İSTANBUL 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA/
Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; ... 25. İcra Müdürlüğü ...esas sayılı dosyası ile müvekkil aleyhine başlatılan takibe dayanak yapılan ... Bankası, ... şubesine ait, keşide tarihi 30/04/2020 olan, ... çek seri nolu ve 65.000,00 TL miktarındaki çekin üzerindeki imzanın müvekiline ait olmadığını, Bahsi geçen bu çeke istinaden, ... 4. İcra Ceza Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyası ile karşılıksız çek keşide etmek suçundan cezalandırılması için dava açılmıştır. Söz konusu takibe dayanak çek üzerinde bulunan imzanın müvekkile ait olmaması nedeniyle müvekkilin borçlu bulunmadığının tespiti için bu davayı açma zorunluluğu hasıl olduğunu, davaya konu çek düzenlenme tarihinin altında yer alan imza müvekkiline ait olmadığını, Tüm bu nedenlerle, Davacı müvekkilin, davalı yana ... 25. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası ile başlatılan takip nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ve ... 25. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasının müvekkil yönünden iptaline, Müvekkilin borçlu olmadığının tespiti ile kötü niyetli ve ağır kusurlu olunması sebebiyle de davalı tarafın takip konusu alacağın %20' sinden aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilemesine, Yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA/
Davalı ... A.Ş vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; Davaya konu çekin müvekkili bankaya kredi müşterisi olan ... Şirketi tarafından devredildiğini, müvekkili bankanın çekin iyi niyetli ve meşru hamili olduğunu, Müvekkili Bankanın, müşterisi ... Şirketinin borcuna istinaden çeki alırken, müşterisi olmasının getirdiği güven çerçevesinde iyi niyetli bir şekilde çeki aldığını ve akabinde yine iyi niyetli bir şekilde alacağının tahsili için icra takibi başlattığını, aleyhlerine yönelik açılan dava tamamen haksızdır. Tüm bu nedenlerle, Haksız ve kötü niyetli olarak açılan davanın reddine, Lehimize tazminata hükmedilmesine, vekalet ücreti ile yargılama giderlerinin davacı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE/
Dava, İİK. 72. maddesine dayalı olarak açılan menfi tespit davasıdır.
Dava konusu uyuşmazlığın, ... 25. İcra Müdürlüğü ...E sayılı dosyası ile davacı aleyhine başlatılan takibe dayanak yapılan ... Bankası, ... şubesine ait, keşide tarihi 30.04.2020 olan, ... çek seri nolu ve 65.000,00 TL miktarındaki çekin üzerindeki imzanın davacı şirket yetkilisine ait olmadığından bahisle bu çeke istinaden, davacının, davalı yana ... 25.İcra İstanbul Müdürlüğü ...E sayılı dosyası ile başlatılan takip nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ve ... 25. İcra Müdürlüğü ...E sayılı dosyasının davacı/ takip borçlusu yönünden iptali istemine ilişkindir.
... 25. İcra Müdürlüğü'nün ...E sayılı dosyasının incelenmesinde, davalı/ temlik eden takip alacaklısı ... T.A.Ş tarafından davalı ve dava dışı takip borçluları ...Şirketi, ... Şirketi ve ... Şirketi aleyhine ...Bankası, ... şubesine ait, keşide tarihi 30.04.2020 olan, ... çek seri nolu ve 65.000,00 TL tutarındaki çek dayanak gösterilerek takip başlatıldığı görülmüştür.
Dava konusu çek incelendiğinde, ... Bankası ...şubesi ... numaralı 65.000,00 TL tutarlı çekin; Keşidecisin Davacı ... Şirketi olduğu, Lehdarının ve 1. Cirantasının ... Şti., 2. Cirantasının ...A,Ş., 3. Cirantasının ... A.Ş., 4. Cirantasının davalı ... T.A.Ş olduğu, görülmektedir.
Mahkememizin 15/03/2023 tarihli ara kararı ile Dosyanın mali müşavir ...'a tevdi edilerek dava konusu çekin davacının ticari defterlerinde kayıtlı olup olmadığı, davacı ile lehdar arasında ticari ilişkinin mevcut olup olmadığı hususlarında tüm dosya kapsamı itibarıyla rapor alınmasına karar verilmiş, mahkememiz dosyası bilirkişiye tevdi edilmiş ve bilirkişi ... tarafından sunulan 19/10/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle; "Dava dosyası, dosyaya sunulan bilgi ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucu, açıklanan gerekçelerle yüce mahkemenin kabulü halinde, davalı son ciranta ... A.Ş olup davalı ile kendisinden önceki ciranta arasındaki ilişki kredi ilişkisi olduğundan davalı yönünden çeki kötü niyetle ve ağır kusurlu olarak iktisap ettiğine dair dosya içeriğinde somut ve anlamlı bir veri ve kanaat elde edilemediği, davacı ile lehdar cirantalar arasında ticari ilişki olup olmadığının irdelenmesi açısından davacının ve cirantalar bağlı bulundukları vergi dairesinden 2020 yılına ilişkin BA-BS formlarının celp edilip edilmemesi hususu Sayın Mahkemenin takdirlerinde olduğu, sonuç ve kanaatine varılmıştır. " yönünde rapor düzenlendiği görülmüştür.
... 25. İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı takip dosyasında bulunan çek aslı ve davacı tarafın bildirdiği kurum kuruluş ve şirketlerden davacı şirket yetkilisi ...'nın imzasını içerir belge asılları celp edilmiştir. Davacı şirket yetkilisinin imza örneklerinin alınması için isticvap davetiyesi çıkarılmasına karar verilmiş, ... Asliye Ticaret Mahkemesinde 03.04.2023 tarihli mahkeme huzurunda alınmış istiktap imza asıllarının bulunduğu talimat cevabı dosyamız arasına alınmıştır.
Mahkememizin 15/04/2025 tarihli duruşmasının 1 nolu ara kararı ile Dosyanın grafoloji uzmanı ...'a tevdi ile ...Bankası, ... Şubesine ait keşide tarihi... olan ... çek seri numaralı 65.000 TL bedelli çek üzerindeki imzanın davacı şirket yetkilisi ...'ya ait olup olmadığı konusunda rapor alınmasına karar verilmiş, mahkememiz dosyası bilirkişi ...'a tevdi edilmiş ve bilirkişi tarafından düzenlenen 20/05/2025 tarihli raporunda özetle; "İmza incelemelerinde geçerli tüm grafolojik tanı yöntemleri dikkate alınarak; lup, ... ve bilgisayar/scan kullanılarak yapılan incelemelerde; İnceleme konusu; ... Bankası A.Ş....Şubesine ait ... çek nolu, keşide yeri ..., keşide tarihi 30.04.2020, miktarı 65.000 TL olan çekte ...Şti.'ne atfen atılmış keşideci imzasının ...'ya ait karşılaştırma belgelerindeki imzalarına kıyasla, ...'nın eli ürünü OLMADIĞI kanaatine varılmıştır." yönünde rapor düzenlendiği görülmüştür.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun ...Esas ... Karar sayılı kararında da belirtildiği üzere "Davalı tarafından varlığı inkâr edilen bir hukukî ilişkinin mevcut olmadığının (yok olduğunun) tespiti için açılan davaya menfi (olumsuz) tespit davası denir (Kuru, B.: İcra ve İflâs Hukuku El Kitabı (Kuru-El Kitabı), İstanbul 2013, s. 346).
Menfi tespit davası, 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu’nun (İİK) 72. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında ya da icra takibinden sonra borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. Bu dava maddi hukuk ve usul hukuku bakımından genel hükümlere dayalıdır ve normal bir hukuk davası olarak açılır.
Eş söyleyişle kendisine karşı icra takibi yapılmış olan borçlu, ödeme emrine itiraz edilmemiş veya itiraz edilmiş olmakla birlikte yerinde görülmemiş olması sebebiyle icra takibi kesinleşse dahi maddi hukuk bakımından borçlu olmadığını ileri sürebilir. Bunun için, takip devam ederken alacaklıya karşı menfi tespit davası açabileceği gibi, böyle bir menfi tespit davası açmamış ve borcu cebri icra tehdidi altında ödemiş ise, ödemiş olduğu paranın kendisine verilmesi için alacaklıya karşı istirdat davası açabilir (Kuru, B.: İcra ve İflâs Hukukunda Menfi Tespit Davası ve İstirdat Davası, Ankara 2003, s. 233).
Ayrıca, adi senette borçlu olarak gözüken kimse, senet altındaki imzanın kendisine ait olmadığının ve dolayısıyla, senet borçlusu konumunda bulunmadığının tespiti amacıyla, cebri icra tehdidi ile karşı karşıya ise, icra takibinin yapılmasından önce; süresi içinde ödeme emrine karşı imzaya itirazda bulunmayı ihmal etmiş ve takip kesinleşmişse, takibe başlanılmasından sonraki evrede sahtelik davası açabilir, böyle bir sahtelik davası hukukî niteliği itibariyle 2004 sayılı İİK 72’de düzenlenmiş olan menfi tespit davasıdır (Tanrıver, S.: Medenî Usul Hukuku, C.1, Ankara 2016, s. 844-845)
Menfi tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer; fakat, davacıya (borçluya) düştüğü hâller de vardır; davacı (borçlu), davalının (alacaklının) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkiyi (meselâ borcu) sadece inkâr etmekle yetinmekte ise, yani bu hukukî ilişkinin (borcun) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise ispat yükü davalıya düşer. Çünkü hukukî ilişkinin (borcun) varlığını iddia eden davalı olduğu için, ispat yükü davalı alacaklıya düşer (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 190; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m.6). Fakat, alacaklının dayandığı senedin karşılıksız olduğunu ispat yükü, davacıya (borçluya) düşer. Bunun gibi, davacı (borçlu), davalının (alacaklının) iddia ettiği alacağın ödeme, ibra ve takas gibi bir nedenle son bulduğunu ileri sürerse, bu iddiayı ispat yükü de davacı borçluya düşer (Kuru-El Kitabı, s.370 ilâ 372)."
Mahkememizce tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; alınan bilirkişi raporu ve toplanan delillere göre, dava konusu çekteki imzanın davacı şirket temsilcisinin el ürünü olduğunun davalı alacaklı tarafından ispat edilemediği, 20/05/2025 tarihli bilirkişi raporunda dava konusu...Bankası, ...şubesine ait, keşide tarihi 30.04.2020 olan, ... çek seri nolu ve 65.000,00 TL olan çekteki ... Tic. Ltd. Şti.'ne atfen atılmış keşideci imzasının ...'ya ait karşılaştırma belgelerindeki imzalarına kıyasla, ...'nın eli ürünü olmadığına dair yapılan tespit ve incelemeler sonucu mahkememizce tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde davanın kabulü ile davacının ... 25. İcra Müdürlüğü'nün... Esas sayılı dosyasına dayanak ... Bankası, ... Şubesi'ne ait, keşide tarihi 30/04/2020 olan, ... çek seri numaralı, 65.000,00 TL bedelli çek yönünden davalıya borçlu olmadığının tespiti ile ... 25. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyasının davacı yönünden iptaline, İspatlanamayan kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
1-)Davanın KABULÜ ile davacının ... 25. İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı dosyasına dayanak ...Bankası,...Şubesi'ne ait, keşide tarihi 30/04/2020 olan, ... çek seri numaralı, 65.000,00 TL bedelli çek yönünden davalıya borçlu olmadığının tespiti ile ... 25. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyasının davacı yönünden iptaline,
2-)İspatlanamayan kötü niyet tazminatı talebinin reddine,
3-)Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince hükmolunan kısım üzerinden hesaplanan 4.440,15 TL nispi karar harcından peşin yatırılan 1.110,04 TL harcın mahsubu ile noksan 3.330,11 TL harcın davalı Sümer Varlık Yönetim Anonim Şirketi'nden tahsili ile hazineye irad kaydına,
4-)Davacı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-)Davacı tarafından yatırılan 8.559,50 TL yargılama gideri ile 1.110,04 TL peşin harç; 80,70 TL başvurma harcı toplamı 9.750,24 TL'nin davalı ... Şirketi'nden tahsili ile davacı tarafa verilmesine,
6-)Taraflarca yatırılan ve bakiye kalan gider avansının kararın kesinleşmesi halinde kendilerine iadesine,
7-)6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.320,00 TL arabuluculuk ücretinin davalı ... Şirketi'nden alınarak hazineye gelir kaydına, tahsilat ve gereği için Mahkeme Yazı İşleri Müdürlüğünce ilgili vergi dairesine müzekkere yazılmasına
Dair davalı vekilinin yüzüne karşı, mahkememiz gerekçeli kararının HMK 345 maddesi gereğince taraflara tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine dilekçe verilmek ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi İlgili Hukuk Dairesince incelenebilmesi için tarafların istinaf yoluna başvuru hakkı açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 28/04/2026