İSTANBUL 3. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
Faydalı Model Belgesi Hükümsüzlüğü
Mahkememizde görülmekte bulunan Faydalı Model Belgesi Hükümsüzlüğü davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkili ..., 2006 tarihinden itibaren her türlü tekstil ürünün imalatı, alım ve satımı işleriyle iştigal etmekte olduğu ekte yer aldığı ticaret sicil kayıtları ile de görüleceği üzerine üzere ... Ticaret Odasına ... sicil numarası ile kayıtlı olduğu, müvekkili 2012 yılında ... menşelili "..." markası ile iletişime geçtği ve söz konusu firma tarafından 2000 yılından bu yana üretilip satılan ve ekte bir örneği ibraz edilen gerek çocuk gerekse yetişkinler için havuz ve/veya denizde kaydırmaz tabanı ve mayo kumaşından ibaret gövdesi sayesinde rahatlıkla giyilebilen "..." ithal ettiği Türkiyede satış ve pazarlamasını yapmaya başladığını, ekte yer aldığı yazışmalardan da görüleceği üzere ... firması, Türkiyeden kendileriyle iletişime geçen ve ... satın almak isteyen müşterileri de müvekkili şirkete yönlendirdiğini, müvekkili 2013 yılında, ithalat sürecinin uzun ve pahalı olması nedeniyle söz konusu ürünleri kendi imalathanesinde üretip satmaya karar verdiği ve dava konusu ayakkabıların tabanının özellikli olması ve kendi imalathane şartlarında üretilmesinin mümkün olmaması nedeniyle taban malzemesini Amerikan menşeili "..." isimli şirketten ithal etmeye başladığını, gövdesini ise kendi imalathanesinde üreterek kendi tescilli markası olan "..." markasıyla 2013 tarihinden bu yana pazarlayıp sattığını, davalı ... A.Ş. ise, ekte sundukları ... Ticaret Odası kayıtlarında da görüleceği üzere 16/05/2014 yılında kurulmuş bir şirket olduğu, şirketin şitigal konusu da müvekkili şirketle benzer olduğu, davalı şirket, müvekkilinin 2012 yılından bu yana başta ithalat ve daha sonra üretimini yaparak pazarlayıp sattığı, zikrettikleri "..." aynısını TPE nezdinde yeni bir bulmuşcasına ve kendileri tarafından bulunduğu iddiasıyla faydalı model olarak haksız ve hukuka aykırı olarak tescil ettirdiği, ekte sunmuş oldukları TPE kaydında da görüleceği üzere söz konusu "..." TPE nezdinde 21/05/2015 tarihinde ... tescil numarası ile tescil edilmiş olduğu buluş sahibinin de davalı şirketin Yönetim Kurulu Başkanı olan olan ... olduğu belirtildiği, dilekçe ekinde ibraz ettikleri ve davalı şirketten çok daha önce üretilip satılan gerek "..." markalı gerekse müvekkilinin markasını taşıyan "..." markalı havuz ayakkabıları incelendiğinde görüleceği üzere davalı şirketin 2014 yılında faydalı model başvurusu yapıp tescil ettirdiği modelle birebir aynı olduğunu, "..." firmasına ait ekte ibraz ettikleri web sitesi görüntüleri, müvekkili şirketi ile yazışmalar, alım ve satım faturaları da söz konusu havuz ayakkabılarının gerek işbu şirket tarafından gerekse müvekkili şirket tarafından davalı şirketten çok daha önce üretilip satıldığını gözler önüne serdiğini, başkasına ait bir ürünü kendisinin gibi tescil ettiren davalı şirket, bu hukuka aykırı eyleminin ardından son derece kötüniyetli olarak müvekkilinin satış kanallarına da ulaştığı ve müvekkilinin ürünlerinin kendileri adına tescilli bir model olduğu iddiasıyla satışını engellediğini, müvekkili bu nedenle maddi kayba da uğramış olduğu, işbu hususa ilişkin tazminat hakları da saklı tuttuklarının da ayrıca beyan ettiklerini, 551 sayılı PATENT HAKLARININ KORUNMASI HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME'nin 154. Maddesi; "Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 156'ncı maddesi hükmüne göre yeni olan 10'uncu madde anlamında sanayide uygulanabilen buluşlar, faydalı model belgesi verilerek korunur." 156. Maddesi ise; "Faydalı model belgesi başvurusuna konu olan buluş başvuru tarihinden önce, Türkiye içinde veya dünyada herkesin ulaşabileceği şekilde yazılı olarak veya bir başka yolla açıklanmış veya yöresel veya ülke çapında kullanılmış ise, yeni değildir." hükümlerinin amir olduğu, bir buluşun faydalı model belgesi ile korunmasının ancak buluşun "yeni" olma şartına, yani başvuru tarihinden önce gerek Türkiyede gerekse dünyada herkesin ulaşabileceği şekilde açıklanmamış veya kullanılmamış olmasına bağlı olduğu, açıklamış oldukları dava konusu ... tescil numarası ile davalı adına tescilli "..." başlıklı faydalı model, gerek dava dışı ... menşeili "...." şirketi gerekse müvekkili şirket tarafından davalının başvuru tarihi olan 03/07/2014 tarihinden çok daha önceki tarihlerde "bulunmuş", imal edilmiş, tüm dünyada ve Türkiyede pazarlanmış ve satışa arz edildiği, davalının "buluş sahibi" dahi olmadığı bir ürünü, son derece kötüniyetli olarak kendisi tarafından bulunduğu iddiasıyla TPE nezdinde tescil ettirmesi ve bu suretle müvekkilinin üretim ve satışın engellemeye çalışmasının haksız ve hukuka aykırı olduğundan işbu davayı ikame ile .... tescil numarası ile davalı adına tescilli "..." başlıklı faydalı modelin hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilmesini talep etme zaruretinin hasıl olduğunu, açıkladıkları nedenlerle; karşı tarafın delillerine karşı delil ibraz etme hakları saklı kalmak kaydıyla, müvekkili şirkete ilişkin ... Ticaret Odası Kayıtlarının ekte ibraz ettiklerini, ... markalı ... dava dışı ... menşeili şirket tarafından davalının başvuru tarihinden çok daha önce dava konusu "..." üretilip satıldığının ve davalının başvurusunu yaptığı faydalı modelin aynısı olduğunun ispatı zımnında ekte ibraz ettiklerini, ... şirketine ait web sitesi görüntüleri dava dışı ... menşeili şirket tarafından davalının başvuru tarihinden çok daha önce dava konusu "havuz ayakkasının" üretilip satıldığının ve davalının başvurusunu yaptığı faydalı modelin aynısının olduğu ispati zımnında ekte ibraz ettiklerini, müvekkili ile ... firması arasındaki yazışmalar müvekkili şirket tarafından davalının başvuru tarihinden çok daha önce dava kosunu "havuz ayakkasının" ... şirketinden ithal edilip Türkiyede ve yurt dışında müvekkili tarafından satıldığının ispatı zımnında ekte ibraz ettikleri, müvekkiline ait ithalat faturaları müvekkili şirket tarafından davalının başvuru tarihinden çok daha önce dava konusu "..." ... şirketinden müvekkili tarafından ithal edildiğinin ve satıldığının ispatı zımnında ekte ibraz ettiklerini, müvekkili şirket ile ... isimli arasında taban malzemesi ithalatına ilişkin yapılan yazışmalar ve bunlara ilişkin alım faturaları müvekkili şirket tarafından davalının başvuru tarihinden çok daha önce dava konusu "..." müvekkili tarafından üretilip Türkiyede ve yurt dışında müvekkili tarafından satıldığının ispatı zımnında ekte ibraz ettiklerini, müvekkili tarafından üretilip satış ve pazarlaması yapılan müvekkiline ait "..." markalı ... müvekkili şirket tarafından davalının başvuru tarihinden çok daha önce dava konusu "..." müvekkili tarafından üretilip Türkiyede ve yurt dışında müvekkili tarafından satıldığının ispatı zımnında ekte ibraz ettiklerini, satış faturası müvekkili şirket tarafından davalının başvuru tarihinden çok daha önce dava konusu "..." müvekkili tarafından üretilip Türkiyede ve yurt dışında müvekkili tarafından satıldığının ispatı zımnında ekte ibraz ettiklerini, davalı şirkete ait Ticaret Odası kayıtları davalı şirketin müvekkili şirketten çok daha sonraki bir tarihte kurulduğunun zımnında ekte ibraz ettiklerini, dava konusu "faydalı modele" ilişkin TPE kayıtları davalının gerek dava dışı ... şirketi gerekse müvekkili tarafından üretilen "..." ile birebir aynı modelin yine gerek ... şirketi gereksi müvekkili tarafından umuma arz tarihinden çok daha sonra kötüniyetli olarak kendisi tarafından bulunmuşcasına tescil ettirdiğinin ispatı zımnında ekte ibraz ettiklerini, müvekkilinin ürettiği ... pazarlama ve satışını yapan e-ticaret sitesi "..." tarafından müvekkiline artık ürünlerinin satılamayacağına ilişkin gönderilen e-posta tarafından müvekkiline gönderilen elektronik posta davalının gerek dava dışı ... şirketi gerekse müvekkili tarafından üretilen "..." ile birebir aynı modelin, yine gerek ... şirketi gereksi müvekkili tarafından umuma arz tarihinden çok daha sonra kötüniyetli olarak kendisine tarafından bulunmuşcasına tescil ettirdiğinin ve yine son derece kötü niyetli olarak bu suretle müvekkilinin üretim ve satışının engellemeye çalıştığının ve müvekkilinin bu nedenle maddi zarara uğradığının ispatı zımnında ekte ibraz ettiğinin, neticeten; davalı şirket olan .... A.Ş. adına 21/05/2015 gün ve... no ile tescil edilmiş olan "..." başlıklı faydalı modelin hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı vekili cevap dilekçesinde özetle: Davalı müvekkili şirketin, ... buluş başlıklı 03/07/2014 tarihli başvuru dilekçesiyle Türk Patent Enstitüsüne başvurduğu ve neticede 551 sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamede belirtilen, tüm emredici hükümleri de yerine getirdiği için kendisine "faydalı model" belgesi verildiği ve tasarımı tescil edildiği, davacı müvekkiline ait faydalı modelin, yenilik ve ayırt edicilik özelliği olmadığını, bu ürünü kendilerinin daha önceden yaptığını ileri sürerek, müvekkiline ait faydalı modelin hükümsüzlüğü için huzurdaki davayı açtığını, davacı tarafça açılan bu dava haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davanın Türk Patent Enstitüsüne ihbar edilmesi gerektiğini, davanın 551 sayılı KHK'de üç aylık başvuru süresine uyulmadan kanunun emredici hükme uyulmadan açıldığını, açıkladıkları nedenlerle; mahkemeden öncelikli olarak davanın Türk Patent Enstitüsüne ihbar edilmesine, dosyanın Hukuk Muhakemeleri Kanunun 281'inci maddesi uyarınca, konunun birisi alanında uzman üniversite hocalarından, diğer Türk Patent Enstitüsünde görevli uzmanlardan, bir diğeri Türk Patent Enstitüsüne akredite ofislerinde çalışanlardan oluşan üç kişilik bir bilirkişi kuruluna gönderilmesine, rapor alınıncaya kadar davanın esasına hakkında karar verilmemesine, mahkeme bilirkişi konusunda aksi düşüncedeyse haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı adına ... no ile tescilli "..." başlıklı faydalı modelin hükümsüzlüğüne ilişkindir.
Davanın açıldığı tarih itibarıyla 6769 sayılı SINAİ MÜLKİYET KANUNU uygulanacaktar.
6769 sayılı SMK'nın 5. maddesinde marka tescilinde mutlak red sebepleri aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir.
Madde 5- (1) Aşağıda belirtilen işaretler, marka olarak tescil edilmez:
a) 4 üncü madde kapsamında marka olamayacak işaretler.
b) Herhangi bir ayırt edici niteliğe sahip olmayan işaretler.
c) Ticaret alanında cins, çeşit, vasıf, kalite, miktar, amaç, değer, coğrafi kaynak belirten veya malların üretildiği, hizmetlerin sunulduğu zamanı gösteren veya malların ya da hizmetlerin diğer özelliklerini belirten işaret veya adlandırmaları münhasıran ya da esas unsur olarak içeren işaretler.
ç) Aynı veya aynı türdeki mal veya hizmetlerle ilgili olarak tescil edilmiş ya da daha önceki tarihte tescil başvurusu yapılmış marka ile aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer işaretler.
d) Ticaret alanında herkes tarafından kullanılan veya belirli bir meslek, sanat veya ticaret grubuna mensup olanları ayırt etmeye yarayan işaret veya adlandırmaları münhasıran ya da esas unsur olarak içeren işaretler.
(2) Bir marka, başvuru tarihinden önce kullanılmış ve başvuruya konu mal veya hizmetler bakımından bu kullanım sonucu ayırt edici nitelik kazanmışsa bu markanın tescili birinci fıkranın (b), (c) ve (d) bentlerine göre reddedilemez.
6769 sayılı SMK'nın 6. maddesinde marka tescilinde nisbi red sebepleri aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir.
(1) Tescil başvurusu yapılan bir markanın, tescil edilmiş veya önceki tarihte başvurusu yapılmış marka ile aynılığı ya da benzerliği ve kapsadığı mal veya hizmetlerin aynılığı ya da benzerliği nedeniyle, tescil edilmiş veya önceki tarihte başvurusu yapılmış marka ile halk tarafından ilişkilendirilme ihtimali de dâhil karıştırılma ihtimali varsa itiraz üzerine başvuru reddedilir.
(2) Ticari vekil veya temsilcinin, marka sahibinin izni olmaksızın ve haklı bir sebebe dayanmaksızın markanın aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzerinin kendi adına tescili için yaptığı başvuru, marka sahibinin itirazı üzerine reddedilir.
(3) Başvuru tarihinden veya varsa rüçhan tarihinden önce tescilsiz bir marka veya ticaret sırasında kullanılan bir başka işaret için hak elde edilmişse, bu işaret sahibinin itirazı üzerine, marka başvurusu reddedilir.
(4) Paris Sözleşmesinin 1 inci mükerrer 6 ncı maddesi bağlamındaki tanınmış markalar ile aynı veya benzer nitelikteki marka başvuruları, aynı veya benzer mal veya hizmetler bakımından itiraz üzerine reddedilir.
(5) Tescil edilmiş veya tescil başvurusu daha önceki tarihte yapılmış bir markanın, Türkiye ’de ulaştığı tanınmışlık düzeyi nedeniyle haksız bir yararın sağlanabileceği, markanın itibarının zarar görebileceği veya ayırt edici karakterinin zedelenebileceği hâllerde, aynı ya da benzer markanın tescil başvurusu, haklı bir sebebe dayanma hâli saklı kalmak kaydıyla, başvurunun aynı, benzer veya farklı mal veya hizmetlerde yapılmış olmasına bakılmaksızın önceki tarihli marka sahibinin itirazı üzerine reddedilir.
6769 sayılı SMK'nın 25. maddesinde "Marka Hükümsüzlük hâlleri ve hükümsüzlük talebi" aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir.
(1) 5 inci veya 6 ncı maddede sayılan hâllerden birinin mevcut olması hâlinde mahkeme tarafından markanın hükümsüzlüğüne karar verilir.
(2) Menfaati olanlar, Cumhuriyet savcıları veya ilgili kamu kurum ve kuruluşları markanın hükümsüzlüğünü mahkemeden isteyebilir.
(3) Marka hükümsüzlük davası, dava tarihinde sicilde marka sahibi olarak kayıtlı kişilere veya hukuki haleflerine karşı açılır. Markanın hükümsüzlüğü davalarında Kurum taraf gösterilmez.
(4) Bir marka, 5 inci maddenin birinci fıkrasının (b), (c) ve (d) bentlerine aykırı olarak tescil edilmiş olup da kullanım sonucunda tescil edildiği mal veya hizmetler bakımından hükümsüzlük talebinden önce ayırt edici nitelik kazanmışsa hükümsüz kılınamaz.
(5) Tescil edilmiş veya tescil başvurusu daha önceki tarihte yapılmış bir markanın, Türkiye ’de ulaştığı tanınmışlık düzeyi nedeniyle haksız bir yararın sağlanabileceği, markanın itibarının zarar görebileceği veya ayırt edici karakterinin zedelenebileceği hâllerde, aynı ya da benzer markanın tescil başvurusu, haklı bir sebebe dayanma hâli saklı kalmak kaydıyla, başvurunun aynı, benzer veya farklı mal veya hizmetlerde yapılmış olmasına bakılmaksızın önceki tarihli marka sahibinin itirazı üzerine reddedilir.
(6) Tescil başvurusu yapılan markanın başkasına ait kişi ismini, ticaret unvanını, fotoğrafını, telif hakkını veya herhangi bir fikri mülkiyet hakkını içermesi hâlinde hak sahibinin itirazı üzerine başvuru reddedilir.
(7) Ortak markanın veya garanti markasının yenilenmeme sebebiyle koruma süresinin sona ermesinden itibaren üç yıl içinde yapılan, ortak marka veya garanti markasıyla aynı veya benzer olan ve aynı veya benzer mal veya hizmetleri içeren marka başvurusu, önceki hak sahibinin itirazı üzerine reddedilir.
(8) Tescilli markanın yenilenmeme sebebiyle koruma süresinin sona ermesinden itibaren iki yıl içinde yapılan, bu markayla aynı veya benzer olan ve aynı veya benzer mal veya hizmetleri içeren marka başvurusu, önceki marka sahibinin itirazı üzerine bu iki yıllık süre içinde markanın kullanılmış olması şartıyla reddedilir.
(9) Kötü niyetle yapılan marka başvuruları itiraz üzerine reddedilir...
Marka: Bir teşebbüsün mal ve hizmetlerini bir başka teşebbüsün mal veya hizmetlerinden ayırt etmeye sağlar, markalar işletmelerin üretmiş olduğu emtia veya sunmuş oldukları hizmetlerin birbirinden ayrılmasını sağlamaktadır.
Karıştırılma ihtimali: Bir tescilsiz işaretin veya tescil edilmiş bir markanın daha önce tescil edilmiş bir marka ile şekil, görünüş, ses, genel izlenim vs. sebeple ya aynı ya da benzer olduğu için önce tescil edilmiş marka olduğu zannını uyandırması tehlikesidir. Karıştırılma (iltibas) ihtimalinin araştırılmasına ilk önce markalar arasında ayniyet ya da benzerlik bulunup bulunmadığından başlanması gerekmektedir. Markaların esas unsurlarının ve vurgu sözcüklerinin aynı veya benzer olması, markanın genel görünümüne etkisi az olan diğer unsurlardaki farklılığa rağmen iltibasa yol açabilir. Sözcük markalarında, sözcüklerin başlangıç ve kökleri bütünsel benzerliğin tayininde önemlidir. İki marka arasındaki iltibasın varlığının saptanmasında, markaların yan yana konularak karşılaştırma yapılmaması gereklidir. İltibas tehlikesinin bulunup bulunmadığının saptanmasında ilgili mal ya da hizmetin orta yetenekteki alıcılarının dikkat ve özeni esas tutulur. Bu alıcıların markaları, aynı anda göz önünde bulunduramayacakları da dikkate alınarak ayrıntılara ilişkin farklar ve bütüne ilişkin benzerlikler üzerinde durulur.
SMK hükümleri, TPMK kayıtları ve bütün deliller birlikte değerlendirildiğinde: Davanın, davalı adına ... no ile tescilli "..." başlıklı faydalı modelin hükümsüzlüğüne ilişkin olduğu,
... 1. FSHHM nin ...E. ...K. ve 12/09/2017 tarihli kararı incelendiğinde: davacının ...Tic. Ltd. Şti, davalının ...odel ve Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğü, dava tarihinin; ... olup ...numaralı endüstriyel tasarım belgesinin ve ... numaralı faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne karar verildiği, kararın 18/05/2023 tarihinde kesinleştiği,
Davalı... A.Ş tarafından.... 1. FSHHM nin ... Esas sayılı dosyası için yapılan yargılamanın yenilenmesi talebinin ... 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin... E. ... K ve 28/03/2024 tarihli kararı ile usulden reddine dair karar verildiği, kararın 10/09/2025 tarihinde kesinleştiği,
... 1. FSHHM nin...E. ... K. ve 12/09/2017 tarihli kararı ile; işbu davanın konusu olan davalı şirket ...Tic. A.Ş. adına ... gün ve ... no ile tescil edilmiş olan "..." başlıklı faydalı modelin hükümsüzlüğüne karar verildiği, bu hali ile mahkememiz ...Esas sayılı dosyası kapsamında görülen davanın konusuz kaldığı anlaşılmakla esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmiştir.
Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
1-Davanın konusuz kaldığı anlaşılmakla esas hakkında Karar Verilmesine Yer Olmadığına,
2-Alınması gereken 615,40 TL ilam harcından; peşin alınan harcın mahsubu ile eksik 586,20 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
3-Dava açılış tarihi itibariyle davacının haklı olduğu kanaatine varılmakla, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 55.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafın yaptığı; başvuru ve peşin harç 58,40 TL, ve posta/tebligat ücreti 390,60 TL olmak üzere toplam 839,60 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davalının yapmış olduğu yargılama giderlerinin üzerlerinde bırakılmasına
6-Taraflarca fazla yatırılan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine,
Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 04/12/2025