İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 17. HUKUK DAİRESİ
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
Davalı vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla; inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi.
DAVA: Davacı vekili İzmir Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine hitaben sunduğu dava dilekçesinde özetle; Davacı ... A.Ş ile davalı taraf .... arasında 01/08/2017 tarihli Kapalı Satış Sözleşmesi imzalandığını, davalı taraf sözleşmenin; 2.maddesi gereği; “.... Bulvarı .... Mah. ... Sk. No:...." adresinde işletmekte olduğu işyerinde müvekkil şirketin yetkilendirmiş olduğu bayi veya distribütör vasıtasıyla dağıtımını yaptığı bira ürünlerini, tüketici taleplerine uygun, düzenli ve süreklilik arz edecek şekilde satın almayı, müşteri talebini karşılayacak şekilde etkin olarak bulundurmayı ve satmayı, 6.maddesi gereğince; şirkete önceden bildirip yazılı onay almadan, sözleşme süresince faaliyet alanını ve nevini değiştiremez, işyerini başkasına devir ve temlik etmemeyi, - 9/b maddesi gereği; sözleşme süresince işyerinde bira satışına ilişkin faaliyetlerini kısmamayı veya bira ve biraların satışını azaltacak davranış ve eylem içine girmemeyi, 9/n maddesi gereği; sözleşme konusu müvekkil şirket ürünlerini bizzat müvekkil şirketten yetkilendirilmiş olan ve TAPDK toptan satış belgesini haiz Bayi veya Distribütörden veya yine müvekkil şirketin satma görevi verdiğini bildirdiği yetkili ve TAPDK toptan satış belgesini haiz başka bir teşebbüsten satın almayı,davalı işleticinin müvekkil şirket tarafından yetkilendirilmeyen ve TAPDK toptan satış belgesini haiz olmayan kişi veya kuruluşlardan müvekkil şirket bira ürünlerini tedarik etmesi “Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanuna” ve sözleşmeye aykırılık teşkil edeceğini, yine sözleşmenin 15.maddesi gereği; sözleşme süresi içerisinde işletmeyi kısmen veya tamamen çalıştırılmaması, işletmedeki ürünlerin bulunurluğunun etkin ve sürekli arz edecek şekilde yapılmaması veya işletmeyi devretmesi veya sözleşmede belirtilen hükümlerden herhangi birini ihlal etmesi gibi nedenlerle sözleşmenin feshine neden olduğu takdirde müvekkil şirketten aldığı nakit veya nakit bazlı mali katkılar ile her türlü mali yardımı ve 10.000,00 TL cezai şartı nakden ve defaten ödemeyi kabul ve taahhüt ettiğini, davalı, taahhütlerini yerine getirmeyip davacı şirketin tüm uyarılarına rağmen uzun süre ürün satın almadığını, uzun süredir mal alımı yapmayan davalının işyerinde, sözleşme yürürlükte iken Antalya 2. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2018/82 D.İş sayılı dosyası ile yapılan tespitte davalı tarafın sözleşmenin 2,6.9/b,9/n ve 15.maddelerini ihlal ettiğinin ortaya çıktığını, davalının, sözleşme yürürlükte iken sözleşme maddelerini ihlal ettiğinden davalının kusuru sebebiyle devamı imkansız hale gelen sözleşmenin feshi ve 10.000,00 TL cezai şart ve 10.000,00 TL yatırım tutarının iadesi hususunda İzmir 21.Noterliği'nin 12/10/2018 tarihli ve 38674 yevmiye nolu Feshi İhbar-İhtarnamesi keşide edilmişse de davalı tarafından herhangi bir ödeme yapılmadığını, bunun üzerine İzmir 21.İcra Müdürlüğü’nün 2018/14317 sayılı dosyası ile icra takibi başlatılmış ancak gönderilen ödeme emrini davalı/borçlu tarafından haksız ve kötüniyetli olarak yapılan borca ve yetkiye yaptığı itirazı nedeni ile icra takibinin durdurulduğunu, bu nedenlerle davanın kabulü ile davalı borçlunun İzmir 21.İcra Müdürlüğünün 2018/14317 Esas sayılı takibine vaki itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı .... vekili İzmir 18. Asliye Hukuk Mahkemesine hitaben sunduğu cevap dilekçesinde özetle: Davacı tarafın icra takibi başlatması ve itirazın iptali davası açmasının mümkün olmadığını, davacı tarafın davalının üzerine mal almadığına yönelik iddiasının sebebi, bayiin düzenli mal getirmemesi, mecburen davalının.... toptandan mal almış olması olduğunu, buradaki hatada tamamen davacı şirketin ve onun yetkili kıldığı .... şirketi olduğunu, davalının aniden evlilik durumunun ortaya çıkması ve İstanbul'a taşınması gerektiği için 21/06/2018 tarihinde iş yerinin içerisindeki tüm mallar ve davacı şirketin giydirmeleri de dahil olacak şekilde ...'e devrettiğini, bu sebeple davacı tarafın talep etmiş olduğu, cezai şart ve giydirme bedelinden de davalıdan sonraki işletmeci....'ün sorumlu olduğunu, bu sebeplerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Dahili davalı.... vekili İzmir 18. Asliye Hukuk Mahkemesine hitaben sunduğu cevap dilekçesinde özetle: Davacının belirttiği gibi taraflar arasında kapalı satış sözleşmesi bulunduğunu, borçlar kanununa göre yapılan sözleşmeler yalnızca tarafları bağladığını, sözleşmenin tarafı olmadığından sözleşmeden kaynaklı talep ve cezai şartların müvekkile yöneltilemeyeceğini, somut olayda davacının iddia ettiği gibi bir devrin söz konusu olmayacağını, dahili davalının yalnızca dükkanı kullanmak üzere devraldığını, kendi vergi levhasını açarak kendi adına işletmeye devam ettiğini, dükkanı içindeki yiyecek malzemeleriyle birlikte devraldığını, dükkanı kendisinden devralmış olsa dahi bu sözleşmenin devri anlamına gelmeyeceğini, bu sebeplerle davanın reddini talep etmiştir.
MAHKEMECE: "...Görevsizlik Kararı: İzmir 18. Asliye Hukuk Mahkemesi' nin 2019/430 E. 2020/143 K. sayılı 11.12.2020 tarihli görevsizlik kararı verildiği görülmüştür.
İzmir BAM 17. HD 20121/730 E. 2021/888 K. 02.06.2021 tarihli ilamı ile görevsizlik kararını istinaf talebini esastan reddetmiştir.
İcra Dosyası: Davacının davalı aleyhine 10.000 TL cezai şart alacağı, 10.000 TL yatırım tutarı iadesi olmak üzere 20.000 TL toplam alacak talep ettiği ilamsız icra takibi başlattığı, davlının 08.01.2019 tarihli dilekçesi ile yetkiye, borca itiraz ettiği takibin durduğu anlaşılmıştır.
Satın Alma Sözleşmesi: Davacı ... A.Ş ile davalı taraf .... arasında 01/08/2017 tarihli Kapalı Satış Sözleşmesi imzalanmış olduğu, sözleşmenin; 2.maddesi gereği; “.... Bulvarı .... Mah. .... Sk. No:...." adresinde işletmekte olduğu işyerinde müvekkil şirketin yetkilendirmiş olduğu bayi veya distribütör vasıtasıyla dağıtımını yaptığı bira ürünlerini, tüketici taleplerine uygun, düzenli ve süreklilik arz edecek şekilde satın almayı, müşteri talebini karşılayacak şekilde etkin olarak bulundurmayı ve satmayı,
6.maddesi gereğince; şirkete önceden bildirip yazılı onay almadan, sözleşme süresince faaliyet alanını ve nevini değiştiremez, işyerini başkasına devir ve temlik etmemeyi,
9/b maddesi gereği; sözleşme süresince işyerinde bira satışına ilişkin faaliyetlerini kısmamayı veya bira ve biraların satışını azaltacak davranış ve eylem içine girmemeyi,
9/n maddesi gereği; sözleşme konusu müvekkil şirket ürünlerini bizzat müvekkil şirketten yetkilendirilmiş olan ve TAPDK toptan satış belgesini haiz Bayi veya Distribütörden veya yine müvekkil şirketin satma görevi verdiğini bildirdiği yetkili ve TAPDK toptan satış belgesini haiz başka bir teşebbüsten satın almayı,davalı işleticinin müvekkil şirket tarafından yetkilendirilmeyen ve TAPDK toptan satış belgesini haiz olmayan kişi veya kuruluşlardan müvekkil şirket bira ürünlerini tedarik etmesi “Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanuna” ve sözleşmeye aykırılık teşkil edeceğini,
15.maddesi gereği; sözleşme süresi içerisinde işletmeyi kısmen veya tamamen çalıştırılmaması, işletmedeki ürünlerin bulunurluğunun etkin ve sürekli arz edecek şekilde yapılmaması veya işletmeyi devretmesi veya sözleşmede belirtilen hükümlerden herhangi birini ihlal etmesi gibi nedenlerle sözleşmenin feshine neden olduğu takdirde müvekkil şirketten aldığı nakit veya nakit bazlı mali katkılar ile her türlü mali yardımı ve 10.000,00 TL cezai şartı nakden ve defaten ödemeyi kabul ve taahhüt etmiştir." hükmünün yer aldığı anlaşılmaktadır.
Tespit dosyası: Antalya 2. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2018/82 D.İş sayılı dosyası ile yapılan tespitte; "... .' e ait iş yerinin kapatılmış olduğu aynı adreste aleyhine tespit isteyen kişiyle ilişkisi bulunmayan .... isimli, kişiye ait ... ... .. isimli iş yerinin açılmış olduğu, vergi levhasının da .... adına düzenlenmiş olduğu tespit edilmiştir. İş yerinde tespit isteyen .... A.Ş. Şirketine ait bira satılmadığı .... ve .... biralarının satıldığı, tespit isteyen şirketin logosunu taşıyan her hangi bir demirbaş olmadığı tespit edilmiştir...".. Şeklinde olduğu görülmüştür.
İhtarname: İzmir 21. Noterliği' nin 12.10.2018 tarihli 38674 yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davcının davalıya ..: sözleşmenin 2,6.9/b,9/n ve 15.maddelerini ihlal ettiği için sözleşmeyi haklı nedenle feshettiklerini 10.000 TL yatırım tutarı ve 10.000 TL cezai şartın 3 gün içerisinde ödenmesini ihtar ettiği, ihtarnamenin iade edildiği görülmüştür.
Bayilik sözleşmesinden kaynaklanan sözleşmenin feshi ve cezai şart alacağın tahsili için yapılan icra takibine vaki itirazın iptali davasıdır.
Dava, 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açılmıştır.
Tarafları ve dava dışı ... A.Ş. ' nin ticari defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.
Hükme esas alınan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Davacı ... . A.Ş.’ e ait 2017 ve 2018 yılları ticari defterlerin usulüne uygun tutulduğu, defter kayıtlarının birbirini doğruladığı, defterlerin e-defter uygulamasına tabi olduğu, davacı şirketin ticari defterlerin delil niteliğine haiz olduğu,
Dava dışı ... A.Ş.’e ait 2017 ve 2018 yılları ticari defterlerin usulüne uygun tutulduğu, defter kayıtlarının birbirini doğruladığı, defterlerin e-defter uygulamasına tabi olduğu, davacı şirketin distribütör bayisi ... ..A.Ş.’nin ticari defterlerin delil niteliğine haiz olduğu,
Davalı ...’e ait 2018 yılı yevmiye defterinin usulüne uygun tutulduğu, defter kayıtlarının birbirini doğruladığı ve defterin delil niteliğini taşıdığı
Davalı Şahıs işletmesinin 30/06/2018 tarihli kapanış fiş kaydı ile davalı ...’ün ticari faaliyetini sonlandırdığı, yevmiye defteri kayıtlarında son olarak kaydedilen 30/06/2018 tarihli 90 no’lu maddesinde davacı şirket ve bayi şirket ile ilgili herhangi bir bakiye işlem kaydı bulunmadığı tespit edilmiştir. Davacı tarafından davalıya 10.000,00 TL ödendiği belirtilen “İşletme Katkı Bedeli” için davalının davacı şirkete düzenlemiş olduğu 22.01.2018 tarihli, A-021733 no’lu Kdv. dahil 10.000,00 TL tutarındaki fatura bulunduğu, davalı tarafın kendi düzenlediği faturanın yevmiye defter kayıtlarında kaydının bulunmadığı
Davalının 2018 yılına ait yevmiye defterine göre taraflar arasında sözleşmeye dayalı ticari ilişki 01/08/2017 tarihinden itibaren fatura kayıtlarının ise 30/05/2017 tarihinden itibaren başlamış olduğu,
Taraflar arasında imzalanan 01/08/2017 tarihli Kapalı Satış Sözleşmesi imzalanmış olduğu, davalının davacı şirket ile sözleşmeye dayalı bir ticari ilişkisinin mevcut olduğu, davacı tarafından davalıya 10.000,00 TL “İşletme Katkı Bedeli” adı altında sözleşme gereği İşletmeye Katkı Payı adı altında mali destek verildiği, Antalya 2. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2018/82 D.İş dosyasında aldırılan rapordan anlaşıldığı üzere davalının sözleşmenin 2,6.9/b,9/n ve 15.maddelerini ihlal ettiği, sözleşme hükümlerine aykırı olarak davacının onayını almaksızın işyerini devrettiği, dolayısıyla imzalamış olduğu sözleşme hükümleri kapsamında taahhüdünü yerine getirmediği, sözleşme hükümlerine aykırı davrandığı bu nedenle davacının icra takibinde talep ettiği 10.000,00 TL Cezai Şart ile 10.000,00 TL tutarındaki Yatırım Tutarı İadesini talep edebileceği, takip tarihinden sonra dava tarihine kadar davalının herhangi bir ödeme yapmadığı,, temerrüdün icra takip tarihi olan 20/11/2018 tarihinde oluştuğu, icra takip tarihinden itibaren %19.50 avans faizi uygulanması gerektiği kanaatine varılmış, İzmir 21. İcra Müdürlüğü' nün 2018/14317 E. sayılı dosyasında davalının 20.000,00 TL asıl alacaktan oluşan borca ilişkin itirazın iptaline, takibin takip talebinde belirtilen şartlar altında devamına, Hükmolunan alacak miktarı üzerinden %20 oranında hesaplanacak icra inkar tazminatının davalı taraftan alınarak davacı tarafa verilmesine karar verilmiş aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.'' gerekçesi ile;
Davanın KABULÜYLE,
1-Davalının İzmir 22. İcra Müdürlüğünün 2018/14317 Esas sayılı takip dosyasına yaptığı itirazın 10.000,00 TL cezai şart, 10.000,00 TL yatırım tutarı olmak üzere toplam 20.000,00 TL asıl alacak üzerinden İPTALİ ile takibin takip talebinde belirtilen şartlar altında DEVAMINA,
2-Hükmolunan alacak miktarı üzerinden %20 oranında hesaplanacak icra inkar tazminatının davalı taraftan alınarak davacı tarafa verilmesine, " şeklinde karar verilmiştir.
İSTİNAF BAŞVURU SEBEPLERİ:
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; 08.01.2020 tarihli cevap dilekçesinde, yetki itirazının mahkemece dikkate alınmadığını, cevap dilekçesinde görev itirazı da yapıldığını, görevli mahkeme de değiştiği halde, davalı vekili olarak tarafa vekalet ücretine hükmedilmediğini, cevap dilekçesinde yazılı delillerinden bazılarının toplatılmadığını, özellikle müvekkili 2027 defterleri istemediğini, bildirdiği tanıkların beyanlarının alınmadığını, müvekkilin, sözleşme şartlarına haykırı davranmadığını, davacı iş yeri giydirmelerini, deliller toplanmadan ve tanıklar dinlenmeden alınan bilirkişi raporu da eksik ve hatalı olduğunu, 10.000,00 TL cezai şartla ilgili, müvekkile ihtarname gönderilmediği için de cezai şartın oluşmadığını, taraflar arasında ki ticari ilişki yargılamayı gerektirdiğinden, %20 kötü tazminata hükmedilemeyeceğini, 15.04.2022 tarihli bilirkişi raporuna yaptığı itirazların da mahkemece dikkate alınmadığını, İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/583 E. 2022/703 K. Sayılı ilamın bozularak ortadan kaldırılmasını talep etmiştir.
HMK'nun 355. Maddesi gereğince istinaf incelemesi istinafa başvuran vekilinin dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine ilişkin hususlarda res'en gözetilerek yapılmıştır.
Dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına; incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına; Dosyada bulunan Antalya 2. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2018/82 sayılı değişik dosyasına sunulan bilirkişi raporu ve mahkemece aldırılan bilirkişi raporunun denetime elverişli ve açık olmasına, davalının taraflar arasındaki sözleşme hükümlerini ihlal ettiğinin tespit edilmiş olmasına, davacının bayisi tarafından davalıya 10.000 TL katkı bedeli ödendiğinin dosya kapsamından anlaşılmasına, taraflar arasındaki sözleşmede sözleşme hükümlerinin ihlali halinde cezai şart ödeneceğinin kararlaştırılmış olmasına, alacak miktarının sözleşme nedeniyle belirlenebilir olmasına, icra inkar tazminatına hükmedilmesinde bir isabetsizlik olmamasına, görevsizlik kararından sonra yargılamaya görevli mahkemece devam edildiğinden yargılama giderlerine görevli mahkeme tarafından karar verilecek olmasına, yapılan yargılama sonucunda davacının davada haklı olmasına yargılama giderlerinin haksız olan tarafa yüklenebilecek olmasına, bu nedenle davalı lehine görevsizlik(dava şartından red) kararı nedeniyle vekalet ücretine hükmedilmemesinin yerinde olmasına, (Yargıtay 15. HD nin 2016/1777 esas, 2017/3491 karar sayılı, Yargıtay HGK nun 2017/2-3004 esas, 2019/217 karar sayılı kararları da aynı doğrultudadır) göre davalı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden 6100 Sayılı HMK m. 353/1-b-1 maddesi uyarınca istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilerek, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 05/07/2022 tarih, 2021/583 Esas ve 2022/703 Karar sayılı kararına karşı davalının istinaf başvuru sebeplerinin HMK'nın 353/1-b-1. maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
İstinaf kanun yoluna başvuran davalı taraftan alınması gereken 1.366,20 TL istinaf nispi karar harcından başlangıçta alınan 341,55 TL'nin mahsubu ile eksik yatırılan 1.024,65 TL'nin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
Davalı tarafından yapılan istinaf masrafının üzerinde bırakılmasına,
Artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
5-İstinaf yargılamasında duruşma açılmadığından karşı taraf yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
6-Kararın taraflara tebliği, kesinleştirme, harç ikmali ve gider avansı iadesi işlemlerinin yerel mahkemece yerine getirilmesine,
Dair, dosya üzerinde HMK'nın 353/1-b-1. maddesi uyarınca yapılan inceleme sonucunda; HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince oy birliği ile kesin olmak üzere karar verildi. 07/04/2026