BAKIRKÖY 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Tazminat (Rücuen Tazminat)
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
Davacı vekili asıl dava, dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin ... ’nden ihale yoluyla aldığı işleri yapmak için İş Kanunu hükümleri çerçevesinde personel istihdam ettiğini, müvekkili şirket bünyesinde 09.08.2014 – 30.06.2016 tarihleri arasında çalışan dava dışı işçi ....’in SGK yazısı gereği emekliliğe hak kazandığını, tüm yıllara ait 18.544,76 TL tutarında kıdem tazminatı ödemesi yapıldığını, müvekkili şirket ile davalı şirketler arasında hizmet alım sözleşmeleri imzalandığını ve aralarında asıl – alt işveren ilişkisi bulunduğunu, sözleşme gereği personelin işçilik alacaklarından çalıştırdıkları dönemler itibariyle sorumlu olduklarını beyanla dava dışı işçiye ödenen 18.544,76 TL kıdem tazminatının 02.08.2022 ödeme tarihinden itibaren yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı .... Temizlik Bilgi İşlem Oto. Sağ. Hiz. İnş. San. ve Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle, dava dışı işçinin tüm çalışmasının dava dışı kamu kurumunda geçmiş olması nedeniyle yüklenici şirketin hiçbir sorumluluğunun kalmadığını, tazminat ve ücret alacaklarından ilgili kamu kurum ve kuruluşunun tek başına sorumlu olduğunu, kıdem tazminatında doğal sorumluluğun 4857 sayılı yasanın 112.maddesine ilave edilen hüküm ile asıl işveren konumundaki ilgili kamu kurumuna yüklendiğini, yasa gerekçesinde alt işverenin kıdem tazminatından doğan sorumluluğunun kaldırılmasının amaçlandığının görüldüğünü, Hizmet Alım İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin Uygulama İlkeleri ve Yaklaşık Maliyet Başlıklı ikinci bölümünün personel çalıştırılmasına dayalı ihalelerde yaklaşık maliyet başlıklı 10.maddesinde yaklaşık maliyetin içinde nelerin olduğunun sayıldığını ve ödenecek tazminatın yaklaşık maliyet kalemleri arasında yer almadığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı .... İlaç Sağlık ve Eğitim Hizmetleri Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle, arabuluculuk dava şartının yerine getirilmediğini, müvekkili şirket ile davacı kurum arasındaki sözleşme ve eklerinde müvekkili şirkete ihale kapsamında çalışacak personelin ücreti dışında kıdem tazminatının da maliyetlendiğine yönelik herhangi bir hüküm bulunmadığını, alt işveren kuruma maliyet olarak yansıtılmayan bir kalemin daha sonra işçiye, 3.bir şahsa veya tüzel kişiye ödenmesinin kurum tarafından ihale alıcısının ihale yoluyla aldatılması anlamına geldiğini, 4857 sayılı yasanın 112.maddesi ile kıdem tazminatından asıl işveren kurumun sorumlu tutulduğunu, taraflar arasındaki sözleşmede kıdem tazminatından müvekkili şirketin sorumlu tutulacağına dair bir hüküm bulunmadığını, devreden konumunda bulunan müvekkili şirketin kıdem tazminatı sorumluluğunun işverenlik süresi ve bu sürenin sona erdiği tarihteki ücrete göre hesaplanacak miktarda sınırlı olması gerekeceğini, işçinin daha sonra olağan veya olağandışı olarak ücretinin artmasından müvekkili şirketin sorumlu tutulamayacağını, 01.04.2018 tarihinde dava dışı işçinin kurum daimi işçi kadrosuna geçiş yapıp yapmadığının araştırılması gerektiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLER VE GEREKÇE: Taraflara usulüne uygun tebligat yapılmıştır.
.... Bankası, Beyoğlu Sosyal Güvenlik Merkezi müzekkere cevapları dosyamız arasına alınmıştır.
Bilirkişi .... tarafından sunulan 09/06/2024 tarihli Bilirkişi raporunda taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmelerinden atıfla incelenen Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin ilgili hükümleri çerçevesinde davalı yüklenicilerin kıdem tazminatı ve ferilerinden dava dışı işçileri kendi nezdinde çalıştırdığı süreyle orantılı olarak sorumlu olduğu, Asıl Dava Yönünden 12.279,64 TL alacak tutarının (... İlaç Sağlık Ve Eğitim Hizmetleri Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi (Eski unvan: ... Yapı İnşaat Yön. Ve Tem. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti.)’nin sorumluluğu 2.050,40 TL ile sınırlı olmak üzere) davalılar ... Sosyal Hizmetler Ltd. Şti. ve ... İlaç Sağlık Ve Eğitim Hizmetleri Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi’nden müştereken ve müteselsilen tahsili gerekeceğine, 6.265,12 TL alacak tutarının ... Temizlik Bilgi İşlem Oto. Sağ. Hiz. İnş. San. ve Tic. A.Ş.’nden tahsili gerekeceğine, Ödeme tarihinin 02.08.2022 olduğuna, davacı talebinin yasal faiz olduğuna, Birleşen Dava Yönünden 11.412,81 TL alacak tutarının (... İlaç Sağlık Ve Eğitim Hizmetleri Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi (Eski unvan: ... Yapı İnşaat Yön. Ve Tem. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti.)’nin sorumluluğu 2.481,05 TL ile sınırlı olmak üzere) davalılar ... Hizmetler Ltd. Şti. ve .... İlaç Sağlık Ve Eğitim Hizmetleri Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi’nden müştereken ve müteselsilen tahsili gerekeceğine, 7.580,98 TL alacak tutarının ... Temizlik Bilgi İşlem Oto. Sağ. Hiz. İnş. San. ve Tic. A.Ş.’nden tahsili gerekeceğine, ödeme tarihinin 02.08.2022 olduğuna, davacı talebinin yasal faiz olduğu anlaşılmıştır.
Rücu hakkı başkasına ait borcu yerine getiren kişinin mal varlığında meydana gelen
kaybı gidermeye yönelen tazminat niteliğinde bir talep hakkıdır. Davacının mal varlığındaki
eksilme ödeme tarihinde gerçekleşmiştir. Davacı, ödeme tarihi itibariyle fiil ve faili bildiği gibi
zarar da tam anlamıyla gerçekleşmiştir. Davanın niteliğine göre zamanaşımının başlangıç
tarihi zarara neden olan zaman dilimi ihale dönemi olmayıp dava dışı işçinin çalıştığı döneme
ilişkin açmış olduğu dava sonucu doğan zararın işçiye ödendiği tarihtir. Çünkü ortaya çıkan
zararı ödeyen kişi ancak bu ödeme tarihinden sonra talep edebilme hakkına kavuşur ve bu
süre 2 yıldır.
İşçilik alacakları davası ve ödeme tarihinde yürürlükte bulunan 6098 sayılı Türk Borçlar
Kanunu'nun 72/1 maddesine göre zamanaşımı süresi zarar görenin zararı ve tazminat
yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak 2 yıl ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten
başlayarak 10 yıldır. Yine 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun rücu isteminde zamanaşımını
düzenleyen 73. maddesinde; "Rücu istemi, tazminatın tamamının ödendiği ve birlikte
sorumlu kişinin öğrenildiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde tazminatın tamamının
ödendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Tazminatın ödenmesi
kendisinden istenilen kişi, durumu birlikte sorumlu olduğu kişilere bildirmek zorundadır. Aksi
takdirde zamanaşımı, bu bildirimin dürüstlük kurallarına göre yapılabileceği tarihte işlemeye
başlar" hükmü düzenlenmiştir.
Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan
bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi,
hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin
ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine
getirilecektir. İş akdinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. SGK
kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici
tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında
işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı
müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan
sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.
İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme
ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından
sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında
etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.
İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş
ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi
çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.
İşveren tarafından bu ödemelerin feri mahiyetinde yapılan ödemeler de ayrı esasla
yüklenicilerden tahsil edilebilecektir.
Yükleniciler aleyhine açılan rücu davalarında ayrı sözleşmelerle hizmet ifa eden
yükleniciler mecburi dava arkadaşı olmadığı gibi borçtan müteselsilen sorumlu olacaklarına
ilişkin kanun hükmü veya sözleşme bulunmamaktadır.
Dosya tüm deliller ile birlikte değerlendirildiğinde; öncelikle davalıların zamanaşımı itirazları bakımından asıl davada yapılan ödemenin tarihi 02.08.2022 tarihli olup Arabuluculukta geçen 57 günlük durma süresi de dahil olmak üzere 2 yıl 57 günlük sürenin
28.09.2024 tarihinde dolacağı, davanın ise 22.11.2023 tarihinde ikame edildiği ve
zamanaşımına uğramış bir alacağın bulunmadığı,
Birleşen dava bakımından ise ödemenin 02.08.2022 tarihinde yapıldığı, arabuluculukta geçen
57 günlük durma süresi de dahil olmak üzere 2 yıl 57 günlük sürenin 28.09.2024 tarihinde
dolacağı, davanın ise 22.11.2023 tarihinde ikame edildiği ve zamanaşımına uğramış bir
alacağın bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Davacının rücu edebileceği miktarın hesabı bakımından dosya bilirkişiye tevdi edilmiş olup düzenlenen raporun ayrıntılı ve denetime elverişli olduğu Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin ilgili hükümleri çerçevesinde davalı yüklenicilerin kıdem tazminatı ve ferilerinden dava dışı işçileri kendi nezdinde çalıştırdığı süreyle orantılı olarak sorumlu olduğu, Asıl Dava Yönünden 12.279,64 TL alacak tutarının (... İlaç Sağlık Ve Eğitim Hizmetleri Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi (Eski unvan: .... Yapı İnşaat Yön. Ve Tem. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti.)’nin sorumluluğu 2.050,40 TL ile sınırlı olmak üzere) davalılar ... Hizmetler Ltd. Şti. ve ... İlaç Sağlık Ve Eğitim Hizmetleri Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi’nden müştereken ve müteselsilen tahsili gerekeceğine, 6.265,12 TL alacak tutarının ... Bilgi İşlem Oto. Sağ. Hiz. İnş. San. ve Tic. A.Ş.’nden tahsili gerekeceğine, Ödeme tarihinin 02.08.2022 olduğuna, davacı talebinin yasal faiz olduğuna, Birleşen Dava Yönünden 11.412,81 TL alacak tutarının (.... İlaç Sağlık Ve Eğitim Hizmetleri Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi (Eski unvan: ... Yapı İnşaat Yön. Ve Tem. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti.)’nin sorumluluğu 2.481,05 TL ile sınırlı olmak üzere) davalılar ... Hizmetler Ltd. Şti. ve ... İlaç Sağlık Ve Eğitim Hizmetleri Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi’nden müştereken ve müteselsilen tahsili gerekeceğine, 7.580,98 TL alacak tutarının ... Temizlik Bilgi İşlem Oto. Sağ. Hiz. İnş. San. ve Tic. A.Ş.’nden tahsili gerekeceğine, ödeme tarihinin 02.08.2022 olduğu yönündeki tespitler dikkat alındığında davacının alacak miktarını ispatladığı anlaşılmakla açılan davanın kabulüne, davacının 12.279,64 TL alacak tutarının (... İlaç Sağlık Ve Eğitim Hizmetleri Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi (Eski unvan: ... Yapı İnşaat Yön. Ve Tem. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti.)’nin sorumluluğu 2.050,40 TL ile sınırlı olmak üzere) davalılar ... Hizmetler Ltd. Şti. ve ... İlaç Sağlık Ve Eğitim Hizmetleri Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi’nden ödeme tarihi olan 02/08/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, birleşen davanın kabulüne, davacının 11.412,81 TL alacak tutarının (.... İlaç Sağlık Ve Eğitim Hizmetleri Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi (Eski unvan: .... Yapı İnşaat Yön. Ve Tem. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti.)’nin sorumluluğu 2.481,05 TL ile sınırlı olmak üzere) davalılar ... Hizmetler Ltd. Şti. ve ... ... İlaç Sağlık Ve Eğitim Hizmetleri Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi’nden ödeme tarihi olan 02/08/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
AÇILAN DAVANIN KABULÜNE,
1-Davacının 12.279,64 TL alacak tutarının (..... İlaç Sağlık Ve Eğitim Hizmetleri Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi (Eski unvan: ... Yapı İnşaat Yön. Ve Tem. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti.)’nin sorumluluğu 2.050,40 TL ile sınırlı olmak üzere) davalılar ... Hizmetler Ltd. Şti. ve .... İlaç Sağlık Ve Eğitim Hizmetleri Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi’nden ödeme tarihi olan 02/08/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine,
2-Davacının 6.265,12 TL alacak tutarının .... Temizlik Bilgi İşlem Oto. Sağ. Hiz. İnş. San. ve Tic. A.Ş.’nden ödeme tarihi olan 02/08/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile tahsili ile davacıya ödenmesine,
3-Alınması gerekli 1.276,50 TL harçtan peşin alınan 319,13 TL peşin harcın mahsubu ile 957,37 TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
4-Davacı tarafından yatırılan 269,85 TL başvuru harcı, 319,13 TL peşin nispi harç, 38,40 TL vekalet harcı olmak üzere toplam 627,38 TL harcın davalıdan tahsil edilerek davacıya ödenmesine,
5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT gereğince 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yatırılan tebligat, müzekkere gideri, Bilirkişi ücreti toplamı 4.118,75 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
7-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13.maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Bakırköy Arabuluculuk bürosunun ... numaralı arabuluculuk dosyasında Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 2.340,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
8-Taraflarca yatırılıp harcanmayan masrafın karar kesinleştiğinde iadesine,
BİRLEŞEN DAVANIN KABULÜNE,
1-Davacının 11.412,81 TL alacak tutarının (.... İlaç Sağlık Ve Eğitim Hizmetleri Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi (Eski unvan: ... Yapı İnşaat Yön. Ve Tem. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti.)’nin sorumluluğu 2.481,05 TL ile sınırlı olmak üzere) davalılar ... Hizmetler Ltd. Şti. ve ... İlaç Sağlık Ve Eğitim Hizmetleri Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi’nden ödeme tarihi olan 02/08/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine,
2-Davacının 7.580,98 TL alacak tutarının ... Temizlik Bilgi İşlem Oto. Sağ. Hiz. İnş. San. ve Tic. A.Ş.’nden ödeme tarihi olan 02/08/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile tahsili ile davacıya ödenmesine,
3-Alınması gerekli 1.309,40 TL harçtan peşin alınan 327,35 TL peşin harcın mahsubu ile 982,05 TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
4-Davacı tarafından yatırılan 269,85 TL başvuru harcı, 327,35 TL peşin nispi harç, 38,40 TL vekalet harcı olmak üzere toplam 635,60 TL harcın davalıdan tahsil edilerek davacıya ödenmesine,
5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT gereğince 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
6-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13.maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Bakırköy Arabuluculuk bürosunun .... numaralı arabuluculuk dosyasında Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 2.340,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
7-Taraflarca yatırılıp harcanmayan masrafın karar kesinleştiğinde iadesine,
Dair davacı vekilinin yüzüne karşı asıl ve birleşen dava bakımından ayrı ayrı miktar itibariyle kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 03/07/2024