İSTANBUL 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Zayi Belgesi Verilmesi
Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA: Davacı tarafından Mahkememize sunulan dava dilekçesinde özetle; " Şirketimize ait Genel Kurul Karar Defteri ve Pay Defteri, önceki muhasebecimiz tarafından kaybedilmiş olup yapılan tüm aramalara rağmen bulunamamıştır. Vergi Usul Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu gereğince, bu defterler için zayi belgesi alınması zorunlu hale gelmiştir. Bu nedenle adı geçen defterlerin zayi olduğunun tespit edilerek tarafımıza zayi belgesi verilmesini.." talep ve dava etmiştir.
(II) YARGILAMA SÜRECİNDE TOPLANAN DELİLLER:
(1) Y a z ı l ı D e l i l l e r ;
Davacıya zayi belgesi verilmesi talep edilen defter ve kayıtların ikincil örneklerin temin edilip edilmeyeceği hususunda: Gelir İdaresi Başkanlığına başvurusu olup olmadığı ve yine zayi talep edilen belge ve defterlere ilişkin olarak e-defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlarında evrak ve defterlerin bulunup bulunmadığı hususunda beyanda bulunmak üzere 2 haftalık kesin süre verilmesine beyanda bulunulmaması halinde Gelir İdaresi başkanlığına başvuruda bulunulmadığının ve özel entegratör kuruluşlarında evrak ve defterlerin bulunmadığının kabul edileceğinin ihtarına karar verilmiştir.
5 numaralı ara karar uyarınca başvuruda bulunulduğunun beyan edilmesi halinde GİB'e müzekkere yazılarak başvuru evrakının ve verilen cevabi yazının davacı yana tebliğine ilişkin belgelerin gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.
Davacı şirket yetkilisine şirket karar defterinin hangi şartlar altında ve hangi tarihte zayi olduğuna dair açıklama yapmak üzere iki haftalık kesin süre verilmesine, aksi halde dosyanın mevcut haliyle karara çıkacağının ihtarına karar verilmiştir
... Ticaret Sicil Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak ... Şirketi (Vkn:...) için ticaret sicil kayıtlarının araştırılarak mahkememize gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.
Dava; davacı şirketin genel kurul karar defteri ve pay defterinin zayi olduğundan bahisle açılan davada zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.
TTK'nin 82/7 maddesinde, "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiştir.
TTK'nin 82/7 maddesi uyarınca, tacir, saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgelerin kaybolduğunu öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde zayi belgesi verilmesini istemelidir. Aksi halde istem hakkını kaybeder. Çünkü belirtilen otuz günlük süre hak düşürücü süredir.
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesinin ... Esas,... Karar sayılı ilamında vurgulandığı üzere; "... 6102 Sayılı TTK 82/7 madde uyarınca bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içerisinde ziyaı uğraması halinde ziyanın öğrenildiği tarihten itibaren 30 gün içerisinde ticari defterlerin zayi olduğuna dair belge verilmesinin talep olunması gerekmektedir. Tacirin, TTK'nun 82/7. maddesindeki düzenlemeden faydalanabilmesi için öncelikle ticari defterlerin korunması amacıyla gerekli dikkat ve ihtimamı göstermesi gerekmektedir. Tacirin ticari defterlerini korumada gerekli dikkat ve özeni göstermediği hallerde zayi belgesi verilmesi talep edilemez. Somut olayda; davacı şirket yetkilisi, dava dilekçesinde müvekkili şirket hissedarının 20/12/2023 tarihinde taşınma sırasında müvekkili şirkete ait defterinin de içinde bulunduğu koliyi kaybettiğini, istinaf dilekçesinde ise bu durumun 09/08/2024 tarihinde öğrenildiğini, öğrenildikten sonra süresi içerisinde zayi belgesi istemli dava açıldığını beyan etmişse de; tacir olan davacının taşınmadan hemen sonra basiretli bir tacir olarak ilgili defterlerin durumunu kontrol ederek zayi olup olmadığının tespitini yapması ve 30 günlük yasal süre içerisinde dava açması gerekirken; ilgili defterlere ihtiyaç duyulduğunda zayi olduğunu fark ederek 30 günlük hak düşürücü süre geçtikten sonra zayi belgesi talep ettiği anlaşılmaktadır. Açıklanan nedenlerle; davacı şirket defterinin taşınma esnasında kaybolduğu iddiasının kanunda öngören tacirin iradesi dışında defterlerin yok olmasını sağlayıcı sebep olarak kabul edilemeyeceği, davacının basiretli bir tacir olarak gerekli özeni göstermediği; taşınma sırasında defterin kaybolduğunun ileri sürülmesi defterlerin muhafazasında gerekli özenin gösterilmediğinin anlaşıldığı,zayi belgesi talep koşulları bulunmadığı anlaşıldığından davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığından karara yönelik ileri sürülen istinaf sebebleri yerinde görülmeyerek başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir...".
Somut olayda zayi belgesi isteyen istemde bulunan, dava dilekçesinde şirkete ait genel kurul karar defteri ve pay defterinin kaybedildiği iddiasıyla zayi belgesi verilmesini istemiştir. Mahkememizce tensip zaptı 7 nolu ara kararı ile davacı şirket yetkilisine şirket karar defterinin hangi şartlar altında ve hangi tarihte zayi olduğuna dair açıklama yapmak üzere iki haftalık kesin süre verilmesine, aksi halde dosyanın mevcut haliyle karara çıkacağının ihtarına karar verilmiş; tensip zaptı tebliğ edilmiş, davacı şirket yetkilisi tarafından 27/01/2026 tarihinde beyan dilekçesi sunulmuştur. 27/01/2026 tarihli beyan dilekçesinde davacı şirket yetkilisi; 2024 yılı sonu itibarıyla önceki mali müşavirden defterler devir alındığında karar defterinin eksik olduğunu beyan etmiştir. Tacirin yukarıda bahsedilen yasa hükmünden yararlanabilmesi için ticari defter ve belgelerinin korunabilmesi amacıyla gerekli dikkati ve özeni göstermiş olması gerekmektedir. Ayrıca, zayi durumunun tacirin iradesi dışında meydana gelmesi zorunludur. Anılan düzenleme göz önüne alındığında, istemde bulunan şirket temsilcisi zıyaını istediği defterlerinin 2024 yılı sonunda kaybedildiğinin fark edildiğini belirtmekle, zayi belgesi verilmesi isteminde TTK'nın 82/7. maddesinde öngörülen otuz günlük hak düşürücü süre geçtikten sonra başvurulduğu anlaşıldığından, istemin reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
1-Davanın REDDİNE,
2-Karar tarihi itibariyle 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken harç peşin alındığından tekrar alınmasına yer olmadığına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Taraflarca yatırılan gider ve delil avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde HMK.m.333 hükmü uyarınca ilgili tarafa iadesine,
Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde mahkememize veya bulunulan yer asliye ticaret mahkemesine dilekçe ile başvurmak koşuluyla İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere davacı tarafın yokluğunda oybirliğiyle karar verildi. 09/04/2026