İSTANBUL 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA: Davacı vekili tarafından Mahkememize sunulan dava dilekçesinde özetle; "... tarafından müvekkil roya'ya teslim edilen sözleşmeye konu asansörler sözleşmede belirtilen nitelikleri taşımamaktadır. Müvekkil ... ile ... arasında akdedilen Şahıs Asansörlerinin İmalat, Montaj, Test ve Devreye Alarak Yeşil Etiket Alma, Tescil İşleri Sözleşmesi'nin EK-04 Teknik Şartnamesi'nin Kat Kapıları başlıklı maddesinin 3.maddesi uyarınca kat kapılarının "paslanmaz çelik" malzemeden olacağı taahhüt edilmiştir.2-..., müvekkil roya tarafından hem e-mail aracılığıyla hem de ihtarname aracılığıyla yapılan bildirime verdiği yanıtlar ile paslanmaların kullanıldığı iddia edilen temizlik malzemelerinden kaynaklı olduğunu ileri sürerek teslim ettiği asansörlerin bildirilen nitelikleri taşımadığını da kabul etmiştir. ... tarafından verilen hizmetin ve teslim edilen ürünlerin ayıplı olduğu sabit olup, ayıba ilişkin bildirim derhal ve sözleşme koşullarına uygun olarak ...'e bildirilmiştir.
İlgili hüküm kapsamında paslanmanın olağan bir gözden geçirme ile ortaya çıkarılması mümkün olmadığı ve kullanım sonucunda tespit edilebileceği açıktır. Buradaki temel problem paslanmış bir ürünün teslim edilmiş olması değil, paslanmayacağı taahhüt edilen ürünün zamanla paslanmış olmasıdır.Bilirkişi heyeti raporundan da anlaşılacağı üzere araçtaki paslanmanın kullanıcı hatası olmadığı, üretim hatasından kaynaklı gizli ayıp olduğu anlaşılmış olup, gizli ayıp halinde ise tüketicinin ayıp ortaya çıkar çıkmaz derhal yahut makul süre içinde satıcı firmaya bildirmesi gerekmektedir.
4-... tarafından verilen hizmetin ve teslim edilen ürünlerin ayıplı olduğu sabit olup, ayıba ilişkin ihtarname ile bildirim yapıldıktan sonra temerrüt süresinin dolması akabinde günlük cezai şarta hükmedilmesi gerekmektedir.
inşaat mühendisi, makine mühendisi, elektrik mühendisi, hesap uzmanı olmak üzere 4 kişilik bilirkişi heyeti tarafından bilirkişi raporu tanzim edilmesini talep etmekteyiz.
Davanın kabulüne, ön inceleme duruşmasından önce dosyanın inşaat mühendisi, makina mühendisi ve elektrik mühendisi ve hesap uzmanı olmak üzere Sayın Mahkeme tarafından takdir edilecek diğer uzmanlık alanlarını gerektiren hususlarda bilirkişi heyetine dosyanın tevdii edilerek asansörlerin bulunduğu ...adresinde yer alan ... projesinde keşif yaptırılması ve bilirkişi raporu tanzim edilmesine,
Fazlaya ilişkin talep ve dava haklarımız saklı kalmak kaydı ile Sözleşme'ye aykırılıkların giderilmesi amacı ile şimdilik 40.000 TL'nin temerrüt tarihi olan 30.04.2022 tarihinden itibaren ticari faizi ile Davalı'dan alınarak Davacı'ya ÖDETİLMESİNE,
Fazlaya ilişkin talep ve dava haklarımız saklı kalmak kaydı ile temerrüt tarihi olan 30.04.2022 tarihinden dava tarihine kadar geçen süre içerisinde şimdilik günlük 5.069,88 TL Geçici Kabul Noksanları Cezası'nın ticari faizi ile Davalı'dan alınarak Davacı'ya ödetilmesine,
Delil tespiti dosyasının harç, yargılama giderleri ve masrafları ile işbu huzurda bulunan dosyaya ait Yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin Davalı'ya yükletilmesini..." talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili tarafından Mahkememize sunulan cevap dilekçesinde özetle;" İşbu davada sayın mahkeme yetkisizdir. taraflar arasında imzalanan sözleşme gereği işbu davaya bakmaya yetkili olan mahkeme istanbul merkez mahkemeleridir. bu nedenle huzurda görülmekte olan davanın usulden reddi gerekmektedir. Davacının iddialarını dayandırdığı ... 6. sulh hukuk mahkemesi'nin ...d.iş sayılı dosyasından yapılan delil tespiti açıkça usul ve yasaya aykırıdır. şöyle ki; aynı zamanda da yine müvekkil aleyhine yapılan delil tespitinde de mahkeme yetkisizdir. taraflar arasında imzalanan sözleşme gereği delil tespitinde bulunmaya yetkili olan mahkeme istanbul merkez mahkemeleridir. Bu nedenle yetkisiz mahkemede yapılan işbu tespitin dikkate alınmaması gerekmektedir. Öncelikle belirtmek gerekir ki; sözleşme konusu asansörler davacı roya yapıdan kaynaklı olarak mekanik montajları bittikten sonra 1 yıldan uzun süre şantiye ortamında (ıslak, rutubetli, nemli, sürekli olarak hava akışına maruz kalan bir ortam) roya yapının direktifleriyle bekletilmek zorunda kalmıştır. Roya yapı inşaatı süresinde bitirememiş ve asansörlerin usulüne uygun olarak teslimi gecikmiştir. bu açıklamalarımızın tümü sözleşmeden, teslim protokollerinden, kuyu teslim tutanaklarından da görüleceği üzere açıktır.
davacının sebebiyet verdiği hususlardan ötürü asansörlerin zarar görmesi ifada ayıp olarak nitelendirilemez ve sözleşme uyarınca da garanti kapsamına girmemektedir. Sözleşme maddeleri oldukça açık olup, müvekkilim şirket işçilik imalatlarına karşı oluşabilecek hasar ve kusurları 3 yıl süre ile garanti etmiş; kötü kullanımlar, rutubet, tahrip, yetersiz havalandırma gibi durumlar sonucu oluşan -ünitelerin işçilik ve üretiminden kaynaklanmayan- sorunlar garanti kapsamı dışında tutulmuştur.
davacı tarafından dava dilekçesinde teknik şartnamede paslanmaz çelik olarak belirtilmesine rağmen asansör kapılarının paslandığını iddia etmektedir. bu iddiasını da paslanmaz çeliğin paslandığını bu sebeple müvekkil şirketin ayıplı ifada bulunduğunu iddia etmektedir. davacının bu iddiası da yerinde değildir. somut olaya emsal olacak nitelikteki müvekkilim şirketin tarafı olduğu ... 6. asliye ticaret mahkemesi ...e. sayılı dosyadan alınan alanında uzman ehil bilirkişiler tarafından tanzim edilmiş raporda;
bir paslanmaz çeliği iyi kondisyonda tutmanın en büyük şartı, onun için iyi bir bakım planının uygulanması olduğu ve adı paslanmaz çelik diye tüm paslanmaz çelikler her ortamda paslanmayacaktır gibi bir düşünce nin oldukça yanlış olup bilimsel olarak hiçbir geçerliliği de bulunmadığı ortaya konulmuştur.
bir paslanmaz çeliği iyi kondisyonda tutmanın en büyük şartı, onun için iyi bir bakım planının uygulanmasıdır. Üzerinden çıkartıldığı düşünülen kirlilik veya pisliğin altında bulunan ve de kör noktalarındaki temizlenmemiş yüzeyler bakımından paslanmaz çelik, korozyon için ekstra hassastır. zira burada korkulan ''depozit hücumu altında kalma'' gerçekleşebilmektedir. Bu bilhassa, havadaki oksijen ile yetersiz değiş tokuşundan doğan bir korozyon formasyonudur. burada söz konusu olan, aşınma izlerinin içerisine pisliğin girmesi neticesinde korozyon formasyonunun oluşmasıdır. burada aynı zamanda, kendi kendini iyileştirebilme etkisi de yeterli derecede gerçekleşmeyecektir. hemen hemen bütün paslanmaz çelik türleri, hava kirliliği olmadığı sürece belirli miktarda nem altında dahi yüksek korozyon dayanımına sahiptir. Adı paslanmaz çelik diye tüm paslanmaz çelikler her ortamda paslanmayacaktır gibi bir düşünce oldukça yanlış olup bilimsel olarak hiçbir geçerliliği de bulunmamaktadır. Davacının iddialarını dayandırdığı delil tespiti neticesinde bilirkişi raporunda bu hususlara ilişkin hiçbir incelemeye yer verilmemesi, raporun eksiklik ve hatalılığı ortaya koymaktadır. Davacı tarafından... 6. sulh hukuk mahkemesi'nin... d.iş sayılı dosyasından yaptırılan usule aykırı delil tespiti neticesinde tanzim edilen bilirkişi raporunda, asansörde yaşanılan paslanmanın nedeninin ancak kullanılan malzemenin detaylı analizi ile mümkün olduğunu, keşif sırasında bunun tespitinin mümkün olmadığını belirtmiştir. Bu ifade bile tek başına rapordaki incelemedeki eksikliği ortaya koymaktadır.
bunun dışında, her ne kadar davacının iddialarını dayandırdığı bilirkişi incelemesinde tespit edilememiş olsa da, sözleşemeye konu asansörlerin kat kapıları ve iç kapı kabin duvarları 304 kalite paslanmaz çelik olup, bu durum düzgün bir inceleme yapılmış olsa idi açıklıkla görülecek idi. Asansörlerin karakteristik tanımları içeren belgeleri, fabrika test raporlarını dilekçemizin ekinde sayın mahkmeye sunuyoruz.
Zira davacının delil tespiti dilekçesinde var olduğunu iddia ettiği ünitelerdeki aksaklıklar tarafımıza bildirildiğinde mühendislerimiz ve teknik ekibimiz tüm bu durumlar hakkında sahaya giderek bizzat ilgilenmiş ve gerekli onarımlarda bulunulmuştur.
ayrıca davacı roya yapının gerekse de roya yapının port sistemine entegre edilmesi amacı ile bilgisayar ve card reader sisteminin kurulumu ve aktif edilmesi işlemi yapılmıştır, şantiye elektrik birimi ile yapı yönetim birimine konu hakkında eğitimler verilmiştir. Bu konudaki iki şirketin yetkilileri arasındaki yazışmaları dilekçemizin ekinde sunuyoruz. roya yapının, zaten onarımı yapılan hususlar hakkında tekrardan bilirkişi incelemesi ile nesafet farkı hesabı talep etmesi haksız ve kötü niyetlidir.
roya yapının var olduğunu iddia ettiği açık ayıp niteliğinde ortaya çıkan kırık ve çizikler teslim esnasında bildirime tabi ayıplar olup ilgili asansörlerin teslimleri eksiksiz gerçekleştirilmiştir. teslimden sonra binaya taşınma,kötü kullanım ve vandalist hareketlerden dolayı kapılarda meydana gelen çizik ve eksiklikler müvekkilin sorumluluğunda giderilmesi gereken eksiklikler değildir. bakım kapsamında asansörler incelendiğinde asansörlerden gelen bir sürtme sesi olmadığı ve bahsedildiği gibi portlarda donmalar vs. olmadığı bilirkişi incelemesinde de ortaya çıkmış olduğunu..."savunmuştur.
(II) YARGILAMA SÜRECİNDE TOPLANAN DELİLLER:
(1) Y a z ı l ı D e l i l l e r ;
İşbu dava dosyasındaki yargılamaya ilk olarak ... 5.Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dosyası ile başlanmıştır.
...5.Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dosyası ile yapılan yargılama sırasında toplanan deliller;
İlgili Ticaret Sicil Müdürlüğüne müzekkere yazılarak davacı ve davalı şirketlerin kuruluşundan bu yana merkez ve şube adresi ile ortak ve yetkililerini gösterir şekilde ticaret sicil kayıt örneklerinin gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.
... 32. Noterliğinin ... yevmiye ve... tarihli ihtarname suretinin mahkememize gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.
... 6. Sulh Hukuk Mahkemesinin ... Değişik İş sayılı dosyasının ve dosya içerisinde var ise bilirkişi raporunun UYAP üzerinden mahkememize gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.
...5.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...E...K.sayılı dosyasından verilen 12/09/2023 tarihli yetkisizlik kararı üzerine dava dosyası mahkememize 01/12/2023 tarihinde tevzi edilerek ... esas numarasına kaydı yapılmıştır.
Mahkememizin ... Esas sayılı dosyası ile yapılan yargılama sırasında toplanan deliller;
Tarafların iddia ve savunmaları, sundukları deliller, dosya kapsamı belgeler ve gerekli görülmesi durumunda her iki tarafa ait ticari defter ve kayıtlar ile dava konusu asansörlerin bilirkişilerce yerinde incelenmek ve gerekirse numune alınmak kaydı ile bilirkişi incelemesi yapılmasına, bilirkişilerin asansörlerin sözleşmeye uygun olup olmadığı, sözleşmedeki niteliklere sahip olup olmadığı, asansörlerde mevcut bir paslanmanın veya ayıbın söz konusu olup olmadığı, söz konusu ise sebebi, kimin kusurlu olduğu, ayıp ihbarının süresinde yapılıp yapılmadığı ve tarafların dilekçelerinde ki tüm iddia ve savunmaların incelenerek rapor alınmasına karar verilmiştir.
Bilirkişiden heyetinden alınan 30.10.2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle;"Sayın Mahkeme'nin kararı doğrultusunda tarafımıza verilen görev çerçevesinde dosya kapsamında yer alan tüm belgelerin üzerinde yapılan inceleme neticesinde; Yukarıda arz ve izah olunan açıklamalar çerçevesinde, Yukarıda yapılan açıklamalar kapsamında; davacıya ait ...projesinde imalatı ve montajı yapılan asansörlerin kusurlu ve gizli ayıplı olduğu, tüm ayıp, kusurlar için sözleşmenin 9610nuna tekabül eden 143.217,20 TL nefaset kesintisi uygulanabileceği görüş ve kanaatine varılmıştır. Takdiri tamamen Sayın Mahkemeye ait olmak üzere;davacının talep ettiği cezai şart bedeli Sayın Mahkeme tarafından uygun görülürse; Davacı tarafından keşide edilen ihtarname ile verilen sürenin 14.04.2022 tarihinde tebliğ edildiği tarihten itibaren 15 gün sonu olan 29.04.2022 Tarihi göz önüne alınarak Sözleşme bedeli olan 1.689.962,96 TL'nin 960,3'ü olan günlük 5.069,88 TL esas alınarak hesaplanan ceza tutarının 2.945.600,28 TL olarak hesap ve tespit edildiği, teknik değerlendirmeler neticesinde; Dava konusu asansörde meydana gelen paslanma ve diğer kusurlardan dolayı davacının kusuru bulunmadığının tespit edildiği, davacının davalı tarafa asansör ile ilgili sorunlar ile ilgili bildirimleri usulüne uygun yaptığının görüldüğü..."rapor edilmiştir.
Dosyada gider avansı bulunmadığı anlaşılmakla mütakip işlemler için kullanılmak üzere 500 tl gider avansının davacı tarafından yatırılması için 2 haftalık kesin süre verilmesine, verilen süre içinde yatırılmadığı takdirde davanın dava yokluğundan reddedileceğinin ihtarına karar verilmiştir.
Davalı vekilinin 09/12/2024 tarihli bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi ile davacı vekilinin 13/01/2025 tarihli talep evrakı üzerine dosya ele alınarak incelenmiştir.
Dosyanın raporunu sunan bilirkişi heyetine tevdii ile, davalı vekilinin itirazları doğrultusunda, her bir itiraza cevap verir, denetlenebilir ek rapor alınmasına karar verilmiştir.
Bilirkişi heyetinden alınan 21/05/2025 tarihli rapordan özetle: "Dava konusu asansörler ve bu asansörlerdeki sorunlar/problemler yerinde inceleme ile görülmüş ve tespit edilmiş ve kök raporda da detaylı olarak tespit ve değerlendirmelerle açıklanmıştır. Davalı vekilinin kök rapora yaptığı ve asansörlerdeki sorunların kullanıcı ve uygulamaları kaynaklı olduğu yönündeki itirazlar davaya cevap dilekçesinde de yapılmış açıklamalarla aynı olup esasen kök raporun hazırlanması esnasında dikkate alınmıştır. Davacı işveren ... Tic A.Ş. ile davalı yüklenici.. A.Ş. arasında imzalanan 14.06.2019 tarihli sözleşme ile davalı yüklenici 4 adet şahıs asansörünün imalat, montaj, test ve devreye alarak yeşil etiket alma, tescil (ruhsatlandırma) işlerini 1.432.172,00 TL * KDV - 1.689.962,96 TL tutarla üstlenmiştir. İşin süresi 10 aydır. Taraflar arasındaki sözleşme madde 10 da da bahsedildiği üzere davalı asansör firması yüklenici inşaat sahasının niteliği ve özelliklerini gördüğü, işlerin ifasını etkileyebilecek iklim ve çalışma koşulları dahil diğer faktörleri gördüğü ve incelediği anlaşılmaktadır. Aynı sözleşmenin m.39 da ise geçici kabulden sonra geçici kabul tarihinden itibaren başlayarak garanti süresinin 36 ay olduğu garantinin geçerli olması için bakım sözleşmesi kapsamında bakımının yapılması gerekeceği imza altına alınmıştır. Asansörlerin kuyu kontrolleri 10.07.2020 tarihinde yapıldığı, asansörlerin yeşil etiketlerinin ... Belediyesi 16.12.2021 tarihli yazısı ile ... tesisat numaralı 28 duraklı 900 kg/12 kişilik, 3 m/s hızda asansör ile .. ve ... tesisat numaralı 35 duraklı 900 kg/12 kişilik 3 m/s hızlı iki asansörün de yeşil etiketli olarak onaylandığı, işin 27.12.2021 tarihinde tüm dokümanları verilerek devir, teslimi yapıldığı görülmüştür. Dosyada mevcut 07.07.2022 tarihli tespit raporunda ve 29.08.2024 tarihli heyetimizin yerinde incelemesinde tespit edilen eksikliklerden; Asansör kapılarındaki paslanmalar ile ilgili olarak kayar kapıların kasa ile birleştiği maların daha fazla olduğu, paslanma olan bölgelerde dışarıdan alınmış, davalının iddiası çerçevesinde uygun olmayan temizlik malzemeleri ile inmesi halinde kapı gövdelerinde de renk değişiklikleri ve kalıcı dalgalanmaların lmesinin de bekleneceği, bu nedenle pasların münhasıran kullanıcı kaynaklı olduğunu söylemenin mevcut tespitler kapsamında mümkün olmadığı, kapılardaki paslanmanın uygun olmayan malzeme kullanımı kaynaklı gizli ayıp niteliğinde olduğu, 19. Kattaki port ekranında görülen yatay çiziğin kullanıcı kaynaklı olmadığı asansör kullanıcı kartlarının bu bölgedeki ölü piksellerin okunmasını zorlaştıracağı, portun gizli ayıplı olduğu ve portun değiştirilmesi gerektiği, tespit edilmiştir. Asansör kapılarında paslanmaların kayar kapıların kasa ile birleştiği noktalarda paslanmaların daha fazla olduğu, paslanma olan bölgelerde dışarıdan alınmış darbe görülmediği, dolayısıyla darbe kaynaklı paslanma başlamadığı, davacı şirketin temizlik malzemesi olarak uygun malzeme kullanmadığı yönündeki davalı şirketin iddiası çerçevesinde uygun olmayan temizlik malzemeleri ile kapıların silinmesi halinde kapı gövdelerinde de renk değişiklikleri ve kalıcı dalgalanmaların görülmesinin de bekleneceği, bu nedenle pasların münhasıran kullanıcı kaynaklı olduğunu söylemenin mevcut tespitler kapsamında mümkün olmadığı, değerlendirmesi yapılmıştır. Keza port ekranındaki çizik kaynaklı olarak kullanıcı kartları bu bölgedeki ölü piksellerin okunmasını zorlaştıracağından portun da gizli ayıplı olduğu tespit edilmiştir. Tüm ayıp, kusurlar için nefaset kesintisi uygulanabileceği, taraflar arasında yapılan ... nolu “...Şahıs asansörlerinin imalat, montaj, test ve devreye alma tescil (ruhsatlandırma) işleri sözleşmesinin bedeli olan 1.432.172,00 TL tutar üzerinden 9610 oranında nefaset kesintisi yapılabileceği, bu tutarın 143.217,20 TL olacağı görüş ve kanaatine varılmıştır. Kök raporda yapılan bu tespit ve değerlendirmeler aynen korunmaktadır. Söz konusu itirazların cezai şart bedelinin hesaplanmasında davalı tarafın hiçbir. kusuru olmadığından bahisle temerrüt tarihi olamayacağı ve hesaplama yapılmayacağı üzerinde yoğunlaşmaktadır. Cezai şart alacağının takdiri tamamen Sayın Mahkemeye aittir.Dolayısıyla, yapılan teknik tespitler sonucunda asansörde oluşan paslanmaların kullanıcı(davacı) kaynaklı olmadığı belirlenmiştir.Biz de bu tespitler doğrultunda olası cezai şart tutarını hesaplayarak takdiri Sayın Mahkemeye bırakmıştık. Kök raporda yapılan tespit ve değerlendirmeler; gerek temerrüt bakımından gerekse hesaplama şekli bakımından tamamen sözleşmede belirlenen koşullara göre yapılmış olup tamamen objektif. olarak değerlendirilmiştir.Dolayısıyla kök rapordaki değerlendirmelerimizden aynen; ” Sözleşmenin 47.maddesinde yer alan cezalar başlıklı kısmında, “...Geçici Kabul noksanlarını verilen süre sonunda kendi kusuruyla tashih ve tamamlamaz ise gecikilen her gün için Sözleşme bedelinin 60,3 tutarında Geçici Kabul Noksanları Cezası,..."na yer verildiği görülmektedir. “Alıcı, teslim aldığı malı işlerin olağan akışına göre, imkân bulunur bulunmaz gözden geçirmek ve satıcının sorumluluğunu gerektiren bir ayıp gördüğü zaman bunu satıcıya derhal (uygun süre içinde) ihbar etmekle yükümlüdür. Bunu ihmal takdirde, satılanı kabul etmiş sayılır. Ancak, satılanda olağan bir gözden geçirme ile meydana çıkarılamayacak bir ayıp bulunması halinde, bu ayıp sonradan meydana çıkarsa, bu durumu da hemen satıcıya bildirmediği takdirde yine satılanı bu ayıp ile birlikte kabul etmiş sayılır. O halde, gizli ayıpların, dava zamanaşımı süresi içinde ve ayıp ortaya çıktıktan sonra derhal (dürüstlük kuralına uygun olan en kısa sürede), ihbar edilmesi; ayıbın açık mı, yoksa gizli mi olduğunun tayininde ise, ortalama (vasat) bir tüketicinin bilgisinin dikkate alınması, gerekmektedir. 6098 Sayılı TBK.' nun 223. maddesinde öngörülen süre içinde ihbar edilmeyen ayıplar için dava açılamaz. Takdiri tamamen Sayın Mahkemeye ait olmak üzere;davacının talep ettiği cezai şart bedeli Sayın Mahkeme tarafından uygun görülürse; Davacı tarafından keşide edilen ihtarname ile verilen sürenin 14.04.2022 tarihinde tebliğ edildiği tarihten itibaren 15 gün sonu olan 29.04.2022 Tarihi göz önüne alınarak Sözleşme bedeli olan 1.689.962,96 TL'nin 960,3'ü olan günlük 5.069,88 TL'nin temerrüt tarihinden dava tarihi 01/12/2023 tarihine kadar ticari temerrüt faizinin talep edildiği ve bu talebin teknik ve diğer değerlendirmeler kapsamında uygun olduğu sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
Davacı vekilinin 23/05/2025 tarihli rapora karşı beyan dilekçesi ile 14/07/2025 tarihli talep dilekçesi ve davalı vekilinin 10/06/2025 tarihli rapora karşı itiraz dilekçesi üzerine dosya yeniden ele alınarak incelenmiştir.
Dosyanın raporunu sunan bilirkişilere tevdii ile, kat kapılarının montaj yapılmadan şantiyede bekletip bekletilmediği, kapıların bekletildiği ortamın paslanmaz çelik materyalin paslanmaz özelliğine halel getirip getirmeyeceğine ilişkin davalı tarafın itirazlarına cevap verir, ayrıntılı ve denetlenebilir ek rapor alınmasına karar verilmiştir.
Bilirkişiden heyetinden alınan 24.09.2025 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle;" Davacıya ait ... projesinde imalatı ve montajı yapılan asansörlerin kusurlu ve gizli ayıplı olduğu, tüm ayıp, kusurlar için sözleşmenin 9610nuna tekabül eden 143.217,20 TL nefaset kesintisi uygulanabileceği görüş ve kanaatine varılmıştır. Takdiri tamamen Sayın Mahkemeye ait olmak üzere; davacının talep ettiği cezai şart bedeli Sayın Mahkeme tarafından uygun görülürse; Davacı tarafından keşide edilen ihtarname ile verilen sürenin 14.04.2022 tarihinde tebliğ edildiği tarihten itibaren 15 gün sonu olan 29.04.2022 Tarihi göz önüne alınarak Sözleşme bedeli olan 1.689.962,96 TL'nin 960,3'ü olan günlük 5.069,88 TL esas alınarak hesaplanan ceza tutarının 1.977.253,20 TL olarak hesap ve tespit edildiği, teknik değerlendirmeler neticesinde; Dava konusu asansörde meydana gelen paslanma ve diğer kusurlardan dolayı davacının kusuru bulunmadığının tespit edildiği, davacının davalı tarafa asansör ile ilgili sorunlar ile ilgili bildirimleri usulüne uygun yaptığının görüldüğü, davalı itirazlarına metin içinde teker teker cevap verilmiş olduğu..." rapor edilmiştir.
Davacı vekilinin 30/09/2025 tarihli bilirkişi ek raporuna karşı beyan dilekçesi ile davalı vekilinin 13/10/2025 tarihli bilirkişi ek rapora karşı itiraz dilekçesi üzerine dosya yeniden ele alınarak incelenmiştir.
Bilirkişi raporuna itirazların dosyanın yeniden bilirkişi heyetine tevdi edilmesini gerektirmediği kanaati ile takdiren reddine karar verilmiştir.
Davacı vekiline delil tespiti dosyasındaki yargılama gideri istemine ilişkin talep edilen bedeli somutlaştırmak üzere iki haftalık kesin süre verilmesine, verilen kesin süre içinde talebinin somutlaştırılmaması halinde hüküm aşamasında istemin dikkate alınmayacağının ihtarına karar verilmiştir.
Dava; taraflar arasında 14/06/2019 tarihinde imzalanan şahıs asansörlerin imalat, montaj test ve devriye alarak yeşil etiket alma, tescil işleri sözleşmesinin gereği gibi ifa edilmemesi, ayıplı ifa edilmesi iddiasıyla maddi tazminat istemine ilişkindir.
Taraflar arasında 14/06/2019 tarihli sözleşme akdedilmiş; davacı tarafça, davalının davacıya teslim ettiği sözleşmeye konu asansörlerin sözleşmede belirtilen nitelikleri taşımadığı iddiasıyla teslim edilen mallardaki sözleşmeye aykırılıkların giderilmesi için maddi tazminat talebi ve temerrüt tarihi olan 30.04.2022 tarihinden dava tarihine kadar geçen süre içerisinde geçici kabul noksanları cezası ödenmesi talep edilmiştir. Davalı tarafça, dava konusu asansörlerin davacı tarafından şantiye ortamında bekletilmeleri nedeniyle zarar gördüğü, davalı tarafça yapılan ifanın ayıplı olmadığı, davanın reddi gerektiği savunulmuştur.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun ... Esas, .. Karar sayılı ilamında vurgulandığı üzere "...Cezai şart, bir borcun ifa edilmemesi veya eksik ifa edilmesi halinde ödenmesi gerekli, parasal değer taşıyan ve hukuki işlemle kararlaştırılmış bir edimdir. (Tunçomağ, Kenan: Türk Borçlar Hukuku, Genel Hükümler, Cilt: I, İstanbul 1976, s.853 vd.). Cezai şart, asıl borcun fer'idir; ona bağlı, fakat ayrı bir edim niteliği taşır (Hukuk Genel Kurulunun 20.03.1974 gün ve ..., K;1974/222 sayılı ilamı). 818 s. BK'nın 158.maddesinde üç ayrı cezai şart türü düzenlenmiştir. Bunlar; seçimlik, ifaya eklenen ve dönme (veya fesih) cezasıdır. Sözleşmeye aykırı davranılması halinde, diğer bir deyişle, sözleşme hiç yerine getirilmediğinde veya eksik yerine getirildiğinde ödenmek üzere kararlaştırılmış ise, bu seçimlik ceza niteliğindedir (818 s. BK. m.158/1; 6098 s. TBK. m. 179/1). Seçimlik cezanın istenebilmesi, asıl borcun muaccel olması koşuluna bağlıdır. Borçlu, asıl borcu ifa etmemiş veya eksik ifa etmişse, sözleşmeyi feshetmeyen alacaklı, aksi kararlaştırılmamışsa borçludan sözleşmeye dayanarak ya akdin ifasını veya seçimlik cezanın ödenmesini isteyebilir. Fakat sözleşmede akdin ifası ile cezai şartın ödenmesinin birlikte istenebileceği kararlaştırılabilir. 818 s. BK'nın 158/2.fıkrasında (6098 s. TBK. m. 179/2) düzenlenen ceza, ifaya eklenen cezai şarttır. Burada ceza, asıl borcun belirli zamanda veya yerde yerine getirilmemesi halinde kabul edilmiştir. Alacaklı, kusuru ile temerrüde düşen borçlunun mevcut durumdaki ifasını kabul etmekte ve ancak ifa zamanında ve yerinde yapılmadığından, sözleşmede kararlaştırılan cezayı talep etme hakkını kazanmaktadır. İfaya eklenen cezai şart, özellikle borcun geç ifa edilmesi halinde uygulanır ve uygulamada en çok rastlanan cezai şart türüdür. 818 s. BK'nın 158/1 ve 2.fıkralarında (6098 s. TBK. m. 179/1-2) düzenlenen cezanın istenebilmesi için asıl borca ilişkin sözleşmenin fesih olunmaması (veya sözleşmeden dönülmemesi) gerekir. Başka bir anlatımla, sözleşmenin yürürlükte olması gerekir. Zira, sözleşmeden dönen (veya sözleşmeyi fesheden) taraf, döndüğü veya feshettiği yani ortadan kaldırdığı sözleşmenin artık yürürlükten kalkmış olan hükümlerine dayanarak ceza isteyemez. 818 s. BK'nın 158/son fıkrasında (6098 s. TBK. m. 179/son) düzenlenen ceza ise, dönme (veya fesih) cezasıdır. Bu ceza türü ile borçluya kararlaştırılan cezayı ödeyerek sözleşmeden dönme (veya sözleşmeyi fesih) hakkı tanınmaktadır...".
Mahkememizce dosya; tarafların iddia ve savunmaları, sundukları deliller, dosya kapsamı belgeler ve gerekli görülmesi durumunda her iki tarafa ait ticari defter ve kayıtlar ile dava konusu asansörlerin bilirkişilerce yerinde incelenmek ve gerekirse numune alınmak kaydı ile asansörlerin sözleşmeye uygun olup olmadığı, sözleşmedeki niteliklere sahip olup olmadığı, asansörlerde mevcut bir paslanmanın veya ayıbın söz konusu olup olmadığı, söz konusu ise sebebi, kimin kusurlu olduğu, ayıp ihbarının süresinde yapılıp yapılmadığı ve tarafların dilekçelerinde ki tüm iddia ve savunmaların incelenerek rapor hazırlamak üzere bir SMMM, bir borçlar hukuku bilirkişisi, bir makine mühendisi, bir inşaat mühendisi bilirkişiye tevdi edilmiştir. Bilirkişi heyeti, 30/10/2024 tarihli raporlarında davacıya ait ... projesinde imalatı ve montajı yapılan asansörlerin kusurlu ve gizli ayıplı olduğu, tüm ayıp, kusurlar için sözleşmenin %10'una tekabül eden 143.217,20 TL nefaset kesintisi uygulanabileceği, davacının talep ettiği cezai şart bedeli Mahkeme tarafından uygun görülürse; davacı tarafından keşide edilen ihtarname ile verilen sürenin 14.04.2022 tarihinde tebliğ edildiği tarihten itibaren 15 gün sonu olan 29.04.2022 tarihi göz önüne alınarak sözleşme bedeli olan 1.689.962,96 TL'nin %0,3'ü olan günlük 5.069,88 TL esas alınarak hesaplanan ceza tutarının 2.945.600,28 TL olarak hesap ve tespit edildiği, teknik değerlendirmeler neticesinde; dava konusu asansörde meydana gelen paslanma ve diğer kusurlardan dolayı davacının kusuru bulunmadığının tespit edildiği, davacının davalı tarafa asansör ile ilgili sorunlar ile ilgili bildirimleri usulüne uygun yaptığı kanaati bildirilmiştir. Taraf vekillerinin rapora karşı beyan ve itirazları üzerine dosya yeniden bilirkişi heyetine tevdi edilmiş; bilirkişi heyeti 21/05/2025 tarihli ek raporlarında kök rapordaki kanaatlerini korumuşlardır. Taraf vekillerinin ek rapora karşı beyan ve itirazları üzerine kat kapılarının montaj yapılmadan şantiyede bekletip bekletilmediği, kapıların bekletildiği ortamın paslanmaz çelik materyalin paslanmaz özelliğine halel getirip getirmeyeceğine ilişkin davalı tarafın itirazlarına cevap verir, ayrıntılı ve denetlenebilir ek rapor alınması için dosya yeniden bilirkişi heyetine tevdi edilmiş; bilirkişi heyeti 24/09/2025 tarihli ek raporlarında kök rapordaki kanaatlerini korumuş, dava konusu asansörde meydana gelen paslanma ve diğer kusurlardan dolayı davacının kusuru bulunmadığını tespit etmişlerdir.
İddia, savunma ve tüm dosya kapsamından; davacı ile davalı arasında 14.06.2019 tarihli "Şahıs Asansörlerinin İmalat, Montaj, Test ve Devreye Alarak Yeşil Etiket Alma, Tescil İşleri Sözleşmesi" akdedildiği; sözleşme gereği davalı tarafça davacıya dava konusu asansörlerin teslim edildiği, teslim edilen asansörlerin ayıplı olduğunun iddia edildiği, ayıp iddiası yönünden;...6. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... D. İş sayılı dosyasında 07/07/2022 tarihli bilirkişi heyet raporunda yerinde yapılan incelemede, asansörlerin kabin, kat kapıları ve diğer görsel unsurlarında kullanılan paslanmaz çelik sacın, yarı mat desensiz paslanmaz çelikten imal edildiği, ... marka asansörlerin kabin içi ve kapı üzerinde muhtelif bölgelerinde çizik, kararma ve paslanmalar bulunduğunun tespit edildiği, B ve C asansörlerinde 8,13 ve17. Katlara gelindiğinde raylarda hafif sürtme meydana geldiği, 3 adet porttaki panelde 1. Satırda ölü piksel bulunduğu, panelin değişmesi gerektiği, genel olarak montaj ve kurulum aşamasında bazı küçük işçilik ve imalat hataları, olduğunun belirlendiği, asansörlerde yapılan incelemede ağırlıklı olarak görsel ve estetik açıdan kusurlu ve hatalı imalatlar bulunduğu, bu kusurlu ve hatalı imalatların kısmen düzeltilebileceği, kısmen de düzeltilemeyen fakat kullanıma engel olacak nitelikte olmadığı tespit edilmiştir. Ek olarak mahkememizce alınan bilirkişi heyet raporunda; bilirkişilerce yerinde inceleme yapılması akabinde kabinlerin kata geldiğinde bazen kapıların her zaman hemen açılmadığı ve takriben 10 saniye kapalı kaldıktan sonra açıldığı, bu durumun tesadüfi olarak bütün asansörlerde ve bütün katlarda olduğunun beyan edildiği, bilirkişi heyetinin de bu durumu müşahede ettiği, her üç asansörün de (A-B-C) kabin içlerinde yan duvarlarında belli bir açıyla bakıldığında görülebilen çizikler olduğu, her üç asansörün de kat kapılarında kapıların kıvrım kısımlarında, kapıların çerçeveye yakın kısımlarında, orta dikey kapı kısmında paslanma olduğu, 30. katta B asansörü kabin kapısında kapı kanatlarının üst üste binen kapı kanatlarının kapı yüzeyini çizdiği, 28. Katta B asansörü kat kapısından sağdaki kanatta yerden 80 cm yukarıda ezilme olduğu, -1. katta B asansörü kapısının yerden 50 cm yukarısında yatay çizik olduğu, 19. Katta asansör kartının okutulduğu panelin (ekranın) portunda iki adet yatay çizik olduğu, asansörün özellikle 8- 17. Katlar arasında çok sesli çalıştığı tespit edilmiştir. Her ne kadar davalı tarafça asansörlerin ayıplı olmadığı, davacının emtiayı uygun olmayan şartlar altında bekletmesi sebebiyle anılan arızaların meydana geldiği savunulmuş ise de; bilirkişilerce tespit edildiği üzere asansör kapılarındaki paslanmalar bakımından kayar kapıların kasa ile birleştiği noktalarda paslanmaların daha fazla olduğu, paslanma olan bölgelerde dışarıdan alınmış darbe görülmediği, davalının savunması çerçevesinde uygun olmayan temizlik malzemeleri ile kapıların silinmesi halinde kapı gövdelerinde de renk değişiklikleri ve kalıcı dalgalanmaların görülmesinin de bekleneceği, bu nedenle pasların münhasıran kullanıcı kaynaklı olduğunu söylemenin mevcut tespitler kapsamında mümkün olmadığı, kapılardaki paslanmanın uygun olmayan malzeme kullanımı kaynaklı gizli ayıp niteliğinde olduğu, ayrıca 19. kattaki port ekranında görülen yatay çiziğin kullanıcı kaynaklı olmadığı asansör kullanıcı kartlarının bu bölgedeki ölü piksellerin okunmasını zorlaştıracağı, portun gizli ayıplı olduğu ve portun değiştirilmesi gerektiği, 28. ve 30. katlardaki B asansörü çizik ve ezik kapıların değiştirilmesi gerektiği, asansör kabinlerinin içlerinde çiziklerin mevcut olduğu dikkate alındığında, davalının savunması mahkememiz nezdinde itibar görmemiş ve davacının ayıp iddiası kabul görmüştür.
Davacının tazminat istemi bakımından; taraflar arasındaki sözleşme nedeniyle davalının dava konusu işi 1.432.172,00 TL + KDV = 1.689.962,96 TL tutarla üstlendiği, taraflar arasındaki sözleşmenin 37. Maddesinde "YÜKLENİCİ geçici kabul raporunda tespit edilen, Sözleşme ve eklerine uymayan veya noksan bulunan İşler'i, geçici kabul raporunda belirtilen makul müddet içinde yapmaya mecburdur. Aksi halde bu İşler İŞVEREN tarafından yaptırılarak bedeli YÜKLENİCİ'den tahsil edilebilecek veya YÜKLENİCİ hakediş veya teminatlarından mahsup edilebilecektir. Geçici kabul tutanağı, İŞVEREN tarafından onaylandıktan sonra geçerli olur. İŞVEREN, geçici kabule kadar veya geçici kabul esnasında,uygun olmayan, imalatın düzeltilmemesi veya düzeltilemeyeceğinin anlaşılması halinde ilgili imalat bedelini işin kesin kabule kadar düzeltilmesi halinde aynen (faizsiz) iade edilmek şartıyla kesebilecektir. Geçici kabul ile kesin kabul arasında geçecek müddete “teminat müddeti' denir. Bu İşler için teminat müddeti 24(yirmidört) aydır. Bu müddet zarfında gizli ayıp ve kusurların düzeltilmesi ve masrafları YÜKLENİCİ'ye aittir." yönünde düzenleme bulunduğu; davalının sözleşmenin ifasında ayıp ve kusur bulunduğu kabul edildiğinden, tüm ayıp ve kusurlar için nefaset kesintisi uygulanabileceği, taraflar arasında yapılan ... nolu “... Şahıs asansörlerinin imalat, montaj, test ve devreye alma tescil (ruhsatlandırma) işleri sözleşmesinin bedeli olan 1.432.172,00 TL tutar üzerinden %10 oranında nefaset kesintisi yapılabileceği, bu tutarın 143.217,20 TL olduğu ve davacının işbu isteminde haklı olduğu kabul edilmiştir.
Davacının geçici kabul noksanları cezası istemi yönünden; taraflar arasında uyuşmazlığa konu sözleşmenin feshedilmediği, yani ayakta olduğu, davacı tarafın geçerli bir sözleşmenin hükmü gereğince anlaşmaya aykırı davranış nedeniyle cezai şart talep etmesi karşısında, somut olayda istenen cezanın TBK. m. 179/2'de düzenlenen ifaya ekli cezai şart olduğu, tacir olan tarafların serbest iradeleri ile meydana getirdikleri sözleşmede yer vermiş oldukları ceza koşullarına ilişkin düzenlemelere aynen uymak zorunda oldukları, bu bağlamda davacının cezai şart talebinin sözleşmeye göre istenebilir olduğu kanaatine varılmıştır. İstanbul BAM 3. Hukuk Dairesinin... Esas,... Karar sayılı ilamından hareketle özellikle tacir olan tarafların ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmekle yükümlü bulunmasına, sözleşme özgürlüğü çerçevesinde ceza koşulunu da içeren sözleşmeyi imzalayan tarafların karşılıklı borç ilişkisi kurarak edimlerini ifa ile yükümlü hâle geldikleri anlaşılmakla cezai şarttan indirim yapılmasını gerektirir bir yön de bulunmadığı kanaatiyle cezai şartın miktarı yönünden; taraflar arasında akdedilmiş sözleşmenin 47. Maddesinde geçici Kabul noksanlarını verilen süre sonunda kendi kusuruyla tashih ve tamamlamaz ise gecikilen her gün için Sözleşme Bedelinin %0,3 tutarında geçici kabul noksanları cezası öngörüldüğü; aynı maddenin devamında ise İşveren tarafından iş bu sözleşme ve ekleri kapsamında kesilecek her türlü gecikme ceza toplamı KDV hariç iş bedelinin %5'ini geçemeyeceğinin kabul edildiği; bu suretle davacının 71.608,60 TL geçici kabul noksanları cezası isteminin haklı olduğu kanaatine varılmıştır. Tarafların tacir olması nedeniyle ve dava konusunun ticari iş olması nedeniyle avans faizi istemi yerinde görülmüş; temerrüt tarihi açısından ise davacı tarafından keşide edilen 08/04/2022 tarihli ihtarnamenin 14/04/2022 tarihinde davalıya tebliğ edildiği, davacı tarafından davalıya ayıpların giderilmesi için 15 iş günü verildiği, bu suretle temerrüt tarihinin 05/05/2022 anlaşılmış; neticeten toplam 214.825,80 TL'nin 05/05/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine dair aşağıda yazılı hüküm kurulmuştur.
Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile; toplam 214.825,80 TL'nin 05/05/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
2-Karar tarihi itibariyle 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 14.674,75 TL harçtan peşin alınan 769,69 TL + 2.899,01 TL ıslah harcının toplamı olan 3.668,70 TL'nin mahsup edilerek bakiye 11.006,05 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
3-6325 Sayılı Yasa'nın 18/A-14 maddesi ile Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği'nin m.26 hükmüne göre Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
4-Davacı tarafından yapılan; 179,90 TL Başvuru Harcı, 2.899,01 TL Islah Harcı, 769,69 TL Peşin Harç, 26.392,00 TL Bilirkişi ücreti, Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 30.240,60 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-6100 sayılı HMK'nın 323. maddesi uyarınca davacı tarafından delil tespiti dosyasında yapılan yargılama gideri toplamı (2.100,00 + 37,50 + 37,00 + 133,00) 2.307,50 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
7-Davacı vekil ile temsil edildiğinden yürürlükte olan AAÜT gereğince dava değeri olan 214.825,80 TL üzerinden hesaplanan 45.000,00 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8-Fazla yatan gider avansı ile delil avansı var ise 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Adalet Bakanlığı Hukuk Muhakemeleri Gider Avansı Tarifesinin 5.maddesine göre karar kesinleştikten sonra talep halinde yatırana İADESİNE,
Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde mahkememize veya bulunulan yer asliye ticaret mahkemesine dilekçe ile başvurmak koşuluyla İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere taraf vekillerinin yüzüne karşı karar verildi. 14/04/2026