ANTALYA 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
Mahkememizde görülmekte bulunan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... tarihinde davalı ... adına kayıtlı ve ...'ın sevk ve idaresindeki ... plakalı araç ile müvekkiline ait ... plakalı araca çarpması neticesinde trafik kazasının meydana geldiğini, davalı sürücü ... ...'ın Antalya ... Asliye Ceza Mahkemesinin .../... Esas sayılı dosyasında aldırılan ATK kusur raporuna göre asli cezalı bulunarak cezalandırıldığını, müvekkilinin aynı gün aracı ... ... ünvanlı yetkili servise götürülerek tespit işlemine müteakip tamir sürecinin başladığını, onarım için ... ... servisine ... TL ödeme yapıldığını, müvekkilinin aracının ... model olduğunu, kaza nedeniyle değer kaybının da oluştuğunu, aracın tamirhane de kalması nedeniyle araç mahrumiyetinin de yaşandığını belirterek, şimdilik ... TL hasar bedeli, ... TL değer kaybı bedelinin tüm davalılardan müştereken ve meteselsilen tahsilini, ... TL araç mahrumiyet bedeli ve kaza nedeniyle müvekkilinin yaralanması nedeniyle duyduğu üzüntü içinde ... TL 'nin de sigorta şirketi haricindeki davalılardan tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı sigorta şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; Başvuranın alacaklarının zamanaşımına uğradığını, sigortalı araç sürücüsünün kusuru bulunmadığını, davacı tarafça talep edilen orjinal parça farkı bedelini kabul etmediklerini, dava konusu araçta değer kaybının oluşmadığını, değer kaybı bedelinin genel şartlara göre hesaplanması gerektiğini, daha önce aynı bölgeden hasar alıp almadığının araştırılması gerektiğini, alacağa temerrüt tarihinden itibaren yasal faiz uygulanması gerektiğini, belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Aş vekili cevap dilekçesinde özetle; Husumet itirazında bulunduklarını, dava konusu aracın uzun dönemli olarak kiralandığını ve bu sebepten müvekkili şirketin araç işleteni olmadığını, ... Şti için uzun dönem kirada bulunduğunu, KTK 85. Maddesi gereğince zarardan aracın malikinin değil işletenin sorumlu olduğunu, davanın aracın işleteni olan ... AŞ'ye ihbarını talep ettiklerini, manevi tazminat taleplerini kabul etmediklerini, bir zararın söz konusu olması halinde bu zararın ZMMS poliçe kapsamında kaldığını belirterek davanın reddi ile yargılama gideri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.
Dava, haksız fiil niteliğindeki trafik kazası nedeniyle kusurlu olduğu belirtilen sigortalı aracın ZMMS'si ile araç maliki ve sürücüsü aleyhine açılan değer kaybı, hasar onarım bedeli, araç mahrumiyet bedeli ile manevi zarar istemine ilişkindir.
Davanın niteliği gereği Tramer'e müzekkere yazılarak dava konusu aracın daha önce kazaya karışıp karışmadığına ilişkin tüm bilgi ve belgeler getirtilerek dosyamız arasına alınmıştır.
Davalı sigorta şirketine, müzekkere yazılarak sigorta poliçesi ve hasar dosyası getirtilerek dosyamız arasına alınmıştır.
Arabuluculuk anlaşmama son tutanağı da dosyamıza ibraz edilmiştir.
Mahkememizce kusur oranlarının tespiti için dosyamız İstanbul Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılarak İTÜ Trafik Kürsüsünden seçilen 3 kişilik kusur bilirkişi ise bir makine mühendisi bilirkişiden tarafların kusur oranları davacının talep edebileceği talepler konusunda rapor aldırılmış, bilirkişi heyeti ... tarihli raporda özetle; davalı şirket adına kayıtlı davalı ... ... Aş'ye trafik sigortası poliçesi ile sigortalı ... plakalı otomobilin sürücüsü davalı ... ...'ın hatalı sevk ve idaresinin birinci (asli) derecede ve %50 (yüzde elli) oranında etkili olduğu,... plakalı kamyonetin maliki ve sürücüsü, davacı ... ...'in hatalı sevk ve idaresinin de birinci (asli) derecede ve %50 (yüzde elli) oranında ve davalı sürücü ... ...'ın hatalı sevk ve idaresi ile eşdeğer derecede / eşit oranda etkili bulunduğu, dava konusu ... plakalı araçta hasar miktarının ... TL, değer kaybının ... TL ve araç mahrumiyet zararının ... TL olduğu hususlarında görüş bildirildiği anlaşılmıştır.
Mahkememizce dava konusu araç niteliğindeki araç için günlük kira bedeli araştırılmış ve gelen yazı cevapları doğrultusunda taraf vekillerinin tüm iddia ve itirazlarını karşılar mahiyette ayrıca dava dosyasında orjinal parça fiyat farkı talep edildiği de dikkate alınarak ek rapor düzenlenmesi istenilmiş, bilirkişi heyeti ek raporda kök raporundaki maddi zararlar ile ilgili itirazlara yönelik herhangi bir değişiklik bulunmadığı hususlarında görüş bildirildiği anlaşılmıştır.
Başvuran vekili hasar bedeli talebini ... TL, değer kaybı taleplerini ... TL ikame araç bedellerini de ... TL olarak ıslah etmiştir.
Mahkememizce dosyada alınan raporun mahkeme ve kanun denetimine elverişli, yasaya ve oluşa uygun olduğu anlaşıldığından tarafların bilirkişi raporuna itirazlarının reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
Türk Borçlar Kanunu m. 50 gereği; Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde, “işletenlerin, bu kanunun 85/1. maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur”, aynı Yasa'nın 85/1. maddesinde, “bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yararlanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı”, aynı Yasa'nın 85/son maddesinde ise, “işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur” hükümlerine yer verildiği anlaşılmaktadır. Aynı Yasa'nın 3. maddesinde, “işleten: Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır.” şeklinde tanımlanmıştır.
Yargıtay 4. Ve 17.Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatları dikkate alınarak araç değer kayıpları için kaza tarihindeki serbest piyasa koşullarına göre vasıtanın kazadan önceki rayici ile onarım sonrası değeri arasındaki farkın araç değer kaybı olarak belirlenmesi gerekmektedir. (Yargıtay 4. H.D'nin03/02/2025 tarih, 2023/3731 Esas ve 2025/1533 Karar; 29/09/2021 tarih 2021/16438 Esas, 2021/5771 Karar; Yargıtay 17. HD. 16/11/2020 2019/5555 Esas, 2020/7040 Karar)
Davaya konu kaza, ... günü ... ... Caddesinde meydana gelen kazada ... ve ... plakalı (davacı) araçların sürücülerinin %50 -%50 oranında kusurlu oldukları anlaşılmıştır.
Dava konusu aracın hasar geçmişine ilişkin tüm bilgi ve belgeler (tramer kaydı, sigorta şirketlerinde oluşturulan hasar dosyası, trafik tutanaklar ve fotoğraflar vs) ilgili yerlerden getirtilerek aracın markası, modeli,yaşı, kilometresi ve değere etki eden diğer özellikleri de dikkate alınarak dava konusu aracın kaza öncesi serbest piyasa koşullarındaki 2. el değeri ile aracın onarım sonrası serbest piyasa koşullarındaki 2. el değeri (kaza sonrası onarımla değişen orijinal parçalar varsa bunların araca kattığı değer de dikkate alınarak) arasındaki farkın belirlenmesi yöntemiyle yapılan değerlendirmede bakiye ...-TL hasar bedelinin, ... TL değer kaybının ve ... TL ikame araç bedelinin olduğu, başvuranın kusur oranı tenzil edildiğinde bakiye hasar bedelinin ... TL, bakiye değer kaybının ... TL, ikame araç bedelinin de ... TL olduğu anlaşılmıştır.
Davalı ... A.Ş'nin cevap dilekçesi ekinde sunduğu ... tarihli ve 24 ay süreli kiralama sözleşmesi, fatura ve sair belgelerden kazaya karışan aracı ... Şti. 'ne uzun süreli kiraladığı, dolayısıyla kaza tarihinde aracın işleteninin ... Şti olduğu anlaşılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 3. Maddesi uyarınca davalı ... A.Ş'nin araç işleten sıfatı olmadığından bu davalı yönünden davanın pasif husumet yokluğu sebebiyle reddine karar verilmiştir.
TBK’nin 72. maddesinde haksız fiilden kaynaklanan tazminat istemi ile açılacak davaların, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrayacağı hükme bağlanmış, yine 2918 sayılı KTK'nın 109/1. maddesinde "Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak 2 yıl ve her halde, kaza gününden başlayarak 10 yıl içinde zamanaşımına uğrar." hükmüne yer verilmiştir. Aynı Yasanın 109/2. maddesinde ise, "Dava, cezayı gerektiren bir fiilden doğar ve Ceza Kanunu bu fiil için daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörmüş ise, bu süre maddi tazminat talepleri için de geçerlidir" hükmüne yer verilmiştir.
Davacı hasar bedeli yönünden davasını kısmi olarak açmış olup davalı sigorta vekili davacının hasar bedeli yönünden ıslah dilekçesine karşı zamanaşımı definde bulunmuştur. Davaya konu trafik kazası ... tarihinde gerçekleşmiş olup dava ise ... tarihinde açılmış ıslah ise ... tarihinde yapılmış olup ıslah edilen bedel yönünden öngörülen zamanaşımı süresi dolduğundan ıslah edilen bedel yönünden talebin reddine karar verilmiştir.
Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A.6. Maddesinde gelir kaybı, kar kaybı gibi dolaylı zararların teminat kapsamı dışında kalacağı belirtilmiş olup araç mahrumiyet bedeli de teminat kapsamı dışında olduğundan davalı sigorta şirketi yönünden araç mahrumiyet bedeli talebinin reddine karar verilmiştir.
Tüm dosya kapsamı ve alınan bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde; dava konusu ... plakalı aracın serbest piyasa koşullarındaki 2. el değeri (kaza sonrası onarımla değişen orijinal parçalar varsa bunların araca kattığı değer de dikkate alınarak) arasındaki farkın belirlenmesi yöntemiyle yapılan değerlendirmede bakiye ...-TL hasar bedelinin, ... TL değer kaybının ve ... TL ikame araç bedelinin olduğu, başvuranın kusur oranı tenzil edildiğinde bakiye hasar bedelinin ... TL, bakiye değer kaybının ... TL, ikame araç bedelinin de ... TL olduğu anlaşıldığından, davacının hasar bedeli yönünden talebinin kısmen zamanaşımına uğradığı anlaşıldığından hasar bedeli yönünden dava dilekçesinde talep edilen bedel üzerinden, sair maddi talepler hakkında ise ıslah edilen bedeller üzerinden kabulüne karar vermek gerekmiştir.
Manevi tazminat, TBK 56. Maddesinde düzenleşmiş olup, "Hakim bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda olayın özelliklerinin göz önünde tutularak zarar görene uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebilir." hükmüne amirdir.
Manevi tazminatın miktarını tayin etme hakimin takdirine bırakılmış bir konu olmakla beraber hükmedilecek miktarın uğranılan zararla orantılı, duyulan acıyı hafifletecek nitelikte olması gerekir. Takdir edilecek manevi tazminat hakkaniyete uygun olmalıdır. Manevi tazminat bir ceza olmadığı gibi mal varlığı hukukuna ilişkin zararı karşılaması da amaç edinilmemiştir. Kusurlu olana yalnız hukukun ihlalinden dolayı yapılan bir kötülük de değildir. Aksine zarara uğrayanda bir huzur duygusu doğurmalıdır. Tazminatın sınırı onun amacına uygun olarak belirlenmelidir. Manevi tazminatın takdiri yapılırken tarafların sosyal ve ekonomik durumları gözetilmeli, manevi tazminatın miktarı bir taraf için zenginleşme aracı, diğer taraf için de yıkım olmamalıdır. Manevi tazminatın miktarının belirlenmesinde her olaya göre değişen özel hal ve şartlar gözetilmelidir.
Manevi tazminat miktarının belirlenmesi noktasında anılı düzenleme ve içtihatlar kapsamında değerlendirme yapılmış, olayın ağırlığı ve verdiği üzüntünün bir nebze olsun telafisi bakımından meydana gelen olayın oluş şekli, kusur oranları, tarafların mali ve sosyal durumları dikkate alınarak davacının manevi tazminat isteminin kabulü ile ... TL manevi tazminata hükmedilmiştir.
Dava, haksız fiil sebebiyle tazminat davası olup, davalı gerçek kişi yönünden haksız fiil tarihi itibariyle temerrüt gerçekleşeceğinden davalı gerçek kişi yönünden kaza tarihi olan ... tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile tahsiline, sigorta şirketi yönünden ise başvuru tarihi tespit edilemediğinden temerrütün oluştuğu dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile tahsili ile başvuru yapılan sigorta şirketine sigortalı aracın hususi araç olması olması sebebiyle TTK.’nın 3-4. Maddeleri ile Yargıtay kararlarına uygun olarak alacağa yasal faiz uygulanması gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
Ayrıntıları yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının maddi ve manevi tazminat taleplerinin davalı ... Aş yönünden pasif husumet yokluğundan REDDİNE,
2-Davacının hasar bedeli ve değer kaybı yönünden talebinin KABULÜ İLE, ... TL hasar bedeli ile ... TL değer kaybı olmak üzere toplam ... TL tazminatının davalı ... ... Aş yönünden poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere dava tarihinden itibaren diğer davalı ... ... yönünden ... tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya VERİLMESİNE, fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,
3-Davacının araç mahrumiyet bedeli yönünden talebinin davalı ... ... yönünden KABULÜ ile, ... TL'nin ... tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... ...'dan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
4-Davacının araç mahrumiyet bedeli talebinin davalı sigorta şirketi yönünden REDDİNE,
5-Davacının manevi tazminat talebinin davalı ... ... yönünden KABULÜ ile, ... TL manevi tazminatının ... tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... ...'dan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
Maddi tazminat yönünden;
6-Alınması gereken ...-TL harçtan peşin alınan ...-TL'nin (peşin harç+ıslah harcı) mahsubu ile bakiye ...-TL'nin davalılardan (sigorta şirketi ... TL ile sınırlı olmak üzere) müştereken ve müteselsilen tahsili ile HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
7-Davacının yapmış olduğu bilirkişi ücreti, posta ve müzekkere ücretinden ibaret ...-TL yargılama giderinin davanın kabul ve reddedilen kısmına göre hesap edilen ... TL, ilk dava gideri ...-TL ve peşin alınan (peşin harç+ıslah harcı) ...-TL olmak üzere toplam ...-TL'nin davalılardan (sigorta şirketi ... TL ile sınırlı olmak üzere) müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,
8-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan ... TL vekalet ücretinin davalılardan (sigorta şirketi ... TL ile sınırlı olmak üzere) müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,
9-Davalı ... Aş kendisini vekille temsil ettirdiğinden AAÜT'ne göre reddedilen kısım üzerinden hesap edilen ... TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ... Aş'ye VERİLMESİNE,
10-Davalı ... ... Aş kendisini vekille temsil ettirdiğinden AAÜT'ne göre reddedilen kısım üzerinden hesap edilen ... TL'nin davacıdan alınarak davalı ... ... Aş 'ye VERİLMESİNE,
Manevi tazminat yönünden;
9-Alınması gereken ...-TL harçtan peşin alınan ...-TL'nin mahsubu ile bakiye ...-TL'nin davalı ... ...'dan tahsili ile HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
10-Davacının manevi tazminatta yapmış olduğu ... TL'lik yargılama giderinin davalı ... ...'dan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,
11-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan ... TL vekalet ücretinin davalı ... ...'dan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,
12-Davalı ... Aş kendisini vekille temsil ettirdiğinden AAÜT'ne göre reddedilen kısım üzerinden hesap edilen ... TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ... Aş'ye VERİLMESİNE,
13-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/13 ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği 26/2. Maddeleri, 6100 sayılı HMK 297/1-ç, 326.maddeleri uyarınca, arabuluculuk faaliyeti sonunda tarafların anlaşamamaları halinde iki saatlik ücret tutarı tarifenin birinci kısmına göre ileride haksız çıkan taraftan tahsil olunmak üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden ödeneceği öngörüldüğünden; ...-TL arabuluculuk ücretinin ... TL'sinin davacıdan, ... TL'sinin davalılardan (sigorta şirketi ... TL ile sınırlı olmak üzere) müştereken ve müteselsilen tahsili ile HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
14-Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan bakiye kısmın HMK 333. maddesi gereğince karar kesinleştikten sonra masrafı kendisine ait olmak üzere tarafların göstereceği bir IBAN/hesap numarasına yatırılmasına ancak hesap numarası bildirilmemiş veya bildirilmez ise masrafı avanstan karşılanmak suretiyle PTT merkez ve işyerleri vasıtasıyla adreste ödemeli olarak gönderilmesine veya taraflara İADESİNE,
Dair, E- duruşma talep eden davacı vekili ... ile e- duruşma talep eden davalı ... ... şirketi vekili ... ve İhbar olunan ... ...'in yüzüne karşı verilen karar miktar itibariyle KESİN olmak üzere karar verildi.14/04/2026