İSTANBUL 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
İtirazın İptali (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)
Yukarıda tarafları ve konusu yazılı davanın mahkememizce yapılan açık yargılaması sonrasında;
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında akaryakıt bayilik sözleşmesi ve eki niteliğindeki hesap sözleşmeleri ile protokoller akdedildiğini, borçluya bayilik hakkı ve işletmeciliği verildiğini, söz konusu sözleşmeden kaynaklı alacağın ödenmediğini ve bu nedenle borçluya ödeme ihtarında bulunduğunu, .... İcra Müdürlüğü'nün 2019/... Esas ve 2019/... Esas sayılı ipotek takibi ikame edildiğini ve borçlunun takiplere itiraz ettiğini ileri sürerek dilekçesinde bildirdiği diğer nedenlerle birlikte davalının haksız ve mesnetsiz olarak yapmış olduğu itirazın iptali, takibin devamı ile davalının alacağı %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı alacaklı olduğu iddiası ile .... İcra Müdürlüğü'nün 2019/... Esas sayılı dosyasıyla 2. Derecede 1.000.000,00 TL bedelli ve .... İcra Müdürlüğü'nün 2019/... Esas sayılı dosyasıyla 1. Derecede 11.800.000,00 TL bedelli olmak üzere toplam 12.800.000,00 TL tutarındaki ipoteklerin paraya çevrilmesini teminen icra emri göndermek suretiyle ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla iki ayrı takip yaptığını bunun üzerine müvekkili borca itiraz ettiğini, davacının akaryakıt şirketi olduğunu, 06/11/2023 tarihinde imzalanan protokol uyarınca taraflar arasında bayilik ilişkisi kurulduğunu bu nedenle karşılıklı birbirlerinden hak ve alacak iddiaları mevcut olduğunu, müvekkili davacıdan 06/11/2013 tarihli protokol hükümleri gereğince ödemesi gereken KDV hariç 2.574.000,00 TL intifa bedeli ve KDV hariç 1.000.000,00 Amerikan Doları satış destek priminden kaynaklı borçlarını ödemesini ve edimlerini yerine getirmesini istediğini ileri sürerek dilekçesinde bildirdiği diğer nedenlerle birlikte haksız nedeniyle davacının %20 den az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesini ve davanın reddini talep etmiştir.
taraflar arasında imzalanmış 06/11/2013 tarihli Bayilik Sözleşmesinden kaynaklı alacakların tahsili amacıyla davalı hakkında ....İcra Müd.nün 2019/... ve 2019/... Esas Sayılı dosyalarında girişilen ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla icra takibine yönelik vaki itirazının İİK.67.maddesi gereğince dava dilekçesinde ileri sürülen nedenlerle iptali istemine ilişkindir.
Takibin başlatıldığı, .... İcra Müdürlüğü'nün 2019/... Esas ve 2019/... Esas sayılı dosyaları getirtilmiş, yapılan incelemede;
.... İcra Müdürlüğü'nün 2019/... Esas sayılı dosyasında alacaklı ... ... A.Ş'nin borçlu ... Petrol Ürünleri Pazarlama Sanayi ve Ticaret A.Ş ye açmış olduğu takipte .... İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... sayılı kararı ile icra emrinin iptaline karar verildiği, kararın 26/07/2021 tarihinde kesinleştiği.
.... İcra Müdürlüğü'nün 2019/... Esas sayılı dosyasında alacaklı ... ... A.Ş'nin borçlu ... Petrol Ürünleri Pazarlama Sanayi ve Ticaret A.Ş ye açmış olduğu takipte .... İcra Hukuk Mahkemesi ... sayılı kararı ile icra emrinin iptaline karar verildiği ve kararın 03/03/2021'de kesinleştiği,
Eldeki davanın itirazın iptali davası olduğu, bu davada usulüne uygun başlatılmış bir icra takibi bulunmasının özel dava şartı olduğu, dava şartının da yargılama süresince bulunması gerektiği, ancak açıklandığı üzere davaya takiplerde icra emirlerinin iptaline dair verilen kararların kesinleştiği ve ilgili icra dairelerinden gelen yazı cevaplarına göre de dosyaların yenilenmediği görülmüştür.
İleri sürülen hukuksal nedenlere ve sunulan delilere göre her iki takip dosyasında talep edilen alacağın yerinde olup olmadığı, davalının itirazlarının iptalinin gerekip gerekmediğinin tespiti için bilirkişi raporu alınmasına karar verilerek, getirtilen ve sunulan belgelerle birlikte dosya konusunda uzman bilirkişi SMMM ..., Özel Hukukta Nitelikli Hesaplamalar konusunda uzman Doç. Dr. ... ve Akaryakıt Sektör bilirkişisi ...'a tevdi edilmiş adı geçen bilirkişi kurulu tarafından düzenlenen 16/05/2023 tarihli rapor ve 17/05/2024 tarihli ek raporun da dosya arasında olduğu görülmüştür.
Alınan bilirkişi kök ve ek raporundan özetle; İncelenen ... Petrol A.Ş'ye ait 2015,2016,2017,2018 ve 2019 yılları ticari defterlerinin açılış tasdiklerinin süresinde yapıldığı, 2017-2019 yılları envanter defteri ibraz edilmediği yine 2015-2016-2017-2018-2019 yılları yevmiye defteri kapanış tasdikinin süresi içerisinde yapıldığı, dolayısıyla davacı şirketin 2014 ila 2019 arası yılları ticari defterlerinin, kendi lehine delil olma özelliğinin mütalaa edilmiş olup, İncelenen davalı ... Petrol A.Ş’ ait, 2016-2017-2018-2019-2020 yılları ticari defterlerinin açılış tasdiklerinin ve yevmiye defteri kapanış tasdiklerinin süresinde yapıldığı, dolayısıyla davacı şirketin 2016-2017-2018-2019-2020 yılları ticari defterlerinin, kendi lehine delil olma özelliğinin mütalaa edilmiş olup, Davacı ... Petrol A.Ş ticari defterlerine göre 01.01.2015’de davacının davalıdan cari hesaba göre 817.066,55 TL alacaklı olduğu 01.01.2016’da davacı şirketin davalı bayiden 1.635.650,40 TL alacaklı olduğu, 31.12.2016 itibari ile 2.501.699,56 TL alacaklı olduğu, 31.12.2017 itibari ile 3.146.871,94 TL alacaklı olduğu, 31.12.2018 itibari ile 2.989.665,52 TL 28.03.2019 tarihi itibari ile 3.019.142,72 TL alacaklı olduğu tespit edilmiştir. Davalı ... Petrol A.Ş Ticari defterine göre (protokol 16.maddesine göre ödenmesi gerek satış destek primi hesabından 31.12.2019 sonu: 5.940.000,00 TL ... petrol alacaklı,31.12.2020 sonu: 7.419.400,00 TL ... Petrol alacaklı olduğu, sözleşmeye istinaden intifa hakkı alacağı hesabına göre: 31.12.2019 sonu: 2.574.000,00 TL ve 31.12.2020 sonu: 2.574.000,00 TL ... Petrol alacaklı olduğu mal alım satımı yapılan cari hesabına göre 31.12.2019 sonu: 1.842.656,02 TL ... Petrol alacaklı ve 31.12.2020 sonu: 1.842.656,02 TL ... alacaklı olduğu, 320.03 alınan kredi dökümü: Kur farkı hesaplanan matrah 2,000,000 USD değerlemeye göre 31.12.2019 sonu 11.880.000,00 TL ... Petrol alacaklı, 31.12.2020 sonu itibari ile 14.838.800,00 TL ... Petrol alacaklıdır.1.000.000,00 USD’nin ödenmesine ilişkin olarak protokoldeki hükümde, “Bayi ayrıca sonradan İstanbul İli, ... İlçesi tapu sicil defterinde: 43 ada, 77 pafta, 28 parsel, 40 cilt no, 3923 sahife no ile kayıtlı ve yüzölçümü 13531 m2 olan taşınmaz üzerindeki diğer Şirket Kurumlar tarafından konulmuş olan tüm haciz ve ipotekleri kaldırdığında söz konusu taşınmaz üzerinde Şirketimiz lehine birinci derece ve birinci sıradan 5.000.000 TL (beşmilyon ... Lirası) tutarında bir üst sınır ipoteğini tesis edecektir. 5.000.000 TL tutarında ipotek bayiden tesis edildikten sonra Şirketimiz, satış taahhüdü karşılığında bayi adayına 1.700.000 USD (birmilyonyediyüzbin Amerikan Doları) + KDV bedelin kalan kısmı olan 1.000.000 USD (birmilyonamerikandoları + KDV peşin satış destek primi olarak ödeyecektir. Peşin satış destek primi bayi satış taahhütlerini yerine getirdiği takdirde geri istenmeyecektir” ibaresi yer almaktadır. Söz konusu yazıdan davalının 5.000.000,00 TL’lik teminat oluşturduğunda kendisine 1.000.000,00 USD satış destek primi ödenmesinin kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır. Davalının 28 parsel üzerinde hacizleri kaldırıp ipotek tesis edemediği, ancak 33 parsel üzerinde ipotek miktarını arttırdığı ve ilave güvence sağladığı görülmektedir. Sözleşmedeki hükmün amacının teminat sağlanması olduğu dikkate alındığında sonradan 33 parselde oluşturulan ilave güvence gereğince 1.000.000,00 USD’nin davalıya ödenmesi gerekip gerekmediği, dosyada sunulu 30.01.2014 tarih ve 1997 yevmiye numaralı resmi senedin incelenmesinden davalı adına kayıtlı olan, davacı lehine ipotekler tesis edilen taşınmaz üzerinde 2.574.000,00 TL bedel karşılığında beş yıl süre ile davacı lehine beş yıl süre ile intifa hakkı kurulduğu görülmektedir. Resmi senette bu bedelin ödemesi herhangi bir koşula bağlanmamıştır. İntifa bedelinin ödenmediği husus taraflar arasında çekişmesizdir. Davalıya ödenmeyen 2.574.000 TL + KDV intifa bedelinin davalıya ödenmesi gerektiği düşünülmektedir. Resmi senette bir vade belirtilmediğinden bu tutara temerrüt ihtarı tarihinden itibaren temerrüt faizi yürütülebilecektir. Dava dosyasında sunulu 28.12.2017 t.li ihtarname ile bu bedelin talep edildiği görülmektedir. Taraflar arasında ihtilaf konusun olan satış taahhüdüne ilişkin olarak davacı tarafından Davalıya gönderilen ihtarnamelerde satış taahhüt ve gerçekleşen arasındaki farkın 2 kat civarından fazla olduğu görülmüştür (24.979,5 / 11.104,2 = 2.25 kat). Sektörel olarak yapılan değerlendirmede Davalının iddia ettiği etkilerin davalı tarafından verilen taahhüdün 2.5 kata yakın daha az gerçekleştirmesi açıklayabilecek boyutta olmadığı yönünde görüş bildirmişlerdir.
16/05/2023 tarihli kök ve17/05/2024 tarihli ek bilirkişi kurulu raporları uyuşmazlığı çözmeye yeterli görülmediği gibi taraflarca yapılan itirazları da karşılamadığından, yeni bir bilirkişi kurulundan denetime ve hüküm kurmaya elverişli rapor alınmasına karar verildiği,
Taraflar arasındaki akaryakıt bayilik ilişkisinden kaynaklı olarak davacı tarafın, davalı taraftan herhangi bir cezai şart ve cari hesap alacağının bulunup bulunmadığı, bulunuyor ise miktarlarının ne kadar oldukları konusunda bilirkişi raporu alınmasına karar verilerek, dosya konusunda uzman Bilirkişi olarak SMMM ..., Borçlar Hukukunda Nitelikli Hesaplamalar Konusunda Uzman Doç. Dr. ... ve Sektör bilirkişisi ...'e tevdi edilmiş adı geçen bilirkişi kurulu tarafından düzenlenen 20/04/2025 tarihli bilirkişi kurulu raporunun dosya arasında olduğu görülmüştür.
Alınan bilirkişi kurulu raporundan özetle;
Borçlar mevzuatına yönelik inceleme neticesinde: Davacı ile davalı arasında adi yazılı şekilde 06.11.2013 tarihinde “Protokol”, “Bayilik Sözleşmesi” ile “Ariyet Sözleşmesi” başlıklı sözleşmelerin kurulduğu; Bayilik sözleşmesinde davalının, ... ilçesi, 43 ada, 77 pafta, 28 parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde davacının ... markası altında işletilecek akaryakıt ve türevlerinin satış ve servis yerinin kurulacağının kararlaştırıldığı; sözleşme süresinin 5 yıl olarak belirlendiği; 5 yıl süreli “Protokol”ün 8. maddesinde asgari alım taahhüdü olarak davalı bayinin 5 yıl süresince 30.500m3 beyaz ürünü, 3.000ton LPG’yi, 5ton madeni yağı satın almayı kabul ettiği; 9. maddesinde protokolün süresinin sonunda veya fesih halinde asgari alım taahhüdüne aykırılık halinde belirlenen hesaplama altında davalı bayi tarafından ceza koşulu ödeneceğinin kararlaştırıldığı; 10. maddesinde satış taahhüdü dışındaki taahhütlerinde davalı bayi tarafından ihlal edilmesi halinde davacıya 233.000 USD.lik ceza koşulunun ödeneceğinin kabul edildiği; anılan maddelerde kararlaştırılan ceza koşullarının TBK m. 179/I1 hükmü gereğince seçimlik ceza koşulu (cezai şart) olduğu (sözleşmede kararlaştırılan ceza koşulu hükümleri yönünden davalı bayinin alacaklı olup olmadığına; asgari alım taahhüdüne uyulup uyulmadığına yönelik iddianın uzmanlık alanı gereğince sektörel yönden incelendiği; 16. maddesinde ise davalı bayi tarafından öncelikle 43 ada, 78 pafta, 33 parselde kayıtlı taşınmaz üzerine davacı lehine 1. derece, 1. sıradan 7.000.000 TL. tutarında bir üst sınır ipoteğinin tesis edeceği; taşınmaz üzerinde yaklaşık 1.250.000 TL tutarında haciz bulunduğu için 7.000.000 TL tutarındaki ipotek tesis edildikten sonra davalı bayiye mevcut haczin kaldırması amacıyla geri ödemesiz, USD para biriminden, protokolün imza tarihinden itibaren 59 ayın dolmasından sonraki 15. günü ödenmek üzere bila faiz vereceği 2.000.000 USD.lik nakdi kredinin 1.250.000 TL kısmını ödeyeceği; taşınmaz üzerinde bulunan tüm haczin kaldırılmasından sonra davalı bayiye 2.000.000 USD nakdi krediden geri kalan kısmın ödeneceği; ayrıca satış taahhüdü karşılığında davalı bayiye 1.700.000 USD+KDV peşin satış destek priminden 700.000 USD+KDV’nin ödeneceği; davalı bayi ayrıca sonradan 43 ada, 77 pafta, 28 parselde kayıtlı taşınmaz üzerindeki tüm haciz ve ipotekleri kaldırdığında söz konusu taşınmaz üzerinde davacı lehine 1.derece ve 1.sıradan 5.000.000 TL tutarında bir üst sınır ipoteğinin tesis edileceği; 5.000.000 TL tutarında ipotek bayiden tesis edildikten sonra davacının, satış taahhüdü karşılığında davalı bayiye 1.700.000 USD + KDV bedelin kalan kısmı olan 1.000.000 USD + KDV’yi peşin satış destek primi olarak ödeyeceği; peşin satış destek priminin davalı bayi satış taahhütlerini yerine getirdiği takdirde geri istenmeyeceği; tüm haciz ve ipotekler kaldırılıp 5.000.000 TL’lik ipotek kurulduğunda 1.000.000 USD’lik satış destekprimi ödeneceği hususunun kararlaştırıldığı (bu maddeler yönünden davalı bayinin alacaklı olup olmadığına, davacı tarafından üstlenilen ödemelerin davalıya yapılıp yapılmadığına yönelik iddianın uzmanlık alanı gereğince mali-sektörel yönden incelenmesi gerektiği); Huzurdaki davanın itirazın iptali davası olduğu görülmekle davacı tarafından T.C. .... İcra Müdürlüğü’nün .... sayılı dosyası ile davalı aleyhine ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla icra takibinin başlatıldığı ve 1.000.000 TL.nin ödenmesinin talep edildiği; “borcun sebebi” olarak 10.06.2016 tarihli, 12565 yevmiye numaralı resmi senedin ve ... 13. Noterliği’nin 01.11.2018 tarihli, ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin gösterildiği; borcun sebebi olarak gösterilen ipotek tesisine ilişkin resmi senet incelendiğinde ... Tapu Müdürlüğü’nce 10.06.2016 tarihinde düzenlenen 12565 yevmiye numaralı resmi senette, davacı lehine 11.800.000 TL. bedelli, 1.derecede, faizsiz ipotek tesis edildiği, davacı tarafından T.C. .... İcra Müdürlüğü’nün 2019/.... sayılı dosyası ile davalı aleyhine ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla icra takibinin başlatıldığı ve 11.800.000 TL.nin ödenmesinin talep edildiği; “borcun sebebi” olarak 01.11.2013 tarihli, ... yevmiye numaralı resmi senet ile 11.05.2015 tarihli, ... yevmiye numaralı resmi senedin ve ... 13. Noterliği’nin 01.11.2018 tarihli, ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin gösterildiği; borcun sebebi olarak gösterilen ipotek tesisine ilişkin resmi senetler incelendiğinde ... Tapu Müdürlüğü’nce 01.11.2013 tarihinde düzenlenen ... yevmiye numaralı resmi senette, davacı lehine 7.000.000 TL. bedelli, 1. derecede, faizsiz ipotek tesis edildiği; ... Tapu Müdürlüğü’nce 11.05.2015 tarihinde düzenlenen ... yevmiye numaralı resmi senette, davalı adına tescili olan Bulgurlu Mah., 78 pafta, 43 ada, 33 parselde kayıtlı arsa üzerine davacı lehine 1. derecede, faizsiz, 7.000.000 TL. bedelle kurulmuş ipoteğe 4.800.000 TL. bedel ilave edilerek ipotek bedelinin 11.800.000 TL. olduğunun kabul edildiği; İpotek tesisinin tek taraflı hukuki işlem ile yapılamayacağı; zira TMK m. 856/II hükmünün “Taşınmaz rehninin kurulmasına ilişkin sözleşmenin geçerliliği, resmî şekilde yapılmış olmasına bağlıdır.” şeklinde olduğu; sözleşmenin iki taraflı hukuki işlem olması dolayısıyla ipotek tesisi için de tarafların TBK m. 1 hükmü gereğince “karşılıklı ve birbirine uygun irade açıklamaları” ile sözleşmenin kurulmasının gerektiği, Davacı tarafından huzurdaki itirazın iptali davasına konu edilen iki icra takibinde “borcun sebebi” olarak ipoteklerin ve 2019/.... sayılı icra takibinde yine “borcun sebebi” olarak 01.11.2018 tarihli ihtarnamenin gösterildiği; dosya içeriği incelendiğinde taraflar arasında imzalanan “Protokol” ve “Bayilik Sözleşmesi” gereğince davalı bayinin borcunun ne olduğunu, bundan ötürü davacının ipoteğin paraya çevrilmesinde haklı olup olmadığını tespitin de yine mali ve sektörel açıdan yapılabileceği, davacı tarafından ... 13. Noterliği’nden 01.11.2018 tarihinde davalıya gönderilen ... yevmiye numaralı ihtarnamede özetle taraflar arasında imzalanmış sözleşmeler kapsamında davacı ...’nin ceza koşulu, ürün alımı vs. yönünden davalı bayiden alacaklı olduğu iddia edilmiş olup faiz hariç olmak üzere 14.942.069,40 TL.nin derhal ödenmemesi halinde ipoteklerin paraya çevrilmesi yolu ile takip yapılacağının ihtar edildiği; ihtarnamenin 05.11.2018 tarihinde ise tebliğ edildiği; davacı ...’nin işbu ihtarnameye konu ettiği alacak kalemlerini davalı bayiden talep edip edemeyeceği hususunun ancak mali ve sektörel inceleme neticesinde tespit edilebileceği, davacı ... tarafından sözleşmelerde üstlenildiği gibi satış destek priminin ve intifa bedelinin davalı bayiye ödenmediği yönünde tespit yapıldığı için ipoteğin paraya çevrilmesi hakkının kullanılmasının, TBK ve TMK m. 2 hükmü kapsamındaki nihai takdirin, TMK m. 6 ve HMK uyarınca Sayın Mahkeme’ye ait olduğu,
Mali inceleme neticesinde: Tarafımızla paylaşılan Cari Hesap ekstrelerinde yer alan kayıtlara göre Davacının kayıt nizamı daha düzgün ve detay olduğundan çalışmalarımız ağırlıklı olarak Davacı kayıtları esas alınarak sonuç oluşturulmuştur. Taraflar arasındaki Cari Hesap ekstresinden kaynaklı olarak Alternatifli Hesaplama yapılmıştır. Mevcut durumda taraflar Cari hesaptan kaynaklı (Ticari ilişki kapsamında Davacının (120 hesap) düzenlediği faturalar/ Davalının ödemeleri ve faturalarının işlendiği (320 nolu) hesap) Davacı tarafın takibe konu ettiği ALACAK tutarı da dahil olmak üzere davacının 22.901,93 TL’a Davalı taraftan Alacaklı olacağı, davacının MUTABIK oldukları Cari Hesap bakiyesine dahil “.... İcra Dairesi ... Esas” dosya kapsamında davacı taraf 28.09.2020 tarih ... nolu e fatura ile “2015-2020 Yılları ... Bld. Emlak Ver. Yansıtmas”açıklamalı KDV’siz 226.087,03 TL’a Faturası için takibe geçtiğinden ve mevcut durumda Davalı tarafa ait araç satışı sonrasında Davacının bu tahsilatı yapması durumunda İcra kanalı ile TAHSİL edilen tüm bedelin Davalı tarafa ödenmesi gerekeceği, davalı bayi cevap dilekçesinde “davacının sözleşmeye aykırı davrandığını, 1.000.000 USD.lik satış destek primini ödemediğini, 2.574.000 TL.lik intifa bedelinin de davalıya ödemediğini” iddia etmiş olup Davalı taraf 30.01.2014 tarih 1997 yevmiye madde numarası ile Davacı lehine intifa hakkı tesis ettirmiş olup Ana para 2.574.000.- TL olup, iligli tutar Davacı tarafından davalı tarafa ödenmemiş olduğu, taraflar arasındaki Protokol Madde 16’da detay paylaşıldığı üzere satış taahhüdü karşılığında bayi adayına 1.700.000 USD + KDV peşin satış destek priminden 700.000,00 USD + KDV kısmı ödenecektir. Bayi ayrıca sonradan İstanbul İli, ... İlçesi tapu sicil defterinde: 43 ada, 77 pafta, 28 parsel, 40 cilt no, 3923 sahife no ile kayıtlı ve yüzölçümü 13531 m2 olan taşınmaz üzerindeki diğer Şirket Kurumlar tarafından konulmuş olan tüm haciz ve ipotekleri kaldırdığında söz konusu taşınmaz üzerinde Şirketimiz lehine birinci derece ve birinci sıradan 5.000.000 TL (beş milyon ... lirası) tutarında bir üst sınır ipoteğini tesis edecektir. 5.000.000 TL tutarında ipotek bayiden tesis edildikten sonra Şirketimiz, satış taahhüdü karşılığında bayi adayına 1.700.000 USD (bir milyon yedi yüz bin Amerikan doları) + KDV bedelin kalan kısmı olan 1.000.000 USD (bir milyon Amerikan doları + KDV peşin satış destek primi olarak ödeyecektir. Peşin satış destek primi bayi satış taahhütlerini yerine getirdiği takdirde geri istenmeyecektir.” şeklinde olup davalı taraf Davacı taraf lehine 11.800.000.- TL değerindeki ipoteki 01.11.2013 tarih ... yevmiye numarası ile 7.000.000.- TL ve 11.05.2015 tarih ... yevmiye numarası ile 4.800.000.- TL olmak üzere Toplam 11.800.000.- TL değerinde 1. derece, (ipotek belgesinde 11.800.000.- TL/01.11.2013 tesis tarihi/derece 1 olarak yer almaktadır) ipotek tesis ettirmiş olup, 11.05.2015 tarihinden sonra Davacı tarafın Protokol gereğince “Kıst” esasını esas alarak 1.000.000.- USD’den kalan tutarı davalı tarafa ödemediği, hesaplamaya göre 11.05.2015 tarihinde Davalı tarafa 971.610.- USD +KDV fatura karşılığı ödenmesi gerekeceği, davacı tarafından T.C. ....İcra Müdürlüğü’nün 2019/.... sayılı dosyası ile davalı aleyhine ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla icra takibinin başlatıldığı ve 11.800.000 TL.nin ödenmesinin talep edildiği; taraflar arasındaki Protokolün 16. maddesi gereğince “...protokolün imza tarihinden itibaren 59 ayın dolmasından sonraki 15. Günü denmek üzere bila faiz vereceği 2.000.000 USD nakdi kredi…” den kaynaklı borç olduğu taraflarca kabul edilmiş olup 31.12.2019 tarihi itibari ile Davacının 2.000.000.- USD Alacağının T.C. Merkez Bankası Döviz Alış kuru 5,94 TL’den (2.000.000.- USD x 5,94 TL=) 11.880.000.- TL’a Davalının, Davacı tarafa Borçlu olduğu, Davacının bu alacaktan kaynaklı olarak 11.800.000.- TL alacak için takibe geçerek ipotekleri nakte çevirmek adına işlem yaptığı, davacı tarafından T.C. .... İcra Müdürlüğü’nün .... sayılı dosyası ile davalı aleyhine ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla icra takibinin başlatıldığı ve 1.000.000 TL.nin ödenmesinin talep edildiği; davacı ... tarafından davalı bayiye 700.000 USD’lik satış destek primi ödemesi yapıldığı için bu miktarın davalı bayiden talep edilebileceği yönünde görüş bildirmişlerdir.
Tüm dosya kapsamı ve delillerin değerlendirilmesinde; dava konusu .... İcra Müdürlüğü'nün 2019/... Esas sayılı takip dosyası yönünden yapılan incelemede; Davacı tarafça davalı aleyhine 1.000.000,00 TL asıl alacak üzerinden ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla ilamsız icra takibi başlatıldığı, davalı takip borçlusunun takibe itiraz ettiği ayrıca davalı takip borçlusunun başvurusu üzerine .... İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... sayılı kararı ile icra emrinin iptaline karar verildiği ve kararın 26/07/2021 tarihinde kesinleştiği, icra müdürlüğünden gelen 04/07/2025 tarihli yazı cevabına göre sonrasında davalı takip borçlusu aleyhine yeni bir icra emri de düzenlenip gönderilmediği anlaşılmıştır.
Dava konusu diğer takip olan .... İcra Müdürlüğü'nün 2019/... Esas sayılı takip dosyası yönünden yapılan incelemede ise; davacı tarafça davalı aleyhine 11.800.000,00 TL asıl alacak üzerinden ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla ilamsız icra takibi başlatıldığı, davalı takip borçlusunun takibe itiraz ettiği ayrıca davalı takip borçlusunun başvurusu üzerine .... İcra Hukuk Mahkemesi ... sayılı kararı ile icra emrinin iptaline karar verildiği ve kararın 03/03/2021 tarihinde kesinleştiği, icra müdürlüğünden gelen 07/07/2025 tarihli yazı cevabına göre sonrasında davalı takip borçlusu aleyhine yeni bir icra emri de düzenlenip gönderilmediği anlaşılmıştır.
Bilindiği üzere, İİK'nın 67. maddesi gereğince açılan itirazın iptali davalarında davalı hakkında usulüne uygun başlatılmış bir takibin varlığı bu davalara özgü bir dava şartı olup, borçlu hakkında usulüne uygun takip başlatılmamış ise itirazın iptali davası dinlenemez.
HMK'nın 115.md gereğince dava şartları yargılamanın her aşamasında bulunması gerekir ve dava şartının bulunup bulunmadığı yargılamanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden araştırılır. Noksanlığın belirlenmesi halinde davanın usulden reddine karar verilir. Somut olayda da dava konusu her iki takip yönünden davalı takip borçlusuna gönderilen icra emirlerinin iptaline karar verildiği dolayısıyla davalı hakkında usulüne uygun başlatılmış takip bulunmadığı anlaşılmakla davanın usulden reddine karar vermek gerekmiştir.
Davalının kötüniyet tazminatı talebi yönünden ise takibe konu alacağın varlığı yönünden esasa ilişkin bir değerlendirme yapılmadığından davacının takip başlatmakta haksız ve kötüniyetli olup olmadığı hususunun da şu aşamada değerlendirilmesi mümkün değildir. Bu nedenle davalının kötüniyet tazminatı talebinin ve davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere;
1-Davacının Davasının Usulden Reddine,
2-Davalının kötüniyet tazminatı talebinin reddine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince alınması gerekli olan 615,40 TL maktu karar ve ilam harcının, başlangıçta yatırılan 154.592,00 TL peşin harçdan mahsubu ile bakiye 153.976,60 TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap ve takdir olunan 45.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
5-6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.320,00 TL arabulucu ücretinin davacıdan alınıp maliyeye gelir kaydına,
6-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
6-Yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere oy birliğiyle verilen karar açıkca okunup, usulen anlatıldı. 04/12/2025