İSTANBUL 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA: ... 21. İcra Müd. ... E. icra takibi ile davacı şirket aleyhine yasaya aykırı icra takibinin başlatıldığını, böyle bir borcu kabul etmemekle birlikte başlatılmış olan takipteki takip dayanağı belgeye ilişkin banka tarafından bir güvence bedelinin ödenmiş olduğu anlaşılacağını, banka tarafından ödenmiş olan güvence bedeli dikkate alınmadan davalı tarafından çekteki tutarın tamamı üzerinden icra takibine başlandığını, haksız bir şekilde tekerrür ödemeye yol açacağını, banka tarafından karşılıksız kalan tutar çekin arka kısmına yazılmış olup uyulması gereken prosedür işletilmiş olmasına rağmen karşılıksız kalan tutar üzerinden bir takip yapılmadığını, Çek Kanunu madde 4; "Hamilin talepte bulunması hâlinde, karşılıksızdır işlemi; çekin arka yüzüne tahsil için bankaya ibraz edildiği tarih, hesap durumu, bankanın yükümlülüğü çerçevesinde ödediği miktar ve ibraz eden gerçek kişinin adı ve soyadı yazılmak, bu kişinin tüzel kişi adına bedeli tahsil etmesi hâlinde bu husus belirtilmek ve bu kişi ile birlikte banka yetkilisi tarafından imzalanmak suretiyle yapılır. Banka tarafından ödenen miktar düşüldükten sonra karşılıksız kalan tutar açıkça belirtilir. Hamilin imzalamaktan kaçınması hâlinde, karşılıksızdır işlemi yapılmaz." bu madde hükmü gereği banka tarafından yapılmış olan ödeme neticesinde çekin arka tarafına karşılıksız kalan kısımın yazıldığının, bu bakımdan takipte tekerrür ödeme olması söz konusu olduğunu, takibe devam edilmesi ve buna göre kapak hesabı alınıp faiz işlenmesi usul ve yasaya aykırı olup haksız bir kazanç elde etmeye yönelik olduğunu, bu bakımdan davalı tarafından başlatılmış olan takip incelendiğinde; ... seri numaralı çekin karşılıksız kalan tutarı 96.400,00 TL ödenen tutar ise 3.600,00 TL. olduğunu, buradaki 3.600,00 TL'nin takipte düşülmesi gerekirken düşülmeden usul ve yasaya aykırı olarak karşılıksız kalan tutar üzerinden takip başlatılmadığını, bunların işleyecek faizi, vekalet ücretini ve masrafları artırdığını, davacı şirket tarafından davalıya yapılmış olan ödemeler icra dosyasına da bildirilmediği için hala işlemiş olan faiz tüm borç miktarı üzerinden işlediğini, çek tazminatı bakımından da açık hüküm olmasına rağmen TTK madde 783/3 "Muhatap nezdinde karşılığı kısmen veya tamamen bulunmayan bir çek düzenleyen kişi, çekin karşılıksız kalan bedelinin yüzde onunu ödemekle yükümlü olduktan başka, hamilin bu yüzden uğradığı zararı da tazmin eder." davalı tarafından çek tazminatı da asıl alacak üzerinden hesapladığını, davacı şirketin de çek tazminatı bakımından tekerrür ödeme yapma ihtimali bulunduğunu, bu bakımdan davacı şirket aleyhine girişilmiş olan takipte çek tazminatı olarak 10.000,00 TL istendiğini ancak burada da karşılıksız kalan kısım üzerinden %10 denilmek suretiyle tazminat miktarı belirtildiğini, 10.000,00 TL Çek Taz. - 9.640,00 TL Çek Taz. Talep Edilmesi Gereken = 360,00 TL Tazminat fazla talep edildiğini, davacı şirket aleyhine başlatılmış olan ... 22. İcra Dairesi ... E. Sayılı dosyasına 2022/Kasım ayından bu yana yapılmış olan ödemelerin dosyaya bildirilmediğini, yukarıda açıklanan nedenlerle, davanın kabulüne; .... 21. İcra Dairesi ... E. sayılı icra takibinin öncelikle dava sonuçlanıncaya kadar teminatsız ihtiyat-i tedbir kararı verilmesine, dava sonuçlanması ile birlikte dosyadaki borcun miktarı ve fer'ileri için kapak hesabı alınmasına, borçlu olduğunu kabul etmemekle birlikte karşılıksız kalan tutar üzerinden takip yapılmadığının tespit edilmesine, takibe konu çeklerdeki, ... seri numaralı çekin karşılıksız kalan tutarı 96.400,00 TL ödenen tutar ise 3.600,00 TL ve 360,00 TL çek tazminatı bakımından borçlu olmadığının tespitine, icra takibinde kötü niyetli olan davalının % 20'den az olmamak üzere icra tazminatı ödemeye mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı taraf her ne kadar banka tarafından ödenmekle yükümlü olunan çekin güvence bedelinin ödendiğini iddia etse de bu meblağ banka tarafından davalıya ödenmediğini, güvence bedelinin ödenmediği, sayın mahkeme tarafından ilgili bankaya müzekkere yazılarak tespit edilebilir durumda olduğunu, kaldı ki; söz konusu çekin arka kısmında, karşılıksız kalan kısım ve ödeme yapılmama sebebi banka tarafından belirtildiğini, davacı tarafın haricen tahsil bildirimlerinin yapılmamasıyla alakalı iddiaları gerçeği yansıtmadığını, davacı tarafca ödenen herhangi bir ödeme olmadığını, yukarıda kısaca izah edilen nedenlerle davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
Taraflara usulune uygun davetiye tebliğ edilmiş olup, ... 21. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyasının UYAP kayıtlarının dosya arasına alındığı anlaşılmıştır.
Dosyanın rapor alınmak üzere mali müşavir ve bankacı bilirkişi heyetine tevdi edildiği ve düzenlenen 01/01/2025 tarihli raporda özetle; Davacının, 21.İcra Müdürlüğü ... nolu icra takibine konu olan ...Şubesi’ne ait 30.10.2022 Vadeli ... Seri Nolu 100.000,00 TL. karşılıksız çekin 3.600,00 TL Güvence Bedeli düştükten sonra takip yapılması gerekirken takibin 100.000,00 TL. çek bedeli üzerinden yapıldığı ve böylelikle; ana para, işlemiş faiz ve avukatlık ücretinin fazla talep edilmesine sebep olduğuna ilşikin olarak; davalı alacaklının karşılıksız çeke ilişkin güvence bedelini tahsil etmediği Akbank tarafından bildirilmiş olup, güvence bedelinin ilgili bankadan tahsil etmesine ilişkin bir zorunluluğunun da olmaması sebebiyle birlikte bankacı bilirkişi heyet üyemizin yaptığı hesaplama ile davalı alacaklının icra takibinde konu ettiği tutarın birbirleri ile aynı olduğu görüldüğünden, davacılardan davalı tarafından; 30.10.2022 Vadeli ... Seri Nolu 100.000,00 TL. tutarındaki çeke ilişkin 21.İcra Müdürlüğü ... nolu icra dosyasında bankacılık işlemlerine uygun olmayan bir işlem ve talebe rastlanmadığından, davalı alacaklının; davacılardan mükerrer tahsilat yaptığına ilişkin işleme rastlanmadığı, görüş ve kanaatine varılmıştır.
Dosyanın heyete nitelikli hesaplama uzmanın da eklenerek ek rapor alınmak üzere mali müşavir, bankacı ve nitelikli hesaplama uzmanı bilirkişi heyetine tevdi edildiği ve düzenlenen 15/10/2025 tarihli raporda özetle; Nihai takdiri Sayın Mahkemeye ait olmak üzere Sayın Mahkemeye ibraz edilen 01.01.2025 tarihli kök raporda bir değişikliğe gidilmesi gerekmediğine, takip konusu çek için bankaya ibraz zamanında banka tarafından yapılan ödeme olmadığına, davacı ve davalı arasındaki protokol ile belirlenen borç miktarlarından, alacaklı için daha güvenli olan kısmın başlatılan icra takipleri olması sebebi ile borçlunun ödemeyi daha güvenceli olan kısma mahsup etme hakkı bulunmadığı düşünülmekle birlikte bu konudaki takdirin Sayın Mahkemede olacağı görüş ve kanaatine varılmıştır.
Dosyanın 2.ek rapor alınmak üzere aynı bilirkişi heyetine tevdi edildiği ve düzenlenen 28/03/2026 tarihli 2. Ek raporda özetle; Davacı tarafındna yapılan ödeme dekonlarında ... çek numaralı 100.000,00 TL bedelli çek için ödeme yapıldığının belirtilmiş olduğuna, söz konusu çek İcarya konmuş olduğundan alacaklının ödemeleri faiz ve masraflara mahsup etme hakkı olduğundan ödemenin asıl borçtan tenzil edilemeyeceğine İcra Müdürlüğünce 10.07.2024 taraihinde yapılan kapak hesabı ile 195.227.24 TL borç hesaplandığına, davacının ödediği miktar tenzil eidldiğinde gereiye 95.227,24 TL borcun devam edeceğine, İcra dosyasının tam olarak infaz edilmesi için, infaz zamanında yeniden hesap yapılması gerektiğine (faizlerin ve sonradan yapılan masrfaların da ilavesi ile) heyetimizce yapılan masraf miktarı bilinmediğinden hesap yapılmadığına ve kapak hesabı esas alındığında davacının 100.000,00 TL – 95.227,24 TL = 4.772,76 TL borcunun olmayacağının hesaplanacağına görüş ve kanaatine varılmıştır.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;
Davanın; davacıların, takibe konu çekin banka güvence bedeli davalı alacaklı tarafça tahsil edildiği halde, edilmemiş gibi tahsile konması nedeni ile ve ayrıca bu bedele denk gelen çek tazminatı yönünden toplam 3.960,00 TL yönünden borçlu olmadıklarına dair açılan menfi tespit davası olduğu anlaşılmıştır.
...21. İcra Müd.... E sayılı İcra dosyası celbedilmiş ve incelenmesinde alacaklının davalı ..., borçluların ise davacılar ... ve ...Şti olduğu, davalı alacaklı tarafça 100.000,00 TL ana para, 10.000,00 TL çek tazminatı, 200,00 TL çek komisyonu, 1.251,17 TL işlemiş faiz, 2.613,00 TL ihtiyati haciz masrafı olmak üzere toplam 114.064,37 TL alacak için başlatıldığı anlaşılmıştır.
Davacılar, bahsi geçen icra takibine konu olan 100.000,00 TL bedelli çekin banka güvence bedelinin tahsil edildiğini, ancak buna rağmen tahsil edilmemiş gibi mükerrer talep edildiğini, yine tahsil edilen kısma ilişkin olarak çek komisyonu talep edildiğini, bu nedenle bu yönü ile de borçlu olmadıklarını, dolayısı ile takipte toplam 3.960,00 TL yönünden borçlu olmadıklarının tespitini talep ettikleri görülmüştür.
Takip konusu çeke ilişkin olarak banka güvence bedelinin tahsili edilip edilmediğinin tespiti için muhatap bankaya müzekkere yazılmış, verilen cevapta davalı alacaklının banka güvence bedelini tahsil etmediğinin bildirildiği anlaşılmıştır.
Dosya bilirkişiye tevdi edilmiş ve dosya kapsamına uygun denetime açık ve hükme elverişli bilirkişi raporu ile davalı alacaklının icra takibinde konu ettiği tutarın birbirleri ile aynı olduğu,... Vadeli ... Seri Nolu 100.000,00 TL. tutarındaki çeke ilişkin 21.İcra Müdürlüğü ... nolu icra dosyasında bankacılık işlemlerine uygun olmayan bir işlem ve talebe rastlanmadığı, davalı alacaklının; davacılardan mükerrer tahsilat yaptığına ilişkin işleme rastlanmadığı, yine davalı tarafça banka güvence bedelinin tahsil edilmediği ve davacıların davasında haksız olduğu anlaşıldığından davanın miktar itibar ile kesin olarak reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
Gerekçeleri yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 732,00 TL harcın mahsubu ile fazladan alınan 1.328,20 TL'nin yatıran tarafa iadesine,
3-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 3.960,00 TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Dosyada kullanılmayan bakiye gider avansının HMK.’nın 333. ve HMK. yönetmeliğinin 47/1. maddeleri uyarınca talep halinde yatıran tarafa ödenmesine,
Dair, miktar itibariyle kesin olmak üzere verilen karar taraf vekillerinin yüzüne karşı okunup usulüne uygun anlatıldı. 07/04/2026