ADANA 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ADANA
GEREKÇELİ KARAR
Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
Mahkememizde görülen Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davası yargılamasının sonunda,
Mahkememizin 2023/... esas sayılı dosyasında davacının keşidecisi olduğu Adana ... Saydam Caddesi şubesinden alınmış 18/08/2023 keşide tarihli 26.750,00 TL bedelli ... seri nolu çekin keşidecisi olması nedeniyle mahkememizin 2023/... esas sayılı dosyasından tefrik edilerek mahkememizin 2023/... esas sayısına kaydedilmiştir.
Dava TTK'nun 818/1-s bendi yollaması ile aynı kanunun 757 vd maddelerinde öngörülen zayi nedeniyle çekin iptali istemine ilişkindir.
6102 sayılı TTK'nın 651.md gereğince; kıymetli evrak zayi olduğu takdirde, mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir.
Kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir. 653.maddede, çeşitli kıymetli evraka ilişkin özel hükümlerin saklı olduğu belirtilmiştir. TTK'nın 657. Maddesinde nama yazılı senetlerin iptali, 661 vd. Maddelerinde hamiline yazılı senetlerin iptali düzenlenmiştir. TTK'nın 818/1-S maddesinde çekler için, 778/1-I maddesinde de bonolar için, TTK'nın poliçeye ilişkin 757 vd. maddelerine atıf yapılmıştır.
TTK'nın 651/2,757 ilâ 763 ve 764. maddesi kapsamında zayi nedeniyle çek iptali davasını açma yetkisinin yetkili çek hamilinde olup, keşidecinin zayi nedeniyle çek iptali davası açma hakkı yoktur.
Davacının keşidecisi sıfatıyla bu davayı açtığı ve keşideci olduğunun davacının kendi kabulünde olduğu, bu hususta bir tereddüt bulunmadığı, ancak keşidecinin zayi nedeniyle çek iptali istemi hakkı bulunmadığı, zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkının 6102 sayılı TTK.651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişinin senede bağlı alacak hakkı olan yetkili hamil de olduğu, keşidecinin (hesap sahibinin) iptal kararı almakta hiç bir hukuki yararı bulunmadığı, dava konusu çeklerin davacının çek hesabına ait oldukları, TTK nun 651. maddesinde genel hüküm ve özel hüküm niteliğindeki TTK. nun 818-(1)s) maddesi yollamasıyla aynı kanunun 757. maddesi uyarınca ancak hamilin zayi nedeniyle çek iptali davası açabileceği, esasen zayi olmuş çek hakkında keşidecinin, ibraz süresi geçtikten sonra çekten cayabileceği veyahut hamile karşı menfi tespit davası veyahut da lehtara karşı menfi tespit ve/veya istirdat davası açması mümkün olduğu ve dolayısıyla bu halde davacının çek iptali davası açmasında hukuki yararı bulunmadığı dolayısıyla keşidecinin bu davayı açma hakkının bulunmadığı anlaşılmıştır. (benzer nitelikte Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 19/04/2018 tarihli 2016/10022 - 2018/2952 sayılı ilamı).
HMK'nın 320/1 md. gereğince; basit yargılama usulüne tabi davalarda, mümkün olan hâllerde taraflar duruşmaya davet edilmeden dosya üzerinden karar verilebilir. Davanın hasımsız olduğu, savunma alınmasını yada tahkikatı gerektiren bir durumun bulunmadığı anlaşıldığından dosya üzerinden karar verilmiştir.
Açıklanan nedenlerle; Zayi nedeniyle çek iptali davasını keşideci -borçlunun açamayacağı, sadece hamil-alacaklının açabileceği, Çeki cirolayan davacının hamil-alacaklı sıfatının kalmadığı, davacının çek hesap sahibi olması nedeniyle -çekin hukuki niteliği ve ekonomik fonksiyonu da göz önüne alındığında- iptal davası açma hakkı bulunmadığı, tüm dosya kapsamı ile anlaşılmakla, davanın hasımsız olduğu ve taraf teşkilinin gerekmediği, davacının dava açmakta hukuki yararının bulunmadığı ve keşideci sıfatıyla dava açtığının sabit bulunduğu, HMK.nun 138. maddesi uyarınca dava şartları hakkında dosya üzerinden karar verilebileceği anlaşılmakla Anayasanın 141/son ve HMK.nun 30. maddelerinde düzenlenen usul ekonomisi ilkesi gereği dosya üzerinden karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
1-Adana ... Saydam Caddesi şubesine ait 18/08/2023 keşide tarihli 26.750,00 TL bedelli ... seri nolu keşidecisi davacı ... olan çek için açılan davanın REDDİNE,
2-Davacının yapmış olduğu yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
3-Karar ve ilam harcı olarak hesaplanan 179,90 TL harcın davacıdan tahsil edilerek hazineye irat kaydına,
4-Karar kesinleştiğinde artan gider avansının davacı tarafa iadesine,
5-Dair, HMK.'nun 341/1 ve 345.maddesi gereğince; kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde, aynı yasanın 343.maddesi gereğince mahkememize yada başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek dilekçe ile İSTİNAF YOLUNA başvurulabileceği belirtilerek tarafların yokluğunda verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 18/05/2023