İSTANBUL 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
Dava: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ... Bankası A.Ş. ... Şubesi'ne ait ... seri numaralı 10/05/2026 keşide tarihli 1.000.000,00 TL miktarlı çeki kaybettiğini, aramalarına rağmen bulamadığını, çekin sahte imza ile keşide edilmesi ve cirolanarak kullanılması halinde müvekkilinin ticari itibarı zarara uğrayacağını ve müvekkil kamu ihalelerine katılamayacağını, bu çeklerin cirolanması / keşide edilmesi halinde inşaat alanında faaliyet gösteremez hale geleceğini, bu durumda TTK hükümleri çek iptali kararı verilene kadar çek bedelinin %15.i teminatı tutarında tedbiren çek ödeme yasağı kararı verilebileceğini, söz konusu ... Bankası A.Ş. ... Şubesi'ne ait .. seri numaralı 10/05/2026 keşide tarihli 1.000.000,00 TL miktarlı çekin tedbiren %15 teminat tutarı karşılığında ödeme yasağı konulması ve çekin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Delillerin Değerlendirilmesi, Davanın Hukuki Niteliği ve Gerekçe ;
Ticaret sicil kayıtları ve TTSG ilanları celp edilmiş, incelenmiştir.
Dava, zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptali istemine ilişkindir.
Yasal düzenlemeye bakıldığında;
6102 sayılı TTK' nın m.757.de "İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir." hükmünü içermektedir.
Yargısal uygulamalara bakıldığında;
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi ... Esas, ... Karar sayılı ilamında "...6102 sayılı TTK'nun 818 nci maddesi yollamasıyla uyuşmazlığa uygulanması gereken aynı Yasa'nın 757 nci maddesinde zayi nedeniyle çek iptal davasının ödeme yeri veya hamilin yerleşim yeri mahkemesinde görülebileceği hükme bağlanmıştır... "
İstanbul BAM 37. Hukuk Dairesi ... Esas,... Karar sayılı ilamında "... Aynı Kanunun 757/1. maddesinde iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişinin, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebileceği, 759/1. maddesinde ise poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebileceği hususu düzenlenmiştir. Somut olayda; çekin ödeme yeri, muhatap bankanın bulunduğu ...'dır. Uyuşmazlığın çözüm yeri ... 5.Asliye Ticaret Mahkemesince görülüp, sonuçlandırılması gerekmektedir." şeklinde kararlar verilmiştir.
Çek iptal davalarının yasal düzenleme gereği, ancak ödeme (muhatap bankanın bulunduğu yer) veya hamilin yerleşim yeri mahkemesinden istenebileceği, bahse konu hükmün emredici nitelikte ve mahkemenin yetkisine ilişkin olarak kesin yetki kuralı olduğu konusunda duraksama yoktur.
Bilindiği üzere, yetkinin kesin olduğu hallerde mahkemenin yetkili olmaması (HMK m.114/1-ç) dava şartı niteliğinde olup, davanın her aşamasında taraflarca ileri sürülebileceği gibi Mahkemenin de bu hususu resen nazara alması zorunludur.
Somut olaya gelince davacı hamilin yerleşim yerinin ticaret sicil kayıtları, TTSG ilanları, davacı tarafça sunulan vekaletname içeriğinden görüleceği üzere ... olduğu anlaşılmıştır. Öte yandan, dava konusu çekin bilgileri nazara alındığından ödeme yerinin / muhatap bankanın bulunduğu yer ... şubesi / ... olduğundan ödeme yeri olarak ... Asliye Ticaret Mahkemesi yetkilidir. Somut olayda, değinilen Yasa hükümleri ve yerleşik içtihatlar uyarınca İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesinin yetkili olmadığı anlaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda (davanın hasımsız olması, yargıda hedef süre, HMK'nın 30.maddesindeki usul ekonomisi ilkesi göz önünde bulundurularak) eldeki uyuşmazlık bakımından Mahkememizin yetkisiz olması nedeniyle, HMK 114/1-ç madde yollaması ve HMK 115/2. maddesi hükmü uyarınca davanın kesin yetki dava şartı yokluğundan usulden reddine, dosyanın hamilin yerleşim yeri mahkemesi ve kesin yetkili olan Gaziantep Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur
(Ayrıntısı ve Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere);
1-Mahkememizin yetkisiz olması nedeniyle, HMK m.114/f.1-bent (ç) ve HMK m.115/f.2 hükmü uyarınca davanın dava şartı yokluğundan USULDEN REDDİNE,
2-HMK md. 20'ye göre talep halinde, dava dosyasının kesin yetkili Gaziantep Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine,
3-HMK md. 20 uyarınca, karara karşı kanun yoluna başvurulmuş ise bu başvurunun reddi kararının tebliğinden itibaren iki hafta içinde; karar kanun yoluna başvurulmayarak kesinleştirilmiş ise kararın tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde taraflardan birinin mahkememize başvurarak dava dosyasının yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmeleri durumunda dosyanın kesin yetkili olan ... Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine,
4-HMK 331/2. maddesi uyarınca harç, yargılama giderleri ve vekalet ücretlerinin yetkili mahkemece hüküm altına alınmasına,
5-Taraflarca yasal sürede dosyanın kesin yetkili mahkemeye gönderilmesi için mahkememizden talepte bulunulmaz ve bu nedenle kesin yetkili mahkemede davaya devam edilmezse, HMK md 20 uyarınca mahkememizce dava açılmamış sayılarak HMK md 331/2. gereği tüm harç, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükleneceğine karar verileceğinin davacı vekiline ihtarına,
6-Davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin yetkili mahkemece değerlendirilmesine,
Dair, davacı vekilinin yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süresi içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'ne İstinaf yasa yolu açık olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu karar verildi. 08/05/2026