BAKIRKÖY 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Kıymetli Evrak İptali
KARARI NYAZILDIĞI TARİH: 17/12/2025
Davacı tarafından mahkememizde açılan "Kıymetli Evrak İptali" davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
Davacı taraf sunduğu dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin lehtar olarak bulunduğu, ... Bankası ... Şubesi’nin, ... çek numaralı, keşidecisi .... olan, 31/10/2025 keşide tarihli, 625.000,00 TL bedelli çekin müvekkilinin uhdesindeyken çalınmış ya da kaybolmuş olduğunu, müvekkilinin iradesi ve bilgisi dışında elinden çıkan söz konusu çekin, kötü niyetli üçüncü kişilerce haksız ve hukuka aykırı biçimde tahsil edilmeye çalışılabileceğini, böyle bir durumda, müvekkilinin hem maddi hem de manevi açıdan telafisi güç ve ciddi bir mağduriyetle karşı karşıya kalacak; ayrıca ticari itibarının da bu durumdan olumsuz yönde etkileneceğini, bu nedenlerle çekin ibrazında, bankaca ödenmemesi için ivedi olarak tedbir kararı verilmesini ve çekin iptalinin gerçekleştirilmesini talep ettiklerini beyan ederek, öncelikle; tedbir talebinin kabulü ile müvekkilinin ileride telafisi imkansız zararlara uğramasının önüne geçilmesi maksadıyla; ... Bankası .... Şubesi’nin; ... çek numaralı, keşidecisi ... olan 31/10/2025 keşide tarihli, 625.000,00 TL TL bedelli çekin; öncelikle teminatsız bir şekilde mahkemenizin aksi kanaatte olması halinde uygun görülecek teminat karşılığında, ihtiyati tedbir kararı verilerek ödeme yasağı konulmasına kararın muhatap bankalara bildirilmesine; yargılama neticesinde bu çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
Dava; TTK'nın 818/1-s maddesi atfıyla aynı yasanın 757 ve takip eden maddelerine göre açılan zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkin çekişmesiz yargı işidir.
Dava tarihinde yürürlükte olan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 757/1. maddesine göre;"İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir." şeklindedir. Söz konusu maddede düzenlenen yetki kuralı kesin yetki kuralı olup mahkemece resen dikkate alınması gerekir. İlgili çek incelendiğinde çek hesabının bulunduğu yerin Güngören-İstanbul adresinde bulunduğu anlaşılmakla davanın yetkili ve görevli mahkemede açıldığı anlaşılmıştır.
İptal davasında mahkeme, dilekçe sahibinin senet elinde iken zayi olduğuna ilişkin iddialarını, yaptığı araştırmalar neticesinde inandırıcı bulursa, senedi eline geçireni muayyen bir süre içerisinde mahkemeye getirmeye davet ve aksi takdirde senedin iptaline karar verileceğini ihtar eder. Bu ilânda senede ilişkin bilgilere de yer verilir. İlân, emre yazılı senetler bakımından TTK m. 760 vd.; hamile yazılı senetler bakımından ise TTK m. 663 vd. maddelerinde düzenlenmiştir. Hamile yazılı senetler yönünden senedi getirme süresinin en az 6 ay olarak belirlenmesi gerekir; bu süre ilk ilân gününden itibaren işlemeye başlar (TTK m. 663). Emre yazılı senetler yönünden ise senedi getirme süresi en az 3 ay, en çok bir yıldır (TTK m. 761/1). İlân, TTK'nun 818/1-son maddesi yollaması ile TTK’nın 762/1. maddesi hükmü uyarınca, TTK’nın 35. maddesinde bahsi geçen Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde üç kere yapılması gerekmekte olup Ticaret Sicil Gazetesinde üç kez ilan yapılmış olup, ilk ilanın 15/10/2025 tarihinde yapıldığı anlaşılmıştır.
Davaya konu çekin ibraz edilip edilmediği, ibraz edildi ise kim tarafından ibraz edildiği sorulmuş olup ... Bankasının 14/11/2025 tarihli yazı cevabında 05/11/2025 tarihinde ... Bankası Anonim Şirketi tarafından takasa verilmiş ve takastan ödendiği bildirilmiş, ... Bankasının 17/11/2025 tarihli müzekkere cevabı dosyamız içerisine alınmıştır.
Poliçenin iptalinin TTK’nın 757- 765 maddeleri arasında özel olarak düzenlenmiş olması ve bu hükümlerde poliçenin emre veya nama yazılı olmasına göre bir ayrım yapılmamış olması ile TTK’nın 778/1-(ı) ve 818/1-(s) maddelerinde bono ve çekin iptallerinin poliçe hükümlerine tâbi kılınmış olması sebebiyle, nama yazılı poliçe, bono ve çekin iptalinde hamile yazılı senetlerin iptaline ilişkin TTK’nın 661 vd. hükümleri değil, poliçenin iptalini düzenleyen TTK’nın 757 vd. hükümleri uygulama alanı bulacaktır.
Poliçeye ilişkin düzenlemeye göre poliçenin kimin elinde olduğu biliniyorsa istirdat davası, poliçenin kimin elinde olduğu bilinmiyorsa iptal davası açılır (TTK m. 758 – 759). İptal davası sırasında poliçenin kimin elinde olduğu tespit edilir veya poliçe elinde bulunduran kişi, mahkemeye sunarsa bu durumda iptal davasına bakan mahkeme davaya bakmaya devam edemez. Mahkemenin davacıya poliçeyi elinde bulunduran kişiye karşı iade davası açmak için süre vermesi gerekir (TTK m. 758).
Poliçeyi eline geçiren kişinin bilinmesi madde 758 de düzenlenmiş olup madde hükmü; "(1) Poliçeyi eline geçiren kişi bilindiği takdirde, mahkeme, dilekçe sahibine iade davası açması için uygun bir süre verir. (2) Dilekçe sahibi verilen süre içinde davayı açmazsa, mahkeme, muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır. " şeklindedir.
"...TTK 764/1 maddesi ''Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir'' hükmü düzenlenmiştir. Çek iptali davaları, özelliği itibari ile hasımsız açılan davalardan olup, yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde, davanın konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına, açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddi yönünde hüküm verilmelidir..." Yargıtay ... H.D nin 17/06/2019 Tarih ve .... Esas, ... Karar.
Dosya tüm deliller ile birlikte somut olay bakımından değerlendirildiğinde; mahkememizce TTK'nın 762. maddesi gereğince Ticaret Sicil Gazetesi'nde ilan yaptırılmış olup, ... Bankası ... Çarşı Şubesi’nin; ... çek numaralı, keşidecisi ... olan 31/10/2025 keşide tarihli, 625.000,00 TL TL bedelli çekin bankaya ibraz edilip edilmediği sorulmuş, ... Bankasının 14/11/2025 tarihli yazı cevabında 05/11/2025 tarihinde ... Bankası Anonim Şirketi tarafından takasa verilmiş ve takastan ödendiği bildirilmiş, ... Bankasının 17/11/2025 tarihli müzekkere cevabı ile ... hesap numaralı ... tarafından bankaları aracılığı ile 05/11/2025 tarihinde takas merkezince karşı bankaya ibraz edilmiş ve tahsil edilmiş olduğunun bildirildiği, talep eden vekiline çekin bankaya ibraz eden hakkında istirdat davası açmak üzere TTK 764/1 maddesi uyarınca 7 günlük kesin süre verilmiş olup, verilen kesin süreye ilişkin meşruhatlı davetiyenin talep eden vekiline usulüne uygun tebliğ edilmiş olmasına rağmen talep eden vekili tarafından verilen kesin sürede istirdat davası açılmamıştır.
Neticeten, 6102 sayılı TTK’nın 818/1. maddesi yollamasıyla uyuşmazlığa uygulanması gereken aynı Kanun’un 758. maddesi ile Yargıtay ... H.D nin 17/06/2019 Tarih ve ... Esas, ... Karar Sayılı ilamı da dikkate alınarak yargılama sırasında davaya konu çekin yetkili hamilinin ortaya çıktığı halde, mevcut çekin hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda ilgili talep edene süre verilmesine rağmen süresinde istirdat davası açılmaması nedeniyle çek iptali davasının reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
AÇILAN DAVANIN REDDİNE,
1-Davacı tarafından yatırılan 615,40 TL peşin harcın karar ve ilam harcına mahsubuna, başkaca harç alınmasına yer olmadığına,
2-İlgili tarafça yatırılan harç ve yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,
3-Kararın kesinleşmesine kadar yapılan yargılama giderlerinin ilgili tarafça peşin olarak yatırılan yargılama gider avansından mahsubu ile bakiye kısmın karar kesinleştiğinde ve talep halinde HMK 333.maddesi gereğince iadesine,
4-HMK'nin uygulanmasına dair yönetmeliğin 58/1 maddesi gereğince ilgilinin talebi halinde gerekçeli kararın tebliğine,
Dair; 6100 sayılı HMK.'nun 341. ve devamı maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda karar verildi. 01/12/2025