İSTANBUL 21. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan)
.... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı yetkisizlik kararı üzerine Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle ; Müvekkili şirketin ile davalı şirkete kuru kayısı ihracatı yaptığını, davalı şirketten leasing yoluyla satın aldığı seçme, ayıklama ve paketleme makinelerini içerir makine parkurunun sözleşme kapsamındaki üretim kapasitesi saatte 3.000 kg olmasına rağmen saatte 1.800 kg kapasite ile çalıştığını, makine tasarımının ayıplı olduğunu, makine hattındaki otomatik dolum ve kartonet makinesi bölümlerinin tasarımsal hatalarının bulunduğunu, kusurlu imalattan kaynaklı günlük ortalama 29 kg ürünün telef olduğunu, finansal kiralama kuruluşunun kendilerine satıcıya karşı ayıptan doğan hakları kullanmak için muvafakatname verdiğini, bu kapsamda dava açma haklarının ve ayıptan doğan hakları kullanma yetkilerinin olduğu belirtilerek ayıplı olduğu iddia edilen makinenin davalıya aynen iadesi ile makine için ödenen 145.000 USD'nin ödeme tarihi olan 01.07.2022 tarihinden itibaren işleyecek dolar faiziyle birlikte müvekkiline ödenmesine karar verilmesi talep edilmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesi özetle ; Davacı yan ile müvekkili şirket arasında müvekkilinin satışını yaptığı ve dava dışı ... A.Ş'den finansal kiralama yoluyla kiraladığı makineler hakkında yapılan sözleşmenin ''Anlaşmazlıkların Çözümü'' başlıklı 5. Maddesinde "İşbu sözleşmeden doğabilecek ihtilafların çözümünde İstanbul Mahkemeleri yetkilidir." şeklinde hüküm bulunduğunu, ilgili sözleşme davacı yanın kaşe ve imzasıyla imzalandığını, Yüksek mahkeme kararı ve HMK md.17 kapsamında sözleşmenin her iki tarafının da tacir olduğunu, taraflar arasında akdedilen sözleşmede açıkça İstanbul Mahkemelerinin yetkili kılındığı göz önüne alındığında geçerli bir şekilde hüküm altına alınan yetki şartı kapsamında huzurdaki davanın yetki şartında belirtilen "İstanbul mahkemeleri"nde açılması gerektiğini, buna göre davacının dava açma hakkının bulunduğu düşünülmesi durumunda dahi davaya bakmakla yetkili mahkeme İstanbul Mahkemeleri olduğunu, davacı yan tarafından huzurdaki dava yetkisiz olan İstanbul Anadolu Asliye Ticaret Mahkemelerinde açtığını, işbu nedenle mahkemenin yetkisine ilk itirazın kabulü ile yetkisizlik nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesini, davacın malik olmadığından dava açma hakkı olmadığını, sözleşmenin tarafınında davacı olmadığını, aktif husumet yokluğu bulunduğunu, makinenin ayıplı olmadığını, davacının uygun şekilde çalıştıramadığını, otomatik besleme gerektiğini, ayıba ilişkin somut bir delil, tespit ve ihbarın olmadığını beyanla davanın usulden ve esastan reddini talep etmiştir.
.... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasının yetkisizlik kararı üzerine Mahkememize tevzi edilen dava yukarıda yazılı yeni esasına kaydı yapılmıştır. Tarafların sunduğu deliller incelenmiş ve eksikleri toplanmıştır.
... 3. Sulh Hukuk Mahkemesi ... D. İş. Sayılı dosyasının örneği getirtilmiş ve incelenmiştir.Taraflarca sunulan ihtarnameler, servis kayıtları incelenmiştir. ... 3. Sulh Hukuk Mahkemesi ...
D. İş. Sayılı dosya üzerinden delil tespiti yaptırılmış ve 27.09.2023 tarihli raporda özetle;
a- Dolum makinası ve kartonet makinasının sözleşme şartlarına uygun olmadığı,
b- Dolum kefelerinin dolum esnasında kayısı sıkıştırıp, parçaladığı ve kayısının dolum esnasında etrafa saçılmasına engel olamadığı, buda firmanın planladığı 1 saatte 3.000 kg kayısı üretimine engel olmakta ve kayısı üretiminde kayısıda fire vermesine neden olacağı, tasarımsal bir ayıp olduğu,
c- Kartonet makinası kutu katlama işlevini yerine getiremediğini, kutuları ezdiğini ve yırttığını, kutulara kayısı dolumu esnasında kutuların bazılarını atladığı doldurmadan geçmesine izin verdiği, bu da kutuların zayi olmasına ve üretim kapasitesinin düşmesine neden olduğu bu durumun kartonet makinasının ayıplı imalattan kaynaklı tasarım hatası olduğu, tespitleri yer almıştır.
Mahkememizce ... Ticaret Mahkemelerine talimat yazılarak yerinde keşif yapılarak bilirkişi raporu hazırlanmasına karar verilmiş olup, mahkememizce keşif için talimat yazılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen makine mühendisi bilirkişi raporunda özetle ;"Davacıya ait ... Fabrikasında davaya konu makine üzerinde yapılan incelemede; Dava konusu makinenin kartonet kutu hazırlama kısmı ve kayısı dolum kısımlarında yukarıda tespitler bölümünde belirtildiği üzere ayıplı olduğunu, Karton kutuların olması gerektiği şekilde hazırlanamadığı, alt kısmının açık kaldığı, dolum kısmında da kartonların banttan hareket ederken yüksek kalması sebebiyle sıkışmalara kartonların yırtılmasına ve kayısıların dökülmesine sebep olduğu belirlenmiştir. Kartonet kısmında kutular hazırlanırken ortalama her 50 kutudan 1 veya 2 tanesinin yırtılarak fire verdiğinin görüldüğünü, Kayısıların dolum kısımında makinenin her 100 kilogram kayısıdan yaklaşık 200 gramının ezilerek fire verdiği, ezilen kayısıların paketlenen kutulara girdiği, hazırlanan kutulara ezilen kayısıların girmesi ile kayısıların kalitesinde düşüklüğe sebep olacağı kanaatine varıldığını, Belirtilen ayıpların makinenin değerinde % 5-10 oranında değer düşüklüğüne sebep olacağı kanaatine varıldığını, Makinede bulunan ayıpların edinme aşamasında kullanıcı tarafından görülüp anlaşılabilecek nitelikte ayıplar olmadığından gizli ayıplı olduğunun belirlendiğini, Makinenin 01.07.2022 tarihten edinilmiş olduğu, edinilme tarihinden keşif yaptığımız tarihe kadar yaklaşık 3 yılın geçmiş olduğu, keşif sırasında kullanılmıyor, makine incelendiğinde makinenin eskimemiş, yukarıda belirtilen sorunlardan dolayı fazla kullanılmamış olduğunun belirlendiğini, Makine üzerinde davacı ve davalı tarafın elemanları ile birlikte saat tutularak toplam 10 dakika(600 Saniye) çalışma yapılarak 500 kilogramlık ürün verilmiştir. Yapılan çalışmada 10 dakika içerisinde 500 kilogramlık ürün yukarıda belirtilen sorunlarla tamamlanmıştır. Makineninin zaman olarak kapasite durumunun saatte ortalama 3.000 kilogram olduğunun belirlendiğini, Makinenin, mevcut haliyle çalıştırılması istendiğinde; Bir çalışanın kartonet bölümünde, bir çalışanın dolum bölümünde, bir çalışanın da tartım bölümünde toplam 3 çalışanın sürekli olarak makina üzerinde fazladan çalışarak oluşabilecek sorunlara müdahele ederek yukarıda belirtilen kayısıların ezilmesindeki firesi ve ve kartonlardaki fireler göz ardı edilerek çalıştırılabilir. Çalışması sırasında 3 çalışanın fazladan çalışması ve firelerin maliyetinin olacağının belirlendiğini" bildirmiştir.
Talimattan rapor geldikten sonra, mahkememizce resen seçilen 1 makine mühendisi, 1 mali müşavir ve 1 nitelikli hesaplama uzmanı heyetinden alınan raporda özetle ;": hiçbir şekilde bağlayıcı olmamak ve nihai takdiri Sayın Mahkemenize ait olmak üzere makine parkurunun gizli ayıplı olduğunu, satıcının ayıp nedeniyle sorumlu olduğunun kabulü durumunda sözleşmeden dönmesi nedeniyle davacının satış bedeli olan 145.000,0 USD'yi talep edebileceğini" bildirmişlerdir.
Davanın, alınan makinenin ayıplı olduğu iddası ile malın iadesi ve ödenen bedelin davacıya ödenmesi istemine ilişkindir.
19.01: 2027 tarihli ve ... nolu FİNANSAL KİRALAMA SÖZLEŞMESİ incelendiğinde; ... Bankası A.Ş. adına ... - ... - Şubesi ve ... arasında yapıldığı, davaya konu makineye ilişkin olduğu anlaşılmıştır.
6098 sayılı TBK'nın 222. madde hükmüne göre; Satıcı, satış sözleşmesinin kurulduğu sırada alıcı tarafından bilinen ayıplardan sorumlu değildir.
Satıcı, alıcının satılanı yeterince gözden geçirmekle görebileceği ayıplardan da, ancak böyle bir ayıbın bulunmadığını ayrıca üstlenmişse sorumlu olur”. TBK m. 223 hükmüne göre, “Alıcı, devraldığı satılanın durumunu işlerin olağan akışına göre imkân bulunur bulunmaz gözden geçirmek ve satılanda satıcının sorumluluğunu gerektiren bir ayıp görürse, bunu uygun bir süre içinde ona bildirmek zorundadır.
Alıcı gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse, satılanı kabul etmiş sayılır. Ancak, satılanda olağan bir gözden geçirmeyle ortaya çıkarılamayacak bir ayıp bulunması hâlinde, bu hüküm uygulanmaz. Bu tür bir ayıbın bulunduğu sonradan anlaşılırsa, hemen satıcıya bildirilmelidir; bildirilmezse satılan bu ayıpla birlikte kabul edilmiş sayılır.
Davaya konu makinenin, ... Bankası tarafından finansal kiralama yoluyla davacıya bırakıldığı ve her türlü dava açma konusunda muvafakat verildiği, 6361 sayılı yasaya göre davacının davayı açma ve takip yetkisinin olduğu anlaşılmıştır.
Dosyadaki ihtarnameler, yazışmalar, belgeler, tespit dosyasındaki bilirkişi raporu, mahkememizce talimatla keşfen alınan makineci raporu ve uzman bilirkişi heyet raporundan anlaşıldığı üzere, finansal kiralama yoluyla davacıya teslim edilen makinenin sözleşmedeki şartları sağlamadığı ve ciddi verim kaybı yaşandığı, bu kaybın kullanımdan değil makinenin teknik özelliklerinden ve hatalı imalatından kaynaklandığı, ayıbın süresinde satıcı davalıya ihbar edildiği ve giderilemediği, davacının sözleşmeden dönme hakkının bulunduğu ve bu hakkını kullandığı, davanın sübuta erdiği ve kabulü gerektiği vicdani kanaat hasıl olmuş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
1-Davacının davasının KABULÜ İLE; 22/06/2022 tarihli ... nolu ve davalı tarafından dava dışı ... Bankasına kesilmiş olan faturaya konu, ... Marka 2022 model makine ve tüm ekipmanlarının davalıya iadesi ile, satış bedeli olan 145.000 USD nin 02/11/2023 tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi uyarınca işleyen faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
2-Esasla hüküm verildiğinden bu arada ayrıca ihtiyati haciz talebinin reddine,
3-Alınması gereken 318.642,24 TL harçtan, peşin alınan alınan 79.660,57 TL harcın mahsubu ile bakiye 238.981,67 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
4-Yargılama nedeniyle harcanan 79.660,57 TL peşin harç, 427,60 TL başvurma harcı, 4.361,50 TL Keşif harcı ve 605.915,00 TL yargılama giderlerinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesap ve takdir olunan 627.111,50 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Dava açılmadan evvel sonradan haksız çıkan taraftan alınmak üzere hazineden ödenen 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye irat kaydına dair,
7-Dosyada artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
İlişkin, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine verilecek bir dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.08/04/2026