İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 13. HUKUK DAİRESİ
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesinden Kaynaklanan)
İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirkete ... numaralı nakliyat emtia sigorta poliçesi ile sigortalı .... emtiasının, İstanbul' dan davalıların sorumlulu ğundaki araca tam ve sağlam olarak yüklendiğini; ancak varma yeri olan Fransa'da 20/02/2015 tarihinde bekleme alanında meydana gelen hırsızlık olayı neticesinde emtianın bir kısmının çalındığını, zararın, nakliyeyi üstlenen davalıların kusuru ile meydana geldiğini, zarar nedeniyle sigortalıya 26/01/2016 tarihinde hasar tazminatı ödendiğini ve sigortalının haklarına TTK'nun 1472 maddesi gereğince halef olunduğunu, davacı tarafından takip tarihindeki Merkez Bankası döviz kuru baz alınarak hesaplanan 19.945,82 TL alacağın tahsili amacıyla davalılar aleyhine ....... İcra Müdürlüğü'nün .........esas sayılı dosyası nezdinde başlatılan takibe davalıların haksız olarak itiraz ettiklerini ileri sürerek; icra dosyasına yapılan itirazın iptali ile takibin devamına, alacağın asgari % 20'si oranında icra inkar tazminatı, mahkeme masraftan vekalet ücreti, ve işleyen faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... Limited Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu tshirt emtiasının yurtdışına taşınması için diğer davalı ... A.Ş. ile davalının anlaştıklarını, emtianın davalı tarafından diğer davalı .......'in Fransa'daki deposuna eksiksiz ve sağlam olarak teslim edildiğini ve teslim edildikten iki gün sonra diğer davalı .........'in deposundan çalındığını, bu nedenle davalıya yüklenecek bir kusur ve sorumluluk bulunmadığını savunarak, davanın reddine, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; uyuşmazlığa Türkiye'nin de taraf olduğu CMR Konvansiyonu hükümlerinin uygulanması gerektiğini, davacının, dava dışı sigortalısı ... ....... A.Ş. ile alıcı ........... arasındaki satım ilişkisinin hangi koşullarda yapıldığını, hasar riskinin sigortalısı üzerinde olduğunu kanıtlaması gerektiğini, dava dışı sigortalı tarfaından alıcıya düzenlenen faturada ödeme nin akreditif yoluyla yapılacağının belirtilmesi nedeniyle, davacının satış bedelinin sigortalısı tarafından akreditif yoluyla tahsil edilmediğini de ispatlaması gerektiğini, davacının sigortalısına yaptığı ödemenin hatır ödemesi niteliğinde olduğunu ve davacının aktif husumetinin bulunmadığını, hırsızlık olayının taşıma sırasında gerçekleşmediğini, davalının, emtianın İstanbul'dan alınıp Fransa'da bulunan dava dışı ............’nin Fransa’daki deposuna taşınması işi için dava dışı .......... tarafından görevlendirildiğini, davalının da bu taşıma için diğer davalı ... Ltd Şti ile anlaştığını, emtianın, davalının Fransa’daki deposuna eksiksiz şekilde teslim edildiğini, emtianın .........’nin Fransa’daki deposundan Fransa’daki alıcısına taşınması işinin ise, dava dışı Fransa’da yerleşik ........... tarafından üstlenildiğini ve organize edildiğini, ..........'nin Fransa içinde yapılacak işbu taşıma için dava dışı ........ firmasını görevlendirdiğini ve emtianın ..........firmasının sorumluluğunda yapılan taşıma sırasında çalındığını, bu hususun, .......... firması tarafından Fransa içi taşıması için düzenlenen CMR senedi, işbu taşımaya ilişkin müvekkili ile ........... arasında yapılan yazışmalar ve dava konusu hırsızlık olayına ilişkin tutulan polis tutanağı ile sabit olduğunu, bu nedenle, davanın davalıya yöneltilemeyeceğini; dava konusu taşıma birden fazla taşıyıcı tarafından gerçekleştirildiğin den CMR'nin 34 ve devamı maddeler uyarınca müteakip taşıma niteliğinde olduğunu, CMR'nin 36 maddesi uyarınca da; müteakip taşımalarda kayıp, hasar veya gecikme sorumluluğu ile ilgili davaların, ancak birinci taşıyıcı, sonuncu taşıyıcı veya kayıp, hasar veya gecikmenin oluştuğu sırada taşıma işini yapmakta olan taşıyıcı aleyhine açılabileceğini, davalı dava konusu taşıma bakımından dava dışı ....... tarafından görevlendirildiğinden, bu taşıma bakımından birinci taşıyıcının dava dışı ....... Olduğunu, davalının ise ara taşıyıcı olduğunu, hırsızlık olayı fiili taşıyıcı ........ sorumluluğunda yapılan taşıma sırasında meydana geldiğinden, bu davanın ancak ancak birinci taşıyıcı ............ Ve/veya sonuncu taşıyıcı .........Şirketleri'ne karşı açılabileceğini, davalının pasif husumetinin bulunmadığını, kabul anlamına gelmemek kaydıyla, olası tazminat miktarının CMR m. 23 ve 25 hükümleri uyarınca hesaplanması gerektiğini, davalının sorumluluğunun sınırlı sorumluluk olduğunu, sorumluluğunun üst sınırının ise (236,51 kg x 8,33 SDR =) 1.970,12-SDR olduğunu, alacak likit olmadığından inkar tazminatı talep edilemeyeceğini savunarak; davanın aktif ve pasif husumet yokluğu sebebiyle reddine, aksi halde davalının sorumluluğunun sınırlı olduğunun dikkate alınmasına, inkar tazminatı isteminin reddine, davanın fiili taşıyıcı ..... ve davalı şirketin nakliyat sorumluluk sigortacısı........ A.Ş.’ye ihbar edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
İlk Derece Mahkemesi'nin 11/03/2020 tarih ve .......... Esas - 2020/212 Karar sayılı kararında; dava dışı sigortalı ... ....... A.Ş. tarafından kesilen ... nolu faturada teslim şeklinin FCA olarak belirlendiği, FCA teslim seklinde satıcının, malları gümrük işlemlerini tamamla -yarak, belirlenen tarihte ve yerde ilk taşıyıcının gözetimine devrettiği anda teslim işlemlerini tamamlamış olacağı, bu andan itibaren malla ilgili tüm masraf ve risklerin alıcıya geçtiği, dava dışı sigortalı ... ...... A.Ş. tarafından ilgili emtianın ilk taşıyıcıya tesliminden sonraki tüm riskler alıcıya geçmiş olduğundan, taşıma sırasında meydana gelen riskin de alıcıya ait olacağı, davacının, dava dışı sigortalı .........., A.Ş.'ye hırsızlık olayı nedeniyle yaptığı ödemeyi davalılardan rücu etme hakkının bulunmadığı gerekçesi ile; davanın reddine, karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; her ne kadar ... nolu fatura dava dışı sigortalı ... ..... A.Ş tarafından düzenlenen fatura ise de; bilirkişi raporunda da tespit edildiği üzere 16/02/2015 tarihli ....... numaralı navlun faturasında teslim şeklinin açıkça CIF olarak belirtildiğini, CIF teslim şeklinin, mal bedeli, taşıma ve sigorta bedeli ödenmiş olarak yapılan satış ve teslim şeklini ifade ettiğini, münhasıran deniz aşan taşımalara konu edilen emtianın satış türüne işaret ettiğini, CIF satışlarda emtia üzerindeki hasar ve menfaatin alıcıya yükleme limanında geçetiğini, taşıma esnasındaki rizikolara karşı satıcının alıcı taraf yararına bir sigorta sözleşmesi yapmakla mükellef olduğunu, CIF teslimli satışlarda, teslimin yükleme limanında gerçekleştiğinin ve kural olarak bedelin alıcıya peşinen ödenmiş olduğunun kabul edildiğini, bu teslim şeklinde taşıma rizikosunun satıcı dava dışı sigortalı ... ..... A.Ş üzerinde olduğunu, Satış türünün bir an için FCA olduğu kabul edilse dahi; bu satış türünde ise satıcının malları, satıcının işyerinde veya belirlenen başka bir yerde alıcı tarafından tayin edilen taşıyıcıya veya başka bir kişiye teslim ettiğini, bu durumda alıcı tarafından tayin edilen taşıyıcıya mallar teslim edilene kadar geçen sürede daha teslim işlemi tamamlanmadığından satıcı sorumluluğunun devam ettiğini; dosya içindeki taşıma faturasına göre 201107146 numaralı 16/02/2015 tarihli fatura muhatabının gönderici/sigortalı ...... firması olduğunu; rizikonun da, satış sözleşmesi konusu eşya henüz alıcı tarafından tayin edilen taşıyıcıya veyahut alıcıya teslim edilmeden önceki dönemde gerçekleştiğini, rizikonun gerçekleşmesinde TTK'nun 1453 maddesi uyarınca menfaati haleldar olanın gönderen sigortalı ....... firması olduğunu, geçerli bir sigorta olan nakliye emtia sigorta poliçesi ile taşıma muhataralarına karşı menfaatini sigorta ettiren sigortalının raporda da tespit edildiği üzere gerçekleşen riziko sebebiyle menfaatinde eksilme olacağından sigorta tazminatı alabileceğini, tazminatı ödeyen sigorta şirketinin halefiyete dayalı rücu hakkının da bulunduğunu, Dosya kapsamındaki yazışmalardan dahi anlaşılacağı üzere alıcıya yapılan eksik teslim sebebi ile sigortalının, sözleşme bedelini söz konusu emtianın eksikliği oranında tahsil edebildiğini,İleri sürerek, arz edilen ve re'sen dikkate alınacak sebeplerle; ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasına, yeniden yargılama yapılarak talepleri doğrultusunda davanın kabulüne, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı taraf üzerine yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ:
HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava; davacının nakliyat emtia poliçesi kapsamında sigortalısına yaptığı hasar ödemesinin davalı taşıyıcılardan rücuen tahsili amacıyla başlatılan ilamsız takibe vaki itirazın iptali istemine ilişkin olup, mahkemece davanın reddine kadar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafın dan istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. Davacı ile sigortalısı dava dışı ... Şirketi arasında 20/03/2014 başlangıç ve 20/03/2015 bitiş tarihli nakliyat emtia abonman poliçesi bağıtlandığı, sigortalı tarafından Fransa'daki alıcısı ... adına düzenlenen dava konusu ... numaralı 7.011,60 Euro bedelli ve FCA kaydı içeren faturaya konu 25 koli tişört emtiası ile dava konusu olmayan ....... numaralı 17.996,70 Euro bedelli DAP kaydı içeren faturaya konu 54 koli tişört emtiasının İstanbul'dan Fransa'ya taşınması işi için sigortalı ile davalılardan ... A.Ş.'nin anlaştığı, nitekim bu davalı tarafından davacının sigortalısına 16/02/2015 tarihli navlun faturasının da düzenlendiği, alt taşıyıcılardan birinin davalı .........Uluslararası Nakliyat Şirketi olduğu, toplam 79 koli emtianın 13/02/2015 tarihinde davalı ......... tarafından ........... Plakalı tır ve yarı romörka yüklenerek İstanbul'dan Fransa'da bulunan 18/02/2015 tarihinde ............... firmasına ulaştığı ve bu firmaya teslim edildiği, burada emtianın Fransa içi nakliyesi sağlanmak üzere alt taşıyıcı .......... firması tarafından 19/02/2015 tarihinde ............plakalı çekici -.........plakalı yarı römorka yüklendiği, araç bu alt taşıyıcı şirketin park alanında iken 20/02/2015 saat 21: 00 tarihi ile 23/02/2015 saat 08: 00 tarihleri arasında araç kasasında hırsızlık olayı gerçekleştiğine dair Fransa Cumhuriyeti İçişleri Bakanlığı Ulusal Emniyet Müdürlüğü, Halk Güvenliği Müdürlüğü ............. Polis Kararkolu görevlisi polis memuru tarafından düzenlenen 23/02/2015 tarihli tutanağa göre; ....... plakalı çekici - ......... plakalı yarı römork ......... firması park alanında iken römorkta bulunan tişört içerikli 79 koliden 57'sinin çalınmış olduğunun tutanak altına alındığı anlaşılmıştır. Sigortalının hasar bildirimi üzerine ... numaralı faturaya konu emtia ile ....... numaralı faturaya konu emtia için iki ayrı hasar dosyası açıldığı, dava konusu hasar dosyasının ... numaralı faturaya ilişkin ......... nolu hasar dosyası olduğu, bu dosyadan alınan ekspertiz raporunda anılan faturaya konu emtiada çalınan emtia için hasar tutarının 5.748,95 Euro olduğu, %10 ilave bedel ile ödenecek hasar tutarının 6.323,85 Euro olduğu, hırsızlık olayının......... firmasının arka kısmındaki park alanında gerçekleştiği ve alanda aydınlatma bulunmadığı, .......numaralı faturaya konu emtia için .......... nolu ayrı bir hasar dosyasının açılmış olduğu sonuç ve kanaatinin bildirildiği görülmüştür. Dava konusu edilen ... nolu fatura muhtevasını oluşturan yüke ilişkin yüke özel nakliyat emtia sigorta poliçesinin ise 25/02/2015 tarihinde düzenlendiği anlaşılmıştır. Davacı dava dilekçesi ekinde sigortalıya yapılan ödemeyi gösterir 21/06/2016 tarihli 19.554,87 Euro tutarlı havale dekontunu sunmuştur. Dairemizce Uyap sistemi üzerinde yapılan inceleme neticesinde ......... numaralı faturaya konu emtia için açılan .........nolu hasar dosyasında ise hasar tutarının 12.028,20 Euro ile %10 ilave bedel toplamı 13.231,02 Euro olduğunun ekspertiz raporu ile belirlendiği, sigortalıya ödenen bu tutar için davalı taşıyıcılar aleyhine ayrı bir takip başlatıldığı, bu takibe itiraz üzerine İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2016/849 esas sayılı dosyası üzerinden itirazın iptali davası açıldığı anlaşılmıştır. Diğer ifade ile 19.554,87 Euro'luk ödeme hem dava konusu takibe dayanak ödemenin, hem de İstanbul 8 Asliye Ticaret Mahkemesi dosyasına konu takibe dayanak ödemenin (6.323,85 Euro + 13.231,02 Euro) toplamını oluşturmaktadır. Dava konusu edilen ... nolu fatura üzerinde FCA kaydı bulunmaktadır. Ancak davalı ...tarafından dosyaya sunulan CMR senedinde teslim şeklinin CIF olarak kayıtlı olduğu, dosyada dava konusu ihracata ilişkin okunaklı gümrük beyannamesi bulunmadığından beyannamede teslim şeklinin ne şekilde beyan edildiğinin anlaşılamadığı görülmüştür. FCA teslim şeklinde, satıcı tarafından ihracata bağlı gümrük işlemlerinin gerçekleştirilerek alıcının belirlediği taşıyana veya başka bir kişiye malların teslim edilmesi ile emtia üzerindeki hasar ve yarar alıcıya geçer. Diğer ifade ile FCA teslim şeklinde, taşımanın alıcı tarafından organize edildiğinin, emtianın taşıyıcıya teslim edilmesi ile taşıma sırasında meydana gelen hasar nedeniyle oluşacak zararın da alıcı üzerinde gerçekleşeceğinin kabulü gerekir. Buna karşılık somut olayda fatura üzerinde FCA kaydı bulunmasına rağmen, taşımanın alıcı dava dışı ... tarafından organize edildiğine, navlun ilişkisinin alıcı ile davalılar arasında kurulduğuna dair delil bulunmamaktadır. Aksine navlun faturasının akdi taşıyıcı ...tarafından davacının sigortalısına kesildiği görülmektedir. Yine nakliyat emtia abonman poliçesinden ayrı olarak, yüke ilişkin özel sigorta poliçesinin de satıcı sigortalı tarafından yaptırıldığı anlaşılmaktadır. Sigortalı defterleri üzerinde inceleme yapılmadığından, sigortalının navlun ödemesini dava dışı alıcı adına yapıp yapmadığı tespit edilememiştir. Bu durumda mahkemece ... nolu fatura konusu emtianın ihracat işlemlerine ilişkin gümrük beyannamesi, davalı ...tarafından dosyaya sunulan CMR senedinin okunaklı örneği ve yeminli tercümesi de dosya arasına alınarak sigortalı ile alıcı arasındaki satış sözleşmesinde teslim şeklinin ne şekilde kararlaştırıldığının ortaya konulması, davacının sigortalısının defter ve kayıtları üzerinde inceleme yaptırılarak, sigorta bedelinin dava dışı alıcıya yansıtılıp yansıtılmadığının, yine sigortalının ... numaralı fatura bedeli olan 7.011,60 Euro mal bedelini alıcıdan tahsil edip etmediğinin tespit edilmesi, hükme esas alınan son bilirkişi raporundaki, FCA teslim şekline göre hasar ve yararın alıcıya geçtiğine dair tespite yönelik davacı yanın itirazlarının karşılanması ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekmektedir. Davacının bu yöndeki istinaf sebebi yerinde bulunmuştur. Sonuç itibariyle; davacının istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-a6 maddesi uyarınca kaldırılmasına, dosyanın mahkemesine iadesine karar vermek gerekmiştir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacının istinaf başvurusunun KABULÜ ile;
İstanbul..... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .../03/2020 tarih ve 2016/..... Esas ve 2020/..... Karar sayılı kararının HMK'nın 353/1-a6 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA, dosyanın mahkemesine İADESİNE,
2-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına,
3-İstinaf talep eden tarafından yatırılan istinaf karar harcının talep halinde davacıya iadesine,
4-İstinaf başvurusu için yapılan yargılama giderlerinin esas hükümle birlikte ilk derece mahkemesince yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine,
5-Artan gider avansı olması halinde yatıran tarafa iadesine,
6-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğe gönderilmesine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 26/03/2026 tarihinde HMK'nın 362/1-g maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi.