İSTANBUL 22. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Hakemlerin Reddi (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
Tahkim yargılaması sırasında hakemlerin reddi talebinin mahkememizce dosya üzerinden yapılan incelemesi sonunda;
Talep eden vekili talep dilekçesinde özetle; müvekkili ile dava dışı gerçek kişiler ... arasında, İstanbul Tahkim Merkezi nezdinde ... dosya numarasıyla görülmekte olan tahkim yargılamasında hakemlik görevini ifa eden hakemlerden reddi istenen iki hakemin, hakemlik vasıf ve görevlerini ifa ederken tarafsızlık ve bağımsızlıklarından şüphe edilmesini haklı gösteren karar, eylem ve tutumları ile tarafsızlıklarını yitirmiş olmaları sebebiyle, hakem heyeti üyesi olan ...ve hakem heyeti başkanı olan ...'nin, HMK'nın 417/2 maddesi hükmü gereğince hakemlikten reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Karşı taraf Prof. Dr. ...vekili cevap dilekçesinde özetle; ... kurallarına göre yapılan tahkim yargılamasında hakemin reddi konusunda mahkemeye görev ve yetki verilmediğinden davanın usulden reddinin gerektiğini, hakem yargılamasında tarafların hukuki dinlenilme hakkının, silahların eşitliği ilkesi ve adil yargılanma hakkının ihlal edilmediğini, davanın esasına ilişkin hiçbir değerlendirme yapılmadığını, bu nedenle davacıların lehine esasa ilişkin bir ara karar oluşturulduğuna ilişkin iddiaların tamamen gerçek dışı olduğunu, hakemin reddini gerektiren bir neden bulunmadığını beyan ederek talebin reddi ile yargılama giderlerinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Reddi talep olunan hakemler yanında fer'i müdahale talep eden vekili 30/10/2025 tarihli dilekçesinde özetle; hakemin reddi başvurusunun, ... kurallarının 16. maddesi uyarınca ancak ... sekreteryasına yapılabileceğini, bu konuda karar tesis etmeye ... divanının görevli olduğunu, Türk mahkemelerinin görevsiz olduğunu, bu nedenle davanın usulden reddinin gerektiğini, hakemin reddi davalarının hakemlere yöneltilmesinin mümkün olmadığını, bu davaların ancak tahkim anlaşmasının diğer taraflarına yöneltilebileceğini, bu nedenle Prof. Dr. ... ve Prof. Dr. ...'ün pasif husumet ehliyetinin bulunmadığını, bu nedenle de davanın reddedilmesi gerektiğini, işbu davadan hakları doğrudan etkilenecek olan müvekkillerinin davaya fer'i müdahil olarak dahil edilmesi gerektiğini, hakemin reddini gerektirecek sebeplerin ispat edilemediğini, iddia konusu sebeplerin hakemin reddi için haklı şüpheyi doğuracak nitelikte olmadığını, davacının 5. ret talebine konu belgelerin halihazırda ilk divan kararında incelemeye konu olduğunu ve başvurunun reddedildiğini, tahkim yargılamasının halihazırda defalarca uzatıldığını ve artık yargılamanın son aşamalarına gelindiğini, bu aşamada hakemlerin reddine karar verilmesinin, telafisi imkansız zararların doğmasına sebebiyet vereceğini, davacının, hakemin reddi için aynı zamanda ... divanına da başvurduğunu, bu durumun dahi tek başına davacının kötüniyetini ortaya koyduğunu beyan ederek; fer'i müdahale taleplerinin kabulüne, davanın görevsizlik nedeniyle usulden reddine, usuli itirazlarının kabul görmemesi halinde davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Talep, tahkim yargılaması sırasında hakemlerin reddi talebine ilişkindir.
6100 sayılı HMK’nın “Hakemin reddi usulü” başlıklı 418. maddesi “(1) Taraflar, hakemin reddi usulünü serbestçe kararlaştırabilirler. (2) Hakemi reddetmek isteyen taraf, hakemin veya hakem kurulunun seçiminden ya da hakemin reddi talebinde bulunabileceği bir durumun ortaya çıktığını öğrendiği tarihten itibaren iki hafta içinde ret talebinde bulunabilir ve bu talebini karşı tarafa yazılı olarak bildirir. Reddedilen hakem kendiliğinden çekilmez veya diğer taraf reddi kabul etmez ise ret hakkında, hakem kurulunca karar verilir. (3) Hakem kurulundan bir veya birden çok hakemin reddini isteyen taraf, ret talebini ve gerekçesini hakem kuruluna bildirir. Ret talebinin kabul edilmediğini öğrenen taraf, bu tarihten itibaren karara karşı bir ay içinde mahkemeye başvurarak bu kararın kaldırılmasını ve hakem veya hakemlerin reddine ilişkin talep hakkında karar verilmesini isteyebilir. (4) Seçilen hakemin veya hakem kurulunun tümünün ya da karar çoğunluğunu ortadan kaldıracak sayıda hakemin reddi için ancak mahkemeye başvurulabilir. Mahkemenin bu fıkra uyarınca vereceği kararlara karşı kanun yoluna başvurulamaz.(5) Seçilen hakemin veya hakem kurulunun tümünün ya da karar çoğunluğunu ortadan kaldıracak sayıda hakemin ret talebini mahkemenin kabul etmesi hâlinde tahkim sona erer. Ancak tahkim sözleşmesinde hakem veya hakemlerin isimleri belirlenmemişse yeniden hakem seçimi yoluna gidilir.” şeklindedir.
İstanbul Tahkim Merkezi Tahkim Kuralları’nın “Hakemlerin Reddi” başlıklı 16. maddesi ise “1. Hakem, taraflarca kararlaştırılan niteliklere sahip olmadığı, tarafsızlığından ve bağımsızlığından şüphe etmeyi haklı gösteren hâl ve şartlar gerçekleştiği veya hakemlik görevini yapmasını engelleyen diğer sebepler bulunduğu takdirde reddedilebilir. Hakemin reddi talebi, Sekretarya’ya sunulacak yazılı bir beyanla yapılır. Bu beyanda, hakemin reddi talebine sebep olan hal ve şartlar açıklanır. 2. Red talebi, hakemin seçildiği veya tayin edildiğinin taraflara tebliğinden itibaren 30 gün içerisinde yapılır. Hakemin reddine sebep olan hal ve şartların yargılamanın ileriki bir aşamasında öğrenilmesi halinde öğrenme tarihinden itibaren 30 gün içerisinde red talebinde bulunulması gerekir. 3. Sekretarya red talebini, Tek Hakem veya Hakem Kurulu ile karşı tarafa tebliğ eder ve 15 günü aşmayacak bir süre vererek bu süre içerisinde görüşlerini yazılı olarak sunmalarını ister. Reddi talep edilen hakem çekilmezse veya tüm taraflar red konusunda anlaşmazlarsa red talebi, Divan tarafından incelenip karara bağlanır. Divan’ın red talebini kabul ettiği hallerde hakemin görevi sona erer.” şeklinde düzenlenmiştir.
Somut olayda; hakemlerin reddini talep eden taraf ile reddi talep olunan hakemler yanında fer'i müdahale talebinde bulunanlar arasında .... Noterliği'nin 12/11/2020 tarih ve ... yevmiye numaralı düzenleme şeklinde kat karşılığı inşaat yapım ve gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi bulunduğu ve sözleşmenin 34. maddesinde gayrimenkulün aynından doğan uyuşmazlıklar dışında sözleşmeden kaynaklanan ve sözleşmeyle ilgili tüm uyuşmazlıkların İstanbul Tahkim Merkezi Tahkim Kuralları uyarınca tahkim yoluyla çözümleneceği hususu kararlaştırılmıştır. HMK'nın 66. maddesi uyarınca reddi talep olunan hakemler yanında fer'i müdahale talebinde bulunanların; davanın kazanılmasında hukuki yararı bulunan taraf yanında ve ona yardımcı olmak amacıyla, tahkikat sona erinceye kadar, fer’i müdahil olarak davada yer alabileceği ve müdahale harcını da yatırdıkları anlaşıldığından reddi talep olunan hakemler yanında fer'i müdahalelerine karar verilmiştir.
Her ne kadar hakemlerin reddini talep eden tarafça; hakem kurulunun karar çoğunluğunu etkileyecek sayıda hakemin reddine yönelik taleplerinin HMK'nın 418/4 hükmü gereğince ancak mahkemeden istenebileceği, İstanbul Tahkim Merkezi Tahkim Kuralları'nın 16. maddesinin başlığında “hakemlerin reddi” ifadesi kullanılmış olmasına rağmen, madde içeriğinde sadece “hakem” ifadesinin kullanıldığını, bu düzenlemenin de HMK'nın 418/4 maddesiyle uyumlu olduğu ileri sürülmüş ise de; tahkime konu uyuşmazlığın tarafları arasında düzenlenen sözleşmenin 34. maddesinde sözleşmeden kaynaklanan ve sözleşmeyle ilgili tüm uyuşmazlıkların tahkim yoluyla çözümleneceği ve İstanbul Tahkim Merkezi Tahkim Kuralları'nın uygulanacağı hususu düzenlendiğinden eldeki hakemlerin reddine ilişkin uyuşmazlığın çözümünde de HMK hükümlerinden önce öncelikle İstanbul Tahkim Merkezi Tahkim Kuralları'nın uygulanması gerekmektedir. Yukarıda açık metnine yer verilen İstanbul Tahkim Merkezi Tahkim Kuralları'nın 16. maddesinde hakemlerin reddi usulü özel olarak düzenlenmiş olup; gerek madde başlığının "Hakemlerin Reddi" şeklinde olması gerekse maddenin 3. fıkrasında sekretaryanın red talebini, tek hakem veya hakem kuruluna tebliğ edeceği hususu düzenleme altına alındığından hakemlerin reddi konusunda karar verme görev ve yetkisi ... Divanı'na ait olduğundan mahkememiz eldeki hakemlerin reddi talebine ilişkin uyuşmazlıkta görevli değildir. Kaldı ki, İstanbul Tahkim Merkezi Divanı 17/11/2025 tarihli kararı ile de hakemin reddi talebinin yerinde olmadığını değerlendirilerek hakemin reddi talebinin reddine karar vermiştir.
Açıklanan nedenlerle;HMK'nın 114/1-c maddesinde düzenlenen dava şartlarından mahkememizin görevli olmaması nedeniyle HMK'nın 115/2 maddesi uyarınca davanın (talebin) usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
Yukarıda açıklanan gerekçelerle;
1-Davanın USULDEN REDDİNE,
2-Alınması gerekli 732,00 TL karar ve ilam harcından, peşin alınan 615,40 TL harcın mahsubu ile eksik 116,60 TL karar ve ilam harcının talep eden taraftan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,
3-Karşı taraf ...kendini vekille temsil ettirdiğinden yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 45.000,00 TL vekalet ücretinin talep eden taraftan tahsili ile karşı taraf ...'e verilmesine,
4-Talep eden tarafça yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Taraflarca yatırılan gider avansından yargılama sırasında yapılan masraflar ile karar tebliğ giderleri düşüldükten sonra geriye kalan avansın karar kesinleştiğinde resen ilgili tarafa iadesine,
Dair, tarafların yokluğunda, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 418/4 maddesi uyarınca KESİN olarak oybirliği ile karar verildi.