İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi - E. 2023/136 - K. 2026/144

İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin sigortalısı ... ... Ulus. Nak. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.'nin yürüttüğü taşıma işleri kapsamında doğabilecek olası rizikolara karşı, nakliyat aracısı/komisyoncusunun yasal sorumluluk sigorta poliçesi ile müvekkili tarafından teminat altına alındığını, selülozlu temizlik kağıdı makinası aksamı cinsi emtianın yüklü olduğu konteynerin 1 ve 2 numaralı konşimentolar tahtında İsveç'ten Rusya'ya taşınmak üzere "..." gemisine hasarsız bir şekilde yüklendiğini, söz konusu emtianın St. Petersburg'da bulunan ... Limanı'na tahliye edildiğini, limandan tıra yükleme yapıldığı sırasında vinç halatının kopması nedeniyle konteynerin düşmesi sonucu konteyner muhteviyatı emtialarda hasar meydana geldiğini, hasarın gerçekleşmesi akabinde ekspertiz incelemesi gerçekleştirilmiş olup; emtianın belirli kısımlarında ezilme meydana geldiğinin görüldüğünü, gerçekleştirilen ekspertiz incelemesinin ardından hasarın taşıyan davalının sorumluluğunda gerçekleştiğinin tespit edildiğini, davalının navlun faturasını kendi adına düzenleyerek navlun ücretini tahsil ettiğini, TTK m. 1138 ve yargıtay içtihatları gereğince somut olaya konu taşımada "akdi taşıyan" olarak hareket etmiş olduğundan sorumluluğu söz konusu olduğunu beyanla, .... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... E. sayılı dosyasına borçlular/davalılar tarafından yapılan haksız itirazın iptali ile takibin devamını, haksız itirazı ile takibin durmasına sebebiyet veren borçlular/davalılar aleyhine %20’den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının navlun ve konşimentodan kaynaklı tüm talepleri için tahkim yoluna gitmesi gerekirken yetkisiz mahkemede dava açıldığını, konşimentolar üzerinde çarter partiye atıfda bulunduğunu ve çarter partinin genellikle tahkim şartı içerdiğini, navlun ve konşimento ilişkisinin taraflarının tahkim anlaşmasıyla bağlı olacağını, bu sebeple davanın yetkisizlik sebebiyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, söz konusu yük gemiden tahliye edildikten sonra hasar gördüğünü, müvekkili firma akdi taşıyan değil, sadece taşıma işleri komisyoncusu olduğunu, akdi taşıyan konumunda bulunmayan ve sadece taşıma işleri komisyoncusu olarak hareket eden müvekkili firmaya karşı işbu davanın yöneltilmesinin hukuken doğru olmadığını, davacı ... Sigorta A.Ş.'nin sigorta poliçesi ve ibranameyi sunmayı taahhüt ettiğini, ... Sigorta A.Ş. tarafından emtia ve nakliye sigortasının kim adına ve ödemenin kime yapıldığının işbu dava için önem arz ettiğini, ... Sigorta A.Ş. tarafından sigortalanan ve ödemenin yapıldığı şirketin ... olması durumunda sigorta sözleşmesi kesin hükümsüz olacağından, ... Sigorta A.Ş'nin bu ihtimalde dava dışı sigortalanana rücu etme hakkı olmayacağını, yükün 16.07.2021 tarihinde teslim edildiğini, bu tarihten itibaren 1 yıllık hak düşürücü sürenin geçtiğini, dava konusu uyuşmazlıkta ... Sigorta A.Ş. ile sözleşmeyi kendi adına ve hesabına kuran şirketin ... ... olma ihtimali mevcut olduğunu, 1 ve 2 numaralı konşimentolardan anlaşılacağı üzere satıcı ... AB, ... adına gönderen olduğunu, dolayısıyla ..., dava konusu uyuşmazlıkta gönderen sıfatına haiz olup sigorta menfaati olmadığını, bu sebeple ... Sigorta A.Ş.'nin kime ödeme yaptığını gösteren dekont/ibraname'nin dosyaya sunulması gerektiğini, ödemenin ... ...'ye yapıldığı takdirde bu ödemenin hatır ödemesi (ex-gratia) sayılması gerektiğini ve sigorta sözleşmesinin TTK m. 1408 uyarınca kesin hükümsüz olduğunu, geçersiz sigorta sözleşmesine dayanılarak ... Sigorta A.Ş.'ye yapılan ödeme hatır ödemesi sayılacağını, yapılan ödeme, kesin hükümsüz sigorta sözleşmesine bağlı olacağından bu ödemenin müvekkilden talep edilmesi mümkün olmayacağını, bu durumun tespit edilebilmesi adına davacının dava dilekçesi ekinde sunmadığı belgelerin sunulması gerektiğini,dava konusu yüklerin taşınması ... & ... Gmbh'ye verilmiş, şirket söz konusu uyuşmazlıkta taşıyan sıfatına haiz olduğunu, dolayısıyla davanın ... & ... Gmbh'ye ihbar edilmesini talep ettiklerini beyanla, öncelikle yetki ve görevden dolayı aksi halde husumet yokluğu nedeniyle usulden reddini,davanın açılmasında hak düşürücü süre geçtiğinden reddini, mahkeme tarafından işin esasına girilmesi halinde davanın esastan reddini, yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini arz ve talep etmiştir.
12/01/2026 tarihli bilirkişi raporunda özetle;Davaya konu ekipmanın özel imalata mahsus proses hattı ekipmanı olduğunu, hasar neticesi yapısal deformasyon ve hasarlı elemanlar dikkate alındığında imalat şartlarında onarımının makul olduğunu,teknik ve ekonomik açıdan onarım bedelinin 67.490,-Avro şeklinde kabulü gerektiğini, davalının dava konusu taşımanın karayoluyla gerçekleştirilecek olan son aşamasını üstlendiğinin ortaya konamadığını, zararın, eşyanın gemiden boşaltılmasından 20 günden fazla zaman geçtikten sonra (“23.06.2021 'de emtianın limana tahliye edildiği; 16.07.2021 tarihinde limandan TIR'a yapılan yükleme esnasında vinç halatının koptuğu”) limandan TIR'a yüklenirken vinçten düşmesi sonucu meydana gelmesi karşısında, deniz taşımasından sonraki safhayı üstlendiği ortaya konamamış olan davalının meydana gelen zarardan sorumlu tutulamayacağını, alıcının emtia nakliyat sigortacısı olan ... Sigorta'nın, sigortalısına yaptığı sigorta tazminatı ödemesi dolayısıyla, dava dışı ... ...'a rücu etmesi üzerine, davacı ... Sigorta'nın, ... ...'ın sorumluluk sigortacısı olarak yaptığı ödeme nedeniyle sigortalısının haklarına halef olacağını, ancak dava dışı Zurcih Sigorta'nın kendi sigortalısına yaptığı ödemeye ilişkin belgelerin dosyada bulunmadığını, bu nedenle nihai bir sonuca varılamadığı görüş ve kanaatine ulaşılmıştır.

sorumluluk sigortası kapsamında sigortalıya ödenen hasar bedelinin TTK m. 1481'deki halefiyet hükümlerine göre davalıya rücu edilmesi için .... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... E. sayılı icra takibine itirazın iptali davasıdır. İcra dosyası incelendiğinde, takip alacaklısı davacı ... Sigorta tarafından, dosyamız davalısı ... Proje Taşımacılık firması aleyhine 84.900,00 Euro alacağın tahsili için ilamsız icra takibi başlatıldığı, davalının itirazı nedeniyle takibin durdurulduğu, takibe itiraz ile davanın İİK'nın 67. Maddesine göre süresinde olduğu görülmüştür.
Dosyadaki uyuşmazlık konuları; davalının milletlerarası tahkim itirazının yerinde olup olmadığı, tarafların husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, iddia edilen yük hasarının taşımanın hangi kesitinde ve neden meydana geldiği, hasarın ortaya çıkmasında davalının kusur ve sorumluluğunun bulunup bulunmadığı hususlarında toplanmaktadır.
Davalı vekili cevap dilekçesinde, konişmentoda atıf yapılan çarter partideki tahkim şartına dayanarak tahkim itirazında bulunmuş ise de ikinci cevap dilekçesindeki açıklamalardan, gemi bağlama özeti / fixture recap'ın dava dışı ... Ltd Şti. ile sigortalı ... ... Ulus. Nak. Tur. San. Tic Ltd Şti arasında akdedildiği anlaşıldığından davalının Fixture Recap'a taraf olmaması nedeniyle davalı vekilinin tahkim itirazının reddine karar verilmiştir.
Davacı ... Sigorta tarafından düzenlenmiş olan ...-8 numaralı poliçeden, 01/04/2021-01/04/2022 tarihleri arasında geçerli olmak üzere, dava dışı ... ...'ın forwarder sıfatıyla doğabilecek sorumluluğunun hasar/olay başına yıllık toplam 1.500.000 Euro teminat limiti ile sigortalandığı anlaşılmaktadır.
Dosyaya sunulan ... ... ait 12.10.2022 işlem tarihli iki adet dekonttan, davacının dava dışı ... Sigorta'ya 75.000 Euro ve 9.900 Euro olmak üzere toplam 84.900,00 Euro ödeme yaptığı anlaşılmaktadır. ... Sigortanın dava konusu yük hasarı nedeniyle ödeyeceği sigorta tazminatının dava dışı ...'e ödenmesi ve bu ödeme ile sigortacının ibra edilmiş olacağı; alacağın da ... Sigorta'ya temlik edilmiş olduğunu gösteren, dava dışı ... tarafından düzenlenmiş olan 29/04/2022 tarihli bir İbraname/ Temlikname örneği dosyaya ibraz idilmiştir.
Dosyada dava dışı ... ... tarafından ... adına düzenlenmiş 15/06/2021 tarihli navlun faturası mevcuttur. ..., dava konusu taşımaya ilişkin konişmentoda “yükleten: ... hesabına ...” şeklinde kayıtlıdır. ... tarafından düzenlenen .../... nolu faturada alıcı olarak görünmektedir. Faturada “sizin referansınız: ...” kaydı mevcuttur. Tüm bu kayıtlardan, dava konusu emtianın üreticisinin ...; nihai alıcının ise konişmentoda da gönderilen olarak gösterilen ... olduğu; ...'in bu satışa aracılık ettiği ve satıcı ...'in muhatabı olduğu anlaşılmaktadır.

... tarafından düzenlenen .../... numaralı faturada “...” kaydı yer almaktadır. FOB (free on board- gemide / bordada masrafsız teslim) tipi teslim şeklinde satıcının malları teslim yükümlülüğü belirtilen yükleme limanında alıcı tarafından tayin edilen gemide teslim etmekle sona ermektedir. FOB türü satımda navlun sözleşmesini kurma ve malın gemide teslimi için yapılması gereken (malın limana ve liman içinde taşınması ve yüklenmesi) işlemler ve masraflar satıcıya aittir. Dolayısıyla FOB satımda yarar ve hasar, satım konusu mal gemiye yüklendiği anda alıcıya geçmektedir. Bu nedenle alıcı hasarın kendisine intikal ettiği andan itibaren satım konusu mala ilişkin sigortalanabilir menfaate sahiptir. Hasarın alıcıya geçmiş olması ile ifade edilmek istenen, taşıma sırasında meydana gelen hasardan satıcının hukuken etkilenmemesi ve eğer satış bedelini tahsil etmişse, iade etmekle yükümlü olmaması; tahsil etmemişse, bu alacağını kaybetmemesidir.

Uyuşmazlık konusu olayda her ne kadar nihai alıcı ... olsa da, ..., satıcı tarafından düzenlenen faturada alıcı olarak görünmektedir, satış faturası ... adına düzenlenmiştir. Nitekim İbraname/Temlikname başlıklı belgede, ...'ın, emtia hasarı nedeniyle sigortacının sigorta tazminatını ...'e ödemesi talimatını verdiği görülmektedir. Bu nedenle zarar fiilen ...'in değil, ...'in malvarlığında gerçekleşmiştir.
Tüm bu hususlar çerçevesinde, alıcının emtia nakliyat sigortacısı olan ... Sigortanın, kendi sigortalısına sigorta tazminatını ödedikten sonra dava dışı ... ...'a rücu etmesi üzerine, davacı ... Sigorta'nın, ... ...'ın sorumluluk sigortacısı olarak yaptığı ödeme nedeniyle TTK m. 1481/1 uyarınca sigortalısının haklarına halef olacaktır. Davacı vekili ... Sigortanın ...'e yaptığı ödemeye ilişkin ödeme dekontunu 25.02.2026 tarihinde dosyaya sunmuş olduğundan davacının iş bu davada aktif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.

Dosyaya sunulan taşıma belgeleri, ekspertiz raporu, hasarla ilgili tutanak ve renkli fotoğraflara göre, dava konusu yükün taşınmasının Karistad/ İsveç'ten .../ Rusya'ya olacak şekilde planlandığı. 23.06.2021 tarihinde, konu emtialar'ın Saint Petersburg / Rusya' da bulunan Petrolosport ... adlı limana tahliye edildiği. 16.07.21 tarihinde, limandan tıra yapılan yükleme esnasında vinç halatının kopması ile lifting table adlı 2 nolu parçanın düşürüldüğü ve bunun sonucunda hasarlandığı anlaşılmış olup hasarın nedenine dair davalının herhangi bir itirazı bulunmamaktadır.
Bilirkişi raporundaki teknik değerlendirmelerde, taşıma konusu emtiadaki hasar gören kısımın; sürekli temizlik kağıdı imalatında kullanılan proses hattının bir parçası olan kaldırma ekipmanı olduğu, dolayısı ile tüm sistemin hız ve toleransında çalışması gerektiği, özel imalata mahsus olduğu, hidrolik elemanların hasarı dışında yapısal deformasyona uğradığının mevcut fotoğraf ve kayıtlardan ortaya çıktığı, Makinanın özellikle karkas yapısının tolerans değerlerine getirilmesinin imalat ve fabrika şartlarında mümkün olması nedeni ile imalat alanında tamirinin kabulü gerektiği, gövde elemanlarının düzeltilebilmesi için söküm, tamir ve montaj işlemine ihtiyaç duyulacağı ve bunların işçilik süresine de etki edeceği, gerekli parçaların değişimi gerektiği, imalat ülkesindeki maliyetler, makinanın fatura bedeline oranla onarım tutarı, yenisinin de sipariş bazında sıraya alınarak yapılmasının gecikmeye neden olacağı gibi hususlar da dikkate alındığında 67.490,00 Euro hasar bedelinin makul seviyede olduğu kanaati bildirilmiştir.
Dosyaya sunulan 17/06/2021 tarihli navlun faturası, davalı ... Taşımacılık tarafından dava dışı ... ... adına düzenlenmiştir. Faturada “yükleme limanı free in Karlstad/İsveç; aktarma limanı St. Petersburg/Rusya, tahliye limanı freeout Drakino/Rusya” kayıtları yer almaktadır.
TTK m. 921 uyarınca “Ücret olarak taşıma giderlerini de içeren tek bedel kararlaştırılmışsa, taşıma işleri komisyoncusu, taşımaya ilişkin olarak, taşıyıcının veya taşıyanın hak ve yükümlülüklerine sahip olur.” Bu itibarla davalı, her ne kadar taşıma işleri komisyoncusu olarak hareket ettiğini savunmuş ise de, TTK m. 921 uyarınca davalının dava konusu taşıma bakımından taşıyanın hak ve yükümlülüklerine sahip olduğu kanaatine varılmıştır.
Davacı, davalının düzenlediği navlun faturasındaki kayıtların, davalının yükleme limanından nihai varış noktasına kadar olan taşımayı üstlendiğini gösterdiği ileri sürülmektedir. Buna karşılık dosyaya sunulan ekspertiz raporunda “Demonte halde toplam 6 parçadan oluşan makine parkurunun Karlstad/İsveç'ten .../Rusya'ya nakliyesi işinin sigortalı ... ... tarafından üstlenildiği, sigortalının nakliyeyi 2 aşamalı olarak planladığı; ilk aşamanın ... St. ... gemi ile, ikinci aşamanın ise St. Petersburg'dan ...'ya TIR ile yapılmasının planlandığı; ... ...'ın, taşımanın gemi ile yapılacak olan .... Petersburg bacağının gerçekleştirilmesini ... Proje Taşımacılık firmasına verdiği” ifade edilmektedir.

Dava dışı sigortalı ... ...'ın, taşımanın nihai varış yerine kadar olan tüm aşamalarını üstlenmiş olduğu düzenlediği navlun faturasından anlaşılmaktadır. Davalı ... Taşımacılık'ın ise taşımanın tamamını üstlenip üstlenmediği davada uyuşmazlık konusu olup davalının sorumluluğu bu kapsamda açıklığa kavuşacaktır. Ekspertiz raporunda, ... Taşımacılığın, taşımanın sadece deniz ayağını üstlendiği bilgisi verilmiştir. ... ...'ın düzenlediği faturanın bedeli 343.000 Euro olup açıklama kısmında “Karlstad-... taşıma ücreti” yazmaktadır. Davalı ... Taşımacılığın düzenlediği faturanın bedeli ise 197.500 Euro'dur ve açıklama kısmında sadece “navlun bedeli” yazmaktadır. Deniz taşımasını fiilen gerçekleştirdiği anlaşılan dava dışı ...'in davalı ... Taşımacılığa düzenlediği navlun faturasının bedeli ise 177.000 Euro'dur. Taşıma ücreti / navlun bedelleri bakımından yapılan karşılaştırma, davalının üstlendiği taşımanın nihai varış yerine kadar olan taşımanın tamamını kapsamadığı kanaatine varılmaktadır.
Davalı tarafından düzenlenen faturanın alt kısmında “tahliye limanı: ... Rusya” kaydı mevcut ise de, dava konusu taşımada nihai varış yeri ...'dır. Nitekim dava dışı ... ...'ın düzenlediği faturada “Karlstad-... taşıma ücreti” yazılarak nihai varış yeri “...” olarak belirtilmiştir. Dosyaya sunulan 8 Haziran 2021 tarihli fixture recap'te deniz taşımasının safhaları “1. ayak Karlstad -St. Petersburg, 2. ayak St. Petersburg - Drakino, aktarma limanı St. Petersburg” olarak gösterilmiştir. Bu çerçevede davalının düzenlediği faturada yer alan “tahliye limanı: Drakino” ifadesinin, deniz taşımasının aktarma limanından sonraki ikinci aşaması olduğu anlaşılmaktadır. Taşımanın karayoluyla ...'ya kadar gerçekleştirilecek olan son aşamasına ilişkin olarak davalının düzenlediği faturada herhangi bir bilgi yer almamaktadır. Davalının ...'ya kadar olan kara taşımasını üstlendiğini ortaya koyan başka bir belge de sunulmamıştır.
Ekspertiz raporunda hasarın oluş şekli konusunda “23.06.2021'de emtianın limana tahliye edildiği; 16.07.2021 tarihinde limandan TIR'a yapılan yükleme esnasında vinç halatının koptuğu” açıklaması yer almaktadır. Dolayısıyla hasarın, gemiden tahliye esnasında değil, gemiden zaten tahliye edilmiş olan ve 20 günden uzun süre limanda bulunan yükün TIR'a yüklenmesi sırasında meydana geldiği anlaşılmaktadır. Bu bilgiler çerçevesinde; dava konusu zararın, eşyanın gemiden boşaltılmasından 20 günden fazla zaman geçtikten sonra limandan TIR'a yüklenirken vinçten düşmesi sonucu meydana geldiği, davalının deniz taşımasından sonraki karayoluyla gerçekleştirilecek kesitini üstlendiğinin mevcut delillerle ortaya konulamamış olması karşısında meydana gelen zarardan sorumlu tutulamayacağı kanaatine varıldığından, bu kanaat ışığında davanın reddine, koşulları oluşmadığından davalı vekilinin kötü niyet tazminatı talebinin reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM/Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,

1-Davanın REDDİNE,

2-Koşulları oluşmadığından davalı vekilinin kötü niyet tazminatı talebinin REDDİNE,

3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 22.124,21 TL den karar harcı olan 732,00 TL nin mahsubu ile fazla alınan 21.392,21 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya iadesine,

4-Davalı vekili için takdir edilen 262.523,05 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,

5-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3.120,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

6-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

7-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Dair, hazır olan taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı 01/04/2026