İSTANBUL 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Menfi Tespit
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Davalı taraf savunmasında; takip konusu çekin ... keşide tarihli ve ... seri numaralı olduğu, müvekkilin bu çek ile birlikte.. numaralı ... Bankası ve ... numaralı ... çeklerine dayalı olarak banka yükümlülük tutarları dahil toplam 226.090,00 TL’yi alacaklı tarafa ödediği, dekontların dilekçe ekinde sunulduğu belirtilmiştir. Üç adet banka çeki alacağı toplamı 225.900,00 TL olup, müvekkilin alacağın tamamını hatta fazlasını ödemiş olduğu ifade edilmiştir. Ayrıca, çek bedeli ödenmemiş olsaydı dahi, banka tarafından çek karşılıksızdır kaşesi vurulduğu ve banka yükümlülük tutarı olan 2.030,00 TL’nin alacaklı tarafından tahsil edildiği, bu nedenle takip tutarının hatalı olduğu ileri sürülmüştür. Müvekkil, ödemeler yapılmış olmasına rağmen aleyhine takip başlatıldığını, faiz talep edildiğini ve bu durumun usul ve yasaya aykırı olduğunu savunmuştur. ... 16. İcra Hukuk Mahkemesi’nin ... E. sayılı dosyasında açılan davada, takip dayanağı çeke ilişkin dekontta açık atıf bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddedildiği, bu nedenle işbu davayı açmak zorunluluğunun doğduğu belirtilmiştir. Söz konusu kararda, dekontta yalnızca ... seri numaralı çeke atıf yapıldığı ifade edilse de, ... Bankası dekontunda tüm ödemelerin tüm çeklere mahsup edildiğinin görüldüğü vurgulanmıştır. Müvekkil, takip konusu çek ile ilgili ödemeyi banka aracılığıyla yapmış olmasına rağmen, ödeme yapılmamış gibi gösterilerek kötü niyetli olarak takip başlatıldığını, borçlu olmadığı halde borçluymuş gibi gösterilerek haksız kazanç sağlamak amacı güdüldüğünü ileri sürmüştür. Bu nedenle, davalının kötüniyet tazminatına mahkum edilmesini talep etmiştir. Sonuç olarak, müvekkilin davalıya borcu bulunmadığı, takip işleminin haksız ve kötü niyetli olduğu, dava konusu icra takibinin iptali ve borcun bulunmadığının tespiti için mahkemeye başvurmanın zorunlu olduğu savunulmuştur. Hukuki dayanak olarak 2004 sayılı İcra İflas Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, Türk Ticaret Kanunu, Türk Borçlar Kanunu ve ilgili diğer mevzuat gösterilmiş; delil olarak ise icra dosyası, banka kayıtları ve dekontları, çek asılları, bilirkişi, keşif ve tanık ifadeleri ile diğer yasal deliller sunulacağı belirtilmiştir. Sonuç ve istem kısmında, müvekkilin borçlu olmadığının tespiti ve icra takibinin iptali, davalının kötü niyet tazminatına mahkum edilmesi ile yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalı üzerine yükletilmesi talep edilmiştir.
Dava dilekçesi ve duruşma günü davalı tarafa usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş olup süresi içerisinde cevap dilekçesi sunulmamıştır.
Taraflar arasında uyuşmazlık bulunan hususların;ödeme yapıldığı iddia olunan çeklerin bedelsiz kaldığı iddiasıyla başlatılan icra takibinden dolayı, borçlu olunmadığının tespitinden ibaret olduğu görüldü.
... 33. İcra Müdürlüğüne müzekkere yazılarak ...Esas sayılı dosyası uyap sistemi üzerinden celp edilmiştir.
... 26. İcra Müdürlüğüne müzekkere yazılarak ...Esas sayılı dosyası uyap sistemi üzerinden celp edilmiştir.
Mahkememizce verilen ara karar gereğince bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş olup 11/05/2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle; "Davacı şahıs şirketi ile davalı şirket arasında oluşmuş dosyada mübrez tüm belge ve delillerin; huzurdaki davaya konu ... 33.İcra Müdürlüğü'nün... Esas sayılı icra dosyası kapsamında davacının davalı yana borcu bulunmadığına dair davacının bu davada tanımladığı manada mali ve finansal açıdan kanıtlamak için yeterli delil teşkil etmeyeceği, nihai ve hukuki değerlendirme ile takdirin Sayın Mahkemeye ait olabileceği, Dava dosyasına mübrez tüm inceleme ve değerlendirmelerin mali ve kaydi bilgi ve belgeler üzerinden yapıldığı, hukuki tüm görüş ve izahların Yüce Mahkemeniz değerlendirme ve takdirinde olduğu, davacı yanın anılan icra takibinin iptaline, kötüniyet tazminatı istemi, masraf, vekâlet ücreti ve benzeri diğer taleplerinin Sayın Mahkemenizin takdirleri içinde kaldığı" sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Mahkememizce verilen ara karar gereğince bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş olup 17/02/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle; "bilirkişi raporunda; davacı şahıs şirketi ile davalı şirket arasında oluşan dosyada, mevcut tüm belge ve deliller dikkate alınarak, ... 33. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra dosyasında takip tarihi itibariyle Türk Borçlar Kanunu'nun 100. maddesi çerçevesinde yapılan seçenekli hesaplama sonuçları sunulmuştur. Buna göre, birinci seçenek kapsamında açıklamasız 9.000,00 TL mahsup edilmeden yapılan hesaplamada, davacının davalı alacaklıya 10.801,50 TL bakiye asıl, 279,66 TL işlemeye başlamış faiz olmak üzere toplam 11.081,16 TL borcu bulunduğu tespit edilmiştir. İkinci seçenek kapsamında ise açıklamasız 9.000,00 TL mahsup edilmeden yapılan hesaplamada, 20.325,19 TL bakiye senet alacağı ile 526,23 TL işlemeye başlamış faiz olmak üzere toplam 20.851,42 TL bakiye alacak olduğu belirlenmiştir. Bilirkişi, davacı tarafın icra takibinin iptali, kötüniyet tazminatı talebi, masraf, vekâlet ücreti ve diğer taleplerinin ise Mahkemenin takdirine bırakıldığını" sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Mahkememizce verilen ara karar gereğince ek bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş olup 25/09/2025 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; "Bilirkişi raporuna göre, davacı şahıs şirketi ile davalı şirket arasında oluşmuş dosyada mevcut tüm belge ve deliller dikkate alınarak, huzurdaki davaya konu ... 33. İcra Müdürlüğü'nün...Esas sayılı icra dosyasında 12.07.2023 ve 28.07.2023 tarihlerinde yapılan ödemeler mahsup edilerek yeniden yapılan seçenekli hesaplama sonuçları aşağıdaki şekilde tespit edilmiştir. Seçenek 1 kapsamında, davacı tarafından açıklamasız yapılan 9.000,00 TL ödeme mahsup edilerek yapılan hesaplamada, davacının davalı alacaklıya 10.847,95 TL fazla ödeme yaptığı belirlenmiştir. Seçenek 2 kapsamında ise, aynı açıklamasız 9.000,00 TL ödeme mahsup edilmeden yapılan hesaplamada, davacının davalı alacaklıya 29.580,73 TL fazla ödeme yaptığı" sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların beyanları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre;
Dava, davacı tarafından ... 33. İcra Dairesi’nin ...Esas sayılı dosyasında yürütülen kambiyo senetlerine özgü icra takibi nedeniyle borçlu olmadığının tespiti, dava devam ederken yapılan ödemeler sebebiyle fazla ödendiği ileri sürülen bedelin istirdadı istemine ilişkindir.
Davacı, takip dayanağı olan çek borçlarının, takipten önce ve takip sırasında yapılan ödemelerle tamamen sona erdiğini, buna rağmen icra takibinin devam ettirildiğini, bu nedenle borçlu olmadığının tespitine ve fazla ödemenin iadesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı tarafça usulüne uygun cevap dilekçesi sunulmamıştır.
... 33. İcra Dairesinin ... esas sayılı takibi ile 04/02/2020 tarihinde davalı tarafça davacı aleyhine kambiyo senetlerine mahsus yolla icra takibine başlanıldığı, 80.920,00 TL çek bedeli, 161,84 TL çek komisyonu, 8.092,00 TL çek tazminatı, 4.957,74 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 94.131,58 TL üzerinden takibe geçildiği anlaşılmıştır. İcra takibine konu alacağın dayanağı çek ... seri numaralı, 30.09.2019 keşide tarihli, 82.950,00 TL bedelli çektir. Çekte keşideci davacı, lehtar davalıdır.
Davacının dava dilekçesinde sunduğu ödeme dekontlarının açıklamalarında yalnızca icra takibine konu çekten değil, başka iki adet çekten de bahsedilmiştir. Bu çekler ... Bankası ... seri numaralı, 31.05.2019 keşide tarihli, 60.000,00 TL bedelli ve ...bank ... seri numaralı, 31.10.2019 keşide tarihli, 82.950,00 TL bedelli çektir. Bu çeklerde de keşideci davacı, lehtar davalıdır. Dolayısıyla her ne kadar dava konusu icra takibinin dayanağı değillerse de bu çekler yönünden ödemenin yapılıp yapılmadığının incelenmesi gerekmektedir. Zira, dava konusu çek hakkında ödemenin yapılıp yapılmadığı ancak bu çeklerin ödemesinin yapılıp yapılmadığının incelenmesi ile birlikte anlaşılacaktır.
Uyuşmazlık, bu çeklere ilişkin takip öncesi ve sonrası yapılan ödemelerin borcu sona erdirip erdirmediği, fazla ödeme bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.
Bilirkişi kök raporu ve bankalardan gelen resmi yazılar incelendiğinde; davacı tarafından 22/11/2019 tarihinde, banka dekontlarında çek numaraları açıkça belirtilmek suretiyle, davalı hesabına toplam 180.000,00 TL ödeme yapıldığı sabittir.
Söz konusu ödemenin açıklama kısmında: ...bank ... numaralı çek, ...bank ... numaralı çek, ... Bankası ... numaralı çek birlikte zikredilmiştir.
Bilirkişi tarafından yapılan hesaplamada; her iki ... çekinin de bedelleri ve ödeme tarihine kadar işlemiş faizleri ayrı ayrı dikkate alınmış ve şu şekilde tespit yapılmıştır: ... numaralı çek bakımından: Asıl alacak: 82.950,00 TL, Ödeme tarihine kadar işlemiş faiz: 1.806,72 TL, Toplam: 84.756,72 TL, 0395164 numaralı çek bakımından: Asıl alacak: 82.950,00 TL, Ödeme tarihine kadar işlemiş faiz: 749,96 TL, Toplam: 83.699,96 TL
Bu iki çek yönünden ödeme tarihinde tahakkuk eden toplam borç 168.456,68 TL olup, davacı tarafından yapılan 180.000,00 TL’lik ödeme ile bu borçlar tamamen kapanmış, ayrıca 11.543,32 TL fazla ödeme oluşmuştur.
Mahkememizce yapılan denetimde; bilirkişinin her bir çek için ayrı faiz hesabı yaptığı, ödeme tarihini esas aldığı ve TBK m.100 uyarınca önce faiz, sonra asıl alacağa mahsup uyguladığı, hesaplamanın dosya kapsamına ve hukuka uygun olduğu görülmüştür. Bu nedenle, ... ve ... numaralı çek borçlarının 22.11.2019 tarihi itibarıyla tamamen sona erdiği sabittir.
Bilirkişi, ...çeklerinden kaynaklanan 11.543,32 TL fazla ödemeyi, TBK m.100 gereğince davacının diğer borcu olan ... Bankası ... numaralı çek bakiyesine mahsup etmiştir. Bakiye tutara takip tarihine kadar faiz işletilerek 20.325,19 TL bakiye alacak, 526,23 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 20.851,42 TL bakiye borç olduğu tespit edilmiştir.
Mahkememizin 02/07/2025 tarihli 11 nolu celsesinde, davacı tarafça dava açıldıktan sonra dava konusu icra dosyasına 12/07/2023 tarihinde 34.777,70 TL, 28/07/2023 tarihinde 16.249,17 TL yatırıldığı görülmekle bu bedeller yönünden davası kendiliğinden istirdat davasına dönüşmekle, bilirkişi tarafından yapılan seçenekli hesaplama doğrultusunda 12/07/2023 tarihinde 34.777,70 TL, 28/07/2023 tarihinde 16.249,17 TL ödemeler neticesinde borcun sona erip ermediği, istirdatı gereken fazla ödeme olup olmadığı yönünde hesaplama yapılması için dosyanın önceki raporu düzenleyen bilirkişiye tevdi ile ek rapor düzenlenmesinin istenilmesine karar verilmiştir.
Bilirkişi ek raporunda, 05.07.2019 tarihli 9.000,00 TL açıklamasız yatan tutar mahsup edilmeden yapılan hesapta, öncelikle 22/11/2019 tarihli 180.000,00 TL'lik ödemenin 84.756,72 TL'si ... seri numaralı, 30.09.2019 keşide tarihli, 82.950,00 TL bedelli çek ve işlemiş faizinden düşülmüş, daha sonra 83.699,96 TL'si ...bank ... seri numaralı, 30.09.2019 keşide tarihli, 82.950,00 TL bedelli çek ve işlemiş faizinden düşülmüştür. ... Bankası ... Numaralı çek alacağı 60.000,00 TL + 2.868,51 TL fiili ödeme tarihlerine kadar işlemiş faiz olmak üzere toplam 62.868,51 TL alacaktan fiili ödeme tarihlerine göre sırasıyla 8.000,00 + 20.000,00 + 3.000,00 olmak üzere toplam 31.000,00 TL ödeme mahsup edilmiş olup bakiye 31.868,51 TL’den BK. 100 maddesi uyarınca borçlu tarafından ...bank ... ve ... numaralı senetlere istinaden 22.11.2019 tarihinde yapılan fazla ödeme 180.000,00 - (84.756,72 TL+ 83.699,96 TL) 11.543,32 TL mahsup edilmiş olup bakiye tutara takip tarihine kadar faiz işletilerek 20.325,19 TL bakiye senet alacağı olduğu tespit edilmiştir. Çek tazminatı ve çek komisyonu ile birlikte toplam alacağın 22.927,59 TL olacağı tespit edilmiştir.Kök rapordaki faiz bitiş tarihi olan 24.01.2020 tarihinden ilk ödeme 12.07.2023 tarihine kadar toplam 11.287,24 TL faiz hesaplanmıştır. Buna göre takip ferileri ile birlikte toplam alacak 40.150,25 TL olarak hesaplanmış, 12/07/2023 tarihinde 34.777,70 TL, 28/07/2023 tarihinde 16.249,17 TL ödemeler gözetildiğinde davacının toplam 10.847,95 TL fazla ödeme yaptığı tespit edilmiştir. Mahkememizce davacı yanca 05.07.2019 tarihli 9.000,00 TL açıklamasız yatan tutar mahsup edilmeyen seçenek üzerinden bilirkişinin yaptığı hesaplamaya itibar edilmiştir. Nitekim davacı tarafça çekler için yapılan ödemelerde açıkça çek seri numaraları belirtilmiş olup 9.000,00 TL'lik ödemenin hangi borca ilişkin olduğu ispat edilememiştir. Bu sebeple davacının ... 33. İcra Dairesinin ... esas sayılı takip dosyasından dolayı davalıya borçlu olmadığının tespitine, davacı tarafından 28/07/2023 tarihinde davalıya ödenen 10.847,95 TL'nin davalıdan istirdatı ile davacıya verilmesine, davacının yasal şartları oluşmayan kötüniyet tazminat talebinin reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
Davacının Davasının KABULÜNE:
1-Davacının ... 33. İcra Dairesinin ...esas sayılı takip dosyasından dolayı davalıya borçlu olmadığının tespitine, davacı tarafından 28/07/2023 tarihinde davalıya ödenen 10.847,95 TL'nin davalıdan istirdatı ile davacıya verilmesine,
2-Davacının yasal şartları oluşmayan kötüniyet tazminat talebinin reddine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 6.430,13 TL nispi karar harcının peşin alınan 1.607,54 TL harçtan mahsubu ile geri kalan 4.822,59 TL harcın davalıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 45.000,00 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan dava açılırken yapılan toplam 1.675,34 TL(59,30 TL BVH, 8,50 TL VSH, 1.607,54 TL peşin harç) harcın davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yargılama aşamasında yapılan toplam 4.362,75 TL (462,75 TL tebliğler ve posta, 3.900,00 TL bilirkişi ücreti) yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Arabuluculuk ücreti olan 1.320,00 TL'nin davalıdan alınarak, HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
8-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayarak artan gider avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 26/11/2025