BURSA
Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
Davacı vekili 24/04/2024 tarihli dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin ... ... Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi'nde İşletme Bölümü öğrencisi olduğunu, Müvekkilinin 2022-2023 eğitim öğretim yılında öğrenim görmekteyken yurt hizmetlerinden yararlanmak için davalı taraf ile sözleşme imzalamıştır. Davalı taraf ... işlettiğini, müvekkiline sözleşme uyarınca davalı taraf tarafından 17/08/2022 tanzim tarihli senetlerin imzalatıldığını, davalı tarafça müvekkili aleyhine 25/02/2023, 25/03/2023,25/04/2023, 25/05/2023,25/06/2023 vade tarihli senetler uyarınca ... 12. İcra Müdürlüğü'nün 2023/... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, başlatılan icra takibi usul ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkilinin borçlu olmadığının tespiti amacıyla dava açtıklarını, müvekkili tarafından imzalanan senetlerin geçersiz olduğunu, çünkü senetlerin kanunun emredici hükmüne aykırı olarak, nama yazılı değil de emre yazılı olarak düzenlendiğini, lehtar kısmına bakıldığında ... yazdığını, Zira takip talebine konu senetlere bakıldığında "emre muharrer" ve "emrühavale" kayıtları içerdiği görüldüğünü, bu kayıtları içeren senetler emre yazılı senet olduğundan geçersiz olduğunu, bu nedenle davalının lehtar olduğu anlaşılmadığından senet geçerli bir senet olmadığından hüküm ve sonuç doğurmayacağını, tüm bu nedenlerle müvekkilinin işbu emre yazılı senetlerden kaynaklı olarak herhangi bir borcu bulunmadığını, mahkemenizce senedin geçersiz olduğuna dair talepleri kabul görmez ise 6 Şubat 2023 tarihinde ülkemizde yaşanan ... Depremi'nin ardından ülke genelinde uygulanan online eğitim nedeniyle öğrenim sürecini ailesinin yanında sürdürdüğünü, ...’ın yerleşik içtihatlarında depremin mücbir sebep sayıldığını, bu durumda müvekkilinin kızının okula devam etmediği sürelerin ücretinin talep edilmesnin Türk Borçlar Kanunu ve ... kararlarına aykırı bir hareket teşkil ettiğini, taraflar arasında sözleşmenin düzenlendiği tarih olan 17/08/2022 tarihi itibariyle yürürlükte olan ... sayılı ... Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği'nin 36/8. Maddesi uyarınca asla kabul anlamına gelmemekle birlikte davalının senet bedellerinin en fazla %30'unu talep edebilmesinin mümkün olduğunu ancak davalı tarafça yönetmelik hükümlerine aykırı davranarak senetlerdeki bedelin tamamının icra takibine konu edildiğini, ayrıca müvekkili 2023 Şubat ayında da yurtta kalmadığını o dönem ara tatil olduğundan ailesinin yanında kaldığını, müvekkilinin 25.02.2023,25.03.2023,25.04.2023,25.05.2023,25.06.2023 vade tarihli senetlerde belirtilen tutarda borcu bulunmadığını, ... 12. İcra Müdürlüğü'nün 2023/... Esas sayılı dosyası ile senetlerin tamamı hakkında icra takibi başlatılmış olduğundan senetlerin tüketici müvekkili yönünden geçersiz olması nedeniyle müvekkilinin davalı tarafa her hangi bir borcu olmadığını, mahkemenin aksi kanaati halinde ise söz konusu takibin % 30'u aşan tutar üzerindeki borcu kabul etmediklerini, ayrıca müvekkili icra takibinden önce 14.07.2023 tarihinde 2.000,00 TL tutarında ödeme yaptığını, banka dekontunu ekte sunduklarını, davalı tarafça yapılan icra takibi işbu dava tarihi itibariyle henüz kesinleşmediğini, ancak müvekkili üniversite öğrencisi olup henüz ödeme yapma imkanı bulunmadığından telafisi imkânsız zararlar doğmaması ve hak kaybı yaşanmaması için öncelikle ve ivedilikle teminatsız mahkeme aksi kanaatte olur ise uygun görülecek bir teminat karşılığında ... 12. İcra Müdürlüğü'nün 2023/... Esas sayılı takibin durdurulmasını talep ettiklerini, ayrıca müvekkilimizin ... 12. İcra Müdürlüğü'nün 2023/... Esas sayılı dosyasından %30'unu aşan oranda ve işlemiş faizinden borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini, Tüketici uyuşmazlıkarına ilişkin davalarda dava şartı zorunlu arabulucuk olduğu için tarafımızca arabuluculuk başvurusunda bulunulduğunu, ancak gerçekleşen toplantı sonucunda karşı taraf ile anlaşılamadığını, bu nedenle arabuluculuk safhası anlaşamama ile sonlandığını, söz konusu arabuluculuk toplantısının son tutanağını ekte sunduklarını, tüm bu nedenlerle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, öncelikle ve ivedilikle teminatsız, mahkeme aksi kanaate olur ise teminat mukabili olarak tedbiren ... 12. İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas sayılı icra dosyasında vezneye giren paranın alacaklıya ödenmemesine ve icra takibinin durdurulmasına, senetler geçersiz olduğundan müvekkilimizin ... 12. İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas sayılı dosyasından borçlu olmadığının tespitine, mahkeme aksi kanaate olur ise müvekkilinin ... 12. İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas sayılı dosyasından yönetmelik hükümleri uyarınca % 30'u aşan tutar ve işlemiş faizi üzerinden borçlu olmadığının tespitine, davalının haksız ve kötü niyetli takip yapmış olması nedeni ile takip bedelinin % 20’si üzerinden kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: yetkisizlik, görevsizlik ve derdestlik itirazlarının bulunduğunu, davacı yan tarafından dava dilekçesi ile tedbir kararı verilmesi talep edilmişse bile İİK m.72/3 hükmüne göre takipten sonra açılan davayla takibin durdurulması istenemeyeceğini, davacı yanın, ara tatil döneminde yurtta kalmadığını, deprem nedeniyle bir süre yurdu kullanmadığını iddia etmişse bile kesinlikle kabul etmemekle birlikte davacı yan tarafından işbu dönemlerde dava konusu yurdu kullanmamış olduğuna yönelik hiçbir delil sunulmadığı gibi işbu dönemlere ilişkin olarak davalı müvekkilimize gönderilmiş olan hiçbir bildirim olmadığını, davacı yan tarafından işbu dönemlerde yurtta tüm kişisel eşyaları kalacak şekilde odasını kullanmaya devam ettiğini, davacı yan tarafından 17.989 TL'den sorumlu olunmadığına yönelik olarak işbu dava açılmışsa bile 04.09.2023 tarihinde icra dairesine yapılan bildirim ile 12.289 TL'nin haricen ödenmiş olduğunu kalan dosya borcunun ise 5.700 TL olduğu bildirildiğini, ancak davacı yan tarafından 17.989 TL bedel üzerinden dava ikame edilmiş olup her halükarda davasının icra dosya borcu konusunu teşkil etmeyen 12.289 TL kısmı üzerinden reddine karar verilmesi gerekeceğini, bu nedenlerle davacı tarafın hukuki mesnetten yoksun davasının reddine, davacının asıl alacağın yüzde yirmisi oranında kötü niyet tazminatına çarptırılmasına, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, görevsizlik kararı, tarafların karşılıklı beyan dilekçeleri,... 12. İcra Müdürlüğünün 2023/... sayılı icra takip dosyası, yazılan müzekkere cevapları ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE HUKUKİ SONUÇ:
Dava, icra dosyasına dayalı olarak borçlu olunmadığının tespitine karar verilmesine ilişkin menfi tespit davasıdır. İlgili icra dosyasının incelenmesinde davalı tarafından davacı hakkında 17/08/2023 tarihinde ilamsız takip talebinde bulunulduğu, İcra Dairesi tarafından davalı borçluya ilamsız takiplerde ödeme emri 28/08/2023 tarihinde tebliğ edildiği ve davalı tarafından yasal süre içinde borca itiraz ettiği anlaşılmıştır.Davacı vekili 08/01/2026 tarihli öninceleme-tahkikat duruşmasında ; davalı tarafın bahsettiği 12.289,00 TL haricen ödeme beyanının kendileri tarafından yapılmadığını,12.289,00 TL lik alacaktan feragat edilmesi nedeniyle tahsilat gibi göründüğü belirtilmiştir.İcra Dosyasında yapılan inceleme neticesinde davacı tarafça 3.968,70 TL nin 30/05/2025 tarihinde, 411,48 TL nin 19/10/2023 tarihinde ödendiği anlaşılmıştır.Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde açılan dava; davalı tarafça davacı aleyhine başlatılan icra takibine dayalı olarak davalı tarafa borçlu olunmadığının tespitine karar verilmesine ilişkindir.Taraflarca 17/08/2022 tarihli ... ... Hizmet Sunum Taahütnamesi akdedildiği, yıllık barınma ücretinin 35.000,00 TL olarak belirlendiği 3.500,00 TL lik taksitlerle on taksit olarak ödenilmesi kararlaştırılmıştır.İcra takibine konu senetler incelendiğinde senetlerde ''emre muharrer senet'' ibarelerinin yer aldığı tespit edilmiştir.Taraflar arasında başka bir borç ilişkisinin bulunduğunun davalı tarafından kanıtlanamaması nedenleriyle, takibe konu edilen emre yazılı senetlerin 17/08/2022 tarihli Yurt Sözleşmesi nedeniyle verildiğinin ve senetlerin tüketici senedi olduğunun kabulü gerekmektedir.Dosya kapsamından davacı tarafın tüketici olduğu,6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 4. Maddesinin 5. Fıkrasında;"Tüketicinin yapmış olduğu işlemler nedeniyle kıymetli evrak niteliğinde sadece nama yazılı ve her bir taksit ödemesi için ayrı ayrı olacak şekilde senet düzenlenebilir. Bu fıkra hükümlerine aykırı olarak düzenlenen senetler tüketici yönünden geçersizdir." hükmünün yer aldığı anlaşılmaktadır. Bu madde iki hususu ihtiva etmektedir. Birincisi, tüketicinin yapmış olduğu işlemler nedeniyle düzenlenen senet nama yazılı olmak zorundadır. Emre yazılı ya da hamiline yazılı düzenlenmesinin yasak olup bir senedin nama yazılı sayılması için, bir gerçek ya da tüzel kişinin adına yazılı olması, emre kaydını ihtiva etmemesi ve kanunen emre yazılı senetlerden olmaması gerekmektedir.İkincisi ise, her bir taksit için ayrı senet düzenlenmek zorundadır, tüm taksitleri kapsayan tek bir senet düzenlenmesi yasaktır. Aksi takdirde tüketici yönünden geçersiz sayılır. Bütün taksitler için tek bir senet düzenlenmesinin engellenmesi, çeşitli sözleşmeler açısından yasaklanan muacceliyet kaydı uygulamasına kanuna karşı hile yöntemiyle ulaşmayı engelleyecektir.... 13. Hukuk Dairesi'nin Esas No: 2016/ ve Karar No: 2018/ sayılı ilamında da belirtildiği üzere, nama yazılı olarak düzenlenmesi gerekirken emre yazılı olarak düzenlendiği için davalı tarafça düzenlenen senetler hükümsüz olup davacı adına takibe konu yapılamayacaktır.
Davacının Kötüniyet Tazminat talebi yönünden yapılan değerlendirme de ise; dava İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 72. maddesine dayalı menfi tespit ve istirdat davası olup; İcra ve İflas Kanunun 72 maddesinin 5.fıkrasına göre; “Borçluyu menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırşa, talebi üzerine, borçlunun dava sebebi ile uğradığı zararın da alacaklıdan tahsiline karar verilir. Takdir edilecek zarar, haksızlığı anlaşılan takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olamaz. ”Kötüniyet tazminatı, takibe girişmekte kötüniyetli bulunduğu borçlu tarafından açıkça kanıtlanmış olan ya da öyle olduğu ayrıca kanıtlanmasına gerek bulunmaksızın dosya kapsamından açıkça anlaşılabilen alacaklıya yönelik bir yaptırım niteliğindedir. Anılan yasa hükmüne göre, alacaklının anılan tazminata mahkum edilebilmesi, açıkça, takibin kötüniyetle yapılmış olması koşuluna bağlanmıştır. Hemen belirtmek gerekir ki, alacaklının icra takibini kötüniyetli olarak yaptığı hususu, borçlu tarafından kanıtlanmalıdır. Öğretiye ve ... uygulamasına göre, alacağının bulunmadığını bildiği veya bilmesi gereken bir durumda olduğu halde, icra takibine girişen alacaklı, kötüniyetli kabul edilir. Açıklanan bu yasal durum ve ilke çerçevesinde somut olay değerlendirildiğinde davacı, davalının icra takibinde kötüniyetli olduğunu yasal delillerle kanıtlayamamış olup, dosya içeriğinde de kötüniyetin varlığını açıkça ortaya koyacak bir yöne rastlanmadığından davacı tarafın kötüniyet tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.Menfi tespit talepli davada, dava açıldıktan sonra ödeme yapılması-davanın istirdata dönüşmesi nedeniyle,... 4. Genel İcra Dairesi'nin 2023/... Esas Sayılı dosyasında yapılan inceleme neticesinde davacı tarafından dosyaya yapılan 3.968,70 TL lik ödemenin ve 411,48 TL ödemenin istirdatı şeklinde karar verilmiştir. Menfi tespit davasının istirdat davasına dönüştüğü hâllerde dahi olumsuz tespit hükmü kurulması gerekmektedir, ( ... 11.HD. 16/1/2201 tarih, 2020/ E. - 2021/ K.sayılı ilamı) yine 6502 Sayılı Kanun'un 4/5.maddesinde dava konusu senetlerin tüketici yönünden geçersiz olduğu düzenlendiğinden menfi tespit hükmünün "senetlerin davacı tüketici yönünden geçersiz olduğunun tespitine" şeklinde ( ... 3.HD 2020/ E. - 2021/ K. Sayılı ilamı) oluşturulması gerektiği gözetilerek davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.(Emsal mahiyette ... BAM 6. HD'nin 2019/ Esas 2022/ Karar sayılı ilamı, ... BAM 13. HD'nin 2022/ Esas 2024/ Karar sayılı ilamı dikkate alınarak)
Yukarıda açıklanan nedenlerle,
1-Davanın KABULÜ ile; - Davacının ... 4. Genel İcra Dairesi’nin 2023/... Esas sayılı dosyasından dolayı davalı tarafa borçlu olmadığının ve takibe konu senetlerin davacı tüketici yönünden geçersiz olduğunun TESPİTİNE,
-Davacı tarafça ... 4. Genel İcra Dairesi’nin 2023/... Esas sayılı dosyasında ödenilen 3.968,70 TL nin ödeme tarihi olan 30/05/2025 tarihinden itibaren, 411,48 TL nin ödeme tarihi olan 19/10/2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan istirdadı ile davacıya VERİLMESİNE,
2-Davacının kötüniyet tazminat talebinin REDDİNE,
3-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 1.228,83 TL karar ve ilam harcının davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
4-Arabuluculuk Ücret Tarifesi kapsamında ... Hazinesinden karşılanan arabuluculuk ücreti olan 2.080,00 TL'nin davalıdan alınarak hazineye ÖDENMESİNE,
5-Davacı tarafından yapılan posta ve tebligat gideri olan 930,00 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta bir karar verilmesine yer olmadığına,
7-Davacı vekil ile temsil edildiğinden AAÜT'ye göre belirlenen 17.989,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8-HMK'nın 333. Maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının hükmün kesinleşmesinden sonra ilgilisine iadesine,
Dair; davacı ve davalı vekilinin yüzüne karşı HMK’nın 341/2. maddesi dikkate alınarak miktar itibariyle kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.08/01/2026