İstanbul Anadolu 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Menfi Tespit
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
Davacı vekili dilekçesinde özetle; davacı ----------Ş ile davalılardan ----------Ş. arasında --------- AAT Pompa istasyonları, terfi hatları ve deniz deşarjı ile mevcut iki pompa istasyonunda değişiklik yapılması işleri, anahtar teslimi, tasarım, inşaat ve 60 aylık işletmesi işini işletme kısmı alt yüklenici olarak davacı tarafından ---------Ş. 30/01/2009 tarihli sözleşme ile verildiğini; davalılardan ---------Ş. ---------- Şubesi'nce, yukarıda tanımlanan iş nedeni ile 05/02/2009 tarihli ---------- mektup nolu No: -------- sayılı teminat mektubu ile bahsi geçen iş için 731.601,00 EURO'luk teminat mektubu hazırlandığını; bu teminat mektubunun 52.803,00 EURO'luk bölümünün 01/03/2011 tarihinde vadesinin dolması nedeni ile hükümsüz kaldığını; söz konusu teminat mektubundaki düzenleme gereği 228.804,00 USD'lik kısmının 01/03/2012 tarihinde bakiye 450.000,00 USD'lik kısmının 01/03/2014 tarihinde vadesinin sona ereceğini; davalı ---------Ş'nin--------- atıksu arıtma tesisi işine 01/06/2010 tarihinde başladığını; işin devamı esnasında davacı--------Ş. hakkında --------- esas sayılı dosyası üzerinden talep edilen iflasın ertelenmesi davası reddedilerek şirket hakkında 03/06/2010 tarihinde iflas kararı verildiğini; bu kararın, bozulduğunu ve davanın halen derdest olduğunu;-------- Asliye Ticaret Mahkemesi'nin iflas kararı üzerine --------- Başkanlığı'nın ---------- atıksu arıtma tesisi işletme işini, davacı ----------Ş'nin konsorsiyum ortağı olan -------- yükleniminde devam edilmesine karar verildiğini; davacı ----------Ş'nin konsorsiyum ortağı ---------- ile yapılan görüşmeler neticesinde taşeron olarak davalı ---------Ş.'nin işine devam etmesinin sağlandığını; davalı ---------Ş.'nin 01/06/2010 tarihinde işe başladığını ve işletme işini 31/10/2011 tarihine kadar devam ettirdiğini; ----------Ş.'nin işletme işine devam ederken -------- Danışma firması -------- tarafından konsorsiyum ortağı ---------- gönderilen 24/0/2014 tarihli yazı ile taşeron olarak faaliyet gösteren ----------Ş.'nin geçen yılkı faaliyetleri değerlendirildiğinde ve gösterdiği performanstan memnun kalınmadığını; bu nedenle,---------- ve 10.2 maddeleri gereğince -----------Ş'nin sahayı terketmesinin aksi halde sözleşmenin tamamen feshedilmesi gerektiğinin bildirileceğini; bu bildirim üzerine------- ---------Ş'nin altyüklenici sözleşmesini feshettiğini; bu fesihten sonra ----------Ş.'nin diğer davalı --------Ş. --------- Şubesi'nden 678.804,00 EURO'luk yukarıda bahsi geçen teminat mektubunun paraya çevrilmesinin ve kendisine ödenmesinin talep edildiğini; davalılardan ---------Ş. ---------- Şubesi'nin de bu talebi kabul ederek teminat mektubunu paraya çevirerek davalı ---------Ş.'ye ödendiğini; teminat mektubunun nakde çevrilmesinin hukuka aykırı bulunduğunu; yukarıda izah edilen işin sona erme sebebinin ---------Ş.'nin kusuru ile değil tamamen ---------Ş.'nin kusurundan kaynaklandığını; bu durumun, teminat mektubunun paraya çevrilmesinden önce 23/12/2011 tarihli yazı ile davalı bankanın şubesine bildirildiğini; teminat mektubunun haksız ve hukuka aykırı olarak tazmin edilmiş bulunması nedeniyle davalı ----------Ş'nin sebepsiz olarak zenginleştiğini; bu durumdan davalı bankanın kusurlu bulunduğunu; açıklanan nedenlerle, davalılardan ----------Ş .'nin teminat mektubu bedelini tahsil için ---------- İcra Müdürlüğü'nün --------- sayılı ilamsız icra takibi üzerinden ve -------- İcra Müdürlüğü'nün --------- sayılı dosyası üzerinden ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile --------- İcra Müdürlüğü'nün ---------- sayılı dosyası üzerinden ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile alacak için açmış olduğu takiplerde dava konusu miktar olan 678.804,00 EURO borçlu olmadığının tespiti ve davalılardan ----------Ş.'nin sebepsiz zenginleşmesi nedeniyle 678.804,00 EURO'nun davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmesini; talep ve dava etmiştir. Davalı --------Ş. vekilince verilen davaya cevap dilekçesinde özetle; davacının, teminat mektubunun muhatabının farklı bir şirket olduğu ve davalı ---------Ş'nin tazmin talebinde bulunmasının hukuken mümkün olmadığına ilişkin iddiasının yerinde olmadığını; dava konusu teminat mektubunun tazmininin hukuka uygun ve haklı olduğundan reddi gerektiğini; ayrıca, davalısı olan iş bu davada; davacının tazmin tutarına ilişkin hesabının da yanlış olması nedeniyle tazmin tutarının azaltılmasına ilişkin talebinin de yerinde bulunmadığını; bu nedenlerle, haksız davanın reddine karar verilmesini; talep etmiştir.
Davalı ---------Ş. vekilince verilen davaya cevap dilekçesinde özetle; davalı bankanın ---------- Şubesi kredi müşterisi olan davacı -----------Ş.'nin talebi üzerine --------Ş. hitaben --------- nolu 05/02/2009 tarihli ve toplam 1.350.000,00 TL bedelli teminat mektubunun verildiğini; 15/02/2012 tarihinde diğer davalı şirket tarafından teminat mektubunun -------- Projesi kapsamında verilen 678.804,00 EURO'luk kısmının tazmin talebinde bulunulduğunu; muhatabın talebi davalı banka tarafından incelenerek yerinde görülmekle; 24/02/2012 tarihinde teminat mektubunun tazmin edilerek 678.804,00 EURO karşılığı 1.548.827,00 TL'nin muhatabın hesabına gönderildiği ve firma tarafından bankanın ibra edildiğine ilişkin yazı verildiğini; teminat mektubunun nakde çevrilmesi ile ilgili işlemlerin yerinde bulunduğunu; bu noktada, davalının yasal sorumluluğunu gerektiren bir durumun bulunmadığını; açıklanan nedenlerle, haksız ve hukuka aykırı davanın reddine karar verilmesini; talep etmiştir.
İNCELEME VE DEĞERLENDİRME: Dava; davalı banka tarafından, davacı/ kredi müşterisi şirketin talebi üzerine diğer davalı/muhataba hitaben düzenlediği teminat mektubunun, davalı şirket tarafından haksız olarak nakde çevrildiğinden bahisle, davalı/ alacaklı bankanın, teminat mektubu bedelini tahsil için giriştiği icra takipleri nedeniyle davacının, davalı bankaya borçlu olmadığının tespiti ile davalı/muhatabın, teminat mektubunun nakde çevrilen miktarı kadar sebepsiz zenginleştiğinden bu miktarın, davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesi istemine ilişkindir. Mahkememizin kararının istinafı üzerine mahkememiz kararını inceleyen-------- sayılı ilamı ile,
"Sözleşmenin fesih edilmesinde davalı ----------Ş'nin kusuru ispat edilememiş olup, yapılan fesih işlemi haksız bir fesih olduğu anlaşılmıştır.
Dairemiz kaldırma kararında da açıkça belirtildiği üzere, --------, --------Ş ve ---------- tarafından sunulan beyanlarda ---------- şirketinin performans düşüklüğü dayanağı hakkında somut bir belge ve bilgi sunulmadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda -------- şirketinin sözleşmesinin süresinden önce fesih edildiği sonucuna varılmaktadır. Şu halde teminat mektubu paraya çevrilme şartı olarak sözleşmenin ---------Ş tarafından kusurlu olarak feshedilmesi öngörüldüğünden ve fesih bu şekilde gerçekleştiğinden --------- şirketince teminat mektuplarının paraya çevrilmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.Ancak, teminat mektuplarının işletme sözleşmesinde kalan süresi ile orantılı olarak paraya çevrilmesi gerektiğinden mahkemece bu hususta bilirkişiden ek rapor almasına rağmen, bu hususta herhangi bir gerekçe oluşturmadan yine önceki karar gibi karar verdiği görülmektedir.
Oysa, mahkemece davalı --------- şirketine verilen teminat mektubunu işletme sözleşmesinde kalan süresi ile orantılı olarak paraya çevrilmesi gerekmektedir. Mahkemece kararın gerekçesinde sebebini açıklamadan ve dairemiz kararında belirtilen kaldırma sebebini değerlendirmeden yapmadan yazılı şekilde hüküm vermiş olması hatalı olmuştur.
Mahkemenin kabulüne göre, " Davacı -----------Ş. yönünden Mahkememizin ----------- sayılı esasında verilen " HMK’nun 150/5. maddesi gereğince davanın açılmamış sayılmasına" dair karar istinaf edilmemiş olmakla, bu hususta yeniden karar verilmesine yer olmadığına, " karar verilmiştir.
Oysa, ilk derece mahkemesi kararı istinaf incelemesi neticesinde Bölge Adliye Mahkemesi ilgili dairesi tarafından kaldırılması halinde, ilk derece mahkemesinin kararın tüm hüküm ve sonuçları ile birlikte kaldırılmaktadır. Mahkemece, davacı ---------Ş. Yönünden yeniden hüküm vermesi yerine karar verilmesine yer olmadığına yönelik karar vermesi hatalı olmuştur. Davacı taraf dava dilekçesinde ---------- şirketi tarafından 17 aylık işletme süresi sonrasında fesih gerçekleştiğini, kabul anlamına gelmemek üzere kalan 43 ayık süre ile orantılı nakde çevrilme işlemi yapılabileceğini, fazladan 154.465 Euro'nun nakde çevrildiğini belirtmiştir. Dairemiz kaldırma kararı sonrasında alınan bilirkişi raporunda fazladan nakde çevrilen bedelin 154.485,65 Euro olduğu anlaşılmıştır. Mahkemece denetime elverişli bilirkişi raporu doğrultusunda teminat mektubunun paraya çevrildiği tarih itibariyle, sözleşmede kalan süreye uygun olarak; teminat mektuplarının işletme sözleşmesinde kalan süresi ile orantılı olarak paraya çevrilmesi gerektiğinden mahkemece bu hususta bilirkişiden ek rapor alınmasına rağmen değerlendirme ve inceleme yapmadan yazılı şekilde hüküm vermesi hatalı olmuştur..." gerekçeleriyle mahkememiz kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.İstinaf kaldırma ilamından sonra dava dosyası ---------- Esasına kaydedilerek yargılamaya devam olunmuştur.
--------H.D'nin kaldırma kararı doğrultusunda mahkememizce daha önce aldırılan ek bilirkişi raporuna göre ----------Ş'nin sözleşmenin fesh edilmesinde kusurun ispat edilmediğinden 17 aylık işletme süresi sonunda feshin gerçekleştiği bu nedenle bakiye kalan 43 aylık süre ile orantılı olarak nakte çevrileceği kaldırma kararı sonunda aldırılan bilirkişi raporunda tespit edildiği üzere fazladan nakte çevrilen bedelin 154.485,65 Euro olduğu tespit edilmiş olmakla denetime elverişli bilirkişi raporu doğrultusunda teminat mektubunun nakte çevrildiği tarih itibariyle sözleşmede kalan süreye uygun olarak teminat mektuplarının işletme sözleşmesinde kalan süresi ile orantılı olarak paraya çevrilmesi gerektiği anlaşılmakla davanın bu kapsamda kısmen kabul kısmen reddine karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur. Davacı ----------Ş davayı takip etmediklerinden dolayı HMK 150/5 maddesi gereğince davanın açılmamış sayılmasına karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacı ----------Ş. yönünden HMK’nun 150/5. maddesi gereğince davanın açılmamış sayılmasına,
2-Davalı -----------Ş'ye yönelik davanın reddine,
3-Davacı ----------Ş tarafından davalı -----------Ş aleyhine açılan davanın kısmen kabulü ile 154.485,65 EURO'nun davalı --------- alınarak davacıya ödenmesine,
Fazlaya ilişkin talebin reddine,
2-Alınması gerekli 25.112,77 TL harçtan davacı tarafından peşin olarak yatırılan 23.991,00 TL harcın mahsubu ile bakiye 1.121,77 TL nin davalı davalı ----------Ş.'den tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Avukatlık asgari ücret tarifesine göre davacı için takdir olunan 58.820,72 TL vekalet ücretinin davalı ----------Ş.'den alınarak davacıya verilmesine,
4- Avukatlık asgari ücret tarifesine göre davalı ---------Ş için takdir olunan 192.680,85 TL vekalet ücretinin davacı ----------Ş. alınarak davalıya verilmesine,
7-Davacı tarafından dava açılırken harç olarak yatırılan 24.018,75 TL'nin davalı -----------Ş.'dan alınarak davacıya verilmesine,
9-Davalı ------------Ş tarafından yapılan 600,00 TL bilirkişi ücreti ve 50,00 TL posta masrafı olmak üzere toplam: 650,00 TL yargılama giderinin davacı --------.Ş. tahsili ile davalı ---------Ş'ne verilmesine,
12-Davacı ------------Ş. tarafından sarfedilen 11.000 TL bilirkişi gideri, 620,00 TL posta gideri olmak üzere toplam 11.620,00 TL yargılama giderlerinin haklılık oranına göre 2.644,54 TL'nin davalı ------------Ş.'den alınarak davacıya verilmesine, kalan bakiyenin davacı üzerinde bırakılmasına,
13-Davalı ----------Ş. tarafından sarfedilen 950,00 tebligat gideri, 6.500,00 TL bilirkişi gideri olmak üzere toplam 7.450,00 TL yargılama giderlerinin haklılık oranına göre 1.695,51 TL'nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, kalan bakiyenin davalı üzerinde bırakılmasına,
6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana iadesine,
Dair, Davacı Vekilinin ve Davalılar Vekilinin yüzlerine karşı tebliğden itibaren 2 hafta süre içinde İstinaf yolu açık olmak üzere oy birliğiyle verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.11/03/2026