İSTANBUL 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
İtirazın İptali (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ -İSTEM /
Asıl ve bilreşen dava davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili hava yolunun dava tarihi itibariyle davalı şirketlerden 3.846.668,60 TL asıl alacağının bulunduğunu, davalı borçlularla iletişime geçilmesine rağmen müvekkil havayolunun alacağı için ödeme yapılmaması sebebiyle Davalı-borçlu şirketler aleyhine 17.06.2020 tarihinde ... 29. İcra Müdürlüğü’nün ... E. sayılı dosyası ile 3.846.668,60 TL asıl alacağın tahsili amacıyla icra takibi başlatıldığını, ancak davalı borçlular haksız ve mesnetsiz iddialarla kötü niyetli olarak icra takibine itiraz ederek söz konusu dosya borcunu ödemekten kaçınmış ve takibi durdurduklarını, takibin durdurulmasının ardından, taraflarınca 13.08.2020 tarihinde arabulucuya başvurulmuş (Dosya No: ...) ancak arabuluculuk görüşmesinden herhangi bir sonuç alınamadığını, bu nedenle, 21.08.2020 tarihinde anlaşmama tutanağı taraflarca imzalandığını, borçluların borcunu karşılamaya yeter taşınır ve taşınmaz malları ile üçüncü kişilerdeki hak ve alacaklarının ihtiyaten haczini, borçluların ... 29. İcra Müdürlüğü’nün ... E sayılı dosyasındaki ödeme emrine karşı yapmış olduğu haksız ve mesnetsiz itirazın iptali ile icra takibinin devamını borca haksız ve kötü niyetli olarak itiraz eden davalı borçlunun %20’den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin de davalı borçluya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA /
Asıl ve birleşen davada davalılar vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; davacının esas idare merkezi Kazakistan olduğu ve davacı tarafça yatırılmış bir yabancılık teminatı bulunmadığından davacı hakkında MÖHUK' un 48. Maddesi gereğince yabancılık teminatı yatırılmasını, icra takibini başlatan taraf ile itirazın iptalini talep eden tarafın ayrı olduğu belirtilerek davanın reddi gerektiğini, davacı vekili tarafından dosyaya sunulan vekaletnameyi imzalayan kişinin ... Şirketi ... Şubesinin yetkilisinin olduğu, davacıya geçerli bir vekalet sunması için kesin verilmesini, yetkili mahkemenin ... Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, davacının delil olarak dayandığı kayıtların müvekkilini ihtilaf içerisinde bulunan... tarafından hazırlanmış olduğu için ihtilaflı olduğunu, müvekkillerinin borcunun olduğunu gösteren hiçbir kayıt bulunmadığının görüleceğini, müvekkillerinin davacıya herhangi borcunun bulunmadığını beyan ederek haksız ve hukuki dayanağı bulunmayan davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesi talep etmiştir.
KANITLAR VE GEREKÇE /
Asıl ve birleşen dava sözleşmeye dayalı alacağın tahsili amacıyla başlatılan icra takibine vaki itirazın İİK'nun 67 maddesi kapsamında iptali istemine ilişkindir.
Davacı tarafından ... 29. İcra Müdürlüğü'nün .... esas sayılı takibi ile..., ...ve ... Şirketleri aleyhine sözleşmeye dayalı alacağın tahsili amacıyla ilamsız icra takibi başlatılmış, tüm takip borçlularının takibe itiraz etmeleri neticesinde mahkememizin 2020/499 esas sayılı dosyasında yargılaması devam eden itirazın iptali davası açılmıştır. Anılan dosyada tüm davalılar tarafından yetki itirazı ileri sürülmüş; ... şirketinin adresinin ...sınırları içerisinde olduğu ve HMK'nun 6 maddesi uyarınca bu davalıya karşı açılan dava yönünden mahkememizin yetkili bulunduğu anlaşılmakla, davalı ... şirketi vekilince ileri sürülen yetki itirazının reddine, aralarında zorunlu dava arkadaşlığı bulunmayan davalılardan... şirketi ile ... Şirketi yönünden, bu iki davalıya karşı açılan davanın tefriki ile ayrı bir esasa kaydına karar verilmiştir. Haklarında açılan itirazın iptali davası tefrik edilen bu iki şirket yönünden 2021/488 esas üzerinden yargılamaya devam edilmiştir.
Mahkememizden verilen 19/07/2021 tarih ve...Esas ... karar sayılı kararı ile; Davacı şirketin yerleşim yeri ... davalılar ... Şirketlerinin yerleşim yeri ise ... adresi olduğu, Davacı şirketin ... Şubesi bulunmakla birlikte, davalılar ile davacı arasındaki acentelik ilişkileri şubenin işlemlerinden doğmadığı için HMK'nun 14/1 maddesinin somut olayda uygulanma olanağı bulunmadığından davacı tarafından varlığı iddia olunan para alacağının takibinde her iki davalı yönünden de, bu şirketlerin yerleşim yeri olan ... icra daireleri yetkili olduğu, Tacir olan taraflar arasında yapılmış bir yetki sözleşmesi de bulunmadığı bu kapsamda İtirazın iptali davalarında takibin yetkili icra dairesinde yapılmış olması özel dava şartı olup, Davalıların yerleşim yerlerinin İstanbul icra dairelerinin yetki sınırı dışında bulundukları, dava konusu takibin yetkisiz icra dairesinde başlatıldığı anlaşılmakla davalılara karşı açılan davanın HMK 114/2 ve 115/2 fıkraları gereğince dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiş, mahkememiz kararının istinaf edilmesi üzerine BAM 14. Hukuk Dairesinin 27/03/2025 tarih ... Esas...Karar sayılı ilamıyla verilen kararın kaldırıldığı, BAM ilamı sonrası dosyanın 2025/315 esasa kaydı yapılmıştır.
Mahkememizin ... Esas ... karar sayılı 29/05/2025 tarihli kararı ile dosyanın Mahkememizin 2020/499 esas sayılı asıl dosyası ile birleştirilmesine karar verilerek her üç davalı yönünden yargılama 2020/499 esas sayılı dosya üzerinden görülmüştür.
HMK'nun 137 maddesi uyarınca taraflar arasındaki uyuşmazlık konularının; mahkememizin yetkili olup olmadığı, davacıların dava ehliyetinin bulunup bulunmadığı, yabancılık teminatı alınması gerekip gerekmediği, davalının ... ile bağıtladığı sözleşme kapsamında, davacı adına acente sıfatıyla yaptığı davacıya ait uçak bileti satışlarından elde edilen satış bedellerini davacıya ödeyip ödemediği, davalının...'ya verdiği teminat mektuplarının nakde çevrilmesi sonucu, ... tarafından davacıya ödenen bedellerin mahsubu akabinde davacının davalıdan takip tarihi itibariyle bakiye alacağının varlığı ve miktarı, davalının ..., ... ve ... kayıtlarına yönelik itirazlarının ve takibe itirazının haklı olup olmadığı, icra inkar tazminatı talep koşullarının oluşup oluşmadığı noktalarında toplandığı tespit edilmiştir.
Davalılar tarafından ibraz edilen cevap dilekçesi ile ; davacı vekaletnamesine ve dava ehliyetine itiraz edilmiş ise de; Davacı şirketin ... Şubesi'nin sicil kayıtlarının incelenmesiile ...'da bulunan davacı şirketi temsilen 13/11/2003 tarihinde ... Şubesi'nin, davacı şirketi mahkemelerde temsil yetkisini de içerir şekilde açıldığı, bu hususunun Ticaret sicil gazetesinde ilan edildiği ve Şube'nin Ticaret odasına kaydedildiği, Şubenin dava tarihi itibariyle müdürü olan ...'ın ... Merkezli davacı şirketi temsil yetkisi bulunduğu hususunun... tarihli ... sayılı Ticaret Sicil Gazetesi'nde tescil ve ilan edildiği, davacının dava ehliyetinin bulunduğu, davacı şirketi temsilen ... Şubesi müdürü ... tarafından verilen vekaletnamenin de geçerli olduğu anlaşılmakla, davalılarca ileri sürülen dava ehliyetine ve vekaletnameye yönelik itirazların reddine karar verilmiştir.
Davalılar tarafından ibraz edilen cevap dilekçesi ile yabancılık teminatı alınması gerektiği ileri sürülmüş ise de; Türkiye ile Kazakistan arasında 13/06/1995 tarihinde imzalanan ve ... tarihli ... Sayılı Kanun ile onaylanması uygun bulunan, Türkiye Cumhuriyeti ile Kazakistan Cumhuriyeti Arasında Hukuki Konularda Adli Yardımlaşma Anlaşması'nın 14 maddesi uyarınca, ayrıca Kazakistanın 1954 tarihli Lahey Sözleşmesi'ne de taraf olması nedeniyle, ... uyruklu davacı şirket yabancılık teminatından muaf olduğundan, davalıların yabancılık teminatına yönelik itirazlarının reddine, davacının MÖHUK 48 maddesi uyarınca teminat yatırmasına gerek bulunmadığına karar verilmiştir.
Taraflarca gösterilen delilen toplanmış, dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak bilirkişi raporu alınmıştır.
Bilirkişiler ..., ..., ..., ...tarafından düzenlenen 19/05/2022 tarihli bilirkişi raporu ve 19/10/2025 tarihli bilirkişi ek raporu dosya kapsamına ibraz edilmiştir.
Taraf iddia ve savunmaları ibraz edilen deliller, bilirkişi rapor ve ek raporu ile Tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde;
Dava dışı ... birliği ile davalı şirketler arasında 2013 yılında Yolcu satış acentesi anlaşması imzalandığı, bu sözleşme kapsamında davalı acentelerin dava dışı ... tarafından yolcu bileti satmaya ve satılan bu biletlerin ücretini tahsil etmeye yetkili kılındıkları, bu sözleşmenin 7. Maddesinde; Acente tarafından belirtilen hava taşımacılığı veya sözleşme kapsamında satılan yardımcı hizmetler için para tahsil edildiğinde bir trafik dökümanı çıkartılarak acentenin bu trafik belgesi ile ilgili olarak ödenecek tutarı taşıyıcı hava şirketine havale etmekten sorumlu olduğu, 10. Maddesinde acentenin gerçekleştirilen tüm işlemlerin bilgilerini kayıt ederek ve destekleyici kanıtlar ile birlikte yeterli kayıt ve hesapları tutacağını, bu kayıtların hesapların acente tarafından 2 yıl süre ile saklanacağı düzenleme konusu yapıldığı görülmüştür.
Davalı acentelerin dava dışı ... nın ... sisteminde (... sistemi havayolları için mali kontrol ve nakit akışını iyileştirmek için tasarlanmış bir sistem olup, acente kullanıcı adı ve şifresi kullanılarak ilgili periyod dönemi için ne kadar bilet kesildiğinin kontrol edilebileceği bir sistem olduğu) emanetçi sıfatı ile satışlarını yaptıkları bilet bedellerini seyahat acentesi kuralları ve yolcu bileti satışı sözleşmesi gereğince belirli periyotlar ile ilgili havayollarına geri ödemesi gereği yolcu bileti satış sözleşmesinin 7/2 maddesinde bu konunun düzenlendiği, davacının ... üyesi havayolu firması olduğu, seyahat acentesi olan davalılardan kendi uçak biletlerini satmasından doğan alacağını talep edebileceği anlaşılmıştır.
Dosya kapsamına ibraz edilen ve yaptırılan bilirkişi incelemeleri sonucunda hükme esas alınan bilirkişi raporu ile; Taraflar arasındaki ticari ilişkinin ...’nın ... sistemi üzerinden kurulduğu ve takip edildiği, bilet satışları ve hesap mutabakatının bu yolla gerçekleştiği, satış bedellerinin davacıya direkt olarak değil ödemeleri temin için ...’ya verilen teminat mektuplarının nakde çevrilerek altı havayolu firmasına paylaştırılması yolu ile gerçekleştirildiği davacıya da bu kapsamda ödemeler yapıldığı, bakiye alacak için başlatılan davaya konu takip nedeni ile Davalı ticari defterlerine göre muhatap ... kurumu olduğundan davacıya bir borç görülmemekle birlikte ...’ya 31.12.2020 tarihi itibariyle 44.932.671,33 TL borç bulunduğunun tespit edildiği, ...A tarafından sunulan ... özet raporuna göre; ... kurumunun Davacı ... adına davalı ... A.Ş.’den 1.172.735,20 TL alacaklı iken teminat mektuplarının nakde çevrilmesi neticesinde 530.121,10 TL tahsil edilerek davacının nihai alacak tutarı olarak davalı ...A.Ş.’den 642.614,10 TL, davalıdan alacaklı olduğu,
... kurumunun Davacı ... adına birleşen davanın davalısı ...A.Ş.’den 4.864.395,60 TL alacaklı iken teminat mektuplarının nakde çevrilmesi neticesinde 1.962.206,20 TL tahsil edilerek davacının nihai alacak tutarı olarak 2.902.189,40 TL davalı...A.Ş.’den alacaklı olduğu, ... kurumunun Davacı ... adına birleşen davanın davalısı ...A.Ş.’den 812.427,90 TL alacaklı iken teminat mektuplarının nakde çevrilmesi neticesinde 510.562,80 TL tahsil edilerek davacının nihai alacak tutarı olarak 301.865,10 TL davalı ... A.Ş.’den alacaklı olduğu anlaşılmış, anılan durum karşısında davanın kabulü ile ... 29. İcra müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına yönelik itirazın iptali ile takibin 3.846.668,60 TL asıl alacak üzerinden takip koşulları ile devamı ile (Asıl dosya kapsamında davalı ...A.Ş. Sorumluluğunun 642.614,10 TL) Birleşen mahkememizin 2025/315 Esas sayılı dosya kapsamında davalı ...A.Ş. sorumluluğunun 2.902.189,40 TL ve davalı ... A.Ş sorumluluğunun 301.865,10 TL olmak kaydıyla) davalılarının likit ve muaccel takibe itirazı ile takibin durmasına sebebiyet verdikleri anlaşılmakla hükmolunan alacağın %20 oranı üzerinden icra inkar tazminatına hükmetmek gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM /Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Asıl dava ve asıl davadan tefrik edilerek sonra yine mahkememiz asıl dosyasıyla birleştirilen Mahkememize ait 2025/315 Esas sayılı Birleşen davanın kabulü ile ;
... 29. İcra müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına yönelik itirazın iptali ile takibin 3.846.668,60 TL asıl alacak üzerinden takip koşulları ile devamına (Asıl dosya kapsamında davalı ...A.Ş. Sorumluluğunun 642.614,10 TL) Birleşen mahkememizin 2025/315 Esas sayılı dosya kapsamında davalı ...A.Ş. sorumluluğunun 2.902.189,40 TL ve davalı ... A.Ş sorumluluğunun 301.865,10 TL olmak kaydıyla)
Davalılarının likit ve muaccel takibe itirazı ile takibin durmasına sebebiyet verdikleri anlaşılmakla hükmolunan alacağın %20 oranı olan 769.333,72 TL icra inkar tazminatının (Asıl dosya kapsamında davalı ...A.Ş. Sorumluluğunun 128.522,82 TL) Birleşen mahkememizin 2025/315 Esas sayılı dosya kapsamında davalı ...A.Ş. sorumluluğunun 580.437,88 TL ve davalı ...A.Ş sorumluluğunun 60.373,02 TL olmak kaydıyla) davalılardan alınarak davacıya verilmesine,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesap olunan 262.765,94 TL nispi karar ve ilam harcından70.761,43 TL peşin alınan harcın mahsubuna, bakiye 192.004,51 TL nispi karar ve ilam harcının davalılardan (Asıl dosya kapsamında davalı ... A.Ş. 43.896,97 TL'sinden, birleşen davada davalı...A.Ş. 198.248,56 TL'sinden ve davalı ... A.Ş. 20.620,41 TL'sinden sorumlu olmak üzere) tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 537.133,55 TL nispi vekalet ücretinin davalılardan (Asıl dosya kapsamında davalı ....A.Ş. 91.312,70 TL'sinden, birleşen davada davalı ...A.Ş. 408.221,50 TL'sinden ve davalı ... A.Ş. 37.59,35 TL'sinden sorumlu olmak üzere) alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan 54,40 TL başvuru harcı,70.761,43 TL peşin/nisbi harç, 50.250,00 TL bilirkişi ücreti, 1.730,00 TL posta masrafı olmak üzere toplam 122.795,83 TL'nin davalılardan (Asıl dosya kapsamında davalı ... A.Ş. 20.875,30 TL'sinden, birleşen davada davalı ... A.Ş. 93.324,83 TL'sinden ve davalı ... A.Ş. 8.595,70 TL'sinden sorumlu olmak üzere)alınarak davacıya verilmesine,
5-HMK 333.maddesi gereğince davacı tarafından yatırılan gider avansından bakiye avansın hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
6-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.360,00 TL arabuluculuk ücretinin (yargılama gideri) davalılardan (Asıl dosya kapsamında davalı ... A.Ş. 231,20 TL'sinden, birleşen davada davalı... A.Ş. 1.033,60 TL'sinden ve davalı ...A.Ş. 95,20 TL'sinden sorumlu olmak üzere) alınarak Hazine'ye gelir kaydına, buna ilişkin harç tahsil müzekkeresi yazılmasına,
7-Davalı tarafça yatırılan gider avansından bakiye avans kalmadığından bu konudan hüküm kurulmasına yer olmadığına,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere oybirliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 20/02/2026