İstanbul Anadolu 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Alacak (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; "Müvekkil şirket, ---------------- plakalı çekici ve ---- plakalı ----- tipli araçlarını -dorsenin içinde sebze meyve vardır- deniz yolu ile------- taşımak üzere davalı şirket ile anlaşmıştır. Anlaşmaya göre müvekkil şirket davalı şirkete taşıma ücreti olarak --- verecek, davalı şirket de müvekkile ait araçları kendine ait --------- götürecek, limandan da karaya bırakacaktır. Dava konusu araçlar, ----- tarihinde gümrük sahasında mazot aldıktan sonra gemiye bindirilmiştir. ---tarihinde davalıya ait gemi ----- fırlatıldığı iddia edilen bir füze ile saldırıya uğramış, bu saldırıda müvekkilin araçları ile birlikte çok sayıda araç, içindeki yükle ile birlikte tamamen yanmıştır. ---- buna ilişkin çok sayıda haber vardır. Müvekkil ve dava dışı diğer mağdurlar, davalı şirket yetkilileri ve --------- ile iletişim kurmaya çalışmış, konsolosluk, araç sahipleri ile yaptığı toplantıda, davalı şirket yetkilileri ile görüştüğünü, yetkililerin gemi ve içindeki araçların kendileri tarafından sigortalandığını, dolayısı ile zararlarının karşılanacağını kendisine söylediğini belirtmiştir. Buna ilişkin video kaydı dosyaya sunulacaktır. Sonraki aşamalarda mağdurların talepleri doğrultusunda davalı şirket, taraflara gönderdiği ----------- yazısında olayın mücbir sebepten kaynaklandığını, herhangi bir tazminat ödemesinin söz konusu olamayacağını, şu aşamada araştırmaların devam ettiğini belirtmiştir. Buna ilişkin yazıyı dosyaya sunuyoruz. Bunun üzerine müvekkil, uğradığı zararı tazmin etmek için----- ve ------------sayılı dosya ile müracaat etmiş, ancak bundan da bir sonuç alamamıştır. Karekodlu arabuluculuk son tutanağı dilekçe ekindedir. MÜCBİR SEBEP YOKTUR. Mücbir sebep,kişinin kontrolü dışında gelişen, ÖNGÖRÜLEMEYEN ve kaçınılamayan olayları tanımlar. Eğer meydana gelen olay öngörülebilir ise mücbir sebepten bahsetmek mümkün değildir. Davalı şirketin ------ savaş ortamında olduğunu bilmemesi mümkün değildir. ------- başlamış ve halen devam etmektedir. Dava konusu olay ise savaştan 3 yıl 10 ay sonra meydana gelmiştir. Bu süreç içinde iki devlet arasında çok sayıda bombalama olayı meydana gelmiştir. Örneğin dava konusu olaydan sadece bir ay önce ------ tarihinde yine aynı bölgede --- kıyısındaki ----- LİMANINDA demirli yaklaşık 4 bin ton sıvılaştırılmış gaz -------- saldırısına uğramıştır. Buna ilişkin haberi dosyaya sunuyoruz. ----------------- araştırmasında da buna ilişkin çok sayıda haber vardır. Bu ve benzeri olaylar meydana gelirken, davalı tarafın "öngöremedim bu nedenle olayda mücbir sebep vardır" demesi hayatın olağan akışına aykırıdır. DAVALI TARAF SAVAŞ RİSKİNİ BİLEREK TAŞIMA REZERVASYONU ALMIŞTIR. Davalı taraf, kendisine ait -----yaptığı ilanda --- güvenilir, lider adresi ------ uzun bir aradan sonra yeniden---- sahneye çıkıyor. ----- gerilim nedeni ile ara verilen ---- hattımız yeniden açılıyor.------- limanları arasında 2 --------- tarihi itibarı ile başlayacağız." Buna ilişkin ilanı dosyaya sunuyoruz. İlanda davalı şirketin ve şirket çalışanı ---------- iletişim bilgileri mevcuttur. Gerektiğinde sayın mahkemenin bu konuda araştırma yapmasını talep ediyoruz. Bu ilandan da anlaşılıyor ki davalı şirket önce ----------- arasında meydana gelen gerilim nedeni ile seferlerine ara vermiş, sorasında savaş devam ederken seferlerine yeniden başlamıştır. Bu ilan davalı tarafın savaşın risklerini bildiğini, hatta seferlerine bir süre ara verdiğini, sonrasında savaş devam ederken yeniden seferlerine başladığını, savaş ortamında olası riskleri göze aldığını göstermektedir. Anlaşılıyor ki, yukarıda anılan konsolosluğun konuşmasından da anlaşılacağı üzere, davalı şirket risklere karşı gemiyi, geminin içindeki araçları ve bu araçların içindeki malları, şoförleri teminat altına alan sigorta sözleşmesini imzaladığı için seferlerine yeniden başlamıştır. Söz konusu sözleşme elimizde yoktur. Sözleşmenin davalıdan istenmesini, gerektiğinde bu hususun konsolosluğa sorulmasını talep ederiz. Ayrıca davalı taraf --------- ARAÇLARI SORUMLULUK SİGORTA SERTİFİKASINI imzalamıştır. Bu poliçede harp risklerine karşı gemi sigortalanmıştır. Poliçede ---- Klozu, dahil edilmiştir. Söz konusu ek teminat için güncel ------ olacaktır." denilmektedir. Poliçeyi dosyaya sunuyoruz. --------- -------piyasasında ----- uygulanacağı riskli bölgeleri resmi olarak ilan eden komitedir. Belge deniz ticaret rotalarının güvenliğinindeğerlendirilmesinde ve tabi ki risk fiyatlamasında denizlerdeki hangi alanların Savaş/Terör/Deniz Haydutluğu/İlgili Tehlikeler gibi riskler taşıdığını deklare etmektedir. ------ olay tarihi itibarı ile yayınladığı riskli bölgede -------- meydana geldiği bölge de dahil -da vardır. Bu da gösteriyor ki davalı taraf riskleri bilerek dava konusu taşıma işini üstlenmiştir. DAVALI TARAF, KURDUĞU ----- GRUBUNDA ARAÇLARIN, ŞOFÖRLERİN VE ARAÇ İÇİNDEKİ MALLARIN SAVAŞ RİSKİNE KARŞI SİGORTALANDIĞINI BİLDİRMİŞTİR. ----GEMİ REZERVİ" adlı ---grubu davalı çalışanı -------adında bir kişi tarafından kurulmuştur. Bu grupta araçlarını gemi ile---- götürmek isteyen kişiler dahil edilmiştir. ------- grubunda sefer bilgileri ve ücreti yazılıdır. İlanda ayrıca "seferlerimizde şoför,araç ve yüklerinizin SAVAŞ RİSKLERİNE KARŞI SİGORTALI GEMİLERİMİZİN kullanılmakta olduğunu hatırlatmak isteriz" yazısı da vardır. Buna ilişkin ilanı dosyaya sunuyoruz. Aracını deniz yolu ile ------------ taşımak isteyen bir kişi bu ilana bakarak rezervasyon alır. Müvekkil de söz konusu ilana güvenerek - gemi içinde taşınan tüm araçlar bu şekilde hareket etmiştir- davalı şirketten rezervasyon almıştır. DAVALI TARAF BİR TACİRDİR VE SAVAŞIN MEYDANA GETİREBİLECEĞİ OLASI RİSKLERİ HESAPLAMAK ZORUNDADIR. Yukarıda anılan tüm hususlar, davalı şirketin savaş risklerini öngörebildiğini, hatta buna karşı sigorta sözlemesi imzaladığını göstermektedir. Davalı taraf " --- tarafından yapılan saldırıyı öngöremedim " diyemez. Kaldı ki dosyaya sunduğumuz belgede dava konusu olaydan önce----- tarihinde aynı bölgede --- tarafından ------ gemilerine saldırı düzenlenmiştir. Davalı şirketin bu olaydan haberdar olmaması mümkün değildir. Çünkü saldırı haberi ---- tüm sayfalarında mevcuttur. Rezervasyon ilanlarında açık bir biçimde savaş risklerine karşı geminin ve geminin içindeki araçların, şoförlerin teminat altına alındığı yazılıdır. Savaş devam ederken, savaş risklerine karşı "öngöremedim " savunması açıkça MK-2. Maddesinde yazılı hakkın kötüye kullanılmasıdır. ------ kararlarında savaş ve kargaşa devam ederken sözleşmenin yapılması durumunda, bu halin mücbir sebep olarak ileri sürülmesini hakkın kötüye kullanılması olarak kabul etmiştir. --------Bu noktada “mücbir sebep” kavramı üzerinde kısaca durulmasında fayda vardır. Mücbir sebep, sorumlu veya borçlunun faaliyet ve işletmesi dışında meydana gelen, genel bir davranış normunun veya borcun ihlâline mutlak ve kaçınılmaz bir şekilde yol açan, öngörülmesi ve karşı konulması mümkün olmayan olağanüstü bir olaydır------Deprem, sel, yangın, salgın hastalık gibi doğal afetler mücbir sebep sayılır.Yukarıdaki açıklamadan da anlaşılacağı gibi mücbir sebebin bir takım unsurları vardır. Öncelikle mücbir sebep, zorlayıcı bir olaydır. Bu olay doğal, sosyal veya hukuki bir olay olabileceği gibi insana bağlı beşeri bir olay da olabilir. Bu olay, zarar verenin faaliyet ve işletmesi dışında kalan bir olay olmalıdır. Mücbir sebep nedeniyle zarar veren, bir davranış normunu veya sözleşmeden doğan bir borcu ihlal etmiş olmalıdır. Yine mücbir sebep, davranış normunun ihlali ya da borca aykırılığın sebebi olmalı ve kaçınılmaz bir şekilde buna yol açmış olmalıdır. Kaçınılmazlık kavramı, mücbir sebep yönünden karşı konulmazlık ve önlenemezlik kavramını da kapsar. Mücbir sebebin bir diğer unsuru ise öngörülmezliktir.Taraflar arasındaki---------Sözleşmesine bakıldığında da 9’uncu maddesinde mücbir sebep hâlinin düzenlendiği, maddede savaş ve isyanlar mücbir sebep olarak sayıldıktan sonra “…bu sebeplerin gerçekleşmesi durumunda hiçbir taraf ne diğer tarafa herhangi bir zarar, hasar ya da doğrudan ya da dolaylı olarak yükümlülüklerinden herhangi birini yerine getirmediğinden ya da yerine getirmede geciktiğinden başka türlü nedenle yükümlü olacak, ne de bu olaylar işbu---- Sözleşmesinin herhangi bir ihlali sayılacaktır” denildiği görülmektedir.Tüm bu açıklamalardan sonra somut olay bir bütün olarak değerlendirildiğinde; öncelikle belirtmek gerekir ki uçağın hava limanına iniş ve kalkışında bir mücbir sebebin bulunmadığı konusunda yerel mahkeme ile Özel Daire arasında uyuşmazlık bulunmamaktadır. Yerel mahkemece, davalının ------- tarihinde hava limanında uçağı hazır etmiş olmasına karşın savaş şartlarında yaşanan kargaşa nedeniyle yolcuların uçuş kartları kontrol edilemeden davacı şirket çalışanları dışındaki başka yolcuların uçağa yerleştirildiği ve bu şekilde hareket etmek zorunda kaldığı, uçaklar hava limanına inmelerine karşın iç savaş koşulları nedeniyle hava yolu çalışanlarının yolcuların uçaklara alınması konusunda olağan zamandaki gibi çalışma ve denetimlerini sağlayamadıkları, mücbir sebebin sadece uçakların hava alanına iniş kalkışları ile sınırlı tutulmasının yetersiz olacağı vurgulanarak, bu noktada bir mücbir sebebin bulunduğu kabul edilmiş ise de dosya kapsamından davalı şirketin davacı şirket çalışanlarının biniş kartlarını ---- tarihinde düzenlediği ve yolcu listesinin davalı şirkette bulunduğu anlaşılmaktadır. Her ne kadar hava limanında bir kargaşa yaşanıyor olsa da taraflar arasındaki taşıma sözleşmesinin ------- zaten yaşanmakta olan iç savaş ve kargaşa nedeniyle davacı şirketin orada çalışan işçilerinin güvenli bir şekilde ülkelerine dönmelerini sağlamak üzere yapıldığı dikkate alındığında, hava limanında da bir kargaşa veya karışıklığın yaşanmasının öngörülemeyen bir durum olduğu söylenemez. ZİRA SÖZLEŞMENİN DÜZENLENDİĞİ ANDA ÜLKEDE İÇ SAVAŞ VE KARGAŞA HALİ SÜRMEKTE OLUP, DAVALI ŞİRKETİN İÇ SAVAŞ HALİNİ MÜCBİR SEBEP OLARAK İLERİ SÜRMESİ İYİ NİYETLİ BİR DAVRANIŞ OLARAK DEĞERLENDİRİLEMEZ..."------.Mahkemece Suriye’deki iç savaşın mücbir sebep olarak kabul edilmesinin doğru olmadığı, zira, protokol tarihi olan---------- İÇ SAVAŞIN HALEP’TE SÜRERKEN TARAFLAR ARASINDA BU PROTOKOLÜN İMZALANDIĞI, dolayısıyla eldeki davada iç savaşın davacı tarafça kaçınılmayacak ve öngörülemez bir durum olmadığı gibi, mevcut her türlü tedbirin alınmasına, her türlü imkân ve araca rağmen mücbir sebebin doğurduğu sonuçların önlenemeyeceği bir hâlin de söz konusu olmadığı, ayrıca protokolü imzalayan davacı tarafın tacir olması nedeniyle protokolün imzalandığı sırada süren iç savaşın etkilerinin neler olabileceğini öngörebilmesi gerektiği belirtilerek direnme kararının ----- bozma kararında ve açıklanan genişletilmiş gerekçe ve nedenlerle bozulmasına karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle direnme kararının bozulmasına karar verilmiştir...."----------"...Somut olayda davacı akdi taşıyıcı olup, taşıma edimi fiili taşıyıcı olarak dava dışı ----- tarafından yerine getirilmiş, dava dışı taşıyıcı şirkete davacı şirketçe ödenen demuraj ve konteyner bedellerine ilişkin faturalar dosya içerisinde yer almaktadır. Davalı -------- konşimentolarda taşıtan sıfatına sahiptir. Mahkemece davacının demuraj alacağı talebi, ------- tarihli cevabi yazısında ----tarihinden itibaren ------ yeni bir savaş ortamının oluştuğu belirtilmiş olduğundan mücbir sebep olarak nitelendirilerek davalı---- yönünden davanın esastan reddine karar verilmiştir. ------ yılı itibariyle ---- gelişmelere yer verilmiş, ----------- her ne kadar düzenlemeler yapılmışsa da -------iç savaş öncesi dönemine dönemediği, güvenlik birimleri oluşturulamadığı, milislerin silahsızlandırılmasının sağlanamadığı, devlet otoritesi ve asayişin tam olarak tesis edilemediği, siyasi gruplar arasındaki mücadelenin silahlı milislerin de desteğiyle çatışmaya dönüştüğü, --------- itibaren ülkede yeni bir iç savaş ortamı oluştuğu belirtilmiştir. Bir olayın mücbir sebep sayılması için, önüne geçilmesi olanaksız ve öngörülemez olması gerekmektedir. --- yılından beri iç karışıklık içinde olması, ---- iç karışıklığın savaşa dönüşmesi beklenmedik ve öngörülemez değildir. O nedenle Mahkemece aksi gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir..."
9----- üyelerine gönderdiği yazıda --- iletişim halinde olduklarını belirtmiştir. ----- varsa bilgi ve belgelerin istenmesini talep ediyoruz.
10- Dava konusu araçlar tamamen yanmış olup kullanılamaz haldedir ve halen davalı nezdindedir.Ayırca araçlar---- tarihinde gemiye bindirilmeden önce gümrük sahasında toplam ----- mazot almışlardır. Söz konusu mazot, araçlarla birlikte tamamen yanmıştır.
11- Talep edilen araç bedeline ilişkin maddi tazminat alacağı HMK 107 .maddesine göre belirsiz, Mazot alacağı kısmidir. Müvekkilin alacağı belirli hale geldikten sonra talep miktarını netleştirip eksik harcı tamamlayacağız. Yukarıda açıklanan ve resen gözetilecek sebeplere binaen ;HMK 107. Madde gereğince talep miktarını netleştirip eksik harcı tamamlamak üzere;50,00 TL araç bedeline ilişkin maddi tazminatın -rayiç değer- olayın meydan geldiği tarihten itibaren ticari faizi ile birlikte tahsiline,50,00 TL mazot bedelinin -fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydı ile - olayın meydan geldiği tarihten itibaren ticari faizi ile birlikte tahsiline,Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini" şeklinde talep ve dava etmiştir.
Dava, taşıma sözleşmesinden kaynaklı tazminat davasıdır.HMK da dava şartı olarak düzenlenmiş olan görev hususu genel mahkemeler ile özel ihtisas mahkemeleri arasında veya özel ihtisas mahkemeleri arasında söz konusudur. TTK'nın Değişik 5. Maddesinde "Bir yerde birden fazla Ticaret Mahkemesinin bulunması durumunda iş durumunun gerekli kıldığı yerlerde----- biri veya bir kaçı münhasıran bu kanundan veya diğer kanunlardan doğan deniz ticaretine ve deniz sigortalarına ilişkin hukuk davalarına bakmakla görevlendirilebilir." hükmünü içermektedir. 6103 Sayılı Türk Ticaret Kanununun Uygulanması ve Yürürlüğü Hakkındaki Kanunun 8. maddesi aynen "Deniz ticaretine ve deniz sigortalarına ilişkin hukuk davaları;(1) 6762 sayılı Kanunun 4.maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca kurulmuş bulunan denizcilik ihtisas mahkemesinin görmekte olduğu davalar, Türk Ticaret Kanununun 5. maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesi gereğince, Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girmesinden itibaren bir ay içinde, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu tarafından, Türk Ticaret Kanunu ile diğer kanunlardan doğan deniz ticaretine ve deniz sigortalarına ilişkin hukuk davalarına bakmakla görevli kılınacak asliye ticaret mahkemesine devredilir.(2) Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girmesinden önce açılmış olan deniz ticaretine ve deniz sigortasına ilişkin hukuk davalarını görmekte olan mahkemeler, yargı çevreleri içinde ve görev alanlarına giren sonuçlanmamış davaları ve işleridevredemezler." düzenlemesini içermektedir.6103 Sayılı Kanunun 8. maddesi gereğince -------- uyuşmazlıkları görmek üzere görevli özel yetkili ---- belirlenmiştir. Bu durumda,---- tarihinden sonra 6102 Sayılı Kanunun ------ doğan uyuşmazlıklar ticari dava sayılacak, ticari davalar ise 6102 sayılı TTK'nun 5. maddesi gereğince ihtisas mahkemesi olan --- Mahkemesince görülecektir.Sonuç olarak, dava dilekçesi ve ekleri incelendiğinde hukuki ihtilafın deniz yolu nakliyesinin gerçekleşmesi aşamasında oluştuğu, bu haliyle davanın görülüp sonuçlandırılmasının denizcilik ihtisas mahkemesinin görevine girdiğinin kabulü gerekmekte olup mahkemelerin görevi, kamu düzenine ilişkin olup, yargılamanın her aşamasında re’sen gözetilmesi gerekmektedir. Yukarıda anılan yasal düzenlemeler ve ----- kararı gereğince somut uyuşmazlığın çözümünde özel mahkeme olarak denizcilik ihtisas mahkemesi sıfatıyla----görevli olduğundan mahkememiz görevsiz olması sebebiyle görevsizlik kararı verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılmıştır. Tüm dosya kapsamı ve toplanan delillerin değerlendirilmesine göre görevli mahkeme ----- Mahkemesi olduğundan mahkememizin görevsizliğine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
1-6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 4 ve 5 maddeleri ile 6103 Sayılı Türk Ticaret Kanununun Uygulanması ve Yürürlüğü Hakkındaki Kanunun 8. maddesi gereğince görevli mahkeme ----------olması sebebi ile MAHKEMEMİZİN GÖREVSİZLİĞİNE,
2-HMK 20. Maddesi uyarınca kararın kesinleşme tarihinden, İstinaf yoluna başvurulması halinde bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren taraflardan birinin 2 hafta içerisinde mahkememize başvurması halinde dosyanın görevli-------- gönderilmesine, aksi taktirde mahkememizce Resen davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğinin ihtarına,
3-HMK 331/2. Maddesi uyarınca yargılama giderleri hakkında görevli mahkemece karar verilmesine,
4-Görevsizlik kararının kesinleşmesinden itibaren iki (2) hafta içerisinde dava dosyasının görevli mahkemeye gönderilmesi için taraflardan biri tarafından başvuruda bulunulmadığı takdirde, mahkememizce dosyanın re'sen ele alınarak, 6100 Sayılı HMK'nın 20/1. maddesi gereğince davanın AÇILMAMIŞ SAYILMASINA karar verilmesine, harç, yargılama gideri, vekalet ücreti, gider avansı vd hususların talep halinde, 6100 Sayılı HMK'nın 331/2. ve 331/2. maddesi gereğince mahkememizce hüküm altına alınmasına,
Dair karar, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun İstinafa ilişkin hükümleri doğrultusunda, kararın tebliğ tarihinden itibaren iki (2) haftalık süre içerisinde (HMK'nın 345. maddesi), mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak (HMK'nın 343. maddesi) ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamen ödemek (HMK'nın 344. maddesi) suretiyle,---- Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf yolu açık olmak üzere, tarafların yokluğunda açıkça okunup usulen anlatıldı. 16/03/2026