İSTANBUL 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
İstirdat
Mahkememizde görülmekte olan 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan İstirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin alacaklı olduğu keşidecisi ... Tic. AŞ olan ... Bankasının 31.03.2022 keşide tarihli 3.422 TL bedelli çeki günü geldiğinde... Şubesinden tahsil ettiğini, 06.02.2023 günü Kahramanmaraş'ta meydana gelen depremde banka binasının yıkıldığını ve yağmacılar tarafından enkazdan bankaya ait kasa ve evrakların yağmalandığını, konuyla ilgili bankanın ... CBS'ye şikayette bulunduklarını,... soruşturma sayılı dosyası ile soruşturma başlatıldığını, ... 5. AHM'nin ... esas sayılı dosyası ile de dava konu çek hakkında zayi kararı verildiğini, davalı tarafından ... 24. İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyası ile başlatılan takip neticesinde hacze gelindiğini ve bu şekilde takipten haberleri olduğunu, icraya ve davaya konu tahsil edilen 31.03.2022 keşide tarihli 3.422 TL bedelli çekin silinti ve ekleme yapılarak keşide tarihinin 31.01.2024 olarak rakam hanesine de 100 sıkıştırılmak suretiyle 103.422 TL olarak değiştirildiğini, bu tahrifatın çıplak gözle dahi görüldüğünü, kaldı ki takip dayanağı çekin arkasına banka tarafından "iş bu çek 31/01/2024 tarihinde ibraz edilmiş ve bedeli ödenmiştir. Daha önce bedeli ödenen iş bu çekin üzerinde tahrifat yapılarak ikinci kez ibraz edilmiş olduğundan işleme alınmamıştır. Kayıp/Çalıntı bildirimi ile ilgili olarak ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... soruşturma dosyası ile yargısal süreç başlatılmıştır." şerhi düşüldüğünü, ... 24. İcra Müdürlüğünün ...esas sayılı dosyasına müvekkili tarafından ödenen 165.127,10 TL'nin ödeme tarihi olan 16.04.2024 tarihinden itibaren hesaplanacak ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile müvekkiline ödenmesine, davalının %20 oranında icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; bankaların çek bedelinin tamamının ödendiği taktirde çek aslını telsim almak zorunda olduklarını, çekin 05.10.2023 tarihinde, çekin ibraz tarihinden önce müvekkili eline geçtiğini, dolayısıyla çek aslının sunulmasının mümkün olmadığını, ibraz edilen çekin sahte olduğu kanaatinde olduklarını, müvekkili şirket tarafından söz konusu faktoring işlemlerinin eksiksiz ve usulüne uygun olarak yerine getirildiğini, üzerine düşen sorumluluğu yerine getirdiğini, müvekkilinin iyiniyetli meşru hamil olduğunu, davanın reddine, %20'den az olmamak kaydıyla davacının tazminata hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasını talep etmiştir.
DELİLLER, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, ... 24. İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasına davacı tarafından yatırılan 165.127,10 TL'nin davalının istirdadı istemine ilişkindir.
Davacı yanca, icra dosyasına yatırılan ödemelere ilişkin dekontlar ile arabuluculuk tutanağı ibraz olunmuş; dava konusu takip dosyası celbedilmiştir.
... 24. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası incelendiğinde, davalı alacaklı tarafından davacı borçludan toplam 122.725,76 TL alacağın tahsili talebinde bulunulduğu, haciz tehdidi altında 170.280.00 TL nin davacı borçlu tarafından yatırıldığı anlaşılmıştır.
... Cumhuriyet Başsavcılığının ... soruşturma sayılı dosyası incelendiğinde; ... tarihli ....karar nolu ilamı ile "Olayın meydana geldiği yerin ağır hasarlı olduğu, dolayısıyla herhangi bir tespit yapılmasının mümkün olmadığı, şüphelilerin tespiti ile çalıntı olduğu iddia edilen çeklerin temini mümkün olmamakla birlikte, bahse konu çekler daha önce ödendiğinden faili meçhul şüphelilerin söz konusu çekler üzerinde tasarrufta bulunma imkanının olmadığı, bankalardan gelen cevabi yazılar incelendiğinde de, ibraz edilen çeklerin ödenmediğinin görüldüğü, tüm dosya kapsamından; çalındığı iddia edilen ancak üzerinde tasarrufta bulunma imkanı kalmamış bulunan çeklerin kim tarafından ibraz edildiğinin tespit edilemediği, bununla birlikte bahse konu çeklerin hırsızlandığına dair yeterli delil elde edilememekle birlikte iddiaya konu çeklerden bir kısmının zaten 2023 Şubat depreminden önce ibraz edilmiş olduğunun görüldüğü anlaşılmakla; Olay hakkında kamu adına kovuşturma yapılmasına yer olmadığına," kararı verildiği görülmüştür.
Taraflarca sunulan dilekçe ve belgeler ile getirtilen kayıtlar incelenmiş, bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiştir.
Mahkememizce görevlendirilen bilirkişi 23/12/2025 tarihli raporunda; İcra takibine ve davaya konu ... Bankası...şubesine ait ... seri numaralı, 31.01.2024 keşide tarihli ve 103.422,00 TL tutarlı çekin keşidecisinin ... Tic. A.Ş., lehtarının ise davacı .... Ltd. Şti. olduğu, davalı faktoring şirketi ile dava dışı ...Tic. Ltd. Şti arasında yapılan 12.07.2023 tarihli faktoring sözleşmesine istinaden temlik olarak alınan ... Bankası ...Şubesine - ... seri no'lu 31.01.2024 keşide tarihli 103.422,00 TL'lık keşide yeri İstanbul olan 103.422,00 TL çek karşılığında 05.10.2023 tarihinde 103.422,00 TL faktoring işlemi yapıldığı, faktoring hizmet bedeline ve faktoring işlemine ilişkin olarak 05.10.2023 tarihli, ... nolu Toplam 103.422,00 TL'lik fatura düzenlenmiş olduğu. dava dosyasına sunulan sözleşme ve faktöring işlem evraklarından görüldüğü, dava konusu ... Bankası...şubesine ait ... seri numaralı keşidecisi ... Tic. A.Ş. olan ve 31.01.2024 keşide tarihli ve 103.422,00,00 TL çek, davalı şirkete faktöring sözleşmesine istinaden ve ciro yoluyla geçmiş olduğu, davalı faktoring şirketinin, faktöring mevzuatı uyarınca alacağı temlik alırken alınan dava konusu 31.01.2024 keşide tarihli 103.422,00 TL. keşide yeri ... olan 103.422,00 TL çekin çalıntı, hırsızlık malı olup olmadığının yada çekin sahte olup olmadığı vb gibi istihbarat bilgilerinin yapılması gerektiği, dava konusu çekle ilgili ne gibi istihbarat yapıldığı konusunda dava dosyasında istihbarat yapılıp yapılmadığına dair belge bulunmadığı, davacının, davalı ... firmasından dava konusu ... 24. İcra Müdürlüğünün ... esas dosyası ile İcraya konu olan 103.422,00 TL çek ilgili olarak icra dairesine yapılan toplam 165.127,10 TL ödeme ile ilgili alacaklı olduğunun sayın mahkeme tarafından kabulü halinde; davacının 07.04.2025 dava tarihi itibariyle davalıdan; 165.127,10 TL asıl alacak+82.669,05 TL birikmiş faiz (TCMB değişen oranlarda) avans faizi toplam 247.796,15 TL alacaklı olduğu şeklinde görüş bildirmiştir.
Bilirkişi raporunun dosya kapsamına uygun, teknik ve ayrıntılı olarak hazırlanmış olması nedeniyle rapor Mahkememizce de benimsenmiş ve hüküm kurmaya elverişli kabul edilmiştir.
Dava İİK'nın 72. maddesine dayalı istirdat istemine ilişkindir;
... tarih ve... sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 8/1. maddesinde; "Faturalı alacağa istinaden kambiyo senedi veya diğer senetlerin alınması halinde, alınan kambiyo senedi veya diğer senetteki ciro silsilesinde kuruluşa kambiyo senedi veya diğer senedi ciro edip veren kişinin, devralınan faturada alacaklı olarak gözüken kişi ve bu kişiden bir önceki cirantanın veya keşidecinin de faturadaki borçlu ile aynı kişi olması gerekir. Fatura ile kambiyo senedi veya diğer senetteki tutarın uyumlu olmasına dikkat edilir. Kuruluş tarafından kullanılan faktoring programları bu uyumu gözetecek ve uyumsuzluk söz konusu olduğunda işlem yapılmasına olanak vermeyecek şekilde yapılandırılır" şeklinde düzenleme getirilmiş olup buna göre faktoring şirketlerinin 6361 sayılı Yasanın 9/2. maddesine ve yukarıda sözü edilen yönetmeliğin 8/1. maddesi hükümlerine uygun olarak temlik almadıkları kambiyo senetlerinde yetkili hamil olamayacakları anlaşılmaktadır.
Yine faktoring şirketlerinin müşterilerinden ek teminat mahiyetinde olmak üzere devralınan ve fatura veya fatura yerine geçen belge ile ilişkili olmayan kambiyo senedi alabilecekleri de Yönetmeliğin 8/3. maddesinde hükme bağlanmış ancak bu nitelikteki senetlerin tahsil edilebilmesi için bir takım koşulların mevcudiyeti aranmıştır.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin güncel ve değişen içtihatları uyarınca, (Yargıtay 12. HD. 25/09/2023 tarih ... E.- ...K., 12/06/2023 tarih ... E.- ...K.vb). Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğinin 8/1. maddesinde öngörülen şartın gerçekleşip gerçekleşmediği, dolayısı ile alacaklının yetkili hamil olup olmadığının, alacağın miktarı ve tahsilinin gerekip gerekmediğinin araştırılması gerektiği görülmüştür.
Faktoring işlemine konu edilen ... Bankası... şubesine ait ... seri numaralı, 31.01.2024 keşide tarihli ve 103.422,00 TL tutarlı çekin, çek arkasına şerh düşülen banka açıklaması, ... 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin... Esas sayılı dosyası içeriği, ... Bankası tarafından mahkememize sunulan 02/10/2025 tarihli cevabi yazı içeriğinde geçen çekin tahrif edilerek piyasaya sürüldüğüne dair açıklamalar, ... tarafından dosyamıza sunulan 03/11/2025 tarihli cevabi yazı ekinde sunulan faktoring işlemine konu aynı seri nolu çekin ibraz anına ilişkin ekran görüntüleri incelendiğinde çekin davacı şirket tarafından tahsil edilmek üzere ...'a 31/03/2022 tarihinde ibraz edilerek çek bedelinin davacıya ödendiği, 06/02/2026 tarihinde Kahramanmaraş ve çevre illerde yaşanan depremlerden dolayı ...'a ait şubenin hasar görmesi neticesinde bankada bulunan çekin 3. şahıslar tarafından ele geçirilerek en son dava dışı ... tarafından davalı Faktoring şirketi ile yapılan faktoring işlemine konu edildiği görülmüştür.
Davaya konu çekin takibe konu edildiği ... 24. İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosya kapsamında bulunan haciz tutanağının incelenmesinde 16/04/2024 tarihinde davacı işyerinde yapılan haciz esnasında boçlu şirket yetkilisi tarafından dava açma hakkı saklı tutularak aynı gün icra dosyasına ödemenin yapıldığı, ödeme ve 07/04/2025 dava tarihi dikkate alındığında davanın ödemeden itibaren 1 yıllık yasal süre içerisinde açıldığı görülmüştür.
Dosyamız arasına alınan ... 42. İcra Hukuk Mahkemesinin... Esas, ... Karar sayılı ve 16/10/2024 tarihli kararın ve dosya içeriğinin incelenmesinde çek keşidecisi ...tarafından dava konusu çekin takibe konu edildiği takibe itiraz davasının yargılamasında alınan bilirkişi raporunda çekte tahrifat yapıldığının tespiti sonucunda takibin iptaline karar verildiği görülmekle mahkememizce çekteki sahtecilik iddiası ile ilgili olarak yeniden rapor alınması yoluna gidilmemiş, mezkur mahkeme kararının 20/11/2024 tarihinde kesinleştiği görülmüştür.
Belirtilen yasal mevzuat ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;
Mahkememizce alınan bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere davalı faktoring şirketi tarafından yasal mevzuata uygun hareket edilip istihbarat yapılamayarak davaya ve takibe konu çekin iktisap edildiği, davalı faktoring şirketi tarafından çek keşidecisi şirkete ulaşılıp çek hakkında istihbarat yapıldığına dair dosya kapsamına bir delil sunulmadığı, kaldı ki çek keşidecisine ulaşılması halinde çekin önceden tahsil edildiği bilgisinin davalı faktoring şirketine iletileceği, dolayısıyla bu hali ile ve ayrıca kambiyo vasfına sahip olamayan evrakın da faktoring ilişkisine konu edilemeyeceği anlaşılmakla davacının istirdat talebi haklı görülerek 16/04/2024 tarihinde icra dairesine davacı şirket tarafından tarafından yatırılan 165.127,10 TL paranın ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine dair davanın kabulüne karar verilmiş, her ne kadar davalı faktoring şirketi takip başlatmakta haksız olsa da kötü niyetli olduğuna dair dosya kapsamında bir delil bulunmadığı göülmekle davacının kötüniyet tazminatı isteminin, yapılan yargılama sonunda davacının istirdat talebi haklı görüldüğünden ise davalının kötü niyet tazminatı isteminin reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
1-Davacı tarafından açılan davanın KABULÜ ile; 165.127,10 TL alacağın 16/04/2024 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
2-Davacının kötüniyet tazminatı isteminin REDDİNE,
3-Davalının kötüniyet tazminatı isteminin REDDİNE,
4-Alınması gereken 11.279,83 TL nispi karar ve ilam harcından peşin olarak yatan 2.819,96-TL harcın mahsubu ile eksik kalan 8.459,87 TL harcın davalıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
Davacı tarafından peşin olarak yatırılan 2.819,96-TL'nin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
5-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 4.600,00 TL arabuluculuk giderinin davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
6-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihi Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 45.000,00 TL ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
7-Davacının yaptığı ilk masraf 615,40 TL, bilirkişi ücreti 10.000,00 TL, posta gideri 538,50 TL olmak üzere toplam 11.153,90 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
8-Taraflarca yatırılan gider ve delil avansından sarfedilmeyen kısmın karar kesinleştiğinde ilgilisine İADESİNE,
9-Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 67/1. maddesi gereğince taraflardan birinin talebi üzerine kararın tebliğe ÇIKARTILMASINA,
Dair; davalı vekilinin yüzüne karşı, davacı tarafın yokluğunda, HMK'nın 341/1 ve 345. maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere karar verildi.08/04/2026