GAZİANTEP
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 17. HUKUK DAİRESİ
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
..Asliye Ticaret Mahkemesi'nin..Karar sayılı kararı aleyhine davacı vekili ve davalı vekili istinaf başvurusunda bulunduğundan dosyanın yapılan incelemesi sonunda;
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirkete ait olan .. plakalı aracın davalı tarafından kasko sigortası ile teminat altına alındığını,.. tarihinde araç sürücüsünün direksiyon hakimiyetini kaybederek savrulduğunu, bu savrulma sonucunda aracın boş alanda yanmaya başladığını, söndürme sonucu aracın tamamen yandığının tespit edildiğini, olay sonrasında müvekkiline ait aracın kullanılamaz hale geldiğini, aracın kullanılamamasından dolayı ticari bir kazanç kaybı oluştuğunu, davalı şirkete başvuru yapıldığını ancak başvurunun sonuçsuz kaldığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla .. TL ticari kazanç kaybı ve .. TL araç rayiç bedeli olmak üzere toplam .. TL tazminatın kaza tarihinden itibaren işletilecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, yetkili mahkemenin . . Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, davacının davasını belirsiz alacak olarak açamayacağını, kaza tespit tutanağından alkol durumuna ilişkin doktor raporu alındığı anlaşıldığından ilgili evrakın celbini, sürücünün alkollü olması durumunda teminat kapsamı dışında olması nedeniyle davanın reddinin gerektiğini, ilgili yerlerden gerekli raporlar alınması gerektiğini belirterek açılan davanın reddini talep etmiştir.
İlk Derece Mahkemesince; davanın kısmen kabulü ile .. TL tazminatın.. tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine şeklinde karar verilmiştir.
Davalı vekilinin istinaf başvurusu üzerine Dairemizin.. Karar sayılı ilamı ile; "Dosya kapsamından, dava konusu sigortalı aracın yoldan çıkarak tek taraflı trafik kazasına maruz kalmış olduğu kaza sonrası alev alarak yükü ile birlikte kullanılmaz hale geldiği ve .. tarihinde aracın hurdaya çıkarılarak bu durumunun ruhsata işlendiği anlaşılmıştır. Kaza;... istikametinin ... kilometresinde gerçekleşmiş olup,... no.lu genişletilmiş kasko sigorta poliçesi geçerlilik sürecinde meydana gelmiştir. Mal sigortaları türünden olan kasko sigortasının teminat kapsamını belirleyen .. Sigortası Genel Şartları A/1 maddesine göre, gerek hareket gerekse durma halinde iken sigortalının veya aracı kullananın iradesi dışında araca ani ve harici etkiler neticesinde sabit veya hareketli bir cismin çarpması veya aracın böyle bir cisme çarpması, devrilmesi, düşmesi, yuvarlanması gibi kazalar ile 3. kişilerin kötü niyet ve muziplikle yaptıkları hareketler ve fiil ehliyetine sahip olmayan kişilerin yol açacağı zararlar, aracın yanması, çalınması veya çalınmaya teşebbüs sonucu oluşan maddi zararların bütünü sigortanın teminatı kapsamındadır.
Kaza ve yangın riskleri poliçede teminat kapsamındadır. Poliçenin 5. Maddesinde "Sigorta Bedeli" başlığında "Sigorta şirketi aracı hasar tarihi itibariyle rayiç değerine kadar teminat altına almıştır. Sigorta tazminatının hesaplanmasında sigortalı menfaatlerinin rizikonun gerçekleşmesi anındaki rayiç değerleri esas tutulur." maddesi gereği hükme esas alınan bilirkişi raporunda araç değerinin kaza tarihindeki rayiç değeri ile tazmin edildiği anlaşılmakla davalı vekilinin kaza tarihi verileri kullanılmaksızın rapor düzenlendiğine ilişkin istinaf itirazı yerinde görülmemiştir.
Mahkeme iki tarafa eşit şekilde hukukî dinlenilme hakkı tanıyarak hükmünü vermelidir. Taraflara hukukî dinlenilme hakkı verilmesi anayasal bir haktır. .. Anayasası'nın 36. maddesine göre teminat altına alınan iddia ve savunma hakkı ile adil yargılanma hakkı, hukukî dinlenilme hakkını da içermektedir. Yine İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi'nde de hukukî dinlenilme hakkı, adil yargılanma hakkı içinde teminat altına alınmıştır. Bu hakka, tarafın hâkime meramını anlatma hakkı ya da iddia ve savunma hakkı da denilmektedir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 27. maddesinde: "(I) Davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler. (2) Bu hak; a) Yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasını, b) Açıklama ve ispat hakkını, c) Mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini, içerir". hükmü düzenlenmiştir.
Hukukî dinlenilme hakkı, Anayasa’nın 36. maddesinde ve..Sözleşmesi’nin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının en önemli unsurudur. Zira, insan onurunun yargılamadaki zorunlu bir sonucu olarak, yargılama süjelerinin, yargılamada şeklen yer almaları dışında, tam olarak bilgi sahibi olmaları, kendilerini ilgilendiren yargılama konusunda açıklama ve ispat haklarını tam ve eşit olarak kullanmaları ve yargı organlarının da bu açıklamaları dikkate alarak gereği gibi değerlendirme yapıp karar vermesi gerekir.
Somut olayda, davalı sigorta şirketi istinaf dilekçesi ekinde davacı tarafa ödeme yaptığına dair dekont sunduğu görülmüştür. Ancak istinaf aşamasında sunulması nedeniyle davacı tarafın bu belgelere istinaden savunma hakkını kullanamadığı dairemizce değerlendirilmiştir.
Tüm bu açıklamalar ışığında mahkemece, savunma hakkı doğrultusunda davalının istinaf dilekçesinin ekinde sunduğu dekonta karşı davacının beyanı alınıp hasar dosyası dosya içerisine kazandırılarak öncelikle sigorta klozu kapsamında muafiyet bulunup bulunmadığı değerlendirilerek, kaza tarihindeki veriler esas alınarak belirlenen gerçek zarardan, davacıya yapılmış ödeme varsa güncelleme yapılmaksızın mahsup edilerek oluşan sonuca göre karar verilmesi gerektiğinden davalı tarafın ödemeye ilişkin istinaf itirazı yerinde görülmüştür." gerekçesi ile kararın kaldırılmasına karar verilmiştir.
3-İlk Derece Mahkemesince Kaldırma Sonrası Verilen Karar:
İlk derece mahkemesince; davanın kısmen kabulü ile; .. TL maddi tazminatın .. tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı vekili ve davalı vekili süresinde istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davacı .. .. Taş. Petrol ve Dış Tic. Ltd. Şti. vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk davada .. TL olarak hükmedilen tazminattan davalının yargılamanın ileri aşamasında dosyaya sunduğu .. TL ödeme dekontunun .. ilamı doğrultusunda güncelleme yapılmadan mahsup edilmesi sonucu kararın .. TL olarak kurulmasına rağmen bu geç sunulan belge nedeniyle davanın kısmen kabul kısmen reddedilmiş sayılarak davalı lehine .. TL vekalet ücretine hükmedilmesinin usul ve hakkaniyete aykırı olduğunu, davalı sigorta şirketinin söz konusu ödemeyi dava öncesi başvuru, arabuluculuk ve ilk derece yargılamasının hiçbir aşamasında bildirmediğini, böylece davanın uzamasına ve gereksiz gider doğmasına sebebiyet vererek kötü niyetli davrandığını, bu nedenle davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmemesi gerekirken aksine vekalet ücretine hükmedildiğini, ayrıca ilk kararda arabuluculuk ücretinin davalıya yükletilmesi yönünde oluşan usuli kazanılmış hak bulunmasına rağmen ikinci kararda bu tutarın davacıya yükletilmesinin de hatalı olduğunu belirterek mahkemece verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
Davalı . . Sigorta A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava dilekçesinde yalnızca .. nolu poliçe kapsamında .. plakalı çekiciye ilişkin tazminat talep edilmesine rağmen bilirkişi raporunda .. plakalı römork için de .. TL rayiç bedel hesaplanarak hükme dahil edildiğini, römorkun ayrı bir poliçe kapsamında sigortalı olduğunu ve bu araç yönünden .. TL ödeme yapılarak davacının başkaca alacak hakkının bulunmadığını, bu nedenle römork bedelinin tamamen hesaptan çıkarılması gerekirken mahkemece .. TL’lik kısmın sebepsiz zenginleşmeye yol açacak şekilde tazminata dahil edildiğini, ayrıca çekici rayicinin kaza tarihindeki piyasa verilerine göre belirlenmediğini, bilirkişi raporunun denetime elverişli olmadığını, sovtaj bedelinin fahiş derecede düşük kabul edildiğini, poliçedeki muafiyetin uygulanmadığını ve faiz başlangıcının da ıslah dikkate alınmaksızın hatalı biçimde belirlendiğini ileri sürerek mahkemece verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
davalı sigorta şirketi tarafından .. Sigorta Poliçesi ile teminat altına alınan davacıya ait araçta yangın nedeniyle meydana gelen hasar ve ticari kazanç kaybı talebine ilişkindir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1409,1429 ve 1448 inci maddeleri, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesi, Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları. 6100 sayılı HMK m.341,353,355,359;
HMK'nun 355. maddesi kapsamında istinaf itirazları ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda;
3.1. Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere göre, dava konusu sigortalı aracın yoldan çıkarak tek taraflı trafik kazasına maruz kalmış olduğu kaza sonrası alev alarak yükü ile birlikte kullanılmaz hale geldiği ve .. tarihinde aracın hurdaya çıkarılarak bu durumunun ruhsata işlendiği, kazanın .. no.lu genişletilmiş kasko sigorta poliçesi geçerlilik sürecinde meydana geldiği, mal sigortaları türünden olan kasko sigortasının teminat kapsamını belirleyen .. Kasko Sigortası Genel Şartları A/1 maddesine göre oluşan maddi zararların sigortanın teminatı kapsamında olduğu, hükme esas alınan bilirkişi raporunda araç ve sovtaj değerinin kaza tarihindeki değeri ile tazmin edildiği görülmekle usul ve yasaya uygun olduğu, davanın kısmen reddi durumunda davalı lehine vekalet ücreti verilmesinin kanuna uygun olduğu anlaşılmakla davalı vekilinin istinaf itirazları ve davacı vekilinin de vekalet ücretine yönelik istinaf itirazı yerinde görülmemiştir.
3.2. Ancak mahkemece ilk kararı istinaf eden davalının arabuluculuk ücretinin kısmen kendisine yüklenmesine yönelik istinaf itirazı bulunmamasına rağmen davacı lehine kazanılmış hak oluştuğu gözetilmeksizin davacı üzerine yüklenmesine karar verilmesi hatalı bulunmuş ise de söz konusu yanılgıların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-2 maddesi uyarınca dosya üzerinde inceleme yapılarak ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak kesinleşen hususlar infazda tereddüt hasıl olmaması açısından aynen belirtilmek suretiyle aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
A-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
B-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile;
C-.. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin.. Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
D-HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince YENİDEN ESAS HAKKINDA HÜKÜM KURULMASINA,
1-Davanın kısmen kabulü ile .. TL maddi tazminatın .. tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,
2-a)Kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan .. TL nispi harçtan peşin alınan .. TL harcın mahsubu ile eksik .. TL harcın davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
b)Arabuluculuk Kanununun 18/A-13 ve Arabuluculuk ücret tarifesinin 1.kısım 2.a maddesine göre hesaplanan .. TL'nin, Hukuki Uyuşmazlıklarda Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliğinin 26/2 madde gereğince, davanın kabul edilen kısmına göre hesaplanan .. TL'sinin davalıdan alınacak şekilde, davanın red edilen kısmına göre hesaplanan .. TL'sinin davacıdan alınacak şekilde tahsili ile hazineye gelir kaydına,
3-Davacının peşin yatırdığı .. TL harcın yargılama giderlerine katılmaksızın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacının yaptığı toplam .. TL yargılama giderinin kabul-red oranına göre hesaplanan .. TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Davalının yaptığı herhangi bir yargılama gideri bulunmadığından bu konuda hüküm tesisine yer olmadığına,
6-Maddi tazminat davasının kabul edilen kısmı üzerinden karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT ve oluşan müktesep haklar gözetilerek .. TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Karar tarihinde yürürlükte olan A.A.Ü.T.'ne göre davanın red edilen kısmı yönüyle hesaplanan .. TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
8-Yapılan giderin avanstan mahsubu ile bakiye kısmın HMK'nın 333. maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
E-İstinaf Harç Ve Giderleri
a-Davacı tarafından alınan peşin istinaf karar ve ilam harcının talep halinde iadesine,
b-Davacı tarafından karşılanan .. TL istinaf başvuru harcının davalı . .. Sigorta A.Ş.'den alınarak davacıya verilmesine,
c-Alınması gereken . TL istinaf karar harcından peşin alınan .. TL harcın mahsubu ile eksik .. TL harcın davalı . . Sigorta A.Ş.'den alınarak Hazineye gelir kaydına,
d-İstinaf aşamasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 361. maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta süre içinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.