İSTANBUL 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacının uzun yıllardır piyasada tanınırlığı olan ve ticari ilişkilerini sorunsuz yürüten basiretli bir tacir olduğunu, müvekkili ile davalı taraf arasında süregelmekte olan ticari ilişki kapsamında, müvekkil davalı taraftan mal karşılığı hamili bulunduğu;
- Keşidecisi ... olan ... Bankası A.Ş. Giresun Şubesi’ne ait 30/09/2018 tarihli, ... çek numaralı, 25.000,00 TL bedelli çek,
- Keşidecisi ... Ltd. Şti olan ... A.Ş. ... Şubesi’ne ait 31/04/2019 keşide tarihli,... çek numaralı, 30.000,00 TL bedelli çek,
- ... Bankası A.Ş. ... Şubesine ait 31/03/2019 keşide tarihli ... çek numaralı 20.000,00 TL bedelli çekleri ciro ederek verdiğini,
Ancak davalıya verilen çeklere karşılık olarak edimini yerine getirmediğini, çekleri de iade etmediğini, davalının ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi ... D.İş, ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi ...D. İş, ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi ... D.İş sayılı dosyaları ile ihtiyati haciz talep ettiğini, sonrasında ... 14. İcra Müdürlüğünün ..., ..., ... Esas sayılı dosyaları ile esas takibe geçildiğini, davacının gerek verilen ihtiyati haciz kararına gerekse haksız ve hukuka aykırı şekilde başlatılan icra takibi için ... 19. İcra Hukuk Mahkemesi ...Esas Sayılı dosyaları ile itiraz etmişse de; yargılama süreci göz önüne alındığında davacının yaşamış olduğu haciz baskısı sebebi ile söz konusu ... 14. İcra Müdürlüğü'nün... Esas Sayılı dosyalarına ihtirazi kayıt ile ödeme yapmak zorunda kaldığını, davalı tarafın, taraflar arasındaki ticari ilişkiden doğan görevlerini hiçbir şekilde ifa etmediğini, arabuluculuk ön şartının yerine getirildiğini, tarafların anlaşamaması neticesinde huzurdaki davanın ikame edildiğini, müvekkilinin, banka kredi kabiliyetinin zedelenmesinden ötürü, icra dosyasına ihtirazi kayıt ile dosya bedellerini yatırdığını, davalı tarafın haksız zenginleştiğinin açık olduğunu, müvekkilinin uğrayacağı muhtemel zararların engellenmesi amacıyla davalının menkul ve gayırmenkulleri üzerine ivedilikle ihtiyati tedbir konulmasına karar verilmesini, müvekkilinin davalı tarafa bir borcunun bulunmadığını, aksine davalı tarafın taraflar arasındaki ticari ilişkiden doğan görevlerini hiç ifa etmediğinden sebeple davalı taraftan alacağı bulunduğunu, ancak ihtiyati haciz kararı ile müvekkilinin banka hesaplarına haciz uygulanması karşısında açılacak davalar haczin kaldırılmasını sağlamadığından, sadece icra işlemlerini olduğu yerde durdurabildiğinden müvekkilinin takibe konu bedelleri ödemek zorunda kaldığını, davalı tarafın takibe ve davaya konu çekleri çek tahsilat makbuzu ile teslim aldığını, buna ilişkin çek bordrolarının tanzim edilerek imzalandığını, çeklerin avans niteliğinde olduğunun ortada olduğunu, aynı zamanda davaya konu edilen çeklerin tacir çekleri olduğunu, tüm bu nedenlerle; davalı yanın mal kaçırmasını engellemek amacıyla ihtiyati tedbir kararı verilmesini, davalı aleyhine açılan davanın kabulü ile ... 14. İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı dosyalarından icra tehdit ve baskısı altında ödenen toplam 101.949,59 TL nin davacı tarafça ödendiği 14/06/2019 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiz ile birlikte tahsili ile davacıya iadesini, davalı tarafından davacıya karşı haksız ve kötü niyetli olarak icra takibi başlatılmasından ötürü davalı tarafın %20 den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davalının yalnızca borcundan kurtulmak amacıyla icra takibine konu çeklerle ilgili daha önce de ... 19. İcra Hukuk Mahkemesi’nin ...Esas sayılı dosyaları ile yetkiye, borca ve çek tazminatına ayrı ayrı itiraz ettiğini, bu dosyalardan ... Esas sayılı dosyanın karara çıktığını; borca itirazı da dahil olmak üzere tüm itirazların reddine karar verildiğini, davacının teslim almadığını iddia ettiği malla ilgili herhangi bir sözleşme akdetmediğini ve icra takibi yapılana kadar da ödeme günü geçen çekler için hiçbir hukuki yola başvurmadığını, tediye makbuzunda çeklerin kayıtlarının mevcut olduğunu, aynı gün malını teslim alan davacının davalıya tediye makbuzunu da düzenleyerek çekleri teslim ettiğini, tediye makbuzunun firmaların satıcı firmaya ödeme yaparken kendi iç sistemlerinde kullandıkları ve parayı teslim ettiklerini resmileştirdiklerini, davacının tamamen kötü niyetli olarak davalı tarafından açılan icra takibinden sonra mal almadığını iddia ettiğini, tüm bu nedenlerle; davanın reddini, yargılama masrafları ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Taraf ticari defter ve kayıtları, ... Ticaret Sicil Müdürlüğüne yazılan müzekkere, ... Vergi Dairesi Müdürlüğü'nce ...'a ait olan 2018- 2019 yıllarına ait BA-BS formları, ... Vergi Dairesi Müdürlüğü'nce ...'ya ait olan 2018 ve 2019 yıllarına ait BA-BS formları, ... 14. İcra Dairesi'nin ... Esas, ... Esas, ... Esas sayılı icra dosyalarının UYAP kayıtları, ... 19. İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas, ... Esas ve ...Esas Sayılı dosyalarının UYAP kayıtları, Bilirkişi İncelemesi. Görevsizlik Kararı. Kaldırma İlamı.
...14. İcra Dairesi'nin ... E sayılı dosyasının incelenmesinden; ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Değişik İş dosyasında verilen ihtiyati haciz kararına istinaden alacaklısının ..., Borçluların ..., ... ve ... olduğu, 14.06.2019 tarihinde 34.511,00 TL'nin dosyaya ödendiği anlaşılmıştır.
... 14. İcra Dairesi'nin ...E sayılı dosyasının incelenmesinden; ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Değişik İş dosyasında verilen ihtiyati haciz kararına istinaden alacaklısının ..., borçlularının ... Şti olduğu, 14.06.2019 tarihinde 38.971,00 TL'nin dosyaya ödendiği anlaşılmıştır.
... 14. İcra Dairesi'nin... E sayılı dosyasının incelenmesinden; ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Değişik İş dosyasında verilen ihtiyati haciz kararına istinaden alacaklısının ... olduğu, Borçlularının ... ve ...Ltd. Şti olduğu, 14.06.2019 tarihinde 25.677,00 TL'nin dosyaya ödendiği anlaşılmıştır.
... Ticaret Sicil Müdürlüğü'nden ...'ya ait gerçek kişi ticari işletme kaydının bulunmadığı ve ...'a ait gerçek kişi ticari işletme kaydının bulunduğu bildirilmiştir.
Mahkememizce tarafların 2018 - 2019 yıllarına ait ticari defter ve belgeleri üzerinde inceleme günü ihdas edilerek Bilirkişi Raporu aldırılmıştır. Mali Müşavir Bilirkişi ...'nun hazırlamış olduğu 18.06.2021 dilekçe tarihli Bilirkişi Raporuna göre özetle; "... İncelenen davacı yana ait 2018- 2019 yılı ticari defterlerinin açılış tasdikleri ile yıl sonunda yaptırılması gereken kapanış tasdiklerinin yasal süresinde olduğu, davacı yanın 2018-2019 yılı ticari defterlerinin TTK hükümlerine göre usulüne uygun tasdik edilmiş olduğu,
İncelenen davalı yana ait 2019 yılı ticari defterlerinin açılış tasdikleri ile yıl sonunda yaptırılması gereken kapanış tasdiklerinin yasal süresinde olduğu, davalı yanın 2019 yılı ticari defterlerinin TTK hükümlerine göre usulüne uygun tasdik edilmiş olduğu,
Dava konusu çeklerden ... keşide tarihli ...numaralı 30.000,00 TL tutarlı çek davacı ... tarafından dava dışı ... Ltd. Şti. Alınarak yevmiye defterinin 214 numaralı yevmiye maddesinde, 51 numaralı sayfasında kayıt altına alındığı, 30.08.2018 keşide tarihli ... numaralı 25.000,00 TL tutarlı çek ... tarafından dava dışı ...'dan ciro yoluyla alınarak yevmiye defterinin ... numaralı yevmiye maddesinde ... numaralı sayfasında kayıt altına alındığı, ... keşide tarihli ... sıra numaralı 20.000,00 TL tutarlı çek davacı ... tarafından ... Lehtar olarak alındığı, ilgili çekler Davacı ... tarafından Tekstil ticari işine istinaden davalı ...'ya keşide edildiği, ... tarafından çeklere istinaden Tekstil ile herhangi bir fatura düzenlenmediği düzenlenen Cumhuriyet altına faruralarının gerçek bir alışverişi yansıtmadığı,
Davacı ...'ın ... 14. İcra Müdürlüğünün ... E. Sayılı dosyasına ödediği 34.511,00 TL, 2019/22111 E. sayılı dosyasına ödediği 38.971,00 TL, ... E. sayılı dosyasına ödediği 25.677,00 TL olmak üzere toplam 99.159,00 TL tutarlı çeklerin istirdat talebinin değerlendirmesinin tamamen Sayın Mahkemenizin takdirinde olduğu,..." hususlarında görüş bildirilmiştir.
Bilirkişi Raporu taraflara e-tebliğ ile usulüne uygun olarak tebliğ edilmiştir.
Davacı vekilince Bilirkişi Raporuna dair beyan dilekçesi sunulmuştur.
Mahkememizce; itirazlar değerlendirilerek ve her bir çek için ayrı ayrı irdelenmek üzere denetime uygun Ek Rapor hazırlanmasına karar verilmiştir. Mali Müşavir Bilirkişi ...'nun hazırlamış olduğu 24.11.2021 dilekçe tarihli Bilirkişi Ek Raporuna göre özetle; "... İncelenen davacı Yana ait 2018- 2019 yılı ticari defterlerinin açılış tasdikleri ile yıl sonunda Yaptırılması gereken kapanış tasdiklerinin yasal süresinde olduğu, davacı yanın 2018-2019 yılı ticari defterlerinin TTK hükümlerine göre usulüne uygun tasdik edilmiş olduğu,
İncelenen davalı yana alt 2019 yılı ticari defterlerinin açılış tasdikleri ile yıl sonunda yaptırılması gereken kapanış tasdiklerinin yasal süresinde olduğu, davalı yanm 2019 yılı ticari defterlerinin TTK hükümlerine göre usulüne uygun tasdik edilmiş olduğu,
Dava konusu çeklerden 31.04.2019 keşide tarihli ... numaralı 30.000,00 TL tutarir çek davacı ... tarafından dava dışı ...Tic. Ltd. Şti. Alınarak yevmiye defterinin 214 numaralı yavmiye Maddesinde, 51 numaralı sayfasında kayıt altına alındığı, ... keşide tarihli ... numarali 25.000,00 TL tutarlı çek ... tarafından dava dışı ...'dan ciro yoluyla almarak yevmiye defterinin 257 numaralı yevmiye maddesinde 59 numaralı sayfasında kayıt altına alındığı, 31.03.2019 keşide tarihli ... sıra numaralı 20.000,00 TL tutarlı çek davacı ... tarafından ... Lehtar olarak alındığı, ilgili çekler Davacı ... tarafından Tekstil ticareti işine istinaden davalı ...'ya keşide edildiği, ... tarafından çeklere istinaden davacı yana Tekstil işi ile ilgili herhangi bir fatura düzenlenmediği, düzenlenen Cumhuriyet altına faruralarının gerçek bir alışverişi yansıtmadığı,
Davacı ...'ın ... 14. İcra Müdürlüğünün ...FE. sayılı dosyasına ödediği 34,511,00 TL,... E. sayılı dosyasına ödediği 38.971,00 TL, ...E, sayılı dosyasına ödediği 25.677,00 TL olmak üzere toplam 99,159,00 TL tutarlı çeklerin istirdat talebinin değerlendirmesinin Sayın Mahkemenizin takdirinde olduğu ..." hususlarında görüş bildirilmiştir.
... 19. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 05/11/2020 tarihli ...Esas... Karar sayılı kararı ile; "HMK'nun 114/c ve 115/2.maddeleri gereğince göreve yönelik dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine, Görevli mahkemenin ... Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi olduğuna," dair karar verilmiştir.
BAM KARAR:
Mahkememiz 2020/767 E., 2022/153 K., sayılı kararının İstanbul BAM 14. Hukuk Dairesi'nin ...E.... K., sayılı kararı ile KALDIRILMASINA karar verilen ve mahkememize tevzi edilen dava dosyası, mahkememizin yukarıdaki esasına kaydı yapıldığı anlaşıldı.
Taraflar arasındaki ihtilaf; taraflar arasındaki ticaretten dolayı davacının borçlu olup olmadığı, davalıya verilmiş çeklerin bedelsiz kalıp kalmadığının tespiti, çeklerin davacıya iade edilip edilmemesi ya da tahsil olunmuşsa çek bedellerinin davacıya iade edilip edilmemesi hususlarında toplanmıştır.
Davacı tarafından Keşidecisi ... olan ... Bankası A.Ş. ... Şubesi’ne ait 30/09/2018 tarihli, ... çek numaralı, 25.000,00 TL bedelli çek, Keşidecisi ... Şti olan ...A.Ş. ... Şubesi’ne ait 31/04/2019 keşide tarihli, ...çek numaralı, 30.000,00 TL bedelli çek,... Bankası A.Ş. ... Şubesine ait 31/03/2019 keşide tarihli ... çek numaralı 20.000,00 TL bedelli çekler nedeniyle davalı tarafından aleyhine başlatılan ... 14. İcra Dairesi'nin... E.,... E,ve ... E sayılı icra dosyalarından icra takiplerinden ve çeklerden dolayı borçlu olmadığının tespitini ve icra takiplerinden dolayı ödemiş olduğu bedellerin istirdadını talep ettiği anlaşılmaktadır.
Mahkememiz ... E., ... K., sayılı kararının İstanbul BAM 14. Hukuk Dairesi'nin ... E.,...K., sayılı kararı ile; "... Somut olayda, davacı, davalının çek karşılığı malı teslim etmeyerek çeklerin bedelsiz kaldığını iddia etmektedir. Hukuki ilişkiden mücerret olan çekteki imza da inkâr edilmemiştir. Ödeme vasıtası olarak düzenlenen çeklerin avans olarak verilmesine rağmen malın teslim edilmediği iddia edilmiştir. Bu durumda, ispat yükü yer değiştirmiş ve somut olayda edimlerin aynı anda ifası gerektiğinden bu karinenin aksinin ispat külfeti davacıya geçmiştir. Kambiyo senedi hukuken geçerli olduğundan eldeki menfi tespit davasında davacı borçlunun malların tesliminden önce avans olarak çeklerin verildiğini, malın teslim edilmediğini ve senedin bedelsizliğini usul hükümleri gereğince yazılı delille ispatlaması gerekmektedir.
Ancak mahkemece ispat yükünün davalıda olduğu şeklindeki yanılgılı gerekçeyle, hüküm kurulması hatalı olmuştur. Zira, ödeme aracı olan ve yazılı belge niteliğindeki çeki elinde bulunduran davalının ayrıca emtiayı teslim ettiğini kanıtlamasına gerek bulunmamaktadır.
Bu durumda mahkemece, ispat yükü üzerinde olan davacının dava dilekçesinde yemin deliline de dayandığı nazara alınarak, taraf delilleri ve dosya kapsamı itibariyle bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde yanılgılı gerekçeyle ve eksik incelemeyle davanın kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olmuştur. Bu nedenle, yukarıda açıklandığı üzere inceleme yapılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiği," gerekçesiyle kaldırıldığı anlaşılmaktadır.
İstinaf kararı gereği ispat yükünü üzerine alan davacı, davalının çek karşılığı malı teslim etmeyerek çeklerin bedelsiz kaldığını beyan ederek çekteki imzasını inkâr etmemiştir. Ödeme vasıtası olarak düzenlenen çeklerin avans olarak verilmesine rağmen malın teslim edilmediği iddia ederek edimlerin aynı anda ifası gerektiğinden bu karinenin aksinin ispat külfeti davacıya geçtiği kabul edilmiştir. Dolayısıyla davacı borçlunun malların tesliminden önce avans olarak çeklerin verildiğini, malın teslim edilmediğini ve senedin bedelsizliğini usul hükümleri gereğince yazılı delille ispatlaması gerektiği ancak bu hususta yazılı delil ibraz etmediği anlaşılmaktadır. Nitekim davalı yanca sunulan SMS kayıtları ile çeklerin karşılıksız çıktığı da bildirilmiştir.
Davacı yan, iddiasını ispat edemediğinden, davacı yanın bu haliyle borçlu olmadığını da belgeleyecek başkaca bir delili olmadığından, HMK'nun 233. maddesi gereğince, davalı yana yemin teklifinde bulunup bulunmayacağına ilişkin süre verilmiş, ancak davacı yanca yemin deliline dayanılmadığından ve davacının davasını ispatlayamadığı anlaşıldığından, davacının menfi tespit ve ödenen bedelin iadesi talebi ile açtığı davanın reddi karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
Açıklanan yasal gerektirici nedenlere göre;
1-Davanın REDDİNE,
2-Alınması gereken 732,00 TL peşin harçtan, alınan 1.741,05 TL harcın mahsubu ile fazla alınan 1.009,05 TL harcın karar kesinleştiğinde davacı yana iadesine,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince reddolunan kısım üzerinden hesaplanan 45.000,00 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Davalı yanca yapılan 150,00 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı yana verilmesine,
6-Yatırılan ve artan gider avansının karar kesinleştiğinde bakiye kısmının yatıran tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı verilen karara karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde mahkememize veya başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek istinaf dilekçesi ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.12/05/2026