Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesi - E. 2020/176 - K. 2026/71

T.C. ...4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ

Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonucunda;
Dosya incelendi.

İDDİA VE İSTEK:
Davacı vekili sunduğu dava dilekçesinde özetle; müvekkili kuruluşun ihale makamı olduğu ...Doğalgaz İletim Hattı Faz IV yapımı işi 07/08/2006 tarihli sözleşme kapsamında ...-... İş ortaklığı yükümlülüğü altında tamamlandığını, aynı iş kapsamında boru temin işine ilişkin olarak ise boru imalatçısı yüklenici Ümran-Nokser-Borusan Mannesman İş Ortaklığı ile 16/12/2005 tarihinde sözleşme imzalandığını, anılan hattın İzmir ili Bornova ilçesi mevkii yakınlarında...Doğal Gaz Boru Hattının Kp: 180+000 noktasında 16/02/2016 tarihinde ilçe jandarma ekiplerince tespit edilerek müvekkili kuruluş bölge müdürlüğüne bildiriler bir gaz sıkıntısı yaşandığını, kaçağın bulunduğu noktanın önünde ve arkasında bulunan vanalar kapatılarak iki hat vanasının izole edildiğini, ancak delik dolayısıyla iki hat vanası arasında kalan gazın havaya atılmasının gerektiğini, patlağın meydana geldiği borunun Ümran-Noksel-Borusan Mannesmann İş ortaklığı ile imzalanan sözleşme kapsamında tedarik edilerek ... Boru San. A.Ş. Firmasına ait tesiste üretildiğini, borunun ... Boru San. A.Ş.tarafından temin edildiğini, anılan borunun yapım işi kapsamında hata bağlanması işinin işin yüklenicisi ...-... İş ortaklığı tarafından gerçekleştirildiğini, havaya verilen gaz miktarının 2.004.372 Sm3 gazın havaya vent edildiğinin tespit edildiğini, ...Doğalgaz Boru Hattı İzmir ili Bornova ilçesi mevkii yakınlarında hattın Kp: 180+000 noktasında meydana gelen hasardan kaynaklanan toplam giderim maliyetinin hasarın onarımı için yapılan harcamalar ve doğalgaz kaybı-vent edilen gaz-kalemlerinden oluşmakta ve toplamda 651.885,31 ABD dolarına tekabül ettiğini ve tamamının müvekkili tarafından karşılandığını ve bu miktarın davalılardan tazmininin gerektiğini, ancak ne boru temin işi yüklenicisi tarafından ne de yapım işi yüklenicisi tarafından müvekkilinin zararının karşılanmadığını belirterek fazlaya ilişkin her türlü dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla davalıların sorumluluklarının tespiti ile 651.885,31 ABD doları tutarındaki müvekkili kuruluşu alacağının hasar tarihi olan 16/02/2016 tarihinden itibaren 3095 sayılı kanunun 4/a maddesine göre işletilecek en yüksek banka mevduat faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP VE SAVUNMA:

Aleyhindeki davanın tefrikine karar verilen davalı ... İnş.San. Ve Tic. Ltd.Şti. vekili sunduğu cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirket aleyhine açılan davada davacı yanın hak, alacak ve taleplerinin zaman aşımına uğradığını, öncelikle zaman aşımı nedeniyle davanın reddinin gerektiğini, müvekkiline husumet yöneltilmiş ise de müvekkilinin taraf sıfatının olmadığını, davacının iddia ettiği meydana gelen zararda müvekkilinin bir sorumluluğunun bulunmadığını, davanın esası hakkında cevap verilebilmesi için 10 yıl öncesine ait iş ve işlemlerin kaydının bulunması gerektiğini belirterek açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

-Taraflar arasında imzalanan sözleşme ve ekleri
-Dava konusu boru hattına ait sızıntı ve tamirata ilişkin bilgi ve belgeler
-Bilirkişi heyeti asıl ve ek raporları

Dava, davacı şirket ile (asıl davada davalı) ... ve dosyamız davalısı müflis ... şirketlerinin oluşturduğu iş ortaklığı arasında tanzim edilen eser sözleşmesi uyarınca davalı ortaklığın inşa ettiği doğalgaz iletim boru hattında inşa işleminin tamamlanmasından sonra meydana gelen doğalgaz sızıntısı nedeniyle oluşan gaz kaçağından dolayı gerek kaçan gazdan ve gerekse de yapılan tamirat nedeniyle davacının uğradığı zararın tazminen tahsili istemine ilişkindir.
Davalılardan ..... Şirketinin dosyamız yargılaması aşamasında Mahkememiz tarafından verilen 22/05/2019 tarih ve 2015/607 Esas, 2019/394 karar sayılı kararı ile iflasına karar verilmekle; yargılama unsulünün farklı olması sebebiyle anılan şirkete yönelik dava, HMK 167.m. gereğince asıl davanın görüldüğü Mahkememiz dosyasında verilen nihai karar ile birlikte ayrılmakla; Mahkememizin 2020/176Esasına kaydedilerek müflis davalı şirket yönünden yargılamaya dosyamızda devam olunmuştur.
Dosyamızda İİK 194.m. gereğince müflis davalı şirket hakkında 2. alacaklılar toplantısının yapılması bekletici mesele kabul edilmiş, ...21.İflas Dairesinin 2019/22 iflas sayılı dosyasında yürütülen tasfiye sürecinde müflis davalı şirket hakkında yapılan 2.Alacaklılar toplantı tutanağı ile alacak kayıt-kabul başvuru dilekçesi ve ekleri ile sıra cetveli derece kararı dosyamıza celp edilerek incelenmiştir.
Dosyamıza gönderilen sıra cetveli kararının incelenmesinde; dosyamız davacısı alacaklı kurum vekilinin iflas masasına kayıt-kabulk talebine konu toplam 3.974.088,42 TL
alacağı yönünden sunduğu 24 06.2022
tarihli başvurusu üzerine müflis davalı şirketin alacağının 4.sırada nizalı alacak olarak kaydedildiği anlaşılmıştır.
Dosyamızda her ne kadar davalı yan zamanaşımı def'i ileri sürmüş ise de; taraflar arasında tanzim edilen sözleşmenin 6. Maddesinde bu sürenin 15 yıl olarak belirtildiği, bu nedenle teslim tarihinden itibaren hasarın meydana geldiği ve davanın açıldığı tarihte belirtilen süre henüz dolmadığı anlaşılmakla; davalıların yerinde görülmeyen zaman aşımı itirazlarının reddi gerekmiştir.
Taraflar arasında tanzim edilen sözleşme ve ekleri, dava konusu boru hattına ait sızıntı ve tamirata ilişkin bilgi ve belgeler celp edilmiş, olayın meydana geldiği yer mahkemesine talimat yazılarak uzman bilirkişi heyeti refakatinde keşif yaptırılmış, bilirkişi heyeti mahallinde keşfen tespitler yaparak aldıkları boru numunelerini laboratuvarda test ederek rapor tanzim etmiş, sunulan bilirkişi heyeti raporunda özetle; boru malzemesinin mekanik değerlerinin olması gerektiği gibi olduğunu ve borunun herhangi bir ayıbının bulunmadığını, borunun imal edildikten sonra içeriye doğru kalıcı deformasyona sebep olacak şekilde içerisindeki gaz basıncından bağımsız olarak harici bir kuvvet etkisinde deformasyona uğradığı ve bu deformasyonun borunun taşınması, montajı, gömülmesi sırasında olabileceği gibi gömüldükten sonra toprak altındayken yüzeyde gelen dinamik bir kuvvet etkisi ile de meydana gelebileceğini, somut olayda hasarlı borunun imalat ve kullanılan malzeme özelliklerinden bağımsız olarak harici darbe görmüş olduğundan dolayı patlamanın gerçekleştiği, boruların montaj uygulamasının ... yönetmeliğine uygun ifa edilmediği, dava konusu uyuşmazlığın ... Gaz İletim Hattı Faz IV yapım-inşaat işinin davalı ...- ... ortaklığına, boru temin işinin ise davalı Ümran-Noksel-Borusan ortaklığına verildiğini, 16/02/2016 günü yaşanan patlama ve gaz sızıntısı sebebiyle boru hattında bulunan 2.004.372 m3 doğal gazın havaya atıldığı ve toplam zararın (onarım harcamaları+doğalgaz kaybı) 651.885,31 USD olduğu, teknik inceleme kapsamında yapılan inceleme sonucunda uyuşmazlığa konu yargılamada patlayan borunun ayıplı olmadığının tespit edildiği, bu nedenle boru tedarikçisi ... iş ortaklığının kusuru bulunmadığından, yaşanan patlama sebebiyle gaz sızıntısı ve onarım harcamalarından sorumlu olmadıkları, davalı yüklenici ...- ... iş ortaklığının inşaat ve montaj işini özen borcu gereği olarak fen ve sanat kurallarına, sözleşme yükümlülüklerine, kendisine duyulan güvene ve "... Ham Petrol Ve Doğalgaz Boru Hattı Tesislerinin Yapımı ve İşletilmesine Dair Teknik Emniyet ve Çevre Yönetmeliğine" uygun şekilde yerine getirilmediği dikkate alındığında davalı yüklenici ...-... iş ortaklığının kusurlu ifası ile meydana gelen zarar arasında bir illiyet bağı kurulabileceği dikkate alındığında yaşanan patlama sebebiyle meydana gelen gaz sızıntısı ve onarım harcamalarından sorumlu olabileceği mütalaa edilmiştir.
Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamından; davacı ... ile davalılar ... İnşaat Şirketi ve ... Şirketinin oluşturduğu iş ortaklığı arasında tanzim edilen eser sözleşmesi uyarınca ...'a ait İzmir- Nazilli arasındaki doğalgaz boru hattının inşaat ve boru döşeme işinin davalı iş ortaklığı tarafından üstlenildiği, davalı ... şirketlerinin oluşturdukları iş ortaklığının ise davacı ... ile yapılan sözleşme kapsamında dava konusu işe ait doğal gaz borularının tedarik kısmını üstlendiği, işin tamamlanarak tesliminden sonra doğalgaz boru hattında sızıntının meydana geldiği, bunun davacı ... tarafından tamir edilerek giderildiği, bu sızıntıdan dolayı tamirat ve doğal gaz kaybı bedelinin davalılardan tazmini talebi ile derdest davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Mahkememiz'ce yapılan yargılama ve toplanan delillere göre; dava konusu doğalgaz boru hattındaki patlamada patlama gerçekleşen borunun döşenmesi işini ayıplı ve kusurlu olarak ifa ettiği sabit olan davalı iş ortaklığını oluşturan ...- ....şirketleri yönünden davanın kabulü gerektiği kanaatine varılmakla; yargılama sürecinde iflasına karar verilen ... ...Şirketi yönünden davanın tefriki ile Mahkememizin farklı bir esasına kaydına, davalı ....Şirketi yönünden ise; davanın kabulüne ve diğer davalılar yönünden ise; haklılığı kanıtlanamayan davanın reddine karar verilmiş ise de; Mahkememiz kararı istinafen ...Bölge Adliye Mahkemesi 27.H.D. Başkanlığı'nın 29.01.2025 tarih, 2024/1135 E., 2025/105 K. sayılı ilamı ile kaldırılmakla; asıl davanın açıldığı dava dosyasında Mahkememizin 2025/176E. Sayılı yeni esasına kayden yargılamaya devam olunmuştur.
Bu nedenle, Mahkememizin 2025/176E. sayılı dava dosyasında istinaf ilamı gereğince alınacak bilirkişi heyeti ek raporunun sunulması işbu dava dosyamızda beklenmiş, anılan asıl dava dosyasına sunulan ek rapordan bir suret dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.

Dosyamız arasına alınan 25/09/2025 tarihli bilirkişi heyeti ek raporunda özetle; istinaf ilamı çerçevesinde sundukları asıl rapordaki tespitler ile İzmir Ticaret Odası tarafından görevlendirilen bilirkişilerin raporları arasındaki birinci çelişki konusunun "Yırtığın ve deliğin konumu itibarıyla dışarıdan müdahale ile oluşmasının mümkün olmadığı tesbit edilmiştir." şeklindeki yargı olduğu, bu bağlamda konumu altta bile olsa patlayan dava konusu borunun dışarıdan darbe gördüğü için hasara uğradığı, ikinci çelişki konusunun "Boru imalatı için kullanılan sacın haddeleme sırasında içerisinde tufal (curuf) kaldığı tespit edilmiştir. Boruda yırtılma olayının bu nedenle meydana geldiği kanaatine varılmıştır." şeklindeki yargı olduğu, bu doğrultuda 29/11/2019 tarihli raporda mikroskop çalışmaları yapılmasına rağmen boru üzerinde herhangi bir tufal veya benzeri bir yüzey kusurunun tespit edilemediği, kök raporda tespit ve belirttikleri görüşlerini aynen koruduklarını, sonuç olarak montaj uygulamasının “... Ham Petrol Ve Doğal Gaz Boru Hattı Tesislerinin Yapımı Ve İşletmesine Dair Teknik Emniyet Ve Çevre Yönetmeliğine” uygun ifa edilmediği, dava konusu uyuşmazlık Davacı İŞSAHİBİ ... Boru Hatları’nın ihale makamı olduğu ve 07.08.2006 tarihli...gaz iletim hattı Faz IV yapım – inşaat - işinin Davalı ... ... Ortaklığına ve Boru temini işinin Davalı Ümran – Noksel – Borusan Ortaklığına verildiği, 07.08.2006 tarihli FAZ IV Nazilli Gaz iletim hattında 16.02.2016 günü yaşanan patlama ve gaz sızıntısı sebebiyle boru hattında bulunan (2.004.372Sm3) doğal gazın havaya atıldığı ve Toplam Zararın (onarım harcamaları + doğal gaz kaybı) 651.885,31 USD olduğu, bilirkişi heyetlerinin teknik incelemesi kapsamında Davalı yüklenici Ümran – Noksel – Borusan İş Ortaklığından Davacı İş Sahibi ... tarafından sağlanan malzeme arasındaki “uyuşmazlığa konu yargılamada patlayan borunun” ayıplı olmadığı, bu nedenle 07.08.2006 tarihli FAZ IV Nazilli Gaz iletim hattına döşenecek boruları temin etme işini üstlenen davalı yüklenici Ümran – Noksel – Borusan İş Ortaklığı’nın üretim ve satışını üslendiği işi, özen borcu gereği olarak fen ve sanat kurallarına, sözleşme hükümlerine, kendisine duyulan güvene ve beklenen amaca uygun şekilde yerine getirdiği ve patlayan boruda meydana gelen deformasyonun dışsal kaynaklı olduğu dikkate alındığında yaşanan patlamada kusurunun bulunmadığı ve yaşanan patlama sebebiyle meydana gelen gaz sızıntısı ve onarım harcamalarından sorumlu olmadığı, davalı yüklenici ... ... İş Ortaklığı’nın inşaat ve montaj işini özen borcu gereği olarak fen ve sanat kurallarına, sözleşme hükümlerine, kendisine duyulan güvene ve “... Ham Petrol Ve Doğal Gaz Boru Hattı Tesislerinin Yapımı Ve İşletmesine Dair Teknik Emniyet Ve Çevre Yönetmeliğine” uygun şekilde yerine getirmediği dikkate alındığında; ... ... İş Ortaklığı’nın kusurlu ifası ile meydana gelen zarar arasında bir illiyet bağı kurulabileceği dikkate alındığında yaşanan patlama sebebiyle meydana gelen gaz sızıntısı ve onarım harcamaları miktarı olan dava konusu 651.885,31 USD'den sorumlu olabileceği mütalaa edilmiştir.
Mahkememiz'ce işbu davada müflis davalı şirket yönünden davanın kayıt-kabul davasına dönüşmesi nedeni ile ek raporda hesaplanan ve davacı kurumun talep etmekte haklı olduğu u 651.885,31 USD asıl alacağın dava konusu patlama olayına bağlı hasarın gerçekleştiği 16/02/2016 tarihinden iflas kararının verildiği 22/05/2025 tarihine kadar işlemiş faizinin hesaplanması için re'sen seçilen İcra-İflas mevzuatı alanında nitelikli hesaplama konusunda uzman bilirkişiden rapor alınmıştır.
Dosyamıza sunulan 12/01/2026 tarihli bilirkişi raporunda özetle; davacı şirketin 26.02.2016- 25.09.2025 tarihleri arasındaki döneme ilişkin olarak yapılan hesaplamaya göre; 651.885,31 USD asıl alacak+ 462.467,10 USD olmak üzere toplam 1.114.352,41 USD olabileceği belirtilmiştir.
Sunulan bilirkişi raporundaki hesaplamaya esas alınan dönem aralığının Mahkememiz ara kararına ve dosya kapsamına uygun olmadığı gözetilerek yargılamanın uzamamasını teminen ek rapor alınmasına gerek görülmemiş, davacının tazmini gereken zararı olarak ek raporda ve Mahkememizin istinafen kaldırılan hükmüne esas alınan bilirkişi heyeti raporlarında tespit edilen 651.885,31 USD 'nin 16/02/2016-22/05/2025 tarihi arasındaki döneme ilişkin olarak işlemiş faiz hesaplaması aynı bilirkişi raporunda hesaplamaya esas alınan ve tabloda gösterilen parametreler esas alınarak Mahkememiz'ce re'sen yapılarak aşağıdaki tabloda denetime elverişli şekilde gösterilmiştir.

Buna göre;

Faiz Başlangıç Tarihi

Faize Esas Tutar

Faiz Oranı
%

Faiz Bitiş Tarihi

Faize Esas Gün

Faiz Tutarı
(USD)

16/02/2016

651.885,31

4

15/02/2017

365

26.075,41

15.02.2017

677.960,72

3,75

15.02.2018

365

25.423,53

15.02.2018

703.384,25

4,5

15.02.2019

365

31.652,29

15.02.2019

735.036,54

7

22.05.2019

96

13.532,73

Toplam Faiz: (USD) 1191 96.683,96

Bu bağlamda, yapılan yargılama, toplanan deliller ve istinaf ilamı ile bilirkişi heyeti asıl ve ek raporları birlikte değerlendirildiğinde ise; davacı ... ile (asıl davada davalı) ....Şirketi ile dosyamız davalısı müflis .... şirketinin oluşturduğu iş ortaklığı arasında davacı kurumun görev ve sorumluluğu kapsamındaki sözleşme konusu hatta doğal gaz borularının döşenmesi için eser sözleşmesi imzalandığı, davacı kurum ile asıl davada davalılar ... şirketlerinin oluşturduğu iş ortaklığı arasında aynı doğal gaz hattına döşenecek boruların tedariki sözleşmesi imzalandığı, her iki sözleşme kapsamında davalı şirketlerin üstlendikleri yükümlülükleri yerine getirerek sözleşme konusu boruları davacı kuruma teslim ettikleri ve boruların doğalgaz hattına yüklenici davalı iş ortaklığı tarafından döşendiği, söz konusu doğalgaz borularının bir süre kullanılmasından sonra 16/02/2016 tarihinde dava konusu boru hattında yaşanan patlama sonucunda boruda hasar ve gaz sızıntısının meydana geldiği, davacı ...'ın zarar gören borcunun onarımını gerçekleştirdikten sonra borudaki patlama nedeni ile oluşan doğalgaz kaybı ve borunun onarım giderleri yönünden uğradığı zararların tazmini için davalı şirketlere karşı işbu davayı açtığı, ancak dosyamıza gerek istinaf ilamı öncesinde sunulan bilirkişi heyeti raporları ve gerekse de istinaf ilamı sonrasında sunulan bilirkişi heyeti ek raporlarında da patalama sonucunda zarar gören boru üzerinde daha önce yapılan mikroskobik incelemeye dayalı bilimsel tespitler ile ortaya konulduğu üzere; davacının iddiasının aksine davacı kuruma dava konusu doğalgaz borusunu tedarik ve teslim eden asıl davanın davalıları olan ... şirketlerinin kusurlu ve ayıplı boru teslim etmediğinin sabit olduğu, aksine söz konusu doğalgaz borusunun sözleşme, yönetmelik, fen ve sanat kurallarına uygun imal edildiğinin ve dava konusu boru hattındaki patlama ve sonrasında oluşan sızıntının ve arızanın davalıların teslim ettiği borunun imalatındaki herhangi bir ayıp ve kusurdan kaynaklanmadığının sabit olduğu, asıl davada davalı .... Şirketi ile işbu dosyamız davalısı .... şirketleri yönünden ise; dava konusu boruların inşaat ve montaj işini sözleşme yönetmelik ile fen ve sanat kurallarına uygun yerine getirilmediğinin istinaf ilamı sonrasında alınan ve çelişkileri giderici nitelikte olmakla Mahkememiz'ce de benimsenen 25/09/2025 tarihli ek raporda tespit edildiği, bu nedenle de davacı kurum zararını oluşturan dava konusu patlamaya sebebiyet veren gaz sızıntısı ve onarım harcamalarının davalı yüklenici ...-... Şirketlerinin sözleşmeye aykırı ve kusurlu ifalarından kaynaklandığı sabit olmakla; sözleşme konusu doğalgaz hattında inşaat ve montaj işini üstlenen davalı ...- ... iş ortaklığının davacının dava konusu 651.885,31 USD zararını tazminle yükümlü olduğu ve aleyhlerine açılan davanın kabulü gerektiği kanaatine varılmıştır.
Bu nedenle, dosyamızda devam eden yargılamada davacı kurumun müflis davalı şirketin iflas masasına 651.885,31 USD asıl alacak ile 26.02.2016- 25.09.2025 tarihleri arasındaki döneme ilişkin olarak Mahkememiz'ce hesaplanan 96.683,96 USD işlemiş faiz olmak üzere toplam 748.569,27 USD alacağı kaydettirmekte haklı olduğu kanaatine varılmakla; anılan miktar üzerinden davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar vermek ve hüküm oluşturmak gerekmiştir.
(Yerleşik içtihatlar gereğince davanın iflas masasına kayıt-kabul davası niteliğinde olması nedeni ile harç ve vekalet ücreti maktu olarak takdir edilmiştir.)

Gerekçesi yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Davanın KABULÜ İLE; dava konusu 651.885,31 USD asıl alacak ve hasarın gerçekleştiği 16/02/2016 tarihinden davalının iflas tarihi olan 22/05/2019 tarihine kadar asıl alacağa işlemiş 96.683,96 USD faizi ile birlikte toplam 748.569,27 USD alacağın müflis davalı şirketin ...İflas Dairesi’nin 2019/22 iflas sayılı dosyasında yürütülen iflas tasfiyesinde iflas masasına KAYIT VE KABULÜNE,

2-Alınması gerekli karar ve ilam harcı maktu 732,00 TL olup davacı tarafından peşin yatırılan 54,40 TL harın mahsubu ile bakiye 677,60 TL harcın müflis davalıdan alınarak Maliye Hazinesine gelir kaydına,

3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükteki AAÜT gereğince maktu 45.000,00 TL vekalet ücretinin müflis davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

4-Bu dava kapsamında davacı tarafından yatırılan gider avansından karşılanan ve aşağıda dökümü gösterilen 6.093,00 TL yargılama giderinin HMK 326/2.m. gereğince müflis davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

5-HMK 333.m. gereğince artan gider avansının karar kesinleştiğinde davacıya İADESİNE,
Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı, müflis davalı şirket iflas idare vekilinin yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde verilecek dilekçe ile ...Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 06/02/2026