BURSA
TALEP EDEN:
Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali)
Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle ; keşidecisi ... Dış Ticaret Limited Şirketi olan .... Bankası ... Şubesine ait ... çek numaralı 26/06/2026 ödeme tarihli ve ... çek numaralı 03/07/2026 ödeme tarihli her biri 150.000,00 TL bedelli iki adet çekin kargo ile talep edene gönderimi sağlandığı sırada çalınmış veyahut kaybolmuş olduğunu, bu hususta ... CBS'nin 2026/... soruşturma sayılı dosyası ile soruşturma başlatıldığını beyanla, çeklerin ibraz süresinin gelmediğini, bu çeklerin kötü niyetli üçüncü şahısların eline geçmesi ve kullanılması mağduriyetlerine neden olacağı belirterek bu çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
Dava, TTK'nın 818/1.s maddesi atfıyla aynı Kanun'un 757 ve devamı hükümleri uyarınca, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 818/1-s. maddesi gereğince; iptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrasının poliçeye ait hükümler çek hakkında da uygulanacaktır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 757. maddesine göre; iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir. Aynı kanunun devam eden maddelerinde neler yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 647/1. maddesine göre; "(1) Mülkiyet veya sınırlı bir ayni hak kurulması amacıyla kıymetli evrakın devri için her hâlde senet üzerindeki zilyetliğin devri şarttır." senet ciro edilmiş olmasına rağmen ciro edilen kişiye teslim edilmediği sürece devir gerçekleşmez. Kıymetli evrak alacak hakkı içermektedir ve bu hakkın devredilmesi için senedin de devredilmesi gerekir ().6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 651/2. maddesine göre; "Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir."Çekin zayi olması nedeniyle iptal davasını, çekin zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan meşru hamil açabilir (). Hamil TTK 651. maddesi uyarınca hamil çekin zayi edilmesi halinde iptal davası açabilecek, TTK 652. maddesine göre iptal karar ile hamil hakkını çek olmadan ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir.Çek iptali davası sonucunda verilen karar borçluya ibraz ile borçludan çek bedelinin tahsili imkanını sağlamaktır. Bu davayı açma hakkı hamile aittir. Çek keşidecisinin TTK'nın 757 ve 818/s.maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.Somut olayda iptali talep edilen çeklerin aralarındaki ticari ilişkiden kaynaklanan alacağına karşılık dava dışı keşideci tarafından talep edene gönderilmek üzere verildiği kargoda henüz talep edene ulaşmadan kaybolduğu anlaşılmaktadır. Talebe konu çeklerin lehdar olarak talep eden adına yazıldığı belirtilmişse de çek henüz talep edene teslim edilmeden kaybolması ve teslim söz konusu olmamasına göre talep edenin yetkili hamil kabul edilmesi mümkün değildir. Nitekim ... 11. Hukuk Dairesi'nin 06/06/2012 tarih 2011/E. 2012/K. sayılı kararında; "...çekin henüz dava dışı alıcıya teslim edilmeksizin kargoda kaybolduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda, davacı lehdar halen çekin yetkili hamili konumundadır. Teslim söz konusu olmadığından dava dışı alıcının yetkili hamil kabul edilmesi mümkün değildir..." denilmiştir. Bu durumda, talep edenin hamil olmadığı çekler yönünden iptal davası açmakta hukuki yararı bulunmadığından davanın ve ödeme yasağına ilişkin ihtiyati tedbir talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.
Gerekçesi ve ayrıntısı yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın ve ihtiyati tedbir talebinin REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00 TL harç peşin alındığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,
3-Talepte bulunan tarafından yapılan yargılama giderlerinin talepte bulunan üzerinde bırakılmasına,
4-Karar kesinleştiğinde yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının HMK’nin 333. maddesi uyarınca yatırana iadesine,
Dair, talepte bulunan tarafın yokluğunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize verilecek yahut mahkememize gönderilmek üzere başka bir mahkemeye sunulacak dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde ... olmak üzere karar verildi. 11/05/2026