İSTANBUL 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Maddi Tazminat
Mahkememizde görülmekte olan eser sözleşmesinden kaynaklanan maddi tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkil şirket ile davalı şirket arasında "mimari endüstriyel tekstil örtüden oluşan depo çadırı amaçlı kullanılması düşünülen mebran yapının tasarımı ve projelerine uygun olarak üretimi için malzeme temini ve inşası" işinin yapımı konusunda anlaşmaya varıldığını ve buna dair 24.11.2020 tarihli sözleşme imzalandığını, taraflar arasında imzalanan bu sözleşmeye göre, davalı yüklenicinin, mimari endüstriyel tekstil örtüden oluşan depo çadırı amaçlı kullanılması düşünülen mebran yapımını maksimum 45 (kırkbeş) gün içerisinde tamamlayacak; buna karşılık ise müvekkili şirketçe kademeli olacak şekilde davalı yükleniciye toplam 975.000,00 TL ödeme yapılacağını, müvekkilinin sözleşmede kararlaştırıldığı şekilde sözleşme tarihinde 487.500,00 TL ve malzemelerin sahaya teslimi ile birlikte ödenecek olan 243.750,00 TL olmak üzere toplam 731.250,00 TL ödeme yapıldığını, davalı şirketçe yapımı üstlenilen inşa faaliyetİnin gereği gibi yerine getirilmediğini, 45 gün içerisinde bitmesi planlanan imalat tam olarak bitirilip teslim edilemediğini ve işin bitirileceği vaadiyle sürekli süre uzatımı talep edilerek işin sürüncemede bırakıldığını, İşin sürüncemede bırakıldığı tarihlerde imalatta çökmeler meydana gelmesi üzerine davalı tarafça dava konusu yapının onarımı için bir kısım malzemeler ile tekrar sahaya gelindiğini, onarım yapılmadan ve inşaat tamamlamadan iş sahasını terk ettiklerini, müvekkil şirketin imalatın belirli standartları taşıyıp taşımadığı ve mevzuata dayalı zorunlulukları karşılayıp karşılamadığı konusunda tespit yaptırma kararı aldığını ve davalı tarafça gerçekleştirilen kısmi imalatın, öncelikle özel bir kuruluş olan ... isimli firmaya incelettirildiğini, yapılan incelemeler neticesinde hazırlanan 20.05.2021 tarihli değerlendirme raporunda davalı şirketçe üretimi ve montajı gerçekleştirilen eserin çok ciddi riskler barındırdığının tespit edildiğini, gerek müvekkil şirket çalışanlarının gerekse üçüncü kişilerin can ve mal varlığını temin amacıyla kullanımının mümkün olmadığı yönünde görüş belirttiklerini, bu hususun resmiyet kazanması adına müvekkili şirketçe ... 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin... D.İş dosyası üzerinden 25.05.2021 tarihinde delil tespiti talep edildiğini, yapılan keşif ile alınan rapor ile birlikte davalı tarafça üstlenilen işin usulüne uygun olmadığının tespit edildiğini, taahhüt edilen sürenin kat be kat aşıldığı ve imalatın davalı tarafça yerine getirilmeyeceği göz önünde bulundurularak davalı tarafa ... 1. Noterliğinin ... Yevmiye Numaralı ... tarihli ihtarnamesi keşide edilmiş ve taraflar arasındaki sözleşmenin feshedildiği bildirildiğini, ekserisi çöken ayıplı imalatların, herhangi bir mal ve can kaybına mahal verilmemesi adına delil tespitinin yapılmasının ardından saha zemininden söküldüğünü ve sahanın şuanda ilk günkü halinden farksız olduğunu, bu bağlamda ayıplı olduğu açıkça ortada olan ve herhangi bir ekonomik değeri bulunmayan söz konusu imalat için müvekkili tarafından davalıya ödenmiş olan 731.250,00 TL'nin müvekkile iade edilmesinin gerektiği, söz konusu imalatların sökülmesi için dava dışı ... şirketi tarafından saha zemininden söküldüğünü ve bu işlem için 20.000,00 TL ödeme yaptıklarını, ... 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin ...D.İş toplamda 3.844,50 TL yargılama gideri yapıldığını ve sözleşmenin ifası amacıyla 1.748,76 TL ve 989,43 TL'den toplam 2.738,19 TL katılım bedelinin de davalıya fatura edildiğini, sözleşmenin feshinden sonra müvekkiine işin yapımı için teklif edilen bedellerin çok yükselmiş olması nedeniyle bu imalatın yapımı için 3. bir kişiyle anlaşma yapılamadığını, davalının sözleşmenin bedeli ile sözleşmenin feshedildiği tarihte imalatın yaptırılması için gerekli rayiç bedel arsındaki farkın ödenmesini, sözleşmenin hükümsüz kalması sebebiyle müvekkilinin uğradığı zararlar yönünden şimdilik 10.000,00 TL 'nin ... 1. Noterliğinin ... Yevmiye Numaralı ... tarihli ihtarnamesinin tebliği tarihinden ticari faizi ile birlikte müvekkile ödenmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasını talep ve dava etmiştir.
Davalı yana tebligat yasası hükümlerine uygun şekilde dava dilekçesi ve duruşma günü bildirildiği halde; davalı yan cevap dilekçesi sunmamış ve bu nedenle de münkir kabul edilmiştir.
DELİLLER, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, maddi tazminat istemine ilişkin olup taraflar arasındaki uyuşmazlığın 6098 sayılı TBK'nın 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaylandığı, davacının iş sahibi, davalının ise yüklenici olduğu görülmüştür.
Davacı yanca taraflar arasında imzalanan sözleşme ve ekleri, faturalar, ödemeye ilişkin dekontlar, ihtarname, ... 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin...D. İş sayılı delil tespiti dosyası, cari hesap ile arabuluculuk tutanağı ibraz olunmuş, müzekkere cevapları dosyaya kazandırılmıştır.
Taraflarca sunulan dilekçe ve belgeler ile getirtilen kayıtlar incelenmiş, Taraflar arasındaki 24/11/2020 tarihli sözleşmeye konu mahalde ve imalata konu depo çadırı olarak kullanımı amaçlanan mebran yapının saha dışına çıkartıldığı beyan edilmekle yapının halihazırda bulunduğu yerde keşfen inceleme yapılmak suretiyle, ... 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin ...D. İş sayılı dosyasından temin edilen delil tespiti raporu ile ... tarafından hazırlanan 21/05/2021 tarihli statik değerlendirme raporu ve dosya kapsamına dahil edilen tüm deliller dikkate alınarak davalının yüklenici olarak yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği, gerçekleştirilen imalatın seviyesi ve durumu ile ayıplı olup olmadığı, davalı tarafından yapılan imalatın halihazırda ekonomik bir değerinin bulunup bulunmadığı, sözleşmenin bedeli ile sözleşmenin feshedildiği tarihte imalatın yaptırılması için gerekli rayiç bedel arsındaki farkın ne kadar olduğu hususlarında rapor tanzim edilmesi amacıyla ... Nöbetçi ATM'ye talimat yazılmasına karar verilmiştir.
Mahkememizce görevlendirilen bilirkişi 04/03/2025 tarihli raporunda; davalının sözleşme kapsamında yükümlülüklerini yerine getirmediği, davalı tarafından yapılan ve davacı tarafından söktürülen dava konusu yapının imalatlarının ekonomik değerinin bulunduğunu, 24/11/2020 tarihli teklif sözleşesinde birim rayiç bedelinin 195,00 TL/m² olduğunu, 23/09/2021 tarihli fesih tarihi itibariyle piyasada yapılan araştırmalar neticesinde sözleşmeyle aynı şartlarda ortalama birim rayiç bedelinin 270,00 TL/ m² olabileceği şeklinde görüşlerini bildirmiştir.
Bilirkişi raporu usulüne uygun olarak taraflara tebliğ edilmiş, Mahkememizin 08/05/2024 tarihli celsesinde davacı vekilinin itirazlarının doğrultusunda heyete çelik konstrüksiyon uzman bir bilirkişinin heyete tevdii ile ek rapor tanzimi hususunda talimat yazılmasına karar verilmiş, dosya yeniden bilirkişi heyetine tevdii edilmiştir.
Mahkememizce görevlendirilen bilirkişi heyeti 22/10/2024 tarihli raporlarında özetle; sökülen çelik imalatların, ekonomik değerinin olacağı ve elemanlar arasındaki birleşimlerin kaynaklı birleşim olduğundan, zayiat oluşmadan sökümün mümkün olamayacağı, kök raporda belirtilen tadilatın yeni yapılmasından daha pahalıya mal olacağı veya hiç yapılamayacağı hususunda görüş birliğine varıldığı, dava konusu çelik yapının hurda demir olarak değerlendirilmesi gerektiği, 24/11/2020 sözleşme tarihi itibariyle söküm delenini 55.600,00 TL, hurda bedelinin ise 102.800,00 TL olabileceği, 23/0/2021 fesih tarihi itibariyle söküm bedelinin 76.000,00 TL, hurda edelinin ise 64.800,00 TL olabileceği, yapım bedelinin yaklaşık %10,50'u olabileceği şeklinde görüşlerini bildirmişlerdir.
Bilirkişi ek raporu taraflara usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş, Mahkememizin 29/01/2025 tarihli ara kararı uyarınca davacı vekilinin itirazlarının değerlendirilmesi noktasında dosyanın ek rapora tevdiine karar verilmiştir.
Bilirkişi heyeti 14/05/2025 tarihli ek raporunun sonuç kısmında özetle; 24/11/2020 sözleşme tarihi itibariyle söküm bedelinin 55.600,00 TL, hurda bedelinin ise 47.200,00 TL olabileceği, 23/09/2021 fesih tarihi itibariyle, söküm bedelinin 76.000,00 TL, hurda bedelinin ise 64.800,00 TL olabileceği, yapım söküm bedelinin yaklaşık%4,56'sı olabileceği şeklinde görüşlerini bildirmişlerdir.
Bilirkişi raporu usulüne uygun olarak taraflara tebliğ edilmiş, mahkememizin 15/10/2025 tarihli celsesi ile tarafların ilişki dönemini kapsayan ticari defter, dayanağı belge ve kayıtlar üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak davacının varsa uğramış olduğu zarar miktarının tespitinin temerrüt tarihi de dikkate alınarak tespiti için dosyanın bilirkişi heyetine tevdiine karar verilmiştir.
Mahkememizce görevlendirilen SMMM ve hukukçu bilirkişi heyeti 06/03/2026 tarihli raporlarının sonuç kısmında özetle; davacının 24/09/2022 dava tarihi itibariyle davalıdan 733.988,19 TL alacaklı olduğu, davacının dava tarihi itibariyle talep edebileceği alacak miktarı, asıl alacak + temerrüt faizi olarak 731.250,00 TL + 125.930,27 TL olmak üzere toplam 857.180,27 TL olduğu şeklinde görüşlerini bildirmişlerdir.
Bilirkişi raporunun dosya kapsamına kısmen uygun, teknik ve ayrıntılı olarak hazırlanmış olması nedeniyle rapor Mahkememizce de benimsenmiş ve hüküm kurmaya elverişli kabul edilmiştir.
Davacı vekili 06/04/2026 tarihli ıslah dilekçesi ile dava dilekçesi ile talep etmiş oldukları 10.000,00 TL alacak talebini 857.180,27 TL'ye arttırmış ve bu değer üzerinden eksik harcı yatırmıştır.
Davacı şirket ile davalı şirket arasında mimari endüstriyel tekstil örtüden oluşan depo çadırı amaçlı kullanılması düşünülen mebran yapının tasarımı ve projelerine uygun olarak üretimi için malzeme temini ve inşası işinin yapımı konusunda anlaşmaya varılarak 24/11/2020 tarihli sözleşme imzalandığı, sözleşmeye göre davalı yüklenicinin yapıyı maksimum 45 gün içerisinde tamamlayacağı, davacının da buna karşılık davalı yükleniciye toplamda 975.000,00 TL ödeme yapacağının kararlaştırıldığı, iş sahibi davacının davalı yükleniciye sözleşme tarihinde 487.500,00 TL ile malzemelerin sahaya teslimi ile birlikte ödenen 243.750,00 TL olmak üzere davalıya toplamda 731.250,00 TL ödeme yapmasına rağmen işin bitirilmesi gereken 07/01/2021 tarihinden itibaren işi sürüncemede bıraktığı, davalının yapmış olduğu bir kısım imalatlarda çökmeler görüldüğü, bu arada iş sahibi davacı şirket tarafından, davalı yüklenici tarafından yapılan imalatların belirli standartları taşıyıp taşımadığı ile mevzuata uygunluğu konusunda eksen mühendislik firmasına 20/05/2021 tarihli değerleme raporu hazırlattığı raporda imalatlarda bir kısım eksikliklerin tespit edildiği, ayrıca ... Sulh 2 Hukuk Mahkemesinin ...D.İş dosyasından yapılan delil tespiti sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda ",,,kolon-temel bağlantılarının yapılmadığı,....sisteme gelecek rüzgar ve deprem etkilerini karşılamak için tasarlanan rüzgar çaprazlarının montajı yapılmadığı,....proje hesap raporunda gösterilen eleman kesitleri arasında 2mm cidar kalınlığına sahip kutu profilleri yer aldığından projenin geçerli mevzuata uymadığı tespit edildiği,...yapısal analizde rüzgar yükü ...'e göre belirlenmiş, deprem yükleri dikkate alınmamıştır. Bu hususların geçerli mevzuata uymadığı tespit edildiği,...dosyadaki belgelerden statik projenin yerinde mevcut yapı ile uyumlu olmadığı değerlendirildiği,....taşıyıcı sistem, yapısal elemanlar ve bağlantıların imalat detay çizimlerinin mevcut olmadığı,....hesap raporu bu haliyle yürürlükteki mevzuat,...ve ... kriterlerini sağlamadığı,....hesap raporu bu haliyle yürürlükteki mevzuat, ... ve ... kriterlerini sağlamadığının tespit edildiği"'nin tespit edildiği, eksikliklerin giderilmesine yönelik davalı şirketle şifahi görüşmeler yapıldığı akabinde davalı şirketin imalatta bir kısım çalışmalar yaparak tespit edilen eksiklikleri gidermeye çalışmış olsa da imalatın sözleşme kapsamına uygun olarak eksiksiz ve tam olarak inşaa edilerek davacı şirkete teslim edilmediği akabinde davacı şirketin ... 1. Noterliğinin ... Yevmiye Numaralı ... tarihli ihtarnamesi ile davalı şirket arasındaki sözleşmeyi feshettiği akabinde davacı şirketin zararın giderilmesine yönelik iş bu davayı ikame ettiği, mahkememiz dosyasında alınan bilirkişi ek ve kök raporlarında sökülen çelik imalatların, ekonomik değerinin olacağı ve elemanlar arasındaki birleşimlerin kaynaklı birleşim olduğundan, zayiat oluşmadan sökümün mümkün olamayacağı, kök raporda belirtilen tadilatın yeni yapılmasından daha pahalıya mal olacağı veya hiç yapılamayacağı hususunda görüş birliğine varıldığı, sunulan ilk rapora itiraz üzerine bilirkişi tarafından hesaplama hatası yapıldığı belirtilerek yapılan yeni hesaplamada dava konusu çelik yapının hurda demir olarak değerlendirilmesi gerektiği, 24/11/2020 sözleşme tarihi itibariyle söküm delenini 55.600,00 TL, hurda bedelinin ise 47.200,00 TL olabileceği, 23/09/2021 fesih tarihi itibariyle söküm bedelinin 76.000,00 TL, hurda edelinin ise 64.800,00 TL olabileceği, yapım bedelinin yaklaşık %4,56'sı olabileceğinin tespit edildiği anlaşılmıştır.
6098 sayılı TBK'nın 470. maddesinde eser sözleşmesinin, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, işsahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşme şeklinde tanımlandığı, 471. maddesinde yüklenicinin, üstlendiği edimleri iş sahibinin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle ifa etmek zorunda olduğu, özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alandaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken meslekî ve teknik kurallara uygun davranışın esas alınacağının belirtildiği ile devam eden maddelerde eserin ayıplı olması halinde tarafların hak ve borçlarının düzenlendiği, TBK'nın 117. Maddesinde borçlunun alacaklının ihtarı ile temerrüde düşeceği, kesin vadenin belirtilmediği durumlarda ise TBK'nın 123. maddesi gereğince yükleniciye uygun süre verilmesi ve bu süreye rağmen işin teslim edilememesi halinde sözleşmenin feshi hakkını kullanması gerektiği öngörülmüştür.
Tüm dosya kapsamı yukarıda açıklamalar ile birlikte değerlendirildiğinde;
Taraflar arasındaki sözleşmenin imalat başlıklı kısmında işin teslim süresinin maksimum 45 gün olarak ifade edilmek suretiyle kesin vade belirlendiği, bilirkişi raporuna göre, yüklenicinin sözleşme konusu eseri sözleşmeye uygun olarak ifa etmediğinin tespit edildiği bu haliyle davacı iş sahibinin TBK'nın 117. maddesine göre sözleşmeyi haklı nedenle feshettiği ile yüklenicinin ihtarname ile verilen 3 iş günlük mehil dikkate alındığında 30/09/2021 tarihinde temerrüde düştüğünün anlaşıldığı, eksik imalatlardan dolayı davalının uğramış olduğu zararın bilirkişi tarafından temerrüt tarihi itibarı ile 733.988,19 TL olarak hesaplanarak tespit edildiği anlaşılmakla 733.988,19 TL maddi tazminatın 30/09/2021 temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine dair mahkememizce aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacı tarafından açılan davanın KISMEN KABULÜ ile; 733.988,19 TL maddi tazminatın 30/09/2021 temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi birlikte davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, fazlaya ilişkin istemin REDDİNE,
2-Alınması gereken 50.138,73 TL nispi karar ve ilam harcından peşin olarak yatan 14.638,57 TL harcın mahsubu ile eksik kalan 35.500,16 TL harcın davalıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
Davacı tarafından peşin olarak yatırılan 14.638,57 TL'nin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
3-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.320,00 TL arabuluculuk giderinin davanın kabul ve reddolunan miktarları dikkate alınarak 206,81 TL'nin davacıdan, 1.113,19 TL'nın davalıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
4-Davacının yaptığı ilk masraf 80,70 TL, 26.250,00 TL bilirkişi ücreti, 4.022,00 TL posta gideri olmak üzere toplam 30.297,70 TL'nin red ve kabul oranına göre 26.246,90 TL 'nın davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, kalan kısmın davacı üzerinde BIRAKILMASINA,
-Davalı tarafça sarf edilen yargılama gideri bulunmadığından bu konuda hüküm tesisine YER OLMADIĞINA,
5-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihi Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 116.098,23 TL ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
6-Taraflarca yatırılan gider ve delil avansından sarfedilmeyen kısmın karar kesinleştiğinde ilgilisine İADESİNE,
7-Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 67/1. maddesi gereğince taraflardan birinin talebi üzerine kararın tebliğe ÇIKARTILMASINA,
Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda, HMK'nın 341/1 ve 345. maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.03/06/2026