İZMİR 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Tazminat (Rücuen Tazminat)
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
Davacı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu 11.03.2016 tarihli dava dilekçesinde özetle; Müvekkil Şirketinin yurt dışından konteynerlerle ithal etmiş oldukları..., davalı ... gemiden tahliye edilerek istif sahasına gönderildiğini, ancak, Gümrük İdaresince yapılan Risk Analizleri neticesi söz konusu konteynerlerin ... taramasına tabi tutulması istenmiş ve neticede konteynerler ... taramasından geçirilerek gerekli talimatın yerine getirilmiş olduğunu, davalı ...İşletmesinin ise konteynerler sadece taramadan geçirilmiş olmasına rağmen, konteynerlerin mühürleri kesilerek kapılarının açıldığını, içlerinin boşaltıldığı ve sonra tekrar yüklenmiş gibi "tam tespit " ifadesi ile anılan yüksek tarifeyi uyguladığını, oysa bu işlemlerin yapılmadığını beyanla, fazladan ödemiş oldukları toplamda 39.887,54 TL'nin davacı müvekkil şirkete geri ödenmesi gerektiğini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu 04.05.2016 havale tarihli cevap dilekçesinde özetle; söz konusu konteynerlerin ... kontrolü ve muayeneye tabi olduğunu, akabinde mühürleri fek edilerek kontrole yani muayene işlemine tabi tutulduğunu, eşyanın kontrolü/muayenesi/araması konteynerde bulunan eşyaların bir kısmının ve tamamının boşaltılması suretiyle yapıldığını, bu nedenlerde de davacı yana düzenlenen faturaların doğru olduğu ve verilen hizmetler karşılığında alınması gereken ücretten daha fazla veya haksız olarak alınmış bir ücret bulunmadığını beyan etmiştir.
Dilekçelerin teatisi aşaması usulüne uygun tamamlanmakla tahkikat aşamasına geçilmiştir.
Mahkememizce dosya gümrük müşavirliği uzmanı bir bilirkişiye tevdii edilerek davacı iddiaları ve davalı savunmaları yönünden rapor düzenlenmesi istenilmiş, bilirkişi tarafından düzenlenen 07/11/2019 tarihli raporun sonuç kısmında aynen"Davalı tarafından verilmeyen hizmet bedeli olan 28.317,64 TL'nin ödeme günü olan 13.08.2015 tarihinden, 11.569,90 TL'nin ise ödeme günü olan 02.09.2015 tarihinden itibaren toplam 39.887,54 TL'nin ticari reeskont faiziyle birlikte davacıya ödenmesi istemiyle açılan iş bu alacak davası kapsamında;
Bilindiği üzere Gümrükler Genel Müdürlüğünün "...Hizmet Tarifesinin Belirlenmesi" konulu ...sayılı Genelgesinin dayanağı ... sayılı Gümrük Kânunun ... maddesi ile buna bağlı Gümrük Yönetmeliğinin ...maddesinini üçüncü fıkrası olup iş bu Kanun, Yönetmelik maddesi metinlerine göre; işletmelerin gümrük mevzuatı kapsamında "muayene ve kontrol edilecek eşyadan alınacak azami bedellere ilişkin usul ve esasları belirlemeye" tam yetkili olduğu tartışmasızdır.
Davalı idarenin dava konusu ücreti doldurma ve boşaltma ücreti olarak her konteyner için 120 usd +120 usd ücret almış ise de;
Konuyla ilgili ... sayılı Genelgesinin dayanağı ... sayılı Gümrük Kanunun ... maddesi ile buna bağlı Gümrük Yönetmeliğinin ... maddesinin üçüncü fıkrası olup iş bu Kanun, Yönetmelik maddesi metinlerine göre; işletmelerin gümrük mevzuatı kapsamında "muayene ve kontrol edilecek eşyadan alınacak azami bedellere ilişkin usul ve esasları belirleyen Genelge'ye açıkça aykırı ve pek fahiştir.
Ayrıca davalı idarenin dava konusu 36 konteyner için doldurma ve boşaltma seklinde verdiği bir hizmet mevcut olmayıp, sadece bilgisayarda "tam tespit" seklinde muayene çıkmış olması nedeniyle uygulamada bu hizmeti vermemesine rağmen vermiş gibi ücret tahakkuk ettirmektedir.
Bu şekilde tahsil dilen ücretin yasal dayanağı olmadığı gibi basta... sayılı Genelgeye, ayrıca ilgili Genelge Yürürlükte olmasa dahi verilmeyen bir hizmetin ücretlendirilmesi hukuka, ticari teamüllere ve hakkaniyete de aykırı olduğu ve iade edilmesi gerektiği" yönünde görüş belirtilmiştir.
Bilirkişi raporunun taraflara usulüne uygun olarak tebliğ edildiği davalı vekili tarafından bilirkişi raporuna karşı itiraz, davacı vekili tarafından bilirkişi raporuna beyan dilekçesi sunulduğu görülmüştür.
Mahkememizce dosya ...hizmetleri konusunda uzman bir bilirkişiye tevdii edilerek rapor düzenlenmesi istenilmiş, bilirkişi tarafından düzenlenen 17/10/2019 havale tarihli raporun sonuç kısmında aynen"Gümrükler Genel Müdürlüğünün dosyada mevcut ... sayılı genelgesi '' ...işletici kuruluşların ...sahalarında gerçekleştirdikleri taşıma, boşaltma vb. hizmetlerin önemli bir bölümü gümrük idaresinin bu sahalarda gümrük mevzuatı uyarınca gerçekleştirdikleri denetim ve gözetim hizmetlerinden kaynaklanmaktadır. Dolayısıyla, gümrük idaresine kanunla verilmiş görevlerin yerine getirilmesi bağlamında gerçekleştirilen gümrük kontrolleri sırasında işletmeler için ayrı bir gelir kaynağı doğmaması veya zorunlu olan söz konusu hizmetler karşılığında tahsil edilen ücretlerin kamu gücünü istismar edici nitelikte olmaması gerekmektedir" şeklindedir.
Bu cümleden olarak, söz konusu konteynırlar İçin gümrük idaresince uygulanması istenen ... ve muayene isteminin, davalı ...İdaresi tarafından, konteynırlarda sorun çıkıp mühürlerinin kesilip boşaltma ve tekrar doldurma işlemi ve yeni mühür takılması işlemlerin yapıldığını ve bu istemi tam tespit olarak yorumlayıp buna göre faturalandırma yaptığı, ancak dava dosyamızda bu iddia ile ilgili herhangi bir tutanak ve yeni mühür numaralarını içeren belgelerin bulunmadığı, bu nedenle, davalı idarenin dava konusu 36 konteynır için doldurma ve boşaltma şeklinde verdiği "tam tespit" hizmeti mevcut olmayıp, sadece bilgisayarda "...ve muayene" şeklinde çıkan ifadenin tam tespit gibi yorumlandığı, aslında uygulamada bu hizmeti vermemesine rağmen vermiş gibi davalı yana, yasal dayanağı olmayan mesnetsiz bir ücret tahakkuk ettirdiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda davalı TCDD İzmir ...İşletme Müdürlüğünün aşağıda belirtilen faturalarında "konteynır içi doldurma boşaltma olarak gösterilen" 13.08.2015... tarih/sayılı faturada 23.998,00 TL + KDV 4.463,64 = 28.317,64 TL ile 02.09.2015... tarih/sayılı faturadaki 9.805,00 TL + KDV 1.823,66 = 11.569,90 TL olmak üzere 28.317,64 TL + 11.569,90 TL = Toplam 39.887,54 TL'nin davacı ...A.Ş 'ne iade edilmesi, davacı tarafından ayrıca talep edilen...faizinin uygulanıp uygulanmayacağı konusunda Sayın Mahkemenin yetkili olduğu" yönünde görüş belirtilmiştir.
Bilirkişi raporunun taraflara usulüne uygun olarak tebliğ edildiği, davacı vekili tarafından bilirkişi raporuna beyan, davalı vekili tarafından bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi sunulduğu görülmüştür.
Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların iddia ve savunmaları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre;
Dava gümrük hizmeti nedeniyle davalı tarafından ödenen toplam 39.887,54 TL'nin davalıdan tahsil edilmesine yönelik açılan alacak davasıdır.
Delilerin değerlendirilmesine geçmeden evvel şu hususun belirtilmesinde fayda vardır; her ne kadar tahkikat aşamasında Danıştay ... Dairesinin ... esas sayılı dosyanın mahkememiz dosyası yönünden bekletici mesele yapılmasına karar verilmiş ise de taraflar arası uyuşumazlığın Danıştay ...Dairesinin ... esas sayılı dosyasında iptali istenen yasal mevzuatın uygulanması neticesi yapılan ödemelerden ziyade ödeme konusunu oluşturan işlemin somut olay bakımından yapılıp yapılmadığının tespitine yönelik olduğundan Danıştay ...dairesinin... esas sayılı dosyası yönünden verilen bekletici mesele ara kararından dönülmesine karar verilmiştir.
Mahkememiz davacısı tarafından alacak davasına konu edilen toplam 39.887,54 TL'nin davalı tarafından
Mahkememiz davalısı tarafından davacı tarafa ödediği toplam 39.887,54 TL Gümrükler Genel Müdürlüğünün ...Hizmet Tarifesinin belirlenmesi konulu ... sayılı genelgeye dayanarak belirlenmiştir. Söz konusu bu genelgenin dayanağı ...sayılı gümrük kanunun ... maddesi ile buna bağlı Gümrük Yönetmeliğinin ... maddesinin ...fıkrasıdır. Söz konusu yönetmelik maddesine göre işletmelerin Gümrük Mevzuatı kapsamında muayene ve kontrol edilecek eşyadan alınacak azami bedellere ilişkin usul ve esasları belirlemeye tam yetkili olduğu tespit edilmiştir. Alacağa konu edilen tutar davacı tarafından yapılan ithalat neticesi...'na gelen konteynerlerin limanda yapılan incelemesi neticesi verildiği iddia edilen hizmete dayanarak oluşturulan fatura konusudur. Bilirkişi raporlarından da sabit olduğu üzere tüm konteynerlerin ... taramasından geçirilmesinin gerektiği bu kapsamda davacı tarafından ithal edilen konteynerlerin yasal mevzuat uyarınca ... taramasının yapıldığı dosya kapsamından anlaşılmaktadır. Söz konusu ...taraması neticesinde beyan edilen ... dışında herhangi bir şekilde şüphe uyandıracak bir görüntünün ya da bir yoğunluğun tespit edilmesi halinde taramadan geçirilen konteyner uygun bir yere çekilerek üzerinde bulunan mühür heyet huzurunda fek edilerek ve gerektiğinde içerisinde bulunan emtialar dışarı çıkartılarak tekrar incelenip geri yüklenip aynı heyet huzurunda yeni bir mühür takılarak inceleme bitirilmektedir. Söz konusu bu işleme tam tespit durumu denmektedir. Taramadan geçirilen konteynerde sorun olmaması halinde ise durum tutanakla tespit edilerek konteynerin limandan çıkışına izin verilmektedir. Alacağa konu edilen 02/09/2015 ve 13/08/2015 tarihli faturalar konusu teşkil eden konteynerlerin tamamının...'den geçirildiği ve sorunsuz olduğu görülmektedir. Taramadan geçirilen konteynerler sorunsuz olduğu için bu aşamada tam tespitin yapılması mümkün değildir. Bu kapsamda her ne kadar davalı genel müdürlük tarafından fatura konusu edilen konteynerler üzerinde tam tespit yapılarak neticede fatura düzenlenerek ve davacının ödemesine sebebiyet verilerek neticeten işlem tesis edilmiş ise de taramadan geçirilen konteynerlerin sorunsuz olduğu ancak buna rağmen tam tespit neticesi fatura düzenlendiği şeklindeki işlemin sebep unsuru bakımından sakat olduğu dolayısıyla hiç sorun çıkmayan konteynerlerin hiç bir gerekçe yokken veya gerekçesi ispat edilememiş iken mühürlerin fekki neticesi boşaltılarak tekrar yüklenmesi gibi bir işlemle ve bu işleme dayanarak fatura düzenlenmesi şeklinde oluşa gelen işlemlerin yasal mevzuata uygun olmadığı ortadadır. Dolayısıyla yapılan yanlış bir işlem nedeniyle gerçekten olmaması gereken bir işlemden davacının sorumlu olması gerektiği düşünülemez bu nedenle davalı tarafın bu kapsamdaki savunmasına itibar edilmemiştir.
Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Alacağa konu edilen 02/09/2015 ve 13/08/2015 tarihli faturalar konusu teşkil eden konteynerlere yönelik ortada yasal mevzuata uygun bir işlem yapılmadığından fatura içeriklerinin doğru olmadığı ve bu nedenle verilmeyen bir hizmetin verilmiş gibi gösterildiği kanaatine varılmış, bu kapsamda davacı tarafça ödenen toplam 39.887,54 TL'nin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
Yukarıda yazılı bulunan gerekçeye göre;
1- Davanın KABULÜNE,
2-Davalı tarafından verilmeyen hizmetin verilmiş gibi gösterildiği fatura düzenlenmesi işleminin davacının zararına olduğu tespit edilmekle davacı tarafından yapılan 28.317,64 TL ödemenin 13/08/2015 tarihinde, 11.569,91 TL ödemenin 02/09/2015 tarihinden itibaren olmak üzere toplam 39.887,54 TL ödemenin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte DAVALIDAN ALINARAK DAVACIYA VERİLMESİNE,
3- Karar tarihi itibariyle alınması gerekli 2.724,72 TL karar ve ilam harcından evvelce alınan 681,18 TL peşin harcın mahsubu ile hazineye irat kaydına, bakiye 2.043,54 TL harcın DAVALIDAN ALINARAK HAZİNEYE İRAT KAYDINA, söz konusu tutar ile ilgili 492 sayılı harçlar kanunu ... Madde uyarınca kararın tebliğinden itibaren 1 ay içerisinde tahsil harç müzekkeresi düzenlenmesine,
4- Davacı tarafından yatırılan 710,38 TL (peşin harç ve başvuru harcından oluşan) yatırılan harç ile gider avansından kullanılan 669,60 TL yargılama gideri olan 1.379,98 TL'nin DAVALIDAN ALINARAK DAVACIYA VERİLMESİNE,
5- Davacı tarafından yatırılan gider avansından arta kalan kısım olan 106,70 TL'nin... sayılı HMK'nın gider avansı tarifesinin...maddesi gereği DAVACIYA İADESİNE,
6- Davalı tarafından yatırılan gider avansından kullanılan 500,00 TL'nin DAVALI ÜZERİNDE BIRAKILMASINA, arta kalan kısım olmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
7- Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihi itibariyle yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. uyarınca hesap ve takdir edilen 4.737,62 TL'nin DAVALIDAN ALINARAK DAVACIYA VERİLMESİNE,
8- Dair taraf vekillerinin yüzlerine karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren ... haftalık süre içerisinde İzmir Bölge Adliye mahkemeleri nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı.
03/12/2019