İZMİR 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)), Zayi Belgesi Verilmesi
Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)), Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; Şahsının ticari işletme sahibi olup tacir sıfatına haiz olduğunu, banka tarafından tarafına verilen 10 adet çek yaprağından 6 tanesi tarafımca kullanıldığını ve ödemelerinin yapıldığını, ancak...seri numaralı 4 adet çek yapraklarının kaybolduğunun görüldüğünü, söz konusu çek yaprakları boş halde olduğunu ve üzerinde imza bulunmadığını, çek defterinin kaybolduğunu fark ettiğim anda gerekli araştırmaları yapmama rağmen çek defterine ulaşamamış bulunduğunu, çek yapraklarının üçüncü kişilerce kötüye kullanılma riski bulunmadığını, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun ilgili hükümleri ile 5941 sayılı Çek Kanunu gereğince, kaybolan çek yapraklarının kötüye kullanılmasının önüne geçilebilmesi için zayi (kayıp) belgesi alınması ve çek yapraklarının iptali gerektiğini, bu sebeple kaybolan çeklerin geçersiz olduğunun tespiti ve iptaline, ayrıca adıma zayi belgesi düzenlenmesine karar verilmesi zorunlu olduğunu, yukarıda açıklanan nedenlerle; Kaybolan... seri numaralı 4 adet çek yaprağının iptaline ve tarafına zayi belgesi verilmesine, gerekli ilan işlemlerinin yapılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Açılan dava, ... numaralı çek yaprağının davacının rızası hilafına zilyetliğinden çıktığı iddiası ile açılan, çek yapraklarının zayi olması sebebiyle iptali talebine ilişkindir.
1-Davacının iddia ve beyanı,
Açılan dava, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 757. maddesi uyarınca kıymetli evrakın zayi olması nedeniyle iptali talebine ilişkindir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 818/1-son. maddesinin atfı ile aynı yasanın 757/1. maddesi uyarınca iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki Asliye Ticaret Mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten men edilmesini isteyebilir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 18/04/2012 tarih ve 2012/4860 Esas 2012/6267 Karar sayılı ilamı ile de kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptaline ilişkin davalarda görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu belirlenmiştir.
Çekin iptaline ilişkin dava açma hakkı çeki kaybeden hamile aittir. Çekin hamili çekin iptal davasını olumlu şekilde sonuçlandırdıktan sonra çek bedelini çekin keşidecisinden talep edebilir..
Dava konusu çeklerin keşidecisinin davacı olduğu dikkate alındığında, davacının iş bu dava açısından aktif husumet ehliyeti bulunmadığı izahtan varestedir.
Bunnula birlikte, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2018/3302 Esas 2019/4506 Karar sayılı ilamında da aynen; ''...Mahkemece, dava konusu çek yapraklarının boş ve imzasız olduğu, çek vasfında olmayan boş çek yapraklarının tedavüle konmuş sayılamayacağı, bu nedenle de zayi nedeniyle iptalinin istenemeyeceği, dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, iddia ve tüm dosya kapsamına göre imzasız çek yaprağının kıymetli evrak vasfında olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Kararı, davacı temyiz etmiştir. Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacının tüm temyiz itirazları yerinde değildir." şeklindeki onama kararı nazara alındığnıda: boş çek yapraklarının kıymetli evrak vasfının bulunmadığı, boş çek yapraklarının zayi olmaları sebebiyle açılan çek iptali davalarında davacının hukuki yararının bulunmadığına dikkat çekilmiştir.
Tüm dosya kapsamı, davacı tarafından sunulan dava dilekçesi ile sair deliller birlikte değerlendirildiğinde; davanın ... olmaksızın zilyetliğinden çıktığı iddiası ile açılan, çek yapraklarının zayi olması sebebiyle iptali talebine ilişkin olduğu, dava dilekçesinde davacıların hangilerinin çek yaprağı sahibi olduğunun anlatılmaması ile birlikte davaya konu çek yapraklarının her iki davacının keşidecisi olduğu kabul edilirse dahi, zayi sebebine dayalı kıymetli evrakların iptali talepli davanın, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 563/2.,757.,818/son. maddeleri uyarınca zayi edildiği anda kıymetli evrak üzerinde hak sahibi olan kişi, yani ancak yetkili hamil tarafından açılabileceği, dava dilekçesinde çeklerin lehtarı konumunda bulunduğu bilgisinin olmadığı ve çeklerin yalnızca seri numaralarının bilinmesi nedeni ile kıymetli evrak vasfında olması için gereken şekil şartlarının bulunmadığı,çeklerin bilgilerinin bilinmediği nazara alındığında keşidecinin aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı, bununla birlikte boş olan çek yapraklarının kıymetli evrak niteliğinde bulunmadığı kaybolan boş çek yapraklarının üçüncü kişilerce doldurularak kullanılması halinde bu durumun onlara karşı açılacak bir menfi tespit davasında ileri sürülmesi gerektiği, belirtilen gerekçeler dahilinde davacının boş çek yapraklarının zayi olduklarından bahisle iptalleri ile zayi belgesi verilmesi talebinin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
1-Açılan davanın REDDİNE,
2-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken karar ve ilam harcı davanın açılışı sırasında peşin olarak alındığından, başkaca harç alınmasına yer olmadığına,
3-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 333. maddesi uyarınca kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa iadesine,
Dair, davacı vekilinin yokluğunda dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 345.maddesi gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık kesin süre içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere bulunulan yer ya da başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile başvurmak ve istinaf harç ve masraflarını karşılamak koşulu ile İzmir Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yasa yolu açık olmak üzere karar verildi .10/12/2025
Katip ...