İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi - E. 2025/390 - K. 2026/274

Finansal Kiralamaya Konu Malın İadesi

Mahkememizde görülmekte olan finansal kiralamaya konu malın iadesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkili şirket ile karşı taraf arasında 6361 sayılı Finansal Kiralama Kanunu çerçevesinde ...tarihli, ... ve ...tarihli, ... sözleşme numaralı finansal kiralama sözleşmeleri akdedildiğini, ... numaralı sözleşmeye konu konu 1 adet ... tescil plakalı, ... marka, 2024 model,... tip, ... motor numaralı ve ... şase numaralı kazıcı ve yükleyici; ... numaralı sözleşmeye konu 1 adet ... tescil plakalı, ... marka, 2024 model, ... tip, ... motor numaralı ve ... şasi numaralı kazıcı ve yükleyicinin finansal kiralama yoluyla davalı şirkete kiralandığını, davalı tarafın, sözleşmeden kaynaklanan 18/03/2025 tarihi itibariyle toplam 1.128.925,44 TL kira borcu ve 50.251,37 TL gecikme faizi borçlarını ödemeyerek temerrüde düştüğünü, akabinde davalı şirkete ... 27. Noterliğinin... tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin gönderilerek, borçlarını 60 gün içerisinde ödemeleri; aksi takdirde sözleşmenin feshedileceğinin ihtar edildiğini, ihtarnamenin 24/03/2025 tarihinde tebliğ edildiğini, ancak 60 günlük yasal süre içerisinde borçların ödenmediğini ve sözleşmenin fesholduğunu, söz konusu malların kiracı şirket uhdesinde kalması nedeniyle ileride telafisi imkansız zararlarla karşılaşılmasının önlenmesi amacıyla talepleri üzerine, ... 9. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...değişik iş sayılı dosyasından, malların taraflarına teslimi yönünde ihtiyati tedbir kararı verildiğini, tüm bu nedenlerle finansal kiralama konusu ... numaralı sözleşmeye konu konu 1 adet ...tescil plakalı, ... marka, 2024 model, ... tip, ... motor numaralı ve ... şase numaralı kazıcı ve yükleyici; ... numaralı sözleşmeye konu 1 adet ... tescil plakalı, ... marka, 2024 model, ... tip, ... motor numaralı ve ... şasi numaralı kazıcı ve yükleyicinin aynen müvekkili şirkete teslimini; aynen teslimde fiili imkansızlık oluştuğu takdirde, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla fiili imkansızlığın oluştuğu tarihten itibaren işleyecek akdi faizi ile birlikte ekipmanların değerinin davalı taraftan tahsilini talep emiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesi ile; müvekkili hakkında ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası ile konkordato davası yürütülmekte olduğundan, davacı tarafından müvekkil, şirketin konkordato ön projesi kapsamında bulunan finansal kiralama sözleşmesi konu malların iadesinin talep edilmesinin hukuken mümkün olmadığını, davacı her ne kadar taraflar arasında akdedilen finansal kiralama sözleşmelerine konu malların kira bedellerinin ödenmediği gerekçesiyle iadesini talep etmişse de, müvekkili tarafından 10.01.2025 tarihinde konkordato davası ikame edildiğini ve mahkemenin 15.01.2025 tarihli tensip tutanağında "Talep edenlerin leasing sözleşmesi ile edinmiş olduğu menkul, ve gayrimenkullerin iadelerine yönelik olarak yapılacak işlemlerin tedbiren durdurulmasına" karar verildiğini, dolayısıyla davacının, konkordato dava dosyasında ileri sürmesi gereken ve bu dosyada çözümlemesi gereken hususları huzurdaki dava ile talep etmesinin hukuken mümkün olmadığını, konkordato yargılaması devam ederken ve mahkemece verilen tedbir kararı yürürlükte iken, davacının kiralanan makine ve teçhizatların iadesine ilişkin talebinin yasal dayanağının bulunmamakta olduğunu, aksine bir yorumun, konkordatonun amacını ve kanunun koruyucu hükümlerini bertaraf edecek nitelikte olduğunu ve bu durumun hukuken kabul edilemez olduğunu, bunun yanı sıra, kiralama konusu makinelerin konkordato ön projesi kapsamında yapılandırma talebine dahil edilmiş olduğunu, söz konusu makinlerin kullanımının, işletmenin devamlılığı açısından son derece önem arz etmekte olduğunu, leasing borçlarına yönelik konkordato ön projesinde açıkça bir yapılandırma talebinde bulunulmuş olduğunu, kiralamaya konu inşaat makinelerinin müvekkili şirketin devam eden ve ileride gerçekleştireceği inşaat faaliyetleri için kullanılmak üzere işletmenin en temel üretim araçları olduğunu, bu makinelerin iadesinin, konkordatonun amacına ve işletmenin faaliyetlerini sürdürebilmesine engel teşkil edeceğinden, kanunun konkordato kurumuyla korumak istediği işletme devamlılığı ilkesiyle bağdaşmamakta olduğunu, ayrıca davacı tarafından müvekkilinin kira ödemelerini aksattığına yönelik iddialarının gerçeği yansıtmamakta olduğunu, müvekkili şirketin, taraflar arasında imzalanan ... numaralı sözleşme kapsamında ilk 5 taksiti ve ... numaralı sözleşme kapsamında ise ilk 11 taksiti düzenli şekilde ödediğini, dolayısıyla ödemelerin aksatıldığı veya ciddi bir temerrüt hali bulunduğu iddiasının tamamen dayanaksız olduğunu, davacı tarafın terditli olarak inşaat makinelerinin rayiç değerlerini talep etmesinin de kabul edilebilir olmadığını, müvekkil şirketi tarafından verilen bilgi uyarınca, davacı tarafın tedbir kararı kapsamında makineleri teslim aldığını, bundan böyle davacı tarafın rayiç bedellerini talep edemeyeceğini, tüm bu nedenlerle ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasını ve davacı tarafın iddia ve taleplerinin tümden reddini talep etmiştir.
Dava, finansal kiralamaya konu malların iadesi istemine ilişkin bulunmaktadır.
Mahkememiz dosyası öncelikle 51.232,50 TL peşin harç yatırılmak suretiyle 3.000.000,00 TL harca esas değer üzerinden ikame edilmiş olup, mahkememizin 10/06/2025 tarihli tensip tutanağı ile davacı vekiline iade talebine konu malların dava tarihi itibariyle KDV dahil güncel rayiç değerini gösterir eksper raporunu sunması bakımından 2 haftalık süre verilmesine karar verilmiş, davacı vekili tarafından 08/10/2025 tarihli dilekçe ekinde, dava konusu ekipmanların rayiç bedellerinin KDV dahil 9.350.000,00 TL olduğunu gösterir eksper raporunun mahkememiz dosyasına sunulduğu ve fakat davacı tarafça herhangi bir tamamlama harcı yatırılmamış olduğunun anlaşılması üzerine mahkememizin 17/10/2025 tarihli ara kararı ile; "Davacı tarafça dosya kapsamına tamamlama harcı yatırılmadığı anlaşıldığından, davacı vekiline, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 30 ila 32. maddeleri ve 6100 sayılı HMK'nın 120. maddesi gereğince dava esas değeri 9.350.000,00 TL üzerinden hesap edilen 159.674,62 TL harçtan, peşin olarak yatırılan 51.232,50 TL'nin mahsubu ile eksik 108.442,12 TL harcı mahkememiz veznesine yatırmak üzere 1 haftalık kesin süre verilmesine; verilen kesin süre içerisinde söz konusu harcın yatırılmaması durumunda ise dosyanın işlemden kaldırılacağı ve yasal süre içerisinde yenilenmediği takdirde de davanın açılmamış sayılmasına karar verileceği hususunun davacı tarafa ihtarına" karar verilmesi üzerine davacı vekili tarafından, 22/10/2025 tarihinde 108.442,12 TL tamamlama harcı mahkememiz veznesine ikmal edilmiştir.
Mahkememizce taraflar arasında akdedilen Finansal Kurumlar Birliği nezdinde tescilli ... tarihli, ... ve ... tarihli, ... sözleşme numaralı finansal kiralama sözleşmeleri ile ekleri, faturalar, ödeme planları, ruhsatlar, teslim ve tesellüm belgeleri, cari hesap kayıtları, muavin defterler, ekspertiz raporu, ... 27. Noterliğinin ... tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile tebliğ mazbataları, ... 9. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...değişik iş sayılı dosyası, ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası vs. dosyamız arasına alınmış, finansal kiralama uzmanı bilirkişiden rapor temin edilmiştir.
Somut olayda hukuki ihtilaf, 6361 sayılı yasanın 31. maddesi koşullarının oluşup oluşmadığı noktasında toplanmıştır.
Finansal kiralama uzmanı bilirkişi ... tarafından düzenlenerek mahkememiz dosyasına sunulan 27/02/2026 havale tarihli rapor ile; davalı kiracının davacı kiralayana her iki projede toplam 2.472.040,75 TL ödenmeyen kira/taksit borcu olduğu, davalının temerrüt tarihi olan 20.05.2025 tarihinin fesih tarihi olduğu ve bu tarih itibariyle davalının ödenmeyen toplam 2.472.040,75 TL kira borcu olduğu ve diğer kalan kira taksit borçlarında ödenmediğinin görüldüğü, ihtarnamede verilen sürede borcun ödenmemesi nedeniyle 20/05/2025 tarihi itibariyle sözleşmenin feshedilmiş olduğu, bu anlamda finansal kiralamaya konu malların iade koşullarının oluştuğu, temerrüt tarihinden en geç 3 gün sonrası olan 23/05/2025 tarihi itibariyle finansal kiralama konusu malların davacıya aynen iadesinin gerektiği tespit edilmiştir.
Dosyada mübrez bulunan davacı tarafından davalı şirkete gönderilen ... 27. Noterliğinin ...tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile borç bakiyesinin 60 gün içinde ödenmesi; aksi takdirde finansal kiralama sözleşmesinin feshedileceğinin ve müteakip 3 günlük süre içerisinde malların iadesinin gerektiği hususunun borçluya ihtar edildiği anlaşılmıştır.
Finansal kiralama sözleşmesi sözleşme taraflarına tam borç yükleyen bir sözleşmedir. Bu kapsamda TBK'nın 123 ve FFFK'nın 31. maddeleri birlikte değerlendirilerek, kiralayanın finansal kiralama bedelini ödemede temerrüde düşen kiracıya ihtarname çekerek ifa için otuz günlük süre vermesi gerekir. Ancak, sözleşmede, süre sonunda mülkiyetin kiracıya geçeceği kararlaştırılmış ise, bu süre altmış günden az olamaz. Aynı zamanda bir yıl içinde kira bedellerinden üçünü veya üst üste ikisini zamanında ödemeyen kiracılarla yapılan finansal kiralama sözleşmesi kiralayan tarafından derhal feshedilebilir.
Finansal kiralama konusu mal, 6361 sayılı kanunun 12. ve 23. maddeleri (3226 sayılı kanunun 17. maddesi) gereğince kiralayan şirketin mülkiyetindedir. 6361 sayılı Kanun 24/1. maddesi (mülga 3226 sayılı Kanun 13. maddesi) hükmü gereğince de kiracı, sözleşme süresince finansal kiralama konusu malın zilyedi olup, malı sözleşmede öngörülen şart ve hükümlere göre özenle kullanmak zorundadır. 6361 sayılı kanun 30. maddesi sözleşmenin sona ermesi, 31. maddesi sözleşmenin ihlali (finansal kiralama bedelini ödemede temerrüde düşme), 32. maddesinde de sözleşmenin feshinin sonuçları düzenlenmiş; (mülga 3226 sayılı yasanın 21. maddesine göre, sözleşme süresinin dolması, 22. maddesine göre sözleşmenin diğer sebeplerle sona ermesi ve 23. maddesi hükmüne göre de sözleşmenin ihlali hallerinde aynı yasanın 24. ve 25. maddesi gereğince) ve 6361 sayılı kanunun 33/1. maddesinde de sözleşmenin kiralayan tarafından feshi halinde (ve yine 30/2. maddede öngörülen “kiracının tasfiye sürecine girmesi gibi” hallere ilişkin olarak sözleşmenin kiracı tarafından feshi halinde de), kiracı finansal kiralama konusu mal yahut malları kiralayana geri vermek ve teslim etmekle yükümlüdür.
Mahkememizce tüm dosya kapsamı hep birlikte değerlendirilmiştir. Buna göre; Davalı/kiracının, ihtarname ile kendisine verilen 60 günlük süre sona ermesine rağmen, ihtarname ile kendisine tebliğ edilen ödeme tablosu dahilinde kira borçlarını ödemediği, bu nedenle davalıya tebliğ edilen ihtarname ile 6361 sayılı Finansal Kiralama Kanunu ve taraflar arasındaki sözleşmelerin davacıya verdiği haklar kullanılarak finansal kiralama sözleşmelerinin feshedildiği, ancak davalının, sözleşmelerin feshinin yasal sonucu olan ve ihtarname ile kendisinden talep olunan finansal kiralamaya konu malları verilen sözleşmesel süre içerisinde davacı şirkete iade etmediği, davalı şirketçe ayrıca kira bedelinin ödendiğine ilişkin olarak herhangi bir delil de sunulmadığı, 6361 sayılı kanunun 23/1. maddesi uyarınca finansal kiralama konusu malların mülkiyetinin kiralayana ait olduğu ve yine 6361 sayılı kanunun 33/1. maddesi hükmüne nazaran da sözleşmelerin kiralayan tarafından feshi halinde kiracının malları iade ile yükümlü olduğu, bu haliyle yapılan değerlendirmede de davalının, finansal kiralama bedelini ödediğini veya ödememesi gerektiğini ve yahut bedelin istenebilir olmadığını, Türk Medeni Kanunu'nun 6. maddesi ve HMK'nın 200. ve devamı maddeleri hükümleri uyarınca yasal delillerle kanıtlayamadığı ve bu hususun finansal kiralama uzmanı bilirkişi ... tarafından düzenlenen 27/02/2026 havale tarihli rapor ile de tespit edildiği anlaşıldığından, denetime ve hüküm tesisine elverişli bulunan bilirkişi raporuna da itibar edilerek, davalının sözleşme hükümlerine göre malların aynen iadesi ile yükümlü olduğu sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır. Davalı tarafça her ne kadar ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı konkordato dosyası kapsamında müvekkili şirketin, konkordato ön projesi kapsamında bulunan finansal kiralama sözleşmesi konu malların iadesinin talep edilmesinin hukuken mümkün olmadığı, mahkemenin 15/01/2025 tarihli tensip tutanağında "Talep edenlerin leasing sözleşmesi ile edinmiş olduğu menkul, ve gayrimenkullerin iadelerine yönelik olarak yapılacak işlemlerin tedbiren durdurulmasına" karar verildiği, dolayısıyla davacının, konkordato dava dosyasında ileri sürmesi gereken ve bu dosyada çözümlemesi gereken hususları huzurdaki dava ile talep etmesinin mümkün bulunmadığı ileri sürülmüş ise de, konkordato davasının finansal kiralamaya konu malın iadesi davası açılması, görülmesi ve neticesinde karar verilmesine engel teşkil eden herhangi bir hukuki düzenleme bulunmamakta olduğundan, davalı tarafın bu yöndeki itirazına itibar edilmemiştir. Kaldı ki ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin...esas sayılı dosyası kapsamındaki 09/07/2025 tarihli ara karar ile, mahkemelerinin 15/01/2025 tarihli geçici mühlet kararı verilmesine ilişkin kararda, talep edenlerin leasing sözleşmesi ile edinmiş olduğu menkul ve gayrimenkullerin iadelerine yönelik yapılacak işlemlerin tedbiren durdurulmasına dair verilen kararın kaldırılmasına karar verilmiştir. Tüm bu nedenlerle davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

1-Davanın KABULÜNE, davaya konu Finansal Kurumlar Birliği nezdinde ... tarih ve ... numara ile tescilli, ... tarih ve ... numaralı Finansal Kiralama Sözleşmesi ile Finansal Kurumlar Birliği nezdinde ... tarih ve ... numara ile tescilli, ...tarih ve ... numaralı Finansal Kiralama Sözleşmesi'nin davacı tarafça haklı nedene dayalı olarak feshedildiğinin TESPİTİNE,

2-Dava konusu;
"-1 ADET ...TESCİL PLAKALI ... MARKA 2024 MODEL ...TİP MOTOR NO:... ŞASE NO:... KAZICI VE YÜKLEYİCİ(SÖZ. NO: ...),
-1 ADET ... TESCİL PLAKALI ... MARKA 2024 MODEL... MOTOR NO:... ŞASE NO:... KAZICI VE YÜKLEYİCİ(SÖZ. NO: ...) TÜM EKİPMAN VE AKSESUARLARI''" emtiaların davalıdan alınarak davacıya HÜKMEN TESLİMİNE,
3-... 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 30/05/2025 tarih ve ...D. İş Esas,... D. İş Karar sayılı ihtiyati tedbir kararının hüküm kesinleşinceye kadar devamına,

4-Aynen ifada fiili imkansızlık olması halinde İİK 24. maddesinin İcra Müdürlüğünce resen dikkate alınmasına,

5-Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 638.698,50 TL karar ve ilam harcından, davacı tarafından yatırılan 51.232,50 TL peşin harç ve 108.442,12 TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 159.674,62‬-TL harcın mahsubu ile bakiye 479.023,88‬‬-TL harcın davalı taraftan alınarak Hazineye gelir kaydına; davacı tarafından yatırılan toplam 159.674,62 TL harcın davalı taraftan alınarak davacı tarafa verilmesine,

6-Davacı taraf kendini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihi Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince belirlenen 977.500,00 TL vekâlet ücretinin davalı taraftan alınarak davacı tarafa verilmesine,

7-Davacı tarafından yapılan 615,40 TL başvurma harcı, 10.000,00 TL bilirkişi ücreti ve 286‬,00 TL müzekkere ve davetiye posta masrafı olmak üzere toplam 10.901,40 TL yargılama giderinin, davalı traftan alınarak davacı tarafa verilmesine,
8-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince davacı ve davalı tarafından yatırılan ve bakiye kalan gider avanslarının, kararın kesinleşmesi sonrası yatıran tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde, mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere her hangi bir Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere oy birliğiyle verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı. 09/04/2026