Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi - E. 2026/293 - K. 2026/336

BİRLEŞEN DAVA KONUSU: Eser Sözleşmesine Dayalı Alacak

Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan asıl ve birleşen dava eser sözleşmesine dayalı alacak istemine ilişkin davada, mahkemece asıl davanın reddine, birleşen davanın kabulüne dair verilen karara karşı süresi içinde davacı - birleşen dosya davalısı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme neticesinde;

Davacı vekili; müvekkilinin 15.09.2007 tarihinde, Libya Devleti’nin İdari Merkezlerin Geliştirme ve Kalkınma Kuruluşu’yla (İdare) Libya’da yapılacak, “Al - Agalat Hastanesi Tamir ve Yenileme İşleri'ne ilişkin olarak Ana Sözleşme imzaladığını, davacı şirket ile davalı şirket (... Yapı) arasında 01.01.2008 tarihinde söz konusu işe ilişkin malzeme temin edilmesi ve her türlü işçiliğin yapılması hususunda, Taşeronluk Sözleşmesi (sözleşme) imalandığını, sözleşmede, davalı şirketin söz konusu işin başlama tarihinin 01.01.2008; bitim tarihini ise 30.09.2008 olarak kararlaştırıldığını, ancak, davalı şirketin projeyi zamanında tamamlayamayacağını belirterek, defalarca, davacı şirketin İdare’den süre uzatımı almasını talep ettiğini, bu kapsamda davacı şirketin İdare’den 3 kez süre uzatımı talep etmek zorunda kaldığını, İdarenin, önce 22.05.2009 tarihine; sonra 31.07.2010 tarihine; daha sonra ise 31.03.2011 tarihine kadar süre uzatımı veriğini, davalı tarafın davacıya karşı sürekli ticari tehdit ve baskılarda bulunarak, sözleşme bedelinin tamamını, avans adı altında tahsil ettiğini, sebepsiz zenginleştiğini, ayrıca Sözleşme kapsamında sorumlu olduğu masrafları karşılamadığını, davacıyı zarara uğrattığını, 20.09.2011 tarihinde, işi yarım bırakmasının yanı sıra, daha fazla haksız kazanç elde edemeyeceğini anlayınca, hukuka ve ahlaka aykırı bahanelerle, işin Sözleşme’de belirlenen bitim tarihinden yaklaşık 3 yıl sonra, Sözleşme’nin geçersiz hale geldiğini ileri sürdüğünü, tarafların ...’ın İdare’yle imzaladığı Ana Sözleşme’de belirlenen işlerini, birebir olarak, kendi aralarında imzalanan Sözleşme’ye eklediklerini, bu doğrultuda, yapılacak işlere ilişkin malzemeleri ve işçilik miktarlarını tek tek belirlediklerini, ...'ın, ... Yapı’ya, Sözleşme kapsamındaki işler karşılığında, ... Yapı’nın düzenleyeceği aylık hakediş doğrultusunda, toplam 2.053.227 Euro ödemeyi kabul ettiğini, ...'ın, 08.01.2009 tarihinde, ... Yapı’ya, Sözleşme’de belirlenmiş olan, Sözleşme Bedeli’nin %10’u tutarındaki, avansı ödediğini, ancak, ... Yapı, sözleşme bedelinin % 10’u tutarındaki avans ödemesini almasına rağmen, ...’tan, kendisine, belirlenenden daha fazla avans ödemesi yapmaması halinde, Sözleşme kapsamında taahhüt etmiş olduğu işleri yarıda bırakacağına ilişkin ticari tehdit ve baskılarda bulunarak, avans talep etmeye devam ettiğini, ...'ın, ... Yapı’ya, söz konusu tehditler neticesinde, İdare’ye vermiş olduğu taahhütleri tamamlayabilmek amacıyla, Libya’da ve Türkiye’de, sözleşme bedelinden daha fazlasını avans adı altında ödediğini, ... Yapı'nın, 11.01.2011 tarihi itibariyle, sözleşme bedelini, ...’tan tahsil ettiğini, ... Yapı'nın, söz konusu projeyi, 9 ayda bitirmeyi kabul etmiş olmasına rağmen, zamanında bitiremediğini, ...’ı, İdare’den süre uzatım alması için zorladığını, söz konusu projenin 2,5 yıl uzatılmasına neden olduğunu, ... Yapı'nın, bu süreçte, sadece 474.417 Euro tutarında iş yaptığını,...’ı sürekli oyalayarak, hakediş imzalamaya yanaşmadığını ancak sözleşme bedelinin tamamını avans adı altında tahsil ettiğini bu durumun, ... Yapı’nın, kötüniyetli olduğunun en açık göstergesi olduğunu,Türk Borçlar Kanunu, Madde 77: ... Yapı'nın sebepsiz zenginleştiği bedelleri ...’a iade etmek zorunda olduğunu, ... Yapı'nın, söz konusu Sözleşme’yi, malzeme ve işçilik olarak imzalamasının yanında, Sözleşme’nin 4.6. maddesi uyarınca, ... Yapı’nın, gerek Türkiye’de, gerekse Libya’da, sorumlu olacağı masraf kalemlerini tek tek belirlendiğini, ... Yapı'nın, Sözleşme’nin “EK-1 Anlaşma Bilgileri ve Masrafların Paylaşımı” başlığı altında yer alan işçi maaşları ve şantiye yemek masraflarından navlun (liman, nakliye, yükleme, gümrük) masraflarından sorumlu oluğunu, ... Yapı’nın, sözleşme gereğince sorumlu olduğu, işçi maaşlarını, şantiye yemek masraflarını ve navlun masraflarını, hem Libya’dan, hem de Türkiye’den ... Yapı tarafından istihdam edilen işçilerin tahakkuk eden maaşlarını daha sonra ... Yapı’dan tahsil etmek amacıyla ...'ın ödediğini ancak ... Yapı'nın, söz konusu bedelleri daha sonra ...’a ödemediğini, bu kapsamda Türk Borçlar Kanunu, Madde 125 maddesi uyarınca ... Yapı'nın, kendi yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle, ...’ın uğradığı zararları tazmin etmek zorunda olduğunu ileri sürerek, davalının sebepsiz zenginleşmesi nedeniyle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 100.000 Euro’nun 11/01/2011 tarihinden itibaren; yine davalının yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 100.000 Euro’nun 28/02/2011 tarihinden itibaren; işleyecek yıllık döviz mevduatı faizleriyle birlikte davalıdan alınarak, müvekkiline verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili;

dava dilekçesinde belirtilen sözleşme gereği, davacının üstlendiği işin bir kısmının yapımı hususunda sözleşme koşullarında atlaştıklarını, işin başlama tarihi ve bitim tarihinin uzatılması tamamen davacı ile dava dışı idare arasındaki anlaşma ve işin arttırılmasından kaynaklandığını, sözleşmenin 10.3 maddesinde de belirtildiği gibi İdare’den onaylanacak süre uzatımları aynen yansıtılacağını, söz konusu işin keşif miktarı, davacı ...’ın talebi doğrultusunda İdare tarafından yapılacak ek işlerden dolayı ... ile yapılan 2009/175 sayılı keşif ve süre uzatımı ile 27,998,305.400 Libya Dinarından 42998,852.190 Libya Dinarına çıkarılmak sureti ile bu paralelde işin bitim tarihinin de 28.02.2011 tarihine kadar uzatıldığını, bu durumun ... Yönetim Kurulu Başkanı ... tarafından 12.02.2011 tarihli e-mail ile müvekkili şirket yetkilisi Tuncer ...’e gönderilen elektronik yazışmadan da anlaşıldığını, ekindeki toplantı tutanağının 2. sayfasında işin zamanında bitirilmesi durumunda tüm grupların ödüllendirileceği davacı tarafından kabul ve beyan edildiğini, bu ödül konusu 12 şubat’taki tutanakta 16 gün sonra süresi bitecek 42,998,852.190 LYD tutarındaki proje için vaat edildiğine göre işin tamamına yakın kısmının bitirildiğinin de davacı belgesi ile anlaşılır olduğunu gösterdiğini, müvekkili şirketin sözleşme ile üstlendiği işin yapım aşamasında davacı ile idare arasındaki işin artışı ile olan kararlaştırma ve süre bakımından üstlenimini %100 civarında tamamladığını, davacının müvekkilinin süresinde işi yapamaması nedeni ile işveren idareden defalarca süre uzatım talebinde bulunulduğu iddiasının da diğer davacı iddiaları gibi gerçek olmadığını, müvekkili şirketin yazılı veya sözlü olarak zamanında projeyi tamamlayamayacağından dolayı ...’tan hiçbir süre uzatımı talebinde bulunmadığını, davacı ile işveren Libya İdaresi arasındaki işin artırılması sebebi ile olan görüşmeler nedeni ile işin büyüdüğünü ve süresinin de buna bağlı olarak uzadığını, davacının yazışmaları ile sabit olduğu üzere davacının kendisinden kaynaklı iş artışı sebebi ile ve ayrıca ilave ek işler sebebi ile İşveren Libya İdaresi ile anlaşarak süre uzatımı alındığını, davacı şirketin müvekkili şirkete borçlu oluğunu, herhangi bir alacağı bulunmadığından haksız zenginleşme temelinde bir hak talebinde bulunamayacağını, davacının ticari tehdit ve baskı ile müvekkili şirkete avans ödemesi de gerçek olmadığı gibi hayatın olağan akışına da uygun bir iddia olmadığını, hakkediş yapmayan ve yapılmasını istemeyenin davacı taraf olduğunu, davacı tarafın müvekkili şirketten hakedişe esas metrajları aldığını, asıl işverenle devamlı hakediş yatığını ve parasını aldığını, müvekkili şirkete ise bu hakedişleri göstermediği gibi yapmak istenilen hakedişleri de imzalamayarak müvekkiline avans vermeyi kendisinin tercih edip dayattığını, Libya’da bir savaş yaşandığından müvekkili şirketin Libya’da 25.02.2011 tarihinde Hastane şantiyesinde Özveri ile son dakikaya kadar bulunan 62 işçi ve teknik personelini savaş sebebi ile özel bir uçakla Dalaman Havaalanına ulaştırdığını, işçilerini 26 Şubat’ta tüm Libya da çalışan firmalarında yaptığı gibi tahliye ettiğini, Türkiye’ye dönüşten sonra müvekkili şirketin defalarca hesap görme konusundaki taleblerinin Libya’dan para alınmadığı ve bugün yarın alacağız vaatleri ile davacı tarafından müvekkili şirketin oyalandığını, davacının bugüne kadar müvekkili şirkete iddia ettiği miktarın altında bir avans ödemesi yaptığını, Libyada ki her türlü gümrükleme, nakliye liman masrafları davacıya ait olduğunu, Türkiye’deki işlemlerin müvekkili şirktin sorumluluğunda olduğunu, dolaysı ile Libyadaki olumsuzluklardan davacının sorumlu olduğunu, işçilerin büyük kısmınının turist vizesi ile götürdüğünü ve sigorta işlemi yapmadığını, müvekkili şirketin imalat ve malzeme miktarlarının imalat haline getirildiğinin en somut kanıtının davacının işverene düzenlediği hakedişler olduğunu, aksi taktirde müvekkili şirketin davacıya sunduğu hakkedişe esas metraj ve ihzarat olmadan davacının Libya idaresine hakediş yapmasının mümkün olmadığını, davacının İşçi ücretleri ilgili iddialarının gerçek dışı olduğunu, Sözleşmenin 10.6 maddesinde taşerondan kaynaklanmayan sebeplerle işlerin durması ve bu sürenin 15 günden fazla olması halinde işçi maliyetlerinin davacıya ait olacağının açık şekilde belirtildiğini, davacıdan kaynaklanan nedenlerle işçilerin sahada boş kaldıklarını, davacının yaptığını iddia ettiği ödemeler içinde VİP EV olarak adlandırılan sözleşme dışı ayrı bir konut imalatı ile ilgili ödemeler de bulunduğunu, yanlar arasındaki elektronik yazışmalarla da sabit olduğu üzere bu imalat için ayrı ödemeler yapıldığını, bu ayrı imalat için de müvekkili şirketin davacıdan halen alacaklı olduğunu, davacı tarfın müvekkili şirketin açacağı alacak davasını akim bırakmak için iş bu davayı ikame ettiğini savunarak, öncelikle davanın zamanaşımı nedeni ile usulden reddine, bunun mümkün olmaması halinde davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
BİRLEŞEN ANKARA 14. ATM'NİN 2015/88 E. SAYILI DOSYASINDA;

Davacı vekili; davalının, dava dışı Libya Devlet İdaresinden yapımını üstlendiği işin bir kısmının, müvekkili tarafından yüklenildiğini, davalının çeşitli bahaneler ile ödemelerini zamanında ve kararlaştırılan miktarda yapmadığını, iç savaş sebebi ile ülkenin terkedildiği 26 Şubat 2011 tarihi itibariyle işin %100 seviyesinde tamamlanmasına rağmen davalının hakediş düzenlemekten kaçındığını, Ankara 11.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/40 Esas sayılı davasını açtığını, sözleşme konusu hastane işi süresince, hastane projesi dışında farklı iş ve projelerde de zaman zaman müvekkili şirketin personel ve malzemesinin kullanıldığını, farklı bir imalat olan VİP EV projesinin Libya Hastane şantiyesinde hazır bulunan müvekkili şirketin personeli ve malzemesi ile işin aciliyeti sebebi ile tamamlandığını, müvekkili şirket tarafından iş yapılıp teslim edilmiş olması konularında yanlar arasında bir çekişme bulunmadığını, ancak davalı şirketin sözleşme dışı imalat olan farklı projenin ödemelerini kendisinin açtığı ve birleştirilmesini istedikleri davanın ödemelerinin karıştırılmaması gerektiğini, VİP EV projesinin gizli ve kağıt üzerinde görünmemesi gerektiğinden ...'ın bu iş için yeni vizeler çıkartmamak, maliye, sigorta, gümrük işlemlerinde çabuk olabilmek için bu işin ödemelerini hastane projesi üzerinden yapmayı benimsediğin, VİP EV Projesi için müvekkili şirkete toplam 625.000.00€ ödeme yapıldığını,VIP EV Gıryan projelinde çalışan tüm personelin yemek ihtiyacı, ücretleri ve diğer her türlü işçilik ödemeleri davalı şirketin yükümlülüğünde olduğunu, Haziran/Temmuz/Ağustos 2005 aylarında ... tarafından yapılan tüm harcamaların VIP EV Gıryan projesi ile ilgili olduğu gayet açıkken, davalının açtığı davada bu davanın konusunu teşkil eden iş harcaması olarak gösterildiğini, bu kalem alacağın tespitini talep ettiklerini, Hastane projesinin davalı firmanın parasal sorunları sebebi ile bir çok kez durduğunu, Türkiye'den gönderilen malzemelerin vergilerinin yatırılmaması nedeniyle Libya Gümrüklerinde aylarca beklendiğini, işçilerin de şantiyede boş yere beklediklerini bu sebeple meydana gelen zararın tespitini talep ettiklerini, sözleşmeye göre, müvekkili şirket işçilerinin ücret, transfer ve diğer giderlerinin davalıya ait olduğunu, müşavir firmanın değişmesi sebebi ile şantiyede işlerin 2 ay durduğunu, işçilerin boş kaldığı sürelerdeki zararın ve davalı tarafın açtığı davada delil olarak da gösterilen proje bedelinin de tespitini talep ettiklerini, davalının müvekkili şirkete 8 nolu hakkediş tanzimi için gönderdiği metrajlar bağlamında, müvekkili şirketin yaptığı hakedişin davalı tarafından idareye verildiğini ve davalının bu bedeli Libya İdaresinden tahsil ettiğini, davalı tarafından tahsil edilen bedelin sözleşme gereği bire bir müvekkili şirkte ödenmesi gerektiğini ileri sürerek, sözleşme gereği müvekkili şirketin alacağının tespiti ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 900.000,00 Euro'nun tahsil tarihindeki kur üzerinden davalıdan tahsili ile müvekkili şirkete ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili;
taraflarınca Ankara 11. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2015 / 40 Esas sayılı dosyasıyla, ... Yapı’nın Al - Agalat Hastanesi Tamir ve Yenileme İşleri Projesiyle yüklendiği işleri yerine getirmemesi, ... Yapı’nın sebepsiz zenginleşmesi nedeniyle şimdilik 100.000 Euro’nun 11.01.2011 tarihinden itibaren; ... Yapı’nın yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle şimdilik 100.000 Euro’nun, 28.02.2011 tarihinden itibaren; işleyecek yıllık döviz mevduatı faizleriyle birlikte ödenmesi talepli dava açılması üzerine ... Yapının, Mahkeme’yi yanıltmak amacıyla, VIP Gherian Başkanlık Konutları Yenileme Projesi’ni ileri sürerek, muğlak talepli açtığını bu davanın, huzurdaki davayla birleştiriliğini, dava konusuyla tamamen alakasız VIP Gherian Başkanlık Konutları Yenileme Projesi’ni öne sürerek, ödemelerin sanki bu proje için yapıldığı izlenimini yaratmaya çalıştığını, yapılacak inceleme neticesinde makbuzların, açmış oldukları haklı davanın konusunu oluşturan Al - Agalat Hastanesi Tamir ve Yenileme İşleri’ne ilişkin yapılan ödemeler olduğunun anlaşılacağını, ... Yapı'nın, ... tarafından açılan asıl davaya kadar, ...’tan Al - Agalat Hastanesi Tamir ve Yenileme İşleri Projesi’ne ilişkin herhangi bir alacak talebinde bulunmadığını, ...'ın, VIP Gherian Başkanlık Konutları Yenileme Projesi’nin sadece başlangıcında yer alarak belirli miktarda iş yaptığını ancak İdarenin (...), daha sonra, işe başka firmayla devam ettiğini, ... Yapı’nın, ...’ın, çeşitli bahanelerle ödeme taahhüdünü zamanında ve kararlaştırılan miktarda yapmadığını iddia etmesi abesle iştigal oluğunu, ...'ın ... Yapı’ya, 08.01.2009 tarihinde, Sözleşme’de belirlenmiş olan, Sözleşme Bedeli’nin %10’u tutarındaki, avansı ödediğini, ... Yapı'nın, ...’ın devamlı olarak talep etmesine rağmen, hiçbir hakediş yapmaığını, sadece avans adı altında ödemeler alığını, ...'ın, 11.01.2011 tarihi itibariyle, ... Yapı’ya, iş tamamlanmamış olmasına rağmen, Al - Agalat Hastanesi Tamir ve Yenileme İşleri”ne ilişkin sözleşme bedelini ödeiğini, ... Yapı'nın, Al - Agalat Hastanesi Tamir ve Yenileme İşleri Projesi’ni %100 oranında tamamladığı iddiasının tamamen mesnetsiz olduğunu, söz konusu işin başlama tarihinin 01.01.2008; bitim tarihinin ise 30.09.2008 olarak kararlaştırıldığını, ... Yapı'nın, projeyi zamanında tamamlayamayacağını belirterek, defalarca, ...’ın İdare’den süre uzatım almasını talep ettiğini, söz konusu projenin 2,5 yıl uzatılmasına neden olduğunu, sadece 474.417 Euro tutarında iş yaptığını, işi, yaklaşık %23 oranında tamamladığını, ...’ın, web sitesinde yayımladığı oran, ... Yapı’nın tamamlamış olduğu iş oranını değil; başka firmalara yaptırarak tamamlamak zorunda kaldığı iş oranını gösterdiğini, ...'ın, ... Yapı adına, 2008 - 2010 tarihleri arasında, Hem Türkiye’den - Hem Libya’dan olmak üzere muhtelif zamanlarda asma tavan, sıva, boya, seramik, kapı kasası ve benzeri malzemeleri satın aldığını, ...’ın, Türkiye’den aldığı malzemelerin toplamının 758.635 Euro olduğunu, Libya’dan aldığı malzemelerin toplamının ise 216.232 Euro olduğunu, ... Yapı'nın, 8 numaralı hakedişten ...’nun gönderdiği e-posta nedeniyle bilgi sahibi oldukları iddiasının gerçek dışı olduğunu, Ankara 56. Noterliği’nin, 20.10.2011 tarih ve 21612 yevmiye numaralı ihtarnamesinden, 8 numaralı hakedişten haberdar olduklarının açıkça anlaşılığını, ...'ın, 8 numaralı hakedişe göre, ... Yapı’ya, söz konusu hakedişi düzenleyip gönderiğini Ancak, ... Yapı'nın, söz konusu hakedişi, çeşitli bahanelerle imzalamayacaklarını belirttiğini, ...'ın, İdare’den, VIP Gherian Başkanlık Konutları Yenileme Projesi’ne ilişkin herhangi bir ödeme almaığını, buna rağmen, ...'ın, ... Yapı’ya, kendisinin de bizzat kabul ettiği üzere, 150.000 Euro’luk işin bedelini ödediğini, ... Yapı’nın işçilerini bu iş için değil; Al - Agalat Hastanesi Tamir ve Yenileme İşleri için kullanığını, ... tarafından yapılan ödemelerin tamamınının Al - Agalat Hastanesi Tamir ve Yenileme İşleri Projesi’ne ilişkin olduğunu, huzurdaki davanın değeri 2.500 TL’yi geçtiği için tanık dinletilmesine muvafakat etmediklerini, ... Yapı’nın, 10. ekte sunduğu e-postanın konu kısmında, “Bill of Quantities (birim fiyat listesi)” yazdığını, söz konusu tablonun, İdare ve ... arasında yapılan hakedişi değil; VIP Gherian Başkanlık Konutları Yenileme Projesi için gerekli malzeme ve miktarları gösteriğini, ...'ın, asıl davada detaylıca açıklandığı üzere, ... Yapı’nın, sözleşme gereğince sorumlu olduğu, işçi maaşlarını, şantiye yemek masraflarını ve navlun masraflarını, daha sonra ... Yapı’dan tahsil etmek amacıyla, kendi ödeiğini, ancak ... Yapının, söz konusu bedelleri daha sonra ...’a ödemediğini, ... Yapının, Al - Agalat Hastanesi Tamir ve Yenileme İşleri’ne ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmemesine rağmen, birleşen davada, söz konusu alacak kalemlerinin, VIP Gherian Başkanlık Konutları Yenileme Projesi’ne ilişkin olduğunu iddia ederek Mahkeme’yi yanıltmaya çalıştığını, ... Yapı’nın, iddia ettiği gibi, VIP Gherian Başkanlık Konutları Yenileme Projesi’nde, ...'ın herhangi bir firmayla ya da işçileriyle çalışmadığını, ... Yapı’nın, ...’la İdare arasında yapılmış hakedişleri göstermesinde hiçbir yararı bulunmadığını, zira ...'ın söz konusu işin, halihazırda tamamlanmadığını değil; ... Yapı tarafından tamamlanmadığını belirttiğini, belgelerde “sözleşme dışı işler” olarak geçen ifadenin, Al - Agalat Hastanesi Tamir ve Yenileme İşleri inşaat imalatlarının sonlandırılmasından sonra ... Yapı dışında oluşturulan tahribatların tamiri ve yeniden boyanması işlerini; ayrıca hastane 2 fazının açılması için gerekli olan işleri ve bunun gibi hastane işlerine ilişkin olduinu, söz konusu belgeler dikkatlice incelendiğinde, VIP Gherian Başkanlık Konutları Yenileme Projesi’ne ilişkin tek bir ibareye rastlanmadığı açıkça görüleceğini, ... Yapı’nın sunmuş olduğu bu belgelerin, ...’ın ... Yapı’ya Al - Agalat Hastanesi Tamir ve Yenileme İşleri Projesi için defalarca ödeme yaptığını açıkça ikrar ettiğini, ... Yapının, ne malzeme temin etme yükümlülüğünü ne de işçilik yükümlülüğünü yerine getirmediğini, ..., söz konusu malları, farklı şirketler üzerinden, Libya’ya getirdiğini, yine getirdiği malzemeleri başka firmalara yaptırmak zorunda kaldığını, ... Yapı'nın, Al - Agalat Hastanesi Tamir ve Yenileme İşleri için aldığı fazla ödemeleri, ...’a iade etmemek için, VIP Gherian Başkanlık Konutları Yenileme Projesi’ni öne sürüğünü, taraflar arasında imzalanan tek sözleşmenin Al - Agalat Hastanesi Tamir ve Yenileme İşleri Projesi’ne ilişkin sözleşme olduğunu, ...'ın, ... Yapı’nın yükümlülüğünü yerine getirmemesi nedeniyle, sözleşmede ödemekle yükümlü olduğu bedelden daha fazlasını ödediğini savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; "Ana dosyada ve birleşen dosyada dava, eser sözleşmesine dayalı olarak açılan alacak davası niteliğindedir.
Taraflar arasındaki ihtilaf ; ... Yapı.... Ltd. Şti 'nin sözleşme ile üstlendiği işi tamamlayıp tamamlamadığı, işin yapımındaki gecikmenin sebebinin kimden kaynaklandığı, taşeron ... Yapı ....Ltd. Şti 'nin işi terk edip etmediği, ... Yapı ....Ltd. Şti tarafından yapılan imalatların bedelinin ne kadar olduğu, ... İnş. ......A.Ş 'nin yapmış olduğu ödemeler ne kadar olduğu, Vip Ev projesinin ... Yapı .....Ltd. Şti 'nin işçileri ile tamamlanıp tamamlanmadığı, davalı ... Yapı .....Ltd. Şti. tarafından davacı ... İnş. .....A.Ş 'nin zarara uğratılıp uğratılmadığı, zarar varsa zara miktarının ne kadar olduğu, fazla ödemesi varsa fazla ödenen miktarın ne kadar olduğu, tutarı, birleşen davada ... Yapı şirketinin davalı ... Şirketinden alacağı bulunup bulunmadığı varsa miktarının ne kadar olduğu konularına ilişkindir.
... İnş. ......A.Ş . ile davalı ... Yapı .....Ltd. Şti. arasında 01.01.2008 tarihinde imzalanan taşeronluk sözleşmesi ile 15.09.2007 tarihli ana sözleşme uyarınca ... yüklenmiş olduğu Libya'da yapılacak Hastanenin inşaat ve mimari iş kalemlerinin teklif birim fiyat usulüyle yapımını taşeron olarak ... Yapı şirketinin üstlendiği, ayrıca ... ‘ye ait olduğu belirtilen VIP Ev ait bir kısım inşaat işlerinin de ... Yapı’ ya yaptırıldığı konularında taraflar arasında uyuşmazlık bulunmamaktadır.
Mahkememizce asıl davanın reddine, birleşen Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/88 esas sayılı dosyasında açılan davanın kabulüyle 900.000,00 Euronun davalıdan alınarak davacıya verilmesine dair verdiği karar davacı, birleşen davada davalı ... İnş .....A.Ş . vekilinin istinaf talebi üzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesinin 23/05/2024 tarih 2024/193- 2024/567 sayılı kararı ile "Mahkemece yargılama aşamasında tarafların ticari defter ve belgeleri üzerinde mali müşavir bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, ancak yurt dışındaki kayıtlar ile ilgili bir inceleme ve değerlendirme yapılmadığı, mahkemece, öncelikle davalara konu işlerle ilgili Libya ülkesinde tutulan ticari defter ve kayıtlar olup olmadığı araştırılması, bu bağlamda taraflara kesin süre verilmesi, öngörülen kesin süre içinde başkaca bir ticari defter ve belge sunulmadığı taktirde mevcut dosya delil durumuna göre karar verileceği ihtaratının yapılması, tarafların Libya ülkesinde tutulan ticari defter kayıtları veya ticari belgeler sunmaları halinde bu kayıtların bilirkişi heyetinden alınacak ek raporda incelenmesi ve değerlendirilmesi, davaya onu uyuşmazlıkla ilgili Ankara 13 ATM'nin 2011/280 Esas- 2013/197 Karar sayılı dosyasında, ... Şirketine yapılan 1.607.684,34 Euro'luk ödemenin davalı taşeron alacağından mahsup edilemeyeceği kabul edilerek hüküm kurulmuş olduğundan bu dosyanın kesinleşip kesinleşmediği araştırılarak kararın bu haliyle kesinleştiğinin tespit edilmesi halinde, yerel mahkemenin bu ödeme ile ilgili değerlendirmesinde bir isabetsizlik olmayacağı ancak, söz konusu ATM dosyasının bu ödemenin değerlendirilmesi noktasında, her iki mahkeme kabulünün aksi yönünde bir kaldırma veya bozma kararı sonrasında, davalı taşeron alacağından mahsubu gerektiği yönünde bir saptama sonucunda ve bu doğrultuda kesinleşmesi halinde ise, bu hususun iş bu davada da irdelenip değerlendirilmesi gerektiği, dosya kapsamında VIP ev inşaatı ile ilgili bir belge bulunmadığı, hükme esas alınan bilirkişi heyeti raporunda, taraflar arasında hastane inşaatı konusunda imzalanan 01/01/2008 tarihli sözleşmedeki tenzilat oranı aynen VIP ev inşaatı içinde kabul edilerek, davalı taşeronun sözleşme dışı bu iş nedeniyle olan alacağının hesaplandığı, Yargıtayın yerleşik içtihatları ile sabit olduğu üzere sözleşme dışı işlerin bedeli tespit edilirken söz konusu işin yapıldığı yer ve tarihteki serbest piyasa rayicine göre iş bedelinin hesaplanması gerektiği gereğine değinilerek kaldırılmıştır.
Sözleşmeye göre ana işveren İdare, davacı ... ...Şirketi Müteahhit, davalı ... Yapı...Şirketi Taşerondur.
Taraflar arasındaki sözleşmenin idare ile yapılan sözleşmenin konusu olan ana işler kapsamındaki inşaat ve mimari iş kalemlerinin birim fiyat usulüyle yapımı işi olduğu, işin yapımı için gerekli olan şantiyede üretilecek olan detay dizaynların da anlaşmanın kapsamına girdiği, birim fiyat tariflerinin, ana sözleşmedeki tariflerle aynı olduğu, malzeme, iş gücü, ekipman vb tüm masrafların taşerona ait olacağı, taşeronun sorumlu olacağı tüm masrafların sözleşmenin Ek-1 nde tablo halinde gösterildiği, müteahhidin bedeli mukabilinde yemek sağlayacağı, taşeronun talep etmesi halinde, anlaşma tutarının %10 oranında avans verileceği, aynı oranda taşeron hakedişinden mahsup edileceği, taşeronun aylık olarak hakediş düzenleyeceği, hakediş imalat miktarlarının müteahhidin idare ile yapacağı hakediş miktarları ile aynı olacağı, aksi halde taşeron miktarlarının revize edileceği, gönderilecek malzemelerin deniz nakliye (navlun) ve nakliye sigortası bedellerinin taşeron tarafından fatura ibrazından sonra 10 gün içerisinde ödeneceği, işe 01.01.2008 tarihinde başlanılacağı, ana sözleşmedeki sürelerin ve sonradan yapılacak değişikliklerin taşeron içinde geçerli olacağı, taşerondan kaynaklanmayan sebeplerden dolayı şantiyede işlerin durması veya işveren tarafından durdurulması ve duraklamanın 15 günden fazla sürmesi durumunda, 15 günden sonra oluşacak işçi maliyetlerinin (yemek, yevmiye) müteahhide ait olacağı, Sözleşme tutarının 2.053.227 Euro olduğu, işe başlama tarihinin 01.01.2008, işin bitim tarihinin 30.09.2008 tarihi olduğu hususlarının kararlaştırılmış olduğu anlaşılmıştır.

Kaldırma kararı öncesinde alınan birinci bilirkişi heyetinden alınan raporlarda özetle; ... Yapı ‘nın hakediş tutarının, 1 Euro= 1,714384 Libya Dinarı paritesi üzerinden 2.962.959,30 Euro olarak hesaplandığı, bu tutara kimin tarafından yapıldığı anlaşılamayan, çatı işleri imalatı bedeli 689.508,24 Euro ile peyzaj ve çevre düzenlemesi işi bedeli 169.639,71 Euro olmak üzere toplam 859.147,95 Euro nun dahil edilmediği, ayrıca sözleşme dışı 72.035,00 Euro imalat yapıldığı, dosya kapsamındaki iletilerden ve ticari defter kayıtlarından, VIP Ev projesinin inşaat işlerinin ... Yapı tarafından yapıldığı anlaşılmakla, bu işin hakedişi incelendiğinde inşaat işleri tutarının 1.187.660,28 Euro olduğunun görüldüğü, ...'ın sözleşme bedeli ile ... Yapının sözleşme bedelleri incelendiğinde 2,13 kat fark bulunduğu belirlenmekle, bu oran nazara alınarak VIP Ev projesi hakediş tutarına uygulandığında taşeron fiyatının 557.586,98 Euro olarak hesaplandığı, dolayısıyla ... Yapı'nın 625.000 Euro talebinin makul olduğu, ... Yapı'nın beyanları doğrultusunda Libya ‘da 1.192.308,98 Euro avans verildiğinin kabul edildiği, yine önceden yapılan inceleme, Türkiye'de verilen avans tutarının 600.000 Euro olarak belirlendiğini, ...'ın Türkiye de personel maaşı olarak sunduğu kayıtlardan, ... Yapı ‘nın kabul ettiği 896.543,39 Euro tutara itibar edildiği, benzer şekilde Libya ‘da personele ödenen maaş tutarının 77.737,18 Euro, personel yemeği bedelinin 135.385,52 Euro olarak dikkate alındığı, 3.578,10 Euro kıdem tazminatı ödenen personelin, ... Yapı personeli olduğu kanıtlanmadığından ödeme olarak kabul edilmediği, ... tarafından ... Yapı namına Libya ‘da toplam 426.143,85 Euro tutarında muhtelif malzeme alındığı ileri sürülmüş ise de bu hususun belgelendirilmediği, toplam yapılan ödemenin 3.008.110,65 Euro olduğu 2.962.959,30 € imalatın gerçekleştiği,Mahkemece Vib Ev inşaatının ... Yapı tarafından gerçekleştirildiği kabul edilirse ... Yapı'nın 625.000 Euro alacağının dikkate alınması gerektiği şeklinde görüş bildirilmiştir.

Kaldırma kararı öncesinde itirazlarda dikkate alınarak Mahkememizce resen seçilen ikinci bilirkişi heyetinden alınan raporlarda özetle; davacı 2.969.347,11 € kesinti ve ödeme yapıldığı ... Yapı'nın 21.11.2010 tarihi itibariyle yaptığı AL ALAGAT Hastanesi imalat tutarının 2.337.664,39€ olarak hesap edildiği (2.969.347,11€-2.337.664,39)=631.682,72€ fazla ödendiği, birleşen dosya davacısının alacağı bulunmadığı yönünde görüş bildirilmiştir

Kaldırma kararı öncesinde itirazlarda dikkate alınarak Mahkememizce resen seçilen üçüncü bilirkişi heyetinden alınan raporlarda özetle;Alternatifli görüş beyan edilmiş olup; 1 Numaralı Seçenekte; işin maliyetinin 4.642.887,50 € olduğu, buna karşılık davalının ödemesinin 2.969.341,11 € olduğu, (4.642.887,50 €-2.969.341,11 €)= 1.673.546,39 € davacının, davalıya bakiye ödemesi gereken tutar olduğu, 2 Numaralı seçenekte; işin maliyetinin 4.642.887,50 € olduğu, buna karşılık davalının ödemesinin 3.607.684,58 € olduğu (4.642.887,50€-3.607.684,58 €)=1.035.202,92 € davacının davalıya ödenmesi gereken bakiye tutar olduğu, iki seçenek arasındaki 638.343,47 € farkın ... Firması Faturaların birinci seçeneğe dahil edilmemesi, iki numaralı seçenek dahil edilmesinden kaynaklandığı, 3 Numaralı seçenekte; işin maliyetinin 4.017.887,50€ davalıya ödenen tutarın 2.819.341,11 € olduğu ( 4.017.887,50€ -2.819.341,11 €)=1.198.546,39 € davacının davalıya ödemesi gereken bakiye tutar olduğu, 4 Numaralı seçenekte; işin maliyetinin 4.017.887,50€ davalıya ödenen tutarın 3.457.684,58 € olduğu (4.017.887,50€ - 3.457.684,58 €)= 560.202,92 € davacının davalıya ödemesi gereken bakiye tutar olduğu, 3 ve 4 numaralı seçenek arasındaki 638.343,47 € farkın nedeninin ... firması faturasının 3 numaralı seçenek hesaplamaya dahil edilmeyip 4 numaralı seçenekte hesaplamaya dahil edilmesinden kaynaklandığı bildirilmiştir.

Kaldırma kararı öncesinde itirazlarda dikkate alınarak Mahkememizce resen seçilen dördüncü bilirkişi heyetinden alınan 04.01.2023 tarihli raporda özetle; gecikmenin bir bölümünün, işin yapımındaki aksamalardan kaynaklandığı düşünülse dahi ... Yapı'nın üstlendiği işlerin, hastanedeki tüm işlerin yaklaşık %26,75 ‘lik kısmına karşılık geldiği, gecikmenin dava konusu %26,75'lik kısımdan mı yoksa kalan %73,25 'lik kısımdan mı kaynaklandığı da dosya içeriğinden anlaşılamadığı, Şirket yetkilisinin bir kısım iletisinde tüm taşeron ekiplerine hızlanmaları hususunda genel uyarıda bulunduğu, ...'ın, gecikmeye ilişkin olarak doğrudan ... Yapı ‘ya gönderdiği bir ihtarnamesine rastlanmaığı Yine dosyaya sunulu gerek işveren şirketin şirket içi, gerekse taraflar arasında gönderilen iletilerden, işin yapımı sırasında ... ‘ın ödemelerinde aksamalar olduğu, sonuç olarak, ... Yapı ‘nın işi geciktirdiği hususunu dosya kapsamından tespit edilemediği, davacı tarafça ... Yapı ‘nın işi tamamlamadan sahayı terk ettiğinin ileri sürüldüğ, ... yetkilisinin 13.02.2012 tarihli iletisinde, 21.11.2010 tarihli 8 no’lu hakedişi ... Yapı‘ya göndererek, kendi hakedişini düzenlemesini istediği belirlenmekle, en azından hakediş tarihine kadar ... Yapı ‘nın faaliyetini sürdüğünü kabul ettiği, 11.02.2011 tarihinde şantiyede yapılan taşeronlar toplantısına ... Yapı yetkilisi ... ‘ın da katıldığı, toplantı tutanağını imzaladığının belirlendiğini, Ülkede yaşanan iç savaş sebebiyle Türk Büyükelçiliğin uyarısı üzerine şantiyenin ve ülkenin 25.02.2011 tarihinde terk edildiği, ... çalışanı ... ‘ün 22.02.2011 tarihinde ... yönetim kurulu üyesine ve diğer yetkililerine, ayrıca ... Yapı ‘da dahil tüm taşeronlara gönderdiği iletisinden, şantiyede ... Yapı ‘nın isimleri listelenmiş 62 personelinin bulunduğu, 62 personelin hiçbir imalat yapmadan uzun süre sahada boş şekilde beklemesinin hayatın olağan akışına uygun olmayacağı, dosya kapsamındaki muhtelif belgelerden, ... Yapı’nın Aralık/2010, Ocak/2011 aylarında Libya ‘ya muhtelif malzemeler (evye dolabı, evye tezgahı, hemşire ve karşılama bankosu, wc / duş kabini, proline tezgah, banyo aksesuarları, polyself tesviye şapı, süpürgelik vb) gönderdiği, ... Yapı’ nın şantiyenin kapandığı 25.02.2011 tarihine kadar şantiyede çalışmalarını sürdürdüğü kanaatine varıldığı, davacının 21.11.2010 tarihli 8 no’lu hakedişindeki metrajlar dikkate alınarak hesaplama yapıldığı, keşif özeti ile 8 no’lu hakediş icmal sayfası karşılaştırıldığında, bazı imalat kalemlerinin sözleşme eki keşif özetinde yer almadığı, dolayısıyla birim fiyatının önceden belirlenmediği, daha sonrada fiyat hususunda anlaşma yapılmadığı, bu nedenle kararlaştırılmayan birim fiyatların tespitinde, ...'ın idare ile olan birim fiyatına hesaplanan tenzilat oranı uygulanarak, birim fiyat belirlendiğini, buna göre ... Yapının 21.11.2010 tarihi itibariyle hastane inşaatına ilişkin imalat tutarı 3.819.872,00 Euro olarak hesaplandığı, bu tutar içerisinde 21.11.2010 – 25.02.2011 tarihleri arasında yapılan imalatlar ve ihzarat tutarlarının yer almadığı, sözleşme keşif tutarı 2.053.227 Euro olup, ekli hakediş tutarı 3.819.872,00 Euro dikkate alındığında, sözleşme bedelinden fazla imalat yapıldığı, ... Yapı 21.11.2010 tarihinden sonra ... adına, toplam 78.668,50 Euro tutarında fatura düzenleyerek, malzeme gönderdiği,söz konusu malzemelerin, ya bu süreçte imalata dönüştürüldüğü ve/veya ... depolarında durduğu, en azından malzeme tutarının ... Yapı alacağına eklenmesinin hakkaniyetli olacağı, ... yetilisi ... tarafından imzalanan tutanakların genellikle işçilik yevmiyelerinden ve bir kısım malzemeden kaynaklandığı, raporlarında tablo halinde düzenlenen sözleşme dışı işçilik ve malzeme bedeli tutarı 76.086,97 Euro (89.854,05 USD karşılığı) nun ... Yapı alacağına ilave edilmesi gerektiği,
... vekili her ne kadar inşaatta kısmen çalışıldığını,VIP Ev inşaatının başka bir firma tarafından tamamlandığını ileri sürmüş ise de; ... yetkilisi ...'nun, şirket yetkililerine gönderdiği 26.06.2008 tarihli elektronik iletisinde, VIP Ev'in tüm inşaat işlerinin ileti tarihi itibariyle tamamlandığını, ... Yapı yetkilisi Tuncer ...’ le yapılan sözleşme gereğince VIP Ev işinin ödemelerinin ... sorumluluğunda olduğunu, 150.000 Euro dolayındaki borçları için çek verilmesini bildirdiği, ...‘ın da 27.06.2008 tarihinde 29.08.2008 vade tarihli 150.000 Euro bedelli çek verdiği, ... yetkilisinin iletisi dikkate alındığında, VIP Ev inşaatının tüm inşaat işlerinin ... Yapı tarafından yapıldığı kanaatine varılıldığı, VIP Ev'le ilgili dosya içeriğinde herhangi bir proje, keşif özeti, ataşman, taraflarca tanzim edilen hakediş, tespit vb belge bulunmadığı, dosya kapsamındaki mevcut hakedişten VIP Ev ‘in inşaat tutarının; 583.702,98 Euro olabileceğinin hesaplandığı,
... vekili de ... firmasından, ... Yapı adına 638.343,47 Euro tutarında alım yapıldığını, bu tutarın, ... Yapı alacağından tenzil edilmesi gerektiği ileri sürdüğü, ... Yapı vekilinin ise ... ‘ın Libya ‘da birden fazla inşaatı olduğunu, malzemeleri teslim almadığını beyan ettiği, ... vekilin delilleri arasında, ... firmasından alındığı belirtilen malzemelerin davalı ilgililerince imzalı sevk irsaliyelerine, ... Yapı’ya teslim edildiğine ilişkin teslim tutanağına ve/veya bahse konu malzemelerin ... tarafından temin edilmesi yönünde ... Yapı’ nın talebine rastlanmadığını, mevcut belgelere göre bu aşamada bahse konu 638.343,47 Euro ‘nun ... Yapı alacağından düşülmesinin yerinde olmayacağı, bu durumdae ... Yapı ‘nın toplam alacağı:
4.577.025,45 Euro olarak hesaplandığı, davacı tarafın davalıya Türkiye yaptığı ödeme tutarının 621.236,46 € olduğu, dosya kapsamında sunulan davacı vekilin dilekçesi ile davalı tarafından 10.06.2020 tarihli dilekçesi ekinde sunulan mukayeseli ödemeler tablosuna, taraflar arasında cari hesaplara göre; davacı tarafından davalıya yapılan ödeme toplamının 2.969.341,11€ olduğu,
Asıl davada; davacı ... AŞ sebepsiz zenginleşme talebiyle 100.000 € talebinde bulunmuş ise de davalının sebepsiz zenginleşmesi tespit edilemediği, davacı ayrıca davalı adına yapılan işlerden dolayı 100.000 € alacak talebinde bulunmuş ise de bu yönde bir alacağı hesaplanamadığı (davacının davalı adına yaptığı ödeme 621.236,46€ olduğu yapılan iş toplamına nazaran davacı tarafından yapılan ödeme düşük kaldığından ve bu ödeme davacının yaptığı toplam ödeme içerisine dahil edilmiş olduğundan ayrıca nazara alınmadığı)
Birleşen Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesi 2015/88 E.sayılı Dosyasında: İnşaatın Toplam Maliyeti 4.577.025,45 € olarak hesaplandığı, 2.969.341,11€ davalı ... AŞ nın ödemesi ve 638.343,47 € ...'a yapılan ödeme nazara alındığı takdirde ( 4.577.025,45 € - (2.969.341,11 € ' + 638.343,47 €) =) 969.340,87 € davacı ... Yapı Şirketini bakiye alacağı hesaplandığı, ... ödemesi kabul edilmediği takdirde davacının bakiye alacağının (4.577.025,45 € - 2.969.341,11 €=) 1.607.684,34 € hesaplandığı bildirilmiştir.

Kaldırma kararı sonrasında kaldırma kararı doğrultusunda davacı davalı ... vekiline Libya 'da bulunduğunu bildirdiği ticari kayıt ve belgelerin dosyaya ibraz edilmesi için süre verilmiş; ... vekili 17/10/2024 tarihli dilekçesinde Libya"da bulunan belgelerin " ... - Minister of Finence " isimli şirket yetkilisi tarafından "... " adresinde tutulduğunu bildirmiş ve Libya 'de tutulan belgeler Arapça olduğundan belgelerin getirtilerek yapılacak incelemenin bildirilen adreste Arapça bilen tercüman bilirkişi ve Mali Müşavir bilirkişi ile yapılmasını talep etmiş; Libya'da bulunduğunu bildirdiği kayıt ve belgeleri dosyaya ibraz etmemiştir. Bunun üzerine 05/12/2024 tarihli duruşmada davacı- davalı ... vekiline Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesinin kararı doğrultusunda belgeleri dosyaya ibraz etmesi için kesin süre verilmiş, Libya 'dan fiilen evrak getirtilmesi istinabe yolu ile mümkün olmadığından istinabe talebi red edilmiş, davacı- davalı vekili tarafından dosyaya belge ibraz edilmemiştir.
Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2011/280-2013/197 E-K sayılı dosyası incelenmiş ; davacı ... İnş. .....Kollektif Şti. Tarafından ... İnş.......A.Ş aleyhine Libya Al- Agalat Hastanesinin yenileme ve tamir işi kapsamında satılan ürünlerin bedelinin tahsili için başlatılan takibe yapılan itirazın iptali istemiyle dava açıldığı, Mahkemece davanın kısmen kabulüyle 888.236,97 TL asıl alacak yönünden itirazın iptali ile takibin devamına karar verildiği, kararın Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 2013/15855- 2014/11742 sayılı ilamıyla Onanarak kesinleştiği anlaşılmıştır.

Mahkememizce kaldırma kararı sonrasında bilirkişiler ... 'dan alınan 17/03/2025 tarihli ek raporda özetle; Ankara BAM kaldırma kararında, VIP ev inşaat kapsamında yapılan imalatların yapıldığı tarihteki yerel bedelinin tespit edilmesi gerektiği görüşüne yer verilmiş ise de talimatla iş bedelinin Libya 'da tespit ettirilmesinin takdiri Sayın Mahkemeye ait olduğu, heyetçe taraflar arasındaki asıl sözleşme kapsamında uygulanan ihale tenzilatı göz önüne alınarak aynı oranı VIP ev işine de uygulandığı,... İnş. İnşaat Malz. Tic. A.Ş. Şirketine 06.03.2025 tarih saat 11: 00-13: 30 arasında yerinde inceleme yapıldığı, Uluslararası Muhasebe sistemine göre her ülkenin kanunlarına göre o ülkenin diline göre ticari defter tutulması, Tutulan defterin yeminli müşavire çevri yapılarak Ticari defterleri inceleme hazır hale getirilmesi gerektiği; (örneğin İngiliz yasalarına göre tutulan defterin Türkiye'de inceleme esnasında Türkçeye çevrilmesi) bu tür bir defter olmadığı, inceleme sırasında: Dava dışı ... İNŞAAT TAAH. TİC. ... Libya'da ... İnş. İnşaat Malz. Tic. A.Ş. 638.343,48$ kestiği malzeme dava konusu hastanede kullanıldığının excel üzerinde gösterildiği, dava konusu hastanede çalışan işçilere ait 2011 Yılı Ocak ayı bordrosu ve Şubat ayına ait bordro sunulmadığı, excel ortamında ; Ocak ayı 2011 ayına 91.713,13 $ Dolar Şubat ayı 86.138,00$ Dolar işçilere Toplam ( 91.713,13$+86.138,00$)=177.851,13$ ödemeler sunulduğu ancak dava konusu hastanede çalışan ve ... İnş. İnşaat Malz. Tic. A.Ş. birlikte takip edildiği belirtildiği, ... YAPI ADINA LİBYA'DA YAPILAN MASRAFLAR adı altında excel ortamında: 157.343,06 $ faturalar sunulduğu. davacı ... İnş. İnşaat Malz. Tic. A.Ş. 06.03.2025 tarih saat 11: 00-13: 30 saatleri arasında yapılan incelemede Libya ülkesinde tutulan ticari defter ve kayıtlar sunulmadığı, BAM kararında teslim belgesi bulunmayan toplam bedelleri 78.668,50 Euro olan 4 adet faturaya dayanılarak talep edilen malzeme bedellerinin davalı taşeron alacağından mahsup edilmesi gerektiği yönündeki değerlendirmenin isabetli olmadığı, Sırf fatura düzenlenmesi, bir teslim belgesi veya karşı taraf imzalı başkaca bir belge bulunmadıkça yahut bu faturaların alındığına ilişkin bir ticari defter kaydı olmadıkça faturada yazılı malzemelerin teslim edildiğini göstermeyeceği belirtilmiş ise de bu hususta defter ve mali kayıtlar incelenmediğinden tespit yapılamadığı, Sözleşme dışı "VIP ev" inşaatı işinin bedeli belirlenirken mahalli serbest piyasa rayicinin içerisinde malzeme bedellerinin de zaten yer alacağı açık olup ancak mahalinde bir inceleme yapılamadığından bu hususta BAM kararında işaret edilen tespit yapılmasının imkanı olmadığı görüş ve kanaati bildiriliştir.
Davacı davalı ... vekilinin itirazları üzerine alınan 11/11/2025 tarihli ek raporda özetle; Libya ‘da bulunan ticari defter ve kayıtlar ticari defterler flash bellek içerisinde bulunmadığı. Davalı vekili tarafından dosyaya ... marka flaş bellek içerisinde sunulan belgelerin incelenmiş, flaş bellet içinde 06.03.2025 tarihinde yerinde yapılan inceleme sırasında slayt ortamında ve fiziki olarak aynı belgelerin ödeme emri, ödeme makbuzları, tediye makbuzları, cari ekstreler, maaş bodroları ve personel ödemelerine ilişkin belgelerin bulunduğu, raporu etkileyecek unsur bulunmadığı kanaati bildirilmiştir.
Asıl dosyada yönünden; tarafların kabulünde olan 01.01.2008 tarihinde imzalanan taşeronluk sözleşmesi uyarınca davalı ... Yapı Mak .Oto. San.Tic .Ltd. Şti.'nin taşeron olarak Al-Algalat hastanesi tamir ve yenileme işlerini malzeme +işçilik yapmak üzere birim fiyat usulüyle üstlendiği ayrıca ... ‘ye ait olduğu belirtilen VIP Ev inşaat işlerinin de ... Yapı’ ya yaptırıldığı, bu inşaat için taraflar arasında ayrıca bir sözleşme düzenlenmediği, davalı birleşen davada davacı ... Yapı Mak .Oto. San.Tic Ltd. Şti.'nin 01.01.2008 tarihli Taşeronluk Sözleşmesi uyarınca Libyada bulunan Hastane inşaatında imalatlar yaptığı, iç savaş sebebi ile ülkenin terkedildiği 25 Şubat 2011 tarihine kadar davacı ... Yapı Mak .Oto. San.Tic .Ltd. Şti.'nin çalışanlarının Libyadaki Şantiyede bulundukları, davacı ... Yapı’nın şantiyenin kapandığı 25.02.2011 tarihine kadar şantiyede çalışmalarını sürdürdüğü, bilirkişilerce davacının 21.11.2010 tarihli 8 no’lu hakedişindeki metrajlar dikkate alınarak hesaplama yapıldığı, davacı ... İnş.İnş.Malz.Tic.A.Ş. vekili tarafından işin devamı srasında ... Yapı Mak .Oto. San.Tic .Ltd. Şti.'nin işyerini terk ettiği, Vip Ev inşaatınında sonradan başka bir firma tarafından tamamlandığı, ... İnş.İnş.Malz.Tic.A.Ş.'nin taşeron ... Yapı Mak .Oto. San.Tic .Ltd. Şti.'nin yapmış olduğu imalat bedelinden fazla ödeme yapılması nedeniyle ... Yapı’nın sebepsiz zenginleştiği, ... Yapı'nın, kendi yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle, ...’ın uğradığı zararları tazmin etmek zorunda olduğu belirterek asıl davada, alacak ve tazminat talep etmiş ise de, davacı tarafça taşeron ... Yapı’nın işi terk ettiğine, yükümlülüklerini yerine getirmediğine, sebepsiz zenginleştiğine, hastane inşaatınınVip Ev inşaatının ... Yapı tarafından tamamlanmadığına, başka firmalar yada ... tarafından tamamlandığını ispatlayamadığı anlaşıldığından asıl davada davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
Birleşen dosya yönünden ; kaldırma kararında her ne kadar VIP ev inşaatı için davalı taşeronun sözleşme dışı bu iş nedeniyle olan alacağının Yargıtayın yerleşik içtihatları gereğince işin yapıldığı yer ve tarihteki serbest piyasa rayicine göre hesaplanması gerektiğine değinilmiş ise de taraflarca işin yapıldığı tarihteki Libya Ülkesindeki rayiç piyasa değerlerine ilişkin her hangi bir belgenin dosyaya ibraz edilmediği, VİP ev inşaatı işinin sözleşmenin yapılmasından sonra davacı tarafından davalı ile yapılan sözlü anlaşmaya dayanılarak yapıldığı, bilirkişiler tarafından Libya Ülkesinde inşaatın yapıldığı tarihteki rayiç piyasa değerlerinin bilinmesinin mümkün olmadığı, davalı ... İnş.İnş.Malz.Tic.A.Ş. Vekili tarafından dosyaya Libya Ülkesinde bulunduğu bildirilen belgelerin ibraz edilmediği bu nedenle de Mahkememizce benimsenen bilirkişi raporunda hastane inşaatı için sözleşmede kararlaştırılan birim fiyatlar üzerinden ve 21.11.2010 tarihli 8 no’lu hakedişindeki metrajlar dikkate alınarak hesaplama yapıldığı, keşif özeti ile 8 no’lu hakediş icmal sayfası karşılaştırıldığında, bazı imalat kalemlerinin sözleşme eki keşif özetinde yer almayan imalatlar olduğu, ... Yapı...Şirketinin sözleşme dışı birkısım imalatların yapım işini de gerçekleştirdiği, ayrıca ... İnş.İnş.Malz.Tic.A.Ş.'nin yapımını üstlenmiş olduğu Vip Ev inşaatınında ... Yapı Mak .Oto. San.Tic .Ltd. Şti. tarafından yapılmış oluğu, bu işten dolayı ... yapının 583.702,98 Euro alacağa hak kazandığı, bilirkişilerce birleşen dosya davacısı ... Yapı Mak .Oto. San.Tic .Ltd. Şti.nin, hastane inşaat işi ve Vip Ev inşaatınından dolayı 4.577.025,45 € alacak hesaplandığı bu tutardan davalı ... İnş.İnş.Malz.Tic.A.Ş.'nin yapmış olduğu toplam 2.969.341,11 € tutar düşüldüğünde 1.607.684,34 € birleşen dosya davacısı ... Yapı Mak .Oto. San.Tic .Ltd. Şti.nin bakiye alacağı bulunduğu, 13 Asliye Ticaret Mahkemesinin kararının onanarak kesinleştiği, bu nedenle de dava dışı ... İnşşaat Taahhüt Ticaret Kollektif Şirketinin inşaat malzemesi satışına ilişkin 638.343,47 € fatura bedelinin ... İnş.İnş.Malz.Tic.A.Ş.'nin ödemesi olarak iş bu davada dikkate alınamayacağı, davacı birleşen dava davalısı ... İnş.İnş.Malz.Tic.A.Ş.'nin buna ilişkin taleplerinin yerinde olmadığı" anlaşıldığından birleşen dosyada taleple bağlı kalınarak davanın kabulüne dair aşağıda yazılı karar verilmiştir."

Davacı - Birleşen dosyada davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; yerel mahkemece daha önceden dosya kapsamında verilen Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesince verilen 2024/193 Esas - 2024/567 Karar ilamı gereklerinin yerine getirilmediğini, yerel mahkemece alınan bilirkişi raporunun eksik ve hatalı olduğunu, hükme esas alınamayacağını, bilirkişi raporuna karşı yaptıkları itirazların dikkate alınmadığını, davalı şirketin hakediş tutarlarının hatalı hesaplandığını, taşeron sözleşmesi eki keşif icmalinde yer almayan imalat kalemlerinin ... Yapı tarafından yapıldıkları iddia ve ispat edilmemiş olmasına rağmen, hakediş hesabına dahil edilmelerinin hatalı olduğunu, yine malzemelerin şantiyeye sevki, kullanıldığı yada müvekkiline teslim edildiğinin ispat edilmediğini, salt fatura tanzim edilmiş olmasının alacağın varlığını kanıtlayamayacağını, hakediş ödemelerinin yapılmamışken davalının sözleşmeyi feshetmek yerine Libya'da savaş ortamının olduğu tarihlerde şantiyeye yeni malzeme sevk ettiğinin kabul edilmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, müvekkilince davalı - karşı davacı şirkete 4.717.792,46 EURO ödeme yapıldığını, ... faturalarına konu tüm malzemelerin temininin 01/01/2008 tarihli sözleşme kapsamında müvekkilinin yükümlülüğünde olmasına rağmen bedelinin Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesinde yapılan yargılama neticesinde müvekkiline ödettirildiğini, yerel mahkemece eksik inceleme ve araştırma neticesinde verilen kararın isabetli olmadığını ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Asıl ve birleşen dava, eser sözleşmesine dayalı alacak istemine ilişkindir. Asıl dosya davacısı yüklenici, asıl dosya davalısı iş sahibidir. Mahkemece asıl davanın reddine, birleşen davanın kabulüne karar verilmiş olup, hüküm davacı - birleşen dosya davalısı vekilince istinaf edilmiştir.
İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında, Dairemizin kaldırma kararı doğrultusunda gerekli araştırma ve incelemelerin yapıldığı, mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, davacı - birleşen dosya davalısı vekilinin istinaf başvurusunun esas yönünden reddine dair hüküm kurmak gerekmiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Davacı - birleşen dosya davalısı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2-Davacı - birleşen dosya davalısından asıl dava yönünden alınması gereken 732,00 TL istinaf karar harcı peşin alındığından, asıl dava yönünden başkaca harç alınmasına yer olmadığına,

3-Davacı - birleşen dosya davalısından birleşen dava yönünden alınması gereken 172.141,20 TL istinaf karar harcından peşin alınan 42.303,30 TL harcın mahsubu ile bakiye 129.837,90 TL harcın birleşen dosya davalısından tahsili ile hazine'ye irat kaydına,

4-İstinaf başvurusu nedeniyle davacı - birleşen dosya davalısı tarafından yapılan yargılama giderlerinin ve istinaf kanun yoluna başvurma harcının davacı - birleşen dosya davalısı üzerinde bırakılmasına,

5-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından davalı - birleşen dosya davacısı yararına vekalet ücreti taktirine yer olmadığına,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 6100 Sayılı HMK'nın 361. maddesi gereğince kararın taraflara tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde Yargıtay'da TEMYİZ yolu açık olmak üzere 09/04/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.