İSTANBUL 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA: Davacı vekili tarafından Mahkememize sunulan dava dilekçesinde özetle; "Davacı şirkete, Müşterisi ... Tic. Ltd. Şti. tarafından verilen 10 adet çekin rızası dışında elinden çıkması sebebiyle .... 14. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E. Sayılı dosyası nezdinde çeklerin iptaline ilişkin dava açılmıştır. Açılan davada, müvekkil şirketin ...Ltd. Şti.’ye vermiş olduğu hizmet karşılığında ...A.Ş. ... şubesine ait; keşidecisi... Tic. Ltd. Şti. olan ... çek seri no’lu 16.09.2021 keşide tarihli 90.000,00.-TL bedelli çek davalı müvekkil şirketin imzası taklit edilerek ciro edilmiş ve davalı tarafından da bankaya ibraz edilmiştir. İşbu durum çek iptal davası yargılaması devam ederken bankadan gelen müzekkere cevabıyla anlaşılmıştır. Bunun üzerine de ... 14. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından davalı ...'e karşı istirdat davası açmamız için tarafımıza süre verilmiş olup, işbu davayı açma zorunluluğumuz hasıl olmuştur. Davacı müvekkil şirket ile davalı arasında hiçbir ticari ilişki söz konusu olmayıp, davalının müvekkil şirketten alacaklı olması söz konusu değildir. Kaldı ki söz konusu çekin arkasındaki imza da müvekkil şirket yetkililerine ait değildir. Bu hususta da inceleme yapılması halinde anlaşılacaktır. Şirketin rızası dışında elinden çıkan çekler hakkında 26.08.2021 tarihinde, ... Cumhuriyet Başsavcılığı’nın ...soruşturma numaralı dosyası ile suç duyurusunda bulunulmuştur. Tüm bu nedenlerle yukarıda belirtilen çekin istirdadını, Müvekkilin bahse konu çeke ilişkin bir borcunun olmadığının tespitini ve dava sonuna kadar çekin ödenmemesi, icra takibine konulamaması ve konulması halinde de hacizlerin kaldırılması için üzerine İcra ve İflas kanununun 72/2. maddesi gereğince ihtiyati tedbir konulmasını..." talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili tarafından Mahkememize sunulan cevap dilekçesinde özetle;"İstirdat konusu edilen ... seri numaralı 16/09/2021 keşide tarihli 90.000.00,TL bedelli çek davalı müvekkilime ciro yolu ile (... TCK. Numaralı ... isimli kişi tarafından beyaz ciro ile teslim edilmiş olup,) teslim edilmiş ve davalı müvekkilimin de hesabı bulunduğu ... Bankası ...Şubesine takasa verilmek üzere tahsil edilmiştir. Dava dilekçesinde davacı şirket, davalıya borçlu olmadığını, davalı ile aralarında ticari ilişki bulunmadığını iddia etmişse de, TTK'nın 792. maddesi gereğince, davalı müvekkilimin çeki kötü niyetli olarak ele geçirdiğini veya ağır kusurunun bulunduğunu ispat etmesi gerekmektedir. 2021 Yılında davalı müvekkilime ödenmek üzere teslim edilen ve beyaz ciro ile davalı müvekkilimin yetkili ve yasal hamili olarak elinde bulundurduğu çek vadesin de ödenmek üzere bankaya takasa verilmek sureti ile tahsil edilmiştir. Başka bir anlatımla, ciro silsilesinin (zincirinin) muntazam bir şekilde birbirini takip edip etmediğini incelerken dış görünüşü incelemek yeterli olup, cirantalardan birinin imzasının sahte olması veya temsilci sıfatıyla senedi imzalayan şahsın imza yetkisinden yoksun olması ciro zincirini etkilemez" demek sureti ile davalı müvekkilime beyaz ciro ile teslim edilen çekte ki cirolardan birinin sahte atılmış olması çekin geçerliliğini etkilemediği gibi çek ile ilgili her hangi bir tedbir ya da ödeme yasağı da bulunmadığından çek ibraz edilmek sureti ile tahsil edilmiştir. Davalı müvekkilim söz konusu çekte yer alan davacıya ait cironun sahte şekil de imza edildiğini ilk kez ... 14.Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasından gönderilen 14/06/2022 tarihli muhtırası ile muttali olmuş ve samimi şekil de ilgili Mahkemeye de bu konuda beyan vermiştir.
Yukarıda arz ve izah ettiğimiz gibi davalı müvekkilimin çekte yer alan davacı şirkete ait cironun sahte olduğunu bilmesi mümkün olmadığı gibi bilebilecek durumda dahi değildir. Çekte yer alan davacı cirosunun sahte olması çekin geçerliliğini etkilemediği açık olup söz konusu sahte ciro sadece davacıyı sorumlu kılmayacaktır. Hal böyle iken, çekte yer alan cirolardan birinin sahte olup olmadığını anlama ya da kontrol etme yükümlüğü de imkanı da olmayan ve iyi niyetli olan davalı müvekkilimden söz konusu çek ile ilgili davacının istirdat talebin de bulunması mümkün olmadığı gibi hakkaniyete de aykırıdır. Davalı müvekkilim, ... İlin de "... " unvanlı iç giyim tekstil ürününün toptan satış işi ile iştigal eden bayi ve bir ticari işletme sahibidir. Ticari alış verişlerin de nakit ödeme aracı olan yüzlerce çek alıp vermiş, tahsil etmiştir. Dava konusu çek de iyi niyetli olarak iktisap edilmiş ve tahsil edilmiştir. İş bu sebeple davanın reddine karar verilmesini..." savunmuştur.
(II) YARGILAMA SÜRECİNDE TOPLANAN DELİLLER:
(1) Y a z ı l ı D e l i l l e r ;
İhtiyati tedbir talebinin kabulüne, İİK'nın 72/2 maddesi uyarınca dava değerinin %20'si kadar nakit veya kesin-süresiz banka teminat mektubu teminat karşılığında 05/07/2022 tarihi itibarıyla icra takibine konu edilmemiş ise bu tarihten itibaren icra takibine konulmamasına karar verilmiştir.
Mahkememizin 05/07/2022 tarihli alınan ara kararı ile İhtiyati tedbir talebinin kabulüne, İhtiyati tedbir talebinin taraflarıyla sınırlı olmak kaydıyla, İİK'nın 72/2. maddesi uyarınca dava değerinin %20'si kadar nakit veya kesin-süresiz banka teminat mektubu teminat karşılığında 05/07/2022 tarihi itibarıyla icra takibine konu edilmemiş ise bu tarihten itibaren icra takibine konulmamasına, davacı tarafça teminat yatırıldığında ilgili icra müdürlüğüne veya icra tevzi bürosuna müzekkere yazılmasına karar verilmiştir.
.... Bankası ... Şubesi'ne müzekkere yazılarak keşidecisi .... Şti. olan ... seri numaralı 16/09/2021 keşide tarihli 90.000,00-₺ bedelli çek aslının imza incelemesine esas olmak üzere mahkememize gönderilmesine karar verilmiştir.
...Bankası ...Şubesi'ne müzekkere yazılarak keşidecisi .... Ltd. Şti. olan ... seri numaralı 16/09/2021 keşide tarihli 90.000,00-₺ bedelli çekin kim tarafından borcun ödendiği hususunun mahkememize bildirilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.
... Cumhuriyet Başsavcılığı'na müzekkere yazılarak ... soruşturma sayılı dosya akıbetinin mahkememize bildirilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.
Davacı şirket yetkililerine imza incelemesine esas olmak üzere yazı ve imza örneklerinin alınması için ikamet mahkemelerine talimat yazılmasına karar verilmiştir.
... 4. İcra Hukuk Mahkemesi'ne müzekkere yazılarak ...esas sayılı dosyada toplanmış olan ıslak imzalarının davamıza konu çeke ilişkin imza incelemesi yapılması amacı ile mahkememize gönderilmesinin istenilmesine karar verilmiştir.
... 4. İcra Hukuk Mahkemesi'nin ...esas sayılı dosyasının bir suretinin uyap üzerinden mahkememize gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.
Belgeler toplandığında davalı tarafın çeki iktisap etmede kusuru bulunup bulunmadığı hususunda rapor tanzimi için ara karar kurulmasına karar verilmiştir.
... 4.İcra Hukuk Mah. ...E.sayılı dosyasının kül halinde kasa evrakları ile birlikte fiziken dosyamıza gönderilmesinin istenilmesine karar verilmiştir.
... 39.ACM'nin ....sayılı müzekkere yazılarak iki hafta içinde mahkememize gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.
... Bankası'na müzekkere yazılarak ...Bankası'nın yazı cevabı eklenmek suretiyle kambiyo senedinin kim tarafından ibraz edildiği, çekin ödenip ödenmediği, ödenmiş ise çek aslının fiziki olarak mahkememize gönderilmesinini istenilmesine karar verilmiştir.
... Bankası'na yeniden müzekkere yazılarak çekin fotokopisi ve önceki cevap eklenmek suretiyle kambiyo senedine ilişkin miktarın ödenip ödenmediği, ödenmiş ise kim tarafından ödendiğinin mahkememize bildirilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.
... 39. Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... E. Sayılı müzekkere yazılarak dava dosyalarında davacı şirket yetkililerine ait ıslak imzaların bulunduğu resmi belgelerin dosyada bulunması durumunda imza incelemesi için mahkememize gönderilmesinin istenilmesine karar verilmiştir.
... 4. İcra hukuk mahkemesinin ... esas sayılı dosya akıbetinin sorulmasına, dosyanın dönmüş olması durumunda kül halinde fiziken mahkememize gönderilmesinin istenilmesine karar verilmiştir.
... Bam 10. Hukuk dairesinin ... esas sayılı dosyasına müzekkere yazılarak mahkememizde görülmekte olan dosyada kambiyo senedi üzerindeki imzaya yönelik inceleme yapılacağından, şirket yetkililerine ait ıslak imzaların dosya içerisinde bulunması durumunda mahkememize gönderilmesinin istenilmesine karar verilmiştir.
... Ticaret Odasına müzekkere yazılarak davacı şirketin 2021 yılındaki kambiyo senedi düzenleme yetkili kişilerin kimler olduğu kayıtlarının çıkartılarak mahkememize gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.
Davacı vekiline çek aslının bulunduğu yeri veya çek aslının imza incelemesine esas olmak üzere sunması için önümüzdeki celseye kadar süre verilmesine, sunmadığı veya bildirmediği takdirde bilirkişi deliline dayanmaktan vazgeçmiş sayılacağına ve dosyadaki mevcut delil durumuna göre karar verileceğinin ihtarına karar verilmiştir.
Davacı şirket yetkilileri olan ..., ..., ... ve ...'a yargı çevremiz dışında bulunması durumunda imza incelemesine esas olmak üzere mesruatlı isticvap davetiyesi çıkartılmasına, tarafların yargı çevremiz dışında bulunması durumunda ikamet mahkemelerine ıslak imzaların temini için talimat yazılmasına karar verilmiştir.
.. 4. İcra Hukuk Mahkemesine müzekkere yazılarak ... esas sayılı dosyanın UYAP üzerinden mahkememize gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.
... Ticaret Odasına yazılan müzekkereye tekit yazılarak mahkememize gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.
... Bankası ... Şubesine müzekkere yazılarak... Bankası A.Ş. ...şubesine ait, keşidecisi ...Şti. olan ... seri numaralı 16/09/2021 keşide tarihli 90.000,00-₺ bedelli çek aslının mahkememize gönderilmesinin istenilmesine karar verilmiştir.
...'e 18/06/2025 tarihinde yazılan müzekkerenin ikinci kez tekidine, müzekkerenin takibi için taraf vekillerine elden takip yetkisi verilmesine, çek aslı mahkememize ulaştığında dosyanın ATK'ya tevdii ile, ...Bankası A.Ş. ... şubesine ait, keşidecisi ... Şti. olan ... seri numaralı 16/09/2021 keşide tarihli 90.000,00-₺ bedelli çek hakkında imza incelemesi yapılmasının istenilmesine, karar verilmiştir.
Mahkememizin 01/12/2025 tarihli alınan ara kararı ile davalı vekiline dava konusu ...Bankası A.Ş. ... şubesine ait, keşidecisi ... Ltd. Şti. olan ... seri numaralı 16/09/2021 keşide tarihli 90.000,00-₺ bedelli çek aslını mahkememize sunmak üzere 2 haftalık kesin süre verilmesine, kesin süre gereğinin yerine getirilmemesi halinde davacı tarafın imza itirazının kabul edilmiş sayılacağının ihtarına karar verilmiştir.
... 39. Asliye Ceza Mahkemesi'ne müzekkere yazılarak ...E. Sayılı dosyalarının karara çıkıp çıkmadığı hakkında bilgi verilmesi ile karara çıkmışsa gerekçeli kararın ve varsa kesinleşme şerhinin mahkememize gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.
Davacı vekiline ve davalı vekiline davaya konu çek nedeniyle icra takibi başlatılıp başlatılmadığı, başlatılmışsa dosya bilgileri, davaya konu çek nedeniyle herhangi bir ödeme yapılıp yapılmadığına dair beyanda bulunmak üzere 2 haftalık kesin süre verilmesine, aksi halde dosyanın mevcut delil durumuna göre karara çıkacağının ihtarına karar verilmiştir.
... Bankası ... Şubesine müzekkere yazılarak ...Bankası A.Ş. ...şubesine ait, keşidecisi ... Şti. olan .... seri numaralı 16/09/2021 keşide tarihli 90.000,00-₺ bedelli çek aslının ivedi olarak mahkememize gönderilmesinin istenilmesine karar verilmiştir.
(2) S ö z l ü D e l i l l e r ;
Mahkememizin 06/05/2025 tarihli celsesinde ilgili kişi ... (T.C...) İsticvap davetiyesi doğrultusunda soruldu; bana şuan huzurda gösterdiğiniz kambiyo senedi arkasında ... kaşesi üzerindeki imza bana ait değildir, ben davacı şirketin muhasebecisi olarak 12 yıldır görev yaparım, ... kaşesi üzerindeki ciranta olan ... Şti.isimli şirketi tanımam, ... herhangi bir ticari ilişisi de yoktur..." yönünde beyanda bulunmuştur.
Mahkememizin 06/05/2025 tarihli celsesinde ilgili kişi ... (T.C...) İsticvap davetiyesi doğrultusunda soruldu: bana şuan huzurda gösterdiğiniz kambiyo senedi arkasında ... kaşesi üzerindeki imza bana ait değildir, ben davacı şirket yetkilisi olarak 20 küsür yıldır görev yaparım, yönetim kurulu üyesiyim, ... kaşesi üzerindeki ciranta olan ... Ltd. Şti.isimli şirketi tanımam, ... herhangi bir ticari ilişkisi de yoktur..." yönünde beyanda bulunmuştur.
Mahkememizin 06/05/2025 tarihli celsesinde ilgili kişi ... (T.C....) İsticvap davetiyesi doğrultusunda soruldu; bana şuan huzurda gösterdiğiniz kambiyo senedi arkasında ... kaşesi üzerindeki imza bana ait değildir, ben davacı şirket yetkilisi olarak 37 yıldır görev yaparım, yönetim kurulu üyesiyim, ... kaşesi üzerindeki ciranta olan ...Şti.isimli şirketi tanımam, ... herhangi bir ticari ilişkisi de yoktur..." yönünde beyanda bulunmuştur.
Mahkememizin 06/05/2025 tarihli celsesinde ilgili kişi ...'ın (T.C...) İsticvap davetiyesi doğrultusunda soruldu;bana şuan huzurda gösterdiğiniz kambiyo senedi arkasında ... kaşesi üzerindeki imza bana ait değildir, ben davacı şirket yetkilisi olarak 26 yıldır görev yaparım, yönetim kurulu üyesiyim, ... kaşesi üzerindeki ciranta olan ... Ltd. Şti.isimli şirketi tanımam, ... herhangi bir ticari ilişkisi de yoktur..." yönünde beyanda bulunmuştur.
Dava; keşidecisi ...Ltd. Şti. olan ... seri numaralı 16/09/2021 keşide tarihli 90.000,00-₺ bedelli çeke ilişkin borçlu olunmadığının tespiti ve istirdadı istemine ilişkindir.
Menfi tespit davasında borçlu borcun varlığını inkar ediyorsa, kural olarak, hukukî ilişkinin varlığını ispat yükü davalı/alacaklıdadır ve alacaklı hukukî ilişkinin (borcun) varlığını kanıtlamak durumundadır. “İmzanın sahte olması” iddiası senedin hükümsüzlüğüne yönelik olup, her hamile (iyiniyetli olsa dahi) karşı ileri sürülebilen mutlak def’i olarak kabul edilmektedir.
İstanbul BAM 44. Hukuk Dairesinin...esas, ... karar sayılı, 24/03/2022 tarihli ilamında ifade edildiği üzere "Senede karşı mutlak defiler, senet hamili olan herkese karşı ileri sürülebilir. Gerek doktrinde ve gerekse uygulamada “imzanın sahte olması”, “senet metninde sahtekarlık (tahrifat) yapılmış olması”, “borçlunun borçlanma ehliyetinin bulunmaması”, “senette zorunlu şekil koşullarının bulunmaması”, “imza sahibinin temsil yetkisinin bulunmaması”, “senedin zamanaşımına uğramış bulunması” vb. defiler senedin hükümsüzlüğüne yönelik olup, her hamile (iyiniyetli olsa dahi) karşı ileri sürülebilen mutlak def’i olarak kabul edilmektedir. Borçlunun hamil/alacaklıya karşı senet metninde imzaya ilişkin iddiası mutlak def’idir... Senetteki imzanın inkarı halinde, imzanın borçluya ait olduğunu ispat yükü belgeyi elinde bulunduran senet alacaklısına aittir. Yargılama sırasında takibe konu senedin kaybolmuş olduğu tespit edildiğinden davalılar imzanın davacı borçlu şirket yetkilisine ait olduğunu ispatlayamamıştır. İmzada sahtecilik iddiası kambiyo senetlerinde mutlak defi olup, lehdar ve ciro yolu ile hamil olan cirantalara ve son hamile karşı ileri sürülebilir..." (Yargıtay 11. HD... E. ... K.) Yargıtay kararından da anlaşılacağı üzere, çekte sahtecilik iddiasının mutlak defi olarak herkese karşı sürülebileceği, burada ispat yükünün çekteki imzanın davacıya ait olduğunu iddia eden tarafa ait olacağı açık olup, davalı tarafça, senet altındaki imzanın davacıya ait olduğu kanıtlanamamıştır... Sonuç olarak senet üzerindeki imzanın sahteliğinin mutlak defi olması, dava konu bonodaki imzanın davacıya ait olmadığı tespiti, bu sebeple davacının davalıya dava konu bonodan dolayı borçlu kabul edilemeyeceği, davalı tarafça istinaf dilekçesinde ileri sürülen itirazlarının mutlak defi karşısında sonuca bir etkisinin bulunmadığı, somut olayda davacı kendi imzasının sahteliğine dayandığından mutlak defi niteliğindeki iddiasını herkese karşı ileri sürülebileceğinden davalı vekilinin istinaf talebinin reddine karar verilmesi gerekmiştir.".
İstanbul BAM 16. Hukuk Dairesinin ... Esas,... Karar sayılı ilamında vurgulandığı üzere "... Davacı şirketin takibe konu 28/02/2019 keşide tarihli ve 50.000,00 TL tutarlı çekin lehtarı göründüğü, davacının çekteki lehtar-birinci ciranta imzasının şirket yetkilisine ait olmadığından bahisle menfi tespit isteminde bulunduğu, mahkemece aldırılan ve denetime elverişli bulunan grafoloji raporu ile "Çekteki davacı şirket adına atılı ciranta imzasının davacı şirket yetkililerinin eli ürünü olmadığı" sabit olmuştur. Sahtecilik iddiasının mutlak defi olması ve herkese karşı ileri sürülebilecek olması nedeniyle davalının iyiniyetli hamil olduğu iddiasının sonuca etkili olmadığı, benzer imzalı çeklerin aynı ticari ilişki kapsamında verildiği ve ödendiği yönünde bir iddia bulunmadığından bu konuda haricen araştırma yapılmasına gerek olmadığı, çekteki imzanın davacı tarafa ait olmadığının tespiti nedeniyle başkaca araştırılacak hususun bulunmadığı, tüm bu hususlar gözetildiğinde ilk derece mahkemesinin davanın kabulüne dair vermiş olduğu kararının isabetli olduğu anlaşıldığından davalı vekilinin istinaf isteminin reddine karar verilmiştir...".
İstanbul BAM 16. Hukuk Dairesinin...Esas, ... Karar sayılı ilamında vurgulandığı üzere "...Davacının takibe çek arka yüzünde " ... Şirketi" kaşesi üzerinde atılı bulunan 3. ciranta imzasının, davacı şirket yetkilileri ...'in veya ...'nün eli ürünü olmadığından bahisle menfi tespit isteminde bulunduğu mahkemenin aldırdığı denetime elverişli bulunan grafoloji raporu ile ''çekteki 3. Ciranta imzanın davacı şirket yetkililerin eli mahsulü olmadığı'' sabit olmuştur. Sahtecilik iddiasının mutlak defi olması ve herkese karşı ileri sürülebilinecek olması nedeniyle davalının iyi niyetli hamil olduğu iddiasının sonuca etkili olmadığı diğer davalı tarafından davalı ... faktoring Anonim Şirketi'ne yapılan ödeme olduğu ödemenin davacı tarafça yapılmaması nedeni ile mahkeme kararı isabetli olduğu anlaşıldığından davalı vekilinin istinaf isteminin reddine karar verilmiştir...".
İstanbul BAM 16. Hukuk Dairesinin...Esas, ...Karar sayılı ilamında vurgulandığı üzere "... Dava, İİK'nun 72.maddesi uyarınca icra takibinden sonra açılan menfi tespit ve çekin istirdadı talebine ilişkindir. Davacı taraf, çalışanının teslim etmesi gereken çeki müvekkiline teslim etmediğini, bu çekin davalı tarafından icra takibine konu edildiğini ve çekteki imzanın kendisine ait olmadığını iddia etmiş, davalı taraf ise davanın reddini savunmuştur. Yargılama sırasında alınan bilirkişi raporunda, davacıya atfen atılan imzanın davacının eli ürünü olmadığı, ayrıca dava konusu çekin bedelinin ödendiği anlaşılmıştır. Mahkemece, menfi tespite hükmedilmesi isabetlidir. Yine çekin istirdadı talebi konusunda koşulları oluşmadığından red kararı verilmesi de yerindedir. Zira davacı taraf, dava konusu çekin istirdadı için hamili bulunduğu çekin rıza dışı elinden çıktığı ve davalının iktisabında ağır kusurlu veya kötüniyetli olduğu hususlarını usulüne uygun delillerle ispatlayamamıştır. Bu yönler itibariyle davacı vekilinin istinaf talebi yerinde değildir. Davalı vekilinin istinaf talebi yönünden yapılan değerlendirmede ise; istirdat talebi reddedilmiş olup bu talep yönünden davalı yararına maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken bu yönün gözardı edilerek yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır...".
İstanbul BAM 44. Hukuk Dairesinin ... Esas,...Karar sayılı ilamı ile vurgulandığı üzere "... Takibe konu çekin çalındığı ve keşideci tarafından düzenlenmediği, sahte çek olduğu, sahtelik iddiasının mutlak defi olduğu, iyiniyetli olsa bile tüm ilgililere karşı ileri sürülebileceği, sahte olarak düzenlendiği ispatlanan çek nedeniyle davacının sorumlu tutulamayacağı, buna karşın çek bedelinin 3.kişi tarafından ödendiği, davada taraf olmayan cirantaların kendisinden önceki cirantalara karşı başvuru hakkını ortadan kaldıracak şekilde çek istirdadı talebinin yerinde olmadığı, öte yandan, imza davacıya ait olmasa dahi bunu bilebilecek durumda olmadığı, aralarında yüz yüzelik bulunmadığı, çekin arkasındaki şerhin tek başına davalının kötüniyetli olduğunu göstermeyeceği kanaatiyle kötüniyet tazminatı talebinin yerinde olmadığı kanaatine varılmıştır...".
Somut olayda; davaya konu keşidecisi .... Ltd. Şti. Olan, ...Bankası A.Ş. ... şubesine ait, 16.09.2021 keşide tarihli, ... çek seri no’lu, 90.000,00 TL bedelli çekin davacının rızası dışında elinden çıktığının, davacıya atfen atılan imzanın davacı şirket yetkililerine ait olmadığının iddia edildiği, mahkememizce çek aslının dosyaya kazandırılması için müzekkereler yazıldığı, müzekkerelere bila ikmal cevap verildiği, ... Bankası ... Şubesine ...Bankası A.Ş. ...şubesine ait, keşidecisi ...Tic. Ltd. Şti. olan ... seri numaralı 16/09/2021 keşide tarihli 90.000,00-₺ bedelli çek aslının mahkememize gönderilmesi için müzekkere yazıldığı, müzekkereye çekin ...tarafından ... Şubesine ibraz edildiği, 29/07/2021 tarihinde banka kayıtlarına giriş yapıldığı, çekin 16/09/2021 tarihinde takas aracılığıyla ilgili bankanın iade talebine istinaden işleme alınmadan iade edildiği, çek aslının banka kayıtlarında mevcut olmadığının bildirildiği; işbu cevap üzerine mahkememizce ...'e müzekkere yazıldığı, ...'in 12/11/2025 tarihli müzekkere cevabında çek aslının, takas merkezi aracılığıyla çeki ibraz eden ...Bankası A.Ş.'ce, Bankalarına gönderilmediği ve arşiv kayıtlarında çek aslının bulunmadığı; çek aslı iade işleminin, çeki ibraz eden müşteriye yapıldığı bilgisinin vurgulandığı belirtilmiştir. Gelen müzekkere cevaplarından çek aslının davalı ...'e iade edildiği anlaşılmış olduğundan; mahkememizin 01/12/2025 tarihli ara kararı ile davalı vekiline dava konusu ... Bankası A.Ş. ... şubesine ait, keşidecisi ... Tic. Ltd. Şti. olan ... seri numaralı 16/09/2021 keşide tarihli 90.000,00-₺ bedelli çek aslını mahkememize sunmak üzere 2 haftalık kesin süre verilmesine, kesin süre gereğinin yerine getirilmemesi halinde davacı tarafın imza itirazının kabul edilmiş sayılacağının ihtarına karar verilmiş; davalı vekiline ara karar tebliğ edilmiştir. Davalı vekili, 20/01/2026 havale tarihli beyan dilekçesi ile çek aslının banka ibraz edilip tahsil edildiğini, çek aslının ... Bankası ... Şubesinden istenilmesini talep etmiştir. İşbu cevap üzerine mahkememizce yeniden ... Bankasına müzekkere yazılmış; 30/01/2026 tarihli müzekkere cevabında çek aslının müşteriye iade edildiği belirtilmiştir.
İstanbul BAM 16. HD'nin ... Esas, ...Karar sayılı ilamında belirtildiği üzere "... davanın imza inkarına dayalı menfi tespit davası olduğu, imza incelemesi için çek aslının celbi/ibrazının zorunlu olduğu, davaya konu çeki elinde bulunduran davalı- alacaklı vekilinin, verilen kesin süreye ve ihtarata rağmen çek aslını ibraz etmemesi nedeniyle davanın kabulüne karar verilmesi..." yerindedir. Sahte olarak üretilen senetten dolayı davacının sorumlu olamayacağı HMK 209 maddesinde de açıkça düzenlendiğine göre, sahte olarak düzenlenen senedin hukuki işlemlerde esasa alınamayacağı, ayrıca sahtecilik eyleminin senet metninden anlaşılabilecek olması ve bu bağlamda senet metnine ilişkin sahtecilik eylemlerinin iyi niyetli yada kötü niyetli ayrımı olmaksızın 3. şahıslara karşı da ileri sürülebileceği; gelen banka müzekkere cevapları uyarınca çek aslının davalıya iade edildiğinin tespit edildiği, davalı tarafın çek aslını sunmaması nedeniyle imza incelemesi yapılamadığı, menfi tespit davalarında ispat yükünün çekteki imzanın davacıya ait olduğunu iddia eden tarafa ait olduğu, davalı tarafça, çekteki imzanın davacı şirket yetkilierine ait olduğunun kanıtlanamadığı gözetilerek; açılan menfi tespit davasının kabulüne karar vermek gerekmiştir. Davacının istirdat talebi yönünden ise; mahkememizin 20/01/2026 tarihli celsesi 2 nolu ara kararı ile davacı vekiline ve davalı vekiline davaya konu çek nedeniyle icra takibi başlatılıp başlatılmadığı, başlatılmışsa dosya bilgileri, davaya konu çek nedeniyle herhangi bir ödeme yapılıp yapılmadığına dair beyanda bulunmak üzere 2 haftalık kesin süre verilmesine, aksi halde dosyanın mevcut delil durumuna göre karara çıkacağının ihtarına karar verilmiş; davacı vekili tarafından sunulan 04/02/2026 tarihli dilekçede çek nedeniyle taraflarına başlatılan icra takibi bulunmadığının belirtildiği, bu suretle davacı tarafından davalıya yapılan ödeme olmadığının anlaşıldığı; davacı tarafın, dava konusu çekin istirdadı için hamili bulunduğu çekin rıza dışı elinden çıktığı ve davalının iktisabında ağır kusurlu veya kötüniyetli olduğu hususlarını usulüne uygun delillerle ispatlayamadığı, bu nedenle çek istirdadı talebinin yerinde olmadığı kanaatine varılarak aşağıda yazılı hüküm kurulmuştur.
Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile; dava konusu keşidecisi ...Şti. Olan, ...Bankası A.Ş. ... şubesine ait, 16.09.2021 keşide tarihli, ... çek seri no’lu, 90.000,00 TL bedelli çek nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının TESPİTİNE, çekin ve çek bedelinin davacıya istirdadı isteminin REDDİNE,
2-Karar tarihi itibariyle 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 6.147,90 TL harçtan peşin alınan 1.536,98 TL'nin mahsup edilerek bakiye 4.610,92 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan 80,70 TL başvuru harcı, 1.536,98 TL peşin harç toplamı 1.617,68 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan 1.537,40 TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 1.537,40 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davalı tarafından yapılan yargılama giderleri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
6-Davacı vekil ile temsil edildiğinden yürürlükte olan AAÜT gereğince dava değeri olan 90.000,00 TL üzerinden hesaplanan 45.000,00 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Fazla yatan gider avansı ile delil avansı var ise 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Adalet Bakanlığı Hukuk Muhakemeleri Gider Avansı Tarifesinin 5.maddesine göre karar kesinleştikten sonra talep halinde yatırana İADESİNE,
Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde mahkememize veya bulunulan yer asliye ticaret mahkemesine dilekçe ile başvurmak koşuluyla İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere davacı vekilinin yüzüne karşı karar verildi. 07/04/2026