bir yaklaşım
olacağı sonucuna ulaşılmıştır.
(18) Bu çerçevede, GEMPORT tarafından lashing hizmetleri pazarında rekabetin kısıtlanması ve
aşırı fiyat uygulanması suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinin ihlal edilmediği
kanaatine varılmıştır.
(19) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi
uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.