İSTANBUL 22. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
İtirazın İptali
Mahkememizde görülmekte olan itirazın iptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalıya ait ... plakalı hususi aracın müvekkili sigorta şirketi tarafından 06/07/2021 başlangıç tarihli ve ... numaralı ... Sigorta Trafik Sigorta Poliçesi (ZMMS) ile sigorta teminatı altına alındığını, sigortalı hususi aracın 08/08/2021 günü saat 05: 00 sıralarında dava dışı sürücü ...'ın sevk ve idaresinde ... Caddesi ... Otel önünden ... istikametine seyir halinde iken önce yolun sağ tarafında park halinde bulunan ... plakalı aracın arka sol yan kısmına, ardından da hemen önünde park halinde bulunan ... plakalı araca çarparak yaralamalı ve maddi hasarlı trafik kazasına sebebiyet verdiğini, kaza sırasında sigortalı aracı kullanan ve kazaya kusuru ile sebebiyet veren ...'ın yasal sınırın çok üzerinde 1,82 promil alkollü olduğunu, 08/08/2021 tarihli Trafik Kazası Tespit Tutanağı, Alkol Raporu, Ekspertiz Raporu, Kaza ve Hasar fotoğraflarına göre, kaza sırasında sigortalı aracı kullanan sürücü ...'ın yasal sınırın çok üzerinde, sürüş ve trafik güvenliğini önemli derecede etkileyecek, tehlikeye düşürecek şekilde 1,82 promil alkollü, aynı zamanda kazanın meydana gelmesinde %100 oranında asli kusurlu olduğunu, sigortalı aracı alkollü olarak kullanan ve kazaya kusuru ile sebebiyet veren sürücü tarafından ... plakah araç ile ... plakalı aracın zararı ve uğradıkları değer kaybının müvekkili sigorta şirketi tarafından karşılandığını, davaya konu kaza sebebiyle kazada zarar gören araçların hak sahiplerine müvekkili şirketçe ödenen maddi zarar ile değer kaybı bedellerinin rücuen tazmin ve tahsili için Sigorta Poliçesi ve Genel Şartlara aykırı davranarak aracını alkollü kişiye kullandıran davalı sigortalı hakkında taraflarınca .... İcra Dairesi'nin 2022/... E., .... İcra Dairesi'nin 2022/... E., .... İcra Dairesinin 2023/... E. (Yetkisiz .... İcra Dairesi'nin 2022/... E.) sayılı dosyaları ile ilamsız icra takibi başlatıldığını, iş bu icra takiplerine davalı borçlu tarafından itiraz edildiğini ve icra takiplerinin durduğunu beyanla tüm itirazların iptaline, icra takiplerinin devamına, icra takiplerine haksız itiraz eden borçlu aleyhinde alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleriyle vekâlet ücretinin davalıya tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı tarafa dava dilekçesinin usulüne uygun tebliğ edilmesine rağmen davalı tarafından süresi içerisinde cevap dilekçesinin sunulmadığı anlaşılmıştır.
.... İcra Dairesi'nin 2022/... Esas sayılı icra dosyası, .... İcra Dairesi'nin 2022/... Esas sayılı icra dosyası, .... İcra Dairesinin 2023/... Esas sayılı icra dosyası bilirkişi raporu, poliçe, trafik kaza tespit tutanağı Ve tüm dosya kapsamı.
.... İcra Dairesi'nin 2022/... esas sayılı takip dosyası celp edilmiş, incelenmesinde, davalı borçlu hakkında 24/11/2022 tarihinde 31.564,96 TL asıl alacak ve 1.620,84 TL işlemiş faiz alacağının tahsili amacıyla ilamsız icra takibi yapıldığı, ödeme emrinin davalı borçluya tebliğ edildiği, davalı borçlunun süresi içinde borca, faize ve faiz oranına itiraz ettiği, itiraz ile birlikte takibin durdurulmasına karar verildiği anlaşılmıştır.
.... İcra Dairesi'nin 2022/... esas sayılı takip dosyası celp edilmiş, incelenmesinde, davalı borçlu hakkında 14/04/2022 tarihinde 11.932,25 TL asıl alacak ve 417,06 TL işlemiş faiz alacağının tahsili amacıyla ilamsız icra takibi yapıldığı, ödeme emrinin davalı borçluya tebliğ edildiği, davalı borçlunun süresi içinde borca, faize ve faiz oranına itiraz ettiği, itiraz ile birlikte takibin durdurulmasına karar verildiği anlaşılmıştır.
.... İcra Dairesinin 2023/... esas sayılı takip dosyası celp edilmiş, incelenmesinde, davalı borçlu hakkında 14/06/2022 tarihinde 5.594,35 TL asıl alacak ve 6.198,19 TL işlemiş faiz alacağının tahsili amacıyla ilamsız icra takibi yapıldığı, ödeme emrinin davalı borçluya tebliğ edildiği, davalı borçlunun süresi içinde borca, faize ve faiz oranına itiraz ettiği, itiraz ile birlikte takibin durdurulmasına karar verildiği anlaşılmıştır.
Dosya kapsamında alınan bilirkişi heyet raporunda; kazanın meydana geldiği ... caddesi 3 şerit gidişli 3 şerit bölünmüş bir konuma sahip olduğu, ancak özellikle kazanın meydana geldiği saat ve diğer sair zamanlarda 3 şeritli taşıt yolunun sağ şeridinde araç parklanmaları mevcut olduğu ancak meydana gelen kazanın oluşumu irdelendiğinde gerek ... plaka sayılı aracın gerekse ... plaka sayılı aracın park etmesi ile kazanın oluşu arasında herhangi bir illiyet bağı bulunmadığından ötürü araçları park eden kişilerin kazanın oluşumunda herhangi bir katkılarının olmadığı, ... sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı otomobil ile ... mahallesi ... caddesini takiben, ... yönüne seyir halindeyken, ... otel önüne geldiğinde, direksiyon hakimiyetini kaybederek, kazanın oluşumunda 1.derecede asli ve tam kusurlu olduğu, ... plakalı araç sürücüsü ...” ın 08.08.2021 tarihinde yaptığı kaza anında yasal sınır üzerinde 2,20 promil alkollü olduğu, alkole etkisiyle güvenli araç sürüş yeteneğini kaybettiği, kazanın münhasıran alkole bağlı olarak meydana geldiği, ... plaka sayılı aracın sürücüsü dava dışı ...'ın ilgili mevzuat hükümlerine göre belirlenen seviyenin üzerinde ALKOLLÜ olduğu, gerçekleşen kazanın münhasıran alkolün etkisine bağlı olarak gerçekleştiği, alkollü araç kullanımı sebebiyle oluşan zararların Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları Tebliğinin B4/c maddesi gereğince sigortalıya karşı rücu etme hakkını doğurduğu, bu sebeple davacı ... Sigorta A.Ş.'nin 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu Madde 95/1 kapsamında ve Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları Tebliğinin B4/c maddelerine dayanarak, mezkür olayda zarar gören dava dışı ...'ın mülkiyetinde bulunan ... plaka sayılı ve dava dışı ...'ün mülkiyetinde bulunan ... plaka sayılı araçlarda gerçekleşen 38.592,21 TL tutarındaki ana para tazminat bedelini ... numaralı Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk sigortası ile sigortalı bulunan ... plaka sayılı aracın maliki sigortalısı davalı ...'a karşı, rücuen tazminat talep şartlarının gerçekleşeceği, görüş ve kanaatine varılarak nihai değerlendirme ve takdir münhasıran Sayın Mahkemeye aittir. Şeklinde rapor sunulmuştur.
HUKUKİ NİTELENDİRME ve GEREKÇE
Dava, İİK'nun 67. maddesi hükmüne dayalı olarak açılmış olup, yapılan ilamsız icra takiplerine karşı davalının itirazının iptali ve icra inkar tazminatı ile sorumlu tutulması istemine ilişkindir. Mahkememiz görevli ve yetkilidir. Tarafların incelenen icra dosyasına göre taraf ve dava ehliyeti vardır.
İtirazın iptali davasının yasal dayanağını oluşturan İİK.nun 67/1. maddesinde; takip talebine itiraz edilen alacaklının, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir yıl içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebileceği öngörülmüştür.
İtirazın iptali davası icra takibine sıkı sıkıya bağlı, itiraz üzerine duran icra takibinin devam edebilmesini sağlayan ve takip hukuku içinde olmakla birlikte, maddi hukuk ilişkisinin incelenerek uyuşmazlığı kesin hükümle sonuçlandıran bir davadır. Davanın takibe bağlılığı alacağın miktarı bakımından söz konusu olduğu gibi alacağın kaynağı bakımından da geçerlidir (YHGK. 2017/19-1634 Esas - 2018/633 Karar sayılı ilamı).
Davacı sigorta yapığı ödemenin rücu koşullarının oluştuğundan bahisle davalıdan alacaklı olduğu iddiasıyla icra takiplerini başlatmış olup; ödeme emirleri davalı borçluya tebliğ edilmiştir. Davalı borçlu yasal süresi içinde ödeme emirlerine itiraz ettiğinden takiplerin durdurulmasına karar verilmiştir. İtirazın iptaline yönelik olarak açılan iş bu dava hak düşürücü yasal süresi içerisinde açıldığından işin esasına girilerek inceleme yapılmıştır.
Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı, bilirkişi raporu ve dosya kapsamından, ... sevk ve idaresindeki ... Plaka sayılı otomobil ile ... mahallesi ... caddesini takiben, ... yönüne seyir halindeyken, ... otel önüne geldiğinde, direksiyon hakimiyetini kaybederek, seyir yönüne göre sağ tarafta park halinde bulunan ... plaka sayılı araca daha sonra yine aynı şekilde park halinde bulunan ... plaka sayılı araca çarpması neticesi yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiği anlaşılmakla ... plakalı araç sürücüsünün Karayolları trafik kanunun 84/J kuralını ihlal ettiğinden %100 oranında kusurlu olduğu anlaşılmıştır.
Davacı ... Sigorta A.Ş. tarafından sigortacı sıfatı ile ... plaka sayılı aracın maliki davalı ...'un hukuki sorumlulukların teminat altına alınması maksadıyla 06.07.2021 başlangıç 06.07.2022 bitiş tarihlerini kapsayacak şekilde ... numaralı Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesinin tanzim edildiği anlaşılmıştır.
KTK'nın 95. maddesinde, sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran hallerin zarar görene karşı ileri sürülemeyeceği, ödemede bulunan sigortacının, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigorta ettirene başvurabileceği öngörülmüş olduğundan, sigorta sözleşmesinin tarafı (akidi) olan sigorta ettiren davalı, sigorta poliçesinin ve sigorta genel şartlarının kendisine yüklediği sorumlulukları yerine getirmekle yükümlüdür.
Sigortacının rücu hakkı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 95/2 maddesinde düzenlenmiş olup, anılan maddede; "Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigorta ettirene başvurabilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartlarında Sigortanın, sigortalıya rücu hakkı "B.4. Zarar Görenlerin Haklarının Saklı Tutulması ve Sigortanın Sigortalıya Rücu Hakkı" başlıklı maddesinde "Sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran haller zarar görene karşı ileri sürülemez. Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigortalıya rücu edebilir. Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartlarının B.4. Maddesi (c) bendinde " aracın, uyuşturucu madde veya ilgili mevzuatta belirlenen seviyenin üzerinde alkollü içki almış kişilerce veya aynı mevzuatta alkollü içki alamayacağı belirtilen kişilerce alkollü içki alınmak suretiyle kullanılması sırasında meydana gelen zararlar " rücu sebebi olarak düzenlenmiştir.
KTK m. 48 hükmünde; alkollü içki almış olması nedeniyle güvenli sürme yeteneklerini kaybetmiş kişilerin karayolunda araç sürmelerinin yasak olduğu ifade edilmiştir.
Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin “Uyuşturucu ve Keyif Verici Maddeler ile İçkilerin Etkisinde Araç Sürme Yasağı” başlıklı m. 97 hükmünde, alkollü içki almış olması nedeniyle güvenli sürme yeteneğini kaybetmiş kişilerin karayolunda araç sürmelerinin yasak olduğu açıklandıktan sonra, konu ile ilgili olan “b-2” bendinde “Alkollü içki almış olarak kandaki alkol miktarına göre araç sürme yasağı” kenar başlığı altında; Alkollü içki almış olarak araç kullandığı tespit edilen diğer araç sürücülerinden kandaki alkol miktarı 0,50 promilin üstünde olanların araç kullanamayacakları açıklanmıştır.
Bu çerçevede, 01/06/2015 tarihinden önceki sigorta genel şartlarında olay yerini terk, kaza tutanağı ve alkol v.b. belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranılması rücu şartı olarak öngörülmemişken, ilgili maddenin (f) bendinde, belirli durumların haricinde olay yerinin terk edilmiş olması, kaza tutanağı ve alkol v.b. belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranılması da, rücu şartı olarak düzenlemiştir. Genel Şartlar B-4-c bendi kapsamında sigortanın, sigortalısına rücu edebilmesi için kazanın münhasıran alkollü araç kullanılmasından kaynaklandığının tespit edilmesi gerekir.
Yukarıdaki açıklanan düzenlemelerden anlaşıldığı üzere; taraflar arasındaki akdi ilişkinin koşullarını belirleyen ZMMS Poliçesi Genel Şartlarına göre; sigortacının rücu hakkının doğumu için kazanın salt (münhasıran) alkolün etkisiyle meydana gelmiş olması gerekmektedir; tek başına sürücünün alkollü olması sigortacıya rücu hakkı vermez. Aracı sürenin, alkolün tesiri altında olup, güvenli sürme yeteneğini kaybetmiş olması halinde, meydana gelen kazanın sürücünün alkollü oluşunun bir sonucu olması gerekir. Başka bir anlatımla sürücü alkollü olsa da, olmasa da kaza meydana gelecektiyse bu durum sigortacının sigortalıya rücu edebilmesi için yeterli bir neden değildir.
Bu kapsamda alkollü araç kullanma sebebiyle oluşan bir rizikoda sigorta tazminatı ödeyen sigortacı kendi sigortalısına rücu ederken 6102 Sayılı TTK m. 1409 (6762 sayılı TTK m. 1281) hükmü uyarınca böyle bir durumun varlığını ispat ile yükümlüdür.
Yüksek Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun ve Özel Daire olan (17). Hukuk Dairesi'nin yerleşik uygulamalarında; sürücünün aldığı alkol oranının her zaman doğrudan doğruya sonuca etkisi bulunmadığından, mahkemece nöroloji uzmanı ve trafik konusunda uzman bilirkişilerden oluşan bilirkişi kurulu aracılığıyla, olayın salt alkolün etkisiyle gerçekleşip gerçekleşmediğinin, alkol dışında başka unsurların da olayın meydana gelmesinde rol oynayıp oynamadığının saptanması, sonuçta olayın tek başına alkolün etkisi ile meydana geldiğinin saptanması durumunda, oluşan hasarın poliçe teminatı dışında kalacağının kabulü gerekeceği ilkesi benimsenmektedir.
Tüm bu açıklamalar ışığında somut olay ele alındığında; dosya kapsamına göre, davacıya trafik sigortası poliçesi ile sigortalı aracın (...) ... sevk ve idaresindeyken ... mahallesi ... caddesini takiben, ... yönüne seyir halindeyken, ... otel önüne geldiğinde, direksiyon hakimiyetini kaybederek, seyir yönüne göre sağ tarafta park halinde bulunan ... plaka sayılı araca daha sonra yine aynı şekilde park halinde bulunan ... plaka sayılı araca çarpması neticesi yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiği, olay saatinde sürücü ...'ın (2,20) promil alkollü olduğu anlaşılmakla ... plakalı araç sürücüsünün Karayolları trafik kanunun 84/J kuralını ihlal ettiğinden %100 oranında kusurlu olduğunun tespit edildiği, nöroloji uzmanı doktor, makine mühendisi ve bir trafik uzmanı bilirkişi kurulundan oluşan heyet tarafından düzenlenen bilirkişi raporunda, şahsın kaza anında tespit edilen (2,20) promil alkolün tek başına kazaya sebebiyet verebileceği, alkol etkisi altındaki sürücünün emniyetli bir şekilde araç sevk ve idare edemeyeceği, o anki hava şartlarının kazanın oluşmasında önemli bir etken olmadığı, bu sebeple de kazanın salt (münhasıran) alkolün etkisi altında gerçekleştiği kanaatine varılmıştır. Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda sürücünün alkol etkisi altında bu kazayı yapması hasarın teminat dışı kalması için yeterli olduğundan kazanın, tek başına (salt=münhasıran) davacı şirket sigortalısı aracın sürücüsünün alkollü ve uyuşturucu madde almış olmasının etkisiyle meydana geldiği, olay gün ve saatindeki hava şartlarının bir etkisinin olmadığı, bu nedenle de eldeki davada sigorta şirketinin kendi âkidine (sigortalısına) rücu etme koşulları oluştuğu, yapılan ödemelerin makul olduğu anlaşılmakla davalının, davacıya davaya konu icra takiplerindeki dosya alacakları yönünden borçlu olduğu, dosya kapsamına uygun, hüküm kurmaya ve denetime elverişli bilirkişi raporuna göre davacı tarafın başlattığı takiplere vaki itirazların iptaline, takiplerin takip talebinde belirtilen şartlarda kaldığı yerden aynen devamına, ayrıca alacağın likit olması nedeniyle takibe haksız itiraz eden borçlu davalı aleyhine asıl alacağın %20'si oranında icra inkar tazminatının borçlu davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
Davanın Kabulü ile;
1- a) Davacı tarafın başlattığı .... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... Esas sayılı icra dosyasında borçlu davalı tarafından yapılan İTİRAZIN İPTALİNE, takibin takip talebindeki şartlarla kaldığı yerden DEVAMINA,
b) Hükmolunan asıl alacağın %20'si olan 2.386,45 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine,
2- a) Davacı tarafın başlattığı .... İcra Müdürlüğü'nün 2023/... Esas sayılı icra dosyasında borçlu davalı tarafından yapılan İTİRAZIN İPTALİNE, takibin takip talebindeki şartlarla kaldığı yerden DEVAMINA,
b) Hükmolunan asıl alacağın %20'si olan 1.118,87 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine,
3- a) Davacı tarafın başlattığı .... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... Esas sayılı icra dosyasında borçlu davalı tarafından yapılan İTİRAZIN İPTALİNE, takibin takip talebindeki şartlarla kaldığı yerden DEVAMINA,
b) Hükmolunan asıl alacağın %20'si olan 6.312,99 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince .... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... Esas sayılı icra dosyası yönünden hükmolunan kısım üzerinden hesaplanan 843,58 TL, .... İcra Müdürlüğü'nün 2023/... Esas sayılı icra dosyası yönünden hükmolunan kısım üzerinden hesaplanan 732,00 TL, .... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... Esas sayılı icra dosyası yönünden hükmolunan kısım üzerinden hesaplanan 2.266,71 TL olmak üzere toplam 3.842,29 TL nispi karar harcından peşin yatırılan 768,78 TL harcın mahsubu ile bakiye kalan 3.073,51 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydedilmesine,
5-Davacı taraf yargılama sırasında kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ye göre .... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... Esas sayılı icra dosyası yönünden 12.349,31 TL, .... İcra Müdürlüğü'nün 2023/... Esas sayılı icra dosyası yönünden 6.198,19 TL, .... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... Esas sayılı icra dosyası yönünden 33.185,80 TL olmak üzere toplam 51.733,30 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan toplam 12.587,53 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,
7-Davalı tarafından yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,
8-Tarafların zorunlu arabuluculuk sürecinde anlaşamamaları nedeniyle 6325 Sayılı Kanunun 18/A-13 maddesi uyarınca zorunlu arabuluculuk gideri olan 3.600,00 TL'nin davalıdan tahsil edilerek hazineye gelir kaydedilmesine,
9-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa re'sen iadesine,
Dair, HMK'nın 345. maddesi gereğince gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı.
09/01/2026