BAKIRKÖY 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
İŞ: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
G. K. YAZILDIĞI TARİH: 03/12/2025
İlgili tarafından mahkememizde açılan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) çekişmesiz yargı işinin yapılan açık yargılaması sonunda;
İlgili vekili talep dilekçesinde: Müvekkilinin, tekstil sektöründe faaliyet göstermiş olan biri olduğunu, müvekkili tarafından ticari faaliyeti kapsamında .... Bankası Anonim Şirketi .... Şubesine ait keşidecisi ... olan, ... çek seri numaralı hamiline yazılı çek ile ... Bankası Anonim Şirketi ... Şubesine ait keşidecisi ... olan, ... çek seri numaralı hamiline yazılı çeki keşide ettiğini, söz konusu çeklerin ödeme tarihi geldiğinde hamil tarafından bankaya ibrazı gerçekleştiğini ancak çek bedelleri ödenemediği için arkasının yazıldığını, müvekkili tarafından çek bedellerinin haricen ödendiğini, ancak çek asıllarının teslim alınmadığını, sonrasında ise çek ödeme tarihlerinin üzerinden fazlaca bir zaman geçmiş olması nedeniyle çeklerin kime verildiği, bedellerinin ne olduğu gibi bilgilerin kaybolduğunu, halihazırda müvekkilinin çeklerin kimde olduğunu da hatırlamadığını, halihazırda ... Bankası Anonim Şirketi kayıtlarında söz konusu çeklerin dolaşımda gözükmekte olduğunu, bu durumun müvekkilinin kredibilitesini olumsuz etkilediğini, neticede davanın kabulü ile ... Bankası Anonim Şirketi'ne ait keşidecisi ... olan, ..... çek seri numaralı hamiline yazılı çek ile ... Bankası Anonim Şirketi'ne ait keşidecisi ... olan, .... çek seri numaralı hamiline yazılı çekin zayi nedeniyle iptaline, çek iptali davası açıldığı hususunda çeklerin ait olduğu banka şubelerine bilgi müzekkeresi yazılmasına, verilecek iptal kararının muhatap bankaya müzekkere ile bildirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İstem; 6102 Sayılı TTK'nın 818/1-s maddesinin atfı ile aynı kanunun 757/1 ve 759/1 maddeleri kapsamında düzenlenen zayi nedeniyle çek iptaline ilişkin çekişmesiz yargı işidir.
6100 sayılı HMK'nun 320. maddesinde mahkemenin mümkün olan hallerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar vereceği düzenlemesi de nazara alındığında, somut olayın belirginliğine bağlı ve çekişmesiz yargı işi de olması sebebiyle duruşma açılmadan, Anayasa'nın 141/4 maddesindeki dava ve usul ekonomisi kurallarına uygun olarak yargılama sonlandırılmıştır.
6102 Sayılı TTK'nın 818/1-s maddesinin atfı ile aynı kanunun 757/1 ve 759/1 maddeleri uyarınca; iradesi dışında çek elinden çıkan hamil, çekin kimde olduğu bilinmiyorsa, çekin ödeme yeri veya hamilin yerleşim yerinden çekin iptaline karar verilmesini talep edebilir. Çekin zayii nedeniyle iptali davası açma hakkı hamile ait olup, zayi nedeniyle iptal talebinde bulunan kişi, çekin hamili olduğunu ve çekin kaybolduğunun "kuvvetle muhtemel" olduğunu ispata elverişli deliller sunmalıdır.
Çekin zayi edildiği durumlarda, 6100 sayılı TTK'nın 651/2. maddesinde iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişinin senede bağlı alacak hakkı olan yetkili hamil olduğunun belirtildiği; hamile bu hakkın tanınmasındaki amaç, kambiyo senedi vasfını haiz ve henüz ibraz edilmemiş çekten doğan hakkın, çekin elinde bulunması ihtimalinde hak sahibi olmayan üçüncü kişilerce kullanılmasının önüne geçmektir.
Her ne kadar talep eden ilgili tarafından mahkememize sunmuş olduğu talep dilekçesinde belirttiği çeklerin iptalini talep etmiş ise de; talep dilekçesinin incelenmesinde talep eden ilgilinin iptali talep edilen çeklerin keşidecisi diğer bir ifadeyle hesap sahibi olduğu, ilgilinin meşru hamil (alacaklı) sıfatının bulunmadığı, oysa kıymetli evrak kaybından kaynaklanan hasımsız iptal davası açma hakkının alacaklı sıfatını taşıyan meşru hamile ait bulunduğu, keşideci-hesap sahibinin böyle bir dava açmakta hukuki yararının bulunmadığı anlaşılmakla talebin 6100 sayılı HMK madde 114/1-h ve 115/2 gereği hukuki yarar dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Talebin 6100 sayılı HMK m. 114/1-h ve 115/2 gereği hukuki yarar dava şartı yokluğu nedeniyle USULDEN REDDİNE,
2-Talep eden ilgili tarafça yatırılan 615,40 TL peşin harcın karar ve ilam harcına mahsubuna, başkaca harç alınmasına YER OLMADIĞINA,
3-Kullanılmayan gider avansının HMK 333. maddesi gereğince kararın kesinleşmesinden sonra ilgiliye İADESİNE,
4-HMK'nın uygulanmasına dair yönetmeliğin 58/1 maddesi gereğince ilgilinin talebi halinde gerekçeli kararın taraflara TEBLİĞİNE,
Dair; 6100 sayılı HMK.'nun 341. ve devamı maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere dosya üzerinden tarafların yokluğunda oy birliği ile karar verildi. 03/12/2025